Кіріспе

Неміс экспрессионист суретшісі (1876–1907)

Паула Модерсон Беккер (8 ақпан 1876 – 20 қараша 1907) – 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы неміс экспрессионист суретшісі. Ол көптеген автопортреттерімен, оның ішінде жалаңаш автопортреттерімен белгілі. Ол ерте экспрессионизмнің маңызды өкілдерінің бірі саналады, өмірінің шарықталу кезеңінде 700-ден астам картина және 1000-нан астам сурет салған. Ол жалаңаш автопортреттер салған алғашқы әйел суретші және өнеріне арналған жеке мұражайға ие болған алғашқы әйел (Паула Модерсон Беккер мұражайы, 1927 жылы құрылған) ретінде танылады. Сонымен қатар, ол жүкті және жалаңаш жүкті кезінде өзін суреттеген алғашқы әйел суретші болып есептеледі. Патша ауыр жарақат алмаған, ал Оскар бес жылдан кейін қылмысы үшін кешірілді (елден кетіп қалу шартымен), бірақ Карл Беккер отбасының мүмкіндіктері шектеулі болып қалды. 1888 жылы отбасы Дрезденнен Бременге көшті, онда Карл Бекер Пруссия теміржол басқармасының құрылыс бөлімінде жұмысқа орналасты. Отбасы Бременнің жергілікті өнер және интеллектуалдық айналымымен байланыс жасады, ал Паула сурет салуды үйрене бастады. 1892 жылы жазда ата-анасы оны Англиядағы туыстарына ағылшын тілін үйренуге жіберді. Лондонда анасының әпкесімен бірге тұрып, Бекер алғашқы сурет салу сабағын Сент-Джонс Вуд өнер мектебінде алды. Бременге оралғаннан кейін, ол 1893 жылдан 1895 жылға дейін әкесінің тілегімен ұстаздар семинариясында оқыды (осы бағдарламаға екі қарындасы да қатысты). Сонымен қатар ол жергілікті неміс суретшісі Бернхард Вигандттан жеке сурет салу сабақтарын алды. Ол 16 жасында, шамамен 1893 жылдан бастап суретші болып жұмыс істеді, бірақ осы мамандықпен айналысуға ниеті жоқ екені анық болды. 1896 жылдың көктемінде Паула Берлин суретшілер қауымдастығы (Verein der Berliner Künstlerinnen) ұйымдастырған алты апталық сурет салу курсына қатысу үшін Берлинге сапар шекті. Бітіргеннен кейін ол Берлинде қалды және 1897 жылдың ақпанында Әйелдер академиясының суретшілік сыныбына қабылданды. Паула Берлинде болған уақытында өнер мұражайларын аралап, неміс және итальян суретшілерінің туындыларын зерттеді. Ол Ворпсведе стилінде жергілікті шаруаларды және Солтүстік Германияның пейзаждарын суреттеді. Осы кезеңде ол мүсінші Клара Вестхофф (1875–1954), суретші Оттили Рейлаендер (1882–1965) және ақын Райнер Мария Рилке (1875–1926)пен жақын дос болды. Алайда, Ворпсведе Беккердің тез дамитын көркемдік стиліне қолайлы емес екені анық болды. Бекер күнделігінде: "Маккенсеннің адамдарды бейнелеу әдісі маған жеткілікті кең емес, жанрлық сипаттағы суреттерге ұқсайды" деп жазды. 1899 жылдың желтоқсанында Бремендегі Кунстхалледе көрсетілген екі картинасы қатты сынға ұшырап, көрме кезінде алынып тасталды.

1900 жылдың сәуір айында Парижде Ұлы Дүниежүзілік көрменің жүз жылдығы ашылды. 1897 жылдан бері колонияның тұрғыны болған Ворпсведе суретшісі Отто Модерсон, ортақ достарымен бірге қатысу үшін қалаға келді. Оның ауру әйелі Хелена Ворпсведеде қалды және Модерсонның Паризде болған қысқа уақытында қайтыс болды. Модерсон Германияға асығыс оралды. Одан кейін Беккер өзі Ворпсведеге қайтып келді. Бекердің ата-анасына екеуінің жеке қарым-қатынаста екені анық болды, бірақ олардың наразылығы көп әсер етпеді. Ол босанғаннан кейін аяғы ауырғанын айтты және төсекте болуға кеңес берілді. Дәрігер 20 қарашада келгенде, оған тұруға кеңес берді. Ол бірнеше қадам басып, содан кейін отырып, нәрестені қолына алуын сұрады, аяғы ауырғанына шағымданып, "Қан қымбат!" деді де қайтыс болды. Пауланың өлімі терең веноздық тромбозға (ДВТ) байланысты болуы мүмкін, жүктілік кезінде бұл асқыну жиі кездеседі, әсіресе босанғаннан кейін ұзақ уақыт төсекке жатқан әйелдерде, сол кездегі әдеттегідей. Оның аяғында тромб пайда болып, қимыл-қозғалысымен жыртылып, бірнеше сағаттың ішінде өліміне себеп болды. Ол Ворпсведе зиратында жерленген.

Өзін-өзі суреттеу

Бекер өнермен айналыса бастағанға дейін әйел суретшілер өз жұмыстарында жалаңаш әйелдерді кеңінен бейнелемеген. Артемизия Джентилескидің үш ғасыр бұрынғы туындылары осы ереженің ерекше жағдайларының бірі болып табылады. Дегенмен, өнер тарихшылары Джентилескинің басқа модельдерге қолжетімділігі болмағандықтан және қажеттілік тудырғандықтан өз денесін жұмысына үлгі ретінде пайдаланғанын айтады (мысалы, Джентилескидің 1610 жылғы «Сусанна және ақсақалдар» картинасында), бұл оның қасақана және мақсатты түрде өзін суреттеуінен өзгеше (осы пікір әлі де белсенді талқылауда). Бұл аргументтерді ескермегенде, Беккер жалаңаш автопортрет салған алғашқы әйел суретші және жүкті, сондай-ақ жүкті және жалаңаш күйде өзін суреттеген әйел суретші ретінде мойындалады. Беккердің әйел денесін бейнелеуі дәстүрден өзгеше және оның тақырыбына және бейнелеу тәсіліне қатысты күмәнділікті білдіреді.

Бояу техникасы

Беккер реализм және натурализм әдістерінде оқытылды, сонымен қатар форманың айқын қарапайымдылығымен ерекшеленді. Ол ылғал бояуға сызықтар салып, өзінің туындыларына ерекше текстура берді. Модерсон-Беккер суретшілік өмірінің қысқа мерзімінде осы техниканы тұрақты түрде қолданды. Ол темпера және майлы бояулармен жұмыс істеді, мырыш ақ, кадмий сары, виридиан және синтетикалық ультрамарин сияқты пигменттердің шектеулі палитрасын пайдаланды. Кейіннен ол бұл техникалардан бас тартып, фовизмге бет бұрды. Фаувизмнің ықпалы оның "Шыны бөтелкелі кедей әйел" сияқты туындыларында байқалады.

Әсерлер

Паула Модерсон Беккердің көптеген автопортреттері Рафаэльге дейінгі суретші Данте Россеттидің ықпалында болғандығын көрсететін деректер бар, оның ішінде ыдыс пен шынымен түсірілген автопортрет (1904 ж. шамасында; Сандер коллекциясы), янтарь әшекейлі жалаңаш автопортрет (1906; Жеке коллекция) және 6-шы тойындағы автопортрет (1906; Музей Бетчерштрассе, Паула Модерсон Беккер мұражайы, Бремен). Ол заманауи көрмелерге жиі қатысып, әсіресе Поль Сезаннның туындыларына қызығушылық танытқан. Басқа пост-импрессионистер де ерекше ықпал еткен, соның ішінде Винсент ван Гог және Поль Гоген.

Ықпал

Бекер Пикассоның кейбір картиналарына әсер еткен болуы мүмкін, өйткені Диана Радицки 2013 жылғы суретшіге арналған монографиясында осы пікірді келтіреді. Бекер өз уақытында кеңінен танымал болған жоқ және өмірінде аз ғана картина сатты. Оның өлімінен кейінгі алғашқы жылдары ұйымдастырылған көрмелердің арқасында ғана бірқатар коллекционерлер оны танып, оның картиналарын жинауға көшті.

Өзінің өнеріне ғана арналған мұражайға ие болған алғашқы әйел

1927 жылы кәсіпкер Людвиг Розелиус Бремен қаласында Паула Модерсон-Беккер мұражайын ашты. Оны Бернхард Хойтгер жобалаған, ол Беккерді Ворпсведеден білген.

"Адамгершілік өнері"

Жергілікті нацистер 1935 жылы мұражайдың өнерін және сәулетін сынады, бірақ Розелиус Гитлер 1936 жылдың қыркүйегінде бүкіл Бёттхерстрассесін айыптағанға дейін бұған мән бермеді. Розелиустың хатшысы Барбара Гетте Гитлермен оның атынан сөйлескеннен кейін, көшедегі ғимараттар "бұзылған өнердің" ескерткіші ретінде сақталуға рұқсат алды. Бірақ мұражайының архитектуралық құрылымы сақталғанына қарамастан, Беккердің туындылары нацистердің назарынан зардап көрмей қалған жоқ. 1937 жылы "оның 70 картинасы Германия мұражайларынан алынып, жойылды немесе 'бұзылған өнер' ретінде көрмеге қойылды". Нацистер Беккердің картиналарындағы "әйелдік қасиеттің" болмауына сын айтты: "Жағымсыз түстердің, ақымақ бейнелердің, ауру балалардың, дегенеративтілердің, адамзаттың ең төменгі қабатының жиренішті қоспасы".

Паула Модерсон-Беккер қоры

Матильда Модерсон (1907–1998) 1978 жылы Паула Модерсон Бекер қоры (Paula Modersohn Becker Stiftung) құрды. Қордың негізін қалау үшін Матильда Модерсон анасының мұрасы арқылы алған жеке коллекциясынан 50-ден астам картина және 500 сурет сыйлады. Қордың мақсаты – "суретші туралы білімді оның барлық туындыларын зерттеу және тізімдеу арқылы кеңейту" және оның туындылар жиынтығының сақталуын қамтамасыз ету.

Паула Беккер үйі

Модерсон Беккердің өмірінің көп бөлігін өткізген Бремендегі үйі 2007 жылдың қазан айында жеке өнер мұражайы және галереясы ретінде ашылды. Бекерлер отбасы 1888 жылы Дрезденнен Бременге көшіп келді және осы үйде тұрды. Бекер 23 жасқа толған 1899 жылға дейін үйде тұрды және осында өзінің алғашқы студиясын құрды. Бременде белсенді суретшілер қауымы болды, ал Беккердің анасының өнер әлеміндегі байланыстары арқасында Паула осы қауымның бір бөлігіне айналды. 2003 жылы Хайнц және Бетти Тис сол кездегі сақтандырылмаған үйді сатып алып, суретшінің қайтыс болғанының 100 жылдығына дейін оны жаңартты. Осы кезде (2007 жылдың қарашасы) ол қоғамдық мұражайға айналдырылды.

Танымал мәдениетте

1988 жылы Германияның Deutsche Bundespost пошта мекемесі Германия тарихындағы әйелдер сериясы бойынша Паула Модерсон-Беккердің портреті бар марка шығарды. 2018 жылдың 8 ақпанында Беккердің туған күні Google Doodle арқылы тойланды. Паула Модерсон-Беккердің өмірі Сью Хаббардтың 2012 жылғы "Ақ киімдегі қыз" романында көркемделіп суреттелген. Ол сондай-ақ 2016 жылы түсірілген неміс биографиялық фильмі "Паула"ның негізгі тақырыбы болды.