Кіріспе
Лондон, Англиядағы Пикадиллиде орналасқан, бұрын Бурлингтон үйі деп аталған Нью-Йорк қаласының биік ғимараты.
the New York City skyscraper formerly known as Burlington House
Бурлингтон үйі – Лондонның Мейфэр ауданындағы Пикадиллидегі ғимарат. Бұл бастапқыда Бурлингтон графына тиесілі жеке ағылшын барокко және кейін нео-палладиандық сарай болған. 19 ғасырдың ортасында британ үкіметі сатып алғаннан кейін ғимарат едәуір кеңейтілді. Бүгінде ғимараттың көп бөлігін Корольдік академия мен бес ғылыми қоғам пайдаланады.
Тарих
Үй 1660 жылдардан бастап Пикадиллидің солтүстік жағында салынған көптеген үлкен жеке тұрғын үйлердің ең алғашқыларының бірі болды. Алғашқы нұсқасын шамамен 1664 жылы сэр Джон Денхэм бастады. Бұл қызыл кірпіштен салынған, екі қабатты, жамбас шатырлы үй болды, ортасы ішке қарай жылжытылған, сол кездегі стильге сай, тіпті сәл көне сәнді. Денхэм өзінің сәулетшісі ретінде жұмыс істеген болуы мүмкін, немесе ол Хью Мейді жұмысқа алған болуы мүмкін, ол 1667 жылы үйді аяқталмаған күйінде Ричард Бойлге, болашақта Бурлингтонның 1-ші графы атанған кісіге сатқаннан кейін құрылысқа қатысты. Бурлингтон үйді аяқтады, ол оның жеріндегі ең үлкен құрылыс, Бурлингтон есімді үй болды. 1704 жылы үйді он жасар Ричард Бойлге, 3-ші Бурлингтон графына тапсырды, ол Англиядағы неопалладиандық қозғалыстың басты демеушісі және өз өзінен сәулетші болды. 1709 жылы Бурлингтонның кәмелетке толмаған кезінде екінші графша леди Джулиана Бойль Джеймс Гиббске баспалдақты қайта жоспарлауды және үйдің сыртқы түрін өзгертуді тапсырды, оның ішінде кейінірек сэр Уильям Чемберс «архитектураның ең жақсы туындыларының бірі» деп бағалаған төртбұрышты дориялық колоннаданы жасады. Колоннада үйді қалалық Пикадиллиден бөліп, құрметті алаң құрды. Ішінде барокко стиліндегі сәндік суреттер мен Себастьяно Риччи мен Джованни Антонио Пеллегрини салған баспалдақ Лондонның ең сәнді интерьерлерінің біріне айналдырды. Италияға екі мәрте сапардан (1714 және 1719) кейін 3-ші Бурлингтон графының талғамы Джакомо Леонидің «Палладио» кітабының жарық көргенімен өзгерді, бұл оны Палладиандық сәулетке құмар етуге мүмкіндік берді. 1717 немесе 1718 жылы жас лорд Бурлингтон Бурлингтон үйіне үлкен өзгерістер енгізе бастады, ал жұмысты бақылауды Гиббс жүзеге асырды. Кейіннен Сер Кристофер Реннің барокко стилінде жұмыс істеген Гиббстің орнына Колен Кэмпбелл тағайындалды, бұл жұмысты ескі негізде жаңаша жасау үшін. Бұл ағылшын сәулетінің тарихындағы маңызды сәт болды, өйткені Кэмпбеллдің жұмысы қатаң Палладиан стилінде болды. Кэмпбелл мен Бурлингтонның эстетикалық талғамдары, олардың жақын серіктесі Уильям Кенттің (Бурлингтон үйінің интерьерінде жұмыс істеген) эстетикалық стилімен біріктірілді, бұл екі буынға ағылшын сәулеті мен интерьер дизайнындағы басты бағытты анықтады. Кэмпбеллдің жұмысы бұрынғы ғимараттың пішінін жақын ұстанды және құрылыстың көп бөлігін қайта пайдаланды, бірақ дәстүрлі алдыңғы (оңтүстік) фасады екі қабатты композициямен ауыстырылды, Палладионың Виченцадағы Палаццо Исеппо ди Порти ғимаратын үлгі етіп алды, бірақ мүсіндерді алып тастап, төбе қабатына балюстрада қойды. Бірінші қабат тоғыз қабаттан тұратын монументалды пианино нобилесін қолдаған рустикалық жертөлеге айналды. Бұл орталық бөлігі жоқ, бірақ ағып тұрған қанаттардағы венециялық терезелермен ерекшеленді, бұл Англияда алғаш рет көрінді. Басқа өзгерістерге Пикадиллиге ескерткіш қақпа және негізгі ішкі бөлмелердің көпшілігін қайта құру, мысалы, бай қақпалы төбелер сияқты типтік Палладиандық ерекшеліктер кірді. 1719 жылдың желтоқсанында Уильям Кент Римнен оралғаннан кейін салынған Салон ең жақсы сақталған; бұл Англияда жасалған алғашқы Кент интерьері болды. Оның қақпасының үстіндегі гипстен жасалған путтілерді, мүмкін, Джованни Баттиста Гюльфи жасаған. Лорд Бурлингтон 1722 жылдан кейін өзінің сәулетшілдік күшін Чизвик үйіне аударды. 1753 жылы Бурлингтон қайтыс болғаннан кейін Бурлингтон үйі Девоншир герцогтарына өтті, бірақ оларға бұл қажет болмады, өйткені олар Пикадиллидегі Девоншир үйіне ие болды. Төртінші герцогтың кіші ұлы Лорд Джордж Кавендиш және Девонширдің заңгері Уильям Кавендиш Бентинк, Портлендтің 3-ші герцогы, әрқайсысы үйді кем дегенде екі рет пайдаланды. Портлендтің кейбір ішкі бөлмелерін 1770 жылдары Джон Карр өзгертті. Соңында Лорд Джордж, мұрагер қызға үйленгендіктен, өзінің құқығында бай адам болған, үйді өзінің немере інісі Уильям Кавендиштен, Девонширдің 6-шы герцогынан 1815 жылы 70 000 фунт стерлингке сатып алды. Лорд Джордж Самуэль Уэйрді баспалдақты орталыққа жылдырып, ішкі бөлмелерді «Жақсы бөлмелер» en enfilade жиынтығын жасау үшін қайта құруға шақырды, бұл батыс жағындағы жаңа мемлекеттік асхананы шығыс жағындағы жаңа баль залымен байланыстырды. Каррдың жұмысы сияқты Уэрдің жұмысы да Палладиан стиліне жақын болды және Кэмпбелл стиліне жақын «Кент қайта жаңғыруының» алғашқы мысалы болды. Бұл ғимараттар 1873 жылы аяқталды, содан кейін үш қоғам да осы жерге көшіп келді. 1874 жылы оларға Лондонның Геологиялық қоғамы, Корольдік астрономиялық қоғамы және Антикварлар қоғамы қосылды. Бұл келісім 1968 жылға дейін сақталды, одан кейін Корольдік қоғам Карлтон Хаус террасасындағы жаңа ғимаратқа көшті, ал оның пәтерлері Корольдік химия қоғамы мен Британ академиясы арасында бөлісті. Британ академиясы да 1998 жылы Карлтон Хаус террасасына көшті, ал Корольдік химия қоғамы шығыс қанаттың қалған бөлігін иеленді. 2004 жылы Бурлингтон үйіндегі пәтерлерін пайдалану шарттарына қатысты мәселелер бойынша Courtyard Societies (Алаңдық қоғамдар) Премьер-министрдің орынбасарының кеңсесіне сотқа жүгінді, олар осы пәтерлерді жалсыз пайдаланып келді. Дауды татуласу арқылы шешуге келісті, содан кейін мынадай мәлімдеме жарияланды: «Премьер-министрдің орынбасарының кеңсесі мен ғылымдар қоғамы өте жемісті кездесу өткізді, ол ғылымдар қоғамының Бурлингтон үйінде қалуын көздейді. Барлық тараптарға қанағаттандыратын негізде келісімді ресімдеу мақсатында талқылаулар жалғасуда». 2019 жылдың тамызында MHCLG (Премьер-министрдің орынбасары кеңсесінің ізбасары) Алаңдық қоғамдарға 2022 жылға дейін Бурлингтон үйіндегі үй-жайларға коммерциялық жалдау төлеу керектігін ресми түрде хабарлады. Әлеуметтік қорлар мен мүшелік төлемдеріне тәуелді Алаңдық қоғамдарға жалдау төлемінің жоғарылауы оларды банкротқа дейін жеткізуі мүмкін, нәтижесінде Бурлингтон үйінде 150 жылдық бірлескен зияткерлік еңбек пен ғылыми жиналыстар аяқталады. Бірнеше жылдық келіссөздерден кейін 2024 жылдың наурыз айында Алаңдық қоғамдар мен MHCLG ғимаратты 999 жылға жалға беру туралы келісімге келді, Геологиялық қоғам оның үлесі үшін 10 жыл ішінде 5,5 миллион фунт стерлинг төлейді.
Қоғамдық қолжетімділік
"Анненберг ауласы" деп аталатын Берлингтон үйінің ауласы күндіз жұртшылыққа ашық. Онда Джошуа Рейнольдстың мүсіні және оның туған кездегі планеталардың орналасуымен жасалған фонтандар орналасқан. Корольдік академияның қоғамдық көркемөнер көрмелері негізгі ғимаратқа 19 ғасырда қосылған, бірақ архитектуралық жағынан аса қызығушылық тудырмайтын бөлімдерде өтеді. Дегенмен, 2004 жылы piano nobile қабатындағы негізгі қабылдау залдары қайта жаңартылып, "Джон Мадейскидің көркем бөлмелері" деген атпен жұртшылыққа ашылды. Оларда академияның тұрақты коллекциясынан көптеген маңызды туындылар, негізінен Корольдік академиктердің жұмыстары және коллекциядан алынған шағын уақытша көрмелер қойылған. Шығыс, батыс және Пикадилли қанаттарында ғылыми қоғамдар орналасқан және әдетте, қоғамдық лекцияларға немесе академиялық көрмелерге қатысу үшін алдын ала жазылғандар ғана кіре алады.