Габриэле Мюнтер: Германия экспрессионисінің суретшісі

Кіріспе

Габриэль Мюнтер (1877–1962) – неміс суретшісі (1877–1962).

Габриэль Мюнтер (19 ақпан 1877 – 19 мамыр 1962) – 20 ғасырдың басында Мюнхен авангардының алдыңғы қатарлы экспрессионист суретшісі. Ол суретші Василий Кандинскиймен бірге оқыды және өмір сүрді, сондай-ақ «Der Blaue Reiter» экспрессионисттік тобының негізін қалаушы мүшесі болды.

Ерте өмір

Мюнтер 1877 жылдың 19 ақпанында Берлинде жоғары орта тапқа жататын отбасында дүниеге келді. Оның суретші болу ниетін отбасы қолдады. Әкесі 1886 жылы қайтыс болды. Ол бала кезінен сурет салуға құмар болды. Өсіп келе жас кезінде жеке репетитормен сабақ алды. 1897 жылы, жиырма жасында Мюнтер суретші Эрнст Боштің шеберханасында, кейін суретші Вилли Спацтың «Әйелдер мектебінде» (Damenschule) суретшілік білім алды. 21 жасқа келгенде оның екі ата-анасы да қайтыс болды және ол жұмыссыз күйде үйде тұрды. 1898 жылы ол әпкесімен бірге Америкаға туыстарына бару үшін саяхатқа шықты. Олар Америкада екі жылдан астам уақыт, негізінен Техас, Арканзас және Миссури штаттарында болды. Мюнтердің Америкадағы кезеңінен алынған алты эскиз кітабы сақталған, онда адамдар, өсімдіктер мен ландшафттар бейнеленген. Екі қыз да көп ақша мұраға алған, бұл оларға еркін және тәуелсіз өмір сүруге мүмкіндік берді. Оның балалық шағы мен жас кезеңі болашақ суретшілік мансабына зор әсер етті. Ол конвенциялармен шектеусіз, еркін өмір сүрді. Мюнтер ксилография, мүсін жасау, сурет салу және гравюра техникаларын оқыды. 1901 жылы ол Мюнхендік суретші әйелдер қауымдастығының (Münchener Künstlerinnenverein) «Әйелдер академиясында» (Damenakademie) Максимилиан Дасионың бастауыш сыныптарына қатысты. Ол Вильгельм Хюсген берген мүсін жасау курстарын да тыңдады. Осыдан жеке қарым-қатынас туды, ол он жылдан астам уақытқа созылды. Мюнтер кешкі импрессионизм, неоимпрессионизм және югендстиль (немесе модерн) суреттерін радикалды, натуралистік емес өнерге, қазір экспрессионизм деп танылатын өнерге айналдыруға белсенді қатысқан суретшілердің шағын тобының мүшесі болды. Мюнтер ертеден-ақ ландшафттарға қызығушылық танытты. Мюнтердің ландшафттық суреттерінде радикалды югендстиль қарапайымдығы және жұмсақ түстермен берілген, кеңістіктің құлдырауы және нысандардың жалпақталуы бар ерекше символизм қолданылады. Ол балалар әлемін зерттеуді ұнататын; балалар мен ойыншықтардың түрлі-түсті гравюраларын пайдаланып, Мюнтер символдық мазмұнды қабылдамауда форманың дәлдігі мен қарапайымдығын көрсетті. 1908 жылы оның жұмысы өзгеріске ұшырай бастады. Матисс пен фовизм, Гоген және Ван Гогтың күшті ықпалымен Мюнтердің туындылары көбірек экспрессивті болды. Мюнтер мен Кандинский Мюнхендегі «Жаңа суретшілер қауымдастығын» (Neue Künstlervereinigung) құруға көмектесті. Ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Германиядағы маңызды авангардтық көрмелерге қатысты. 1911 жылы Мюнтер Кандинскийдің «Көк салт атты» (Der Blaue Reiter) неміс экспрессионисттік тобымен көрмеге шыққан алғашқы суретшілердің бірі болды. Бірінші көрмеге ол алты картина, екіншісіне 14 картина ұсынды. Мюнтер үшін идеяларды түсіндіруде түстердің маңызы зор. Неміс экспрессионистері абстракцияның немесе бейнелеуден тыс, академиялық емес, буржуазиялық емес өнердің үлгісі ретінде примитивті өнерге бет бұрды. Неміс суретшісі сыртқы түрінің үйлесімділігін емес, сыртқы форманың артында жасырылған құпияны іздеді. Ол заттардың жанын қызықтырады, оны ашық көрсетуді қалайды. 1914 жылы Кандинский онысыз Ресейге оралды. Олардың қарым-қатынасы өзара шиеленіс пен оның некеге берілмеуіне байланысты нашарлады. 1917 жылы Нина Андреевскаяға үйленуі Мюнтер мен Кандинскийдің қарым-қатынасының аяқталуын білдірді. Содан кейін оның өнер мансабында белсенділік болмаған кезең болды. Ол Кандинскийге бірқатар суреттер мен эскиздерді қайтарды, ал қалғандарын көп жылдар бойы қоймада сақтады. Соғыстан кейін Иоганнес Эйхнермен бірге Германияға оралғаннан кейін 1920 жылдардың соңында ол сурет салуды қайтадан бастады. 1930 жылдары, Еуропаны шиеленіс басып, Германиядағы нацистік үкімет модернистік қозғалыстарды айыптаған кезде, ол өзінің, Кандинскийдің және «Көк атты» тобының басқа мүшелерінің барлық туындыларын үйіне көшіріп, жасырып қойды. Ол қаржылық қиындықтарға қарамастан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оларды мұқият сақтады.

Münter was born to upper middle class parents in Berlin on 19 February 1877. Her family supported her desires to become an artist. Her father died in 1886. She began to draw as a child. As she was growing up, she had a private tutor. In 1897, at the age of twenty, Münter received artistic training in the Düsseldorf studio of artist Ernst Bosch and later at the Damenschule (Women's School) with artist Willy Spatz. By the time she was 21 years old, both of her parents had died and she was living at home with no occupation. In 1898, she decided to take a trip to America with her sister to visit extended family. They stayed in America for more than two years, mainly in the states of Texas, Arkansas, and Missouri; six sketchbooks survive from Münter's period in America, depicting images of people, plants and landscapes. Both girls had inherited a large amount of money, allowing them to live freely and independently. Her childhood and early adulthood greatly impacted her future artistic career. She had a free and unrestricted life that was unconstrained by convention. Münter studied woodcut techniques, sculpture, painting, and printmaking. In 1901, she attended the beginners' classes of Maximilian Dasio at the Damenakademie (Women's Academy) of the Münchener Künstlerinnenverein (Munich Women Artists's Association). There, she attended sculpture courses taught by Wilhelm Hüsgen. This eventually turned into a personal relationship that lasted for over a decade. Münter was part of a small subgroup of artists active in transforming late Impressionist, Neo Impressionist, and Jugendstil (or Art Nouveau) painting into the more radical, non naturalistic art now identified as Expressionism. Early on, Münter developed a great interest in landscapes. Münter's landscape paintings employ a radical Jugendstil simplicity and suggestive symbolism with softly muted colors, collapsed pictorial space and flattened forms. She enjoyed exploring the world of children; using colorful prints of children and toys, Münter showed precision and simplicity of form in her rejection of symbolic content. By 1908, her work began to change. Strongly influenced by Matisse and Fauvism, Gauguin, and van Gogh, Münter's work became more representative It was during this time that they met Rousseau and Matisse. Münter and Kandinsky helped establish the Munich based avant garde group called the New Artists’ Association (Neue Künstlervereinigung). She contributed to a number of the most significant avant garde exhibitions in Germany up till World War I. In 1911 Münter was one of the first artists to exhibit with Kandinsky's German Expressionist group known as Der Blaue Reiter (The Blue Rider). She contributed six paintings to the first exhibition, and 14 to the second. For Münter, it is the use of color that expresses these ideas. The German Expressionists moved towards primitive art as a model of abstraction or non representational, non academic, non bourgeois art. The German artist looked not for harmony of outward appearance, but for the mystery hidden behind the external form. He (or she) was interested in the soul of things, wanting to lay it bare. In 1914, Kandinsky returned to Russia without her. Their relationship worsened due to mutual tensions and disappointments over his lack of commitment to marriage. His marriage in 1917 to Nina Andreevskaya marked the end of Münter and Kandinsky's relationship. Subsequently, there was a period of inactivity in her art career. She returned a number of paintings and drawings to Kandinsky, and stored other pieces in a warehouse for many years. She resumed painting in the late 1920s after she had moved back to Germany with Johannes Eichner after the war. In the 1930s, as tension started to grip Europe, and modernist movements were condemned in Germany by the Nazi government, she had all of the art work done by her, Kandinsky, and the other members of the Blaue Reiter transported to her house, where she hid them. In spite of her financial problems, she preserved them with care during World War II.