Кіріспе
Фин суретшісі (1862–1946)
Helena Sofia (Helene) Schjerfbeck (; July 10, 1862 – January 23, 1946) was a Finnish painter. A modernist painter, she is known for her realist works and self portraits, and also for her landscapes and still lifes. Throughout her long life, her work changed dramatically beginning with French influenced realism and plein air painting. It gradually evolved towards portraits and still life paintings. At the beginning of her career she often produced historical paintings, such as the Wounded Warrior in the Snow (1880), At the Door of Linköping Jail in 1600 (1882) and The Death of Wilhelm von Schwerin (1886). Historical paintings were usually the realm of male painters, as was the experimentation with modern influences and French radical naturalism. As a result, her works produced mostly in the 1880s did not receive a favourable reception until later in her life.</blockquote>
Schjerbeck's birthday, July 10, is Finland's national day for the painted arts.
Хелена София (Helene) Шьерфбек (10 шілде 1862 – 23 қаңтар 1946) – фин суретшісі. Модернист суретші ретінде ол реалистік туындыларымен және автопортреттерімен, сондай-ақ пейзаждар мен натюрморттарымен танымал. Ұзақ өмірі бойы оның туындылары француздық реализм мен пленэр суреттерінен бастап күрт өзгерді. Ол біртіндеп портреттер мен натюрморттарға қарай дамыды. Мансабының басында ол көбінесе тарихи картиналар жасады, мысалы, «Қардағы жараланған жауынгер» (1880), «1600 жылы Линчепинг түрмесінің алдында» (1882) және «Вильгельм фон Швериннің қазасы» (1886). Тарихи картиналар көбінесе ер суретшілердің саласы болды, сондай-ақ заманауи ықпалдармен және француздық радикалды натурализммен тәжірибе жасау да олардың құзырында болды. Осының салдарынан, оның 1880 жылдары жасалған көптеген туындылары өмірінің соңына дейін жақсы қабылдау алмады. Шьерфбектің туған күні, 10 шілде – Финляндиядағы сурет өнері күні.
Helena Sofia (Helene) Schjerfbeck (; July 10, 1862 – January 23, 1946) was a Finnish painter. A modernist painter, she is known for her realist works and self portraits, and also for her landscapes and still lifes. Throughout her long life, her work changed dramatically beginning with French influenced realism and plein air painting. It gradually evolved towards portraits and still life paintings. At the beginning of her career she often produced historical paintings, such as the Wounded Warrior in the Snow (1880), At the Door of Linköping Jail in 1600 (1882) and The Death of Wilhelm von Schwerin (1886). Historical paintings were usually the realm of male painters, as was the experimentation with modern influences and French radical naturalism. As a result, her works produced mostly in the 1880s did not receive a favourable reception until later in her life.</blockquote>
Schjerbeck's birthday, July 10, is Finland's national day for the painted arts.
Ерте өмір
Хелена София Шьерфбек 1862 жылғы 10 шілдеде Финляндияның Хельсинки қаласында (сол кезде Ресей империясының құрамындағы автономды Ұлы Герцогтық) Сванте Шьерфбек ( кеңсе басқарушысы) мен Ольга Йоханнаның (құрметті есімі Принц) отбасында дүниеге келді. Оның Магнус Шьерфбек (1860–1933) деген бір ағасы болған, ол кейін сәулетші болды. Осы мектепте Шьерфбек Хелена Вестермаркпен танысты. Бұл екеуі, сондай-ақ суретші Мария Вик және одан да аз танымал Ада Тилен өмір бойы жақын дос болды. 1876 жылғы 2 ақпанда Шьерфбектің әкесі туберкулезден қайтыс болғаннан кейін, анасы оларды күтіп бағу үшін жалдамалы жұмысшыларды алды. Әкесінің қайтысынан бір жылдан астам уақыт өткен соң, Шьерфбек Финляндия өнер қоғамының сурет салу мектебін бітірді. Ол Вестермаркпен бірге Адольф фон Беккер басқаратын жеке академияда оқуын жалғастырды, ол Хельсинки университетінің сурет студиясын пайдаланды. Профессор Фи Беккердің жеке академиясына оқу ақысын төледі. Ол жерде Бекердің өзі оған француз майлы бояу техникаларын үйретті.
Оқыту және санаторий
1890 жылдары Шьерфбек Финляндияда қазіргі Көркемсурет академиясы болып табылатын «Арт-союз» сурет салу мектебінде редовно сабақ беруді бастады. Хильда Флодин оның шәкірттерінің бірі болды. Бірақ 1901 жылы ол ауырып, сабақ бере алмай қалды, ал 1902 жылы қызметінен кетіп, Hyvinkää қаласына көшті. Бұл қала санаторийімен мәшһүр болған. Ол өзімен бірге тұратын анасына күтім жасады (анасы 1923 жылы қайтыс болды). Hyvinkää-да тұрған кезінде ол сурет салуын және көрмелерге қатысуын жалғастырды. Сурет салуға құштар болмағандықтан, Шьерфбек кітап оқу және кесте тігу сияқты әуесқойлықтармен шұғылданды. Осы кезеңде ол натюрморттар, пейзаждар, сондай-ақ анасының, жергілікті мектеп оқушыларының, жұмысшы әйелдердің портреттерін және автопортреттерін жасады. Ол модернист суретші ретінде танылды. Оның туындылары Джеймс МакНилл Уистлер және Эдвард Мунк сияқты суретшілердің еңбектерімен салыстырылды.
|Helene Schjerfbeck Girls Reading. jpg|Girls Reading, 1907
Көрмелер
1913 жылы Шьерфбек өнер сатушы финмен танысады, оның ынтасымен ол 1914 жылы Мальмёде, 1916 жылы Стокгольмде және 1917 жылы Санкт-Петербургте көрмелер өткізеді. 1917 жылы Стенман оның алғашқы жеке көрмесін ұйымдастырды, ал сол жылы фин (сонымен қатар Х. Ахтела есімді де білдіреді) Шьерфбек туралы алғашқы монографияны жариялады. Кейіннен ол Копенгагенде (1919), Гетеборгте (1923) және Стокгольмде (1934) көрмелер өткізді. 1937 жылы Стенман Стокгольмде оның тағы бір жеке көрмесін ұйымдастырды. "Жәннат есігіндегі тонаушы", 1924 (фин) Хелена Шьерфбек Матти Киянлинна (1926–1927). Актер, Матти Киянлинна, 1926 (оның досы 1931 жылы қайтыс болғанша Хеленамен жақын болды) Хелена Шьерфбек Көк ленталы қыз (1943). "Көк ленталы қыз", 1943 (фин)
|Helene Schjerfbeck Robber at the Gate of Paradise. jpg|Robber at the Gate of Paradise, 1924 (fi)
|Helene Schjerfbeck Matti Kiianlinna (1926–27). jpg|Actor, Matti Kiianlinna, 1926(he became a friend of Helene until his untimely death in 1931)
|Helene Schjerfbeck Girl with Blue Ribbon (1943). jpg|Girl with Blue Ribbon, 1943 (fi)
Кейінгі жылдар және өлім
Жылдар өте келе Шьерфбек саяхаттап аз болды. Отбасылық мәселе туындағанда ол туған қаласы Хельсинкиге оралып, 1920 жылдың көп бөлігін Экенас қаласында өткізді, бірақ 1921 жылы Хивинкаға қайта оралды. Шамамен бір жыл бойы Шьерфбек Қысқы соғыстан қашу үшін Теналадағы шаруа қожалығына көшіп, 1940 жылдың ортасында Экенасқа қайта оралды. Кейін ол қарттар үйіне көшіп, бір жылдан кем уақыт өткен соң Луонтола санаторийіне ауысты. 1944 жылы ол Швецияның Салтсёбаден шипажай қонақ үйіне көшті, онда соңғы жылдары да сурет салуын белсенді түрде жалғастырды; мысалы, автопортреттер сериясын жасады.
Жұмыс
Би аяқ киімдері – Шьерфбектің ең танымал суреттерінің бірі. Ол бұл тақырыпқа үш рет қайтып оралды, сондай-ақ оның литографиясын жасады, осы литография картинаны халықаралық деңгейде танымал етті. Суретте оның туысы Эстер Лупандер бейнеленген, ол өте ұзын аяқтарымен ерекшеленгендіктен, картинаға «Шаяншақ» деген лақап ат қойылған. Реалистік стильде салынған бұл картинада Шьерфбектің Парижде болған кезіндегі ықпалы анық көрінеді, ол Эдуард Мане, Эдгар Дега, Берта Моризо және Мэри Кассатты жоғары бағалаған. 2008 жылы Лондондағы Sotheby’s аукционында 3,044,500 фунт стерлингке сатылды. «Сары шашты қыз» (1916) – француз модернизміне негізделген Шьерфбектің пісіп-жетілген стилінің бір мысалы. Бұл туынды Шьерфбектің көршілері Джени мен Импи Тамландерлерді бейнелейтін серияға жатады (соның ішінде сол жылы жарық көрген «Отбасылық мұра»), олар Шьерфбек пен оның анасына түрлі шаруалар жасап, үй шаруасына көмектескен. Бұл жерде суретте отырған адам – Импи. Сурет 2015 жылы Лондондағы Sotheby’s аукционында 869,000 фунт стерлингке сатылды. Шьерфбек 2018 жылғы «Париждегі әйелдер 1850–1900» көрмесіне қосылды.
Мұра
Арт-форджер Фи оның жанкүйері болған және Шьерфбектің туындыларын жасау кезінде былай деп жазады: "Шьерфбекке тиісу – киелі нәрсені таптағандай болды. Шіркеудің қазынасын ұрлау үшін ғибадатханаға тығылып кіргендей сезіндім". Тағы бір форджер, және өзі 60 Шьерфбектің жалған туындыларын сатқанын мойындаған Жоуни Ранта оның даңқына лайық емес деп санайды. 2003 жылы Ракель Лиехудің "Гелена" атты тарихи романы сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды және 2004 жылы Рунеберг сыйлығын жеңіп алды. Бұл роман 2020 жылы Антти Йокиненнің режиссерлік еткен, Шьерфбек рөлінде Лора Бирннің ойнаған, осы аттас фильмнің негізі болды, ол Шанхай халықаралық кинофестивалінде толықметражды фильмдер санатында жүлдеге ие болды.
Көрмелер
2019 жылдың 20 шілдесінен 27 қазанына дейін Корольдік академия 60-тан астам картина, пейзаж және натюрморттардан тұратын көрме ұйымдастырып, оның мансабының дамуын көрсетті.