Брайтон сарайы: бұрынғы патшалық резиденция

Кіріспе

Брайтон, Англияда орналасқан бұрынғы патшалық резиденция

Корольдік павильон, және оны қоршаған бақтар, сондай-ақ Брайтон павильоны деп белгілі, Англияның Брайтон қаласында орналасқан I санаттағы бұрынғы патшалық резиденция. 1787 жылдан бастап, ол үш кезеңде Уэльс принці Джордж үшін, 1811 жылы Принц-регент, ал 1820 жылы король Георг IV болған теңіз жағасындағы демалыс орны ретінде салынды. Ол 19 ғасырдың көп бөлігінде Үндістанда кең таралған Индо-сарацен стилінде салынған. Павильонның қазіргі келбеті, күмбездері мен минареттерімен бірге, 1815 жылдан бастап ғимаратты кеңейткен сәулетші Джон Нэштің еңбегі. Георг IV-нің ізбасарлары Уильям IV және Виктория да Павильонды пайдаланды, бірақ королева Виктория Осборн үйінің патшалық теңіз жағасындағы демалыс орны болуын қалап, Павильонды 1850 жылы Брайтон қаласына сатты.

Тарих

Уэльс ханзадасы, кейіннен IV Георг болған, 1783 жылы 21 жасында Брайтон қаласына алғаш рет келді. Теңіз жағалауындағы бұл қала, Георгтың інісі, Камберленд герцогы Генри тұрғаннан кейін сәнді атанды. Жас ханзада герцогтың тамаша тағамдарға, құмар ойындарына, театрға және жалпы көңіл көтеруге құштарлығын бөлісті, тіпті оның Брайтондағы Гроув Хаус үйінде тұрды. Сонымен қатар, Уэльс ханзадасына оның дәрігері теңіз суы мен таза ауаның денсаулығына, әсіресе подаграға (ауыруға) пайдалы екенін кеңес берді. 1786 жылы Карлтон Хаусын салуға кеткен шамадан тыс шығындарды Парламент тергеп жатқан кезде, ханзада Баяғы Штайнге қарап тұрған қарапайым, бұрынғы шаруа үйін жалға алды. Бұл Брайтонның келушілер серуендейтін көгалды аймағы еді. Лондонның патша сарайынан алыс орналасқандықтан, павильон ханзаданың ұзақ жылдар бойы жақын серігі болған Мария Фицгербертпен жеке кездесулерін өткізуге ыңғайлы, құпия орынға айналды. Ханзада оған үйленгісі келді және оның католик діні 1772 жылғы Корольдік неке туралы заңға сәйкес үйленуіне тыйым салғандықтан, бұл оқиғаны құпия сақтады. 1787 жылы ханзада Карлтон Хаус дизайнері Генри Холландқа қолданыстағы ғимаратты кеңейтуді тапсырды. Ол орталық ротонданың қасында орналасқан Теңіз павильонының бір бөлігіне айналды. Павильонда үш негізгі бөлме болды: таңғы ас бөлмесі, ас бөлмесі және кітапхана. Бөлмелер Голландтың француздық ықпалымен жасалған неоклассикалық стильде, Биажио Ребекканың сәндік суреттерімен безендірілді. 1801-02 жылдары павильон Холландтың кеңсесінде жұмыс істеген Питер Фредерик Робинсонның жобалары бойынша жаңа ас бөлмесімен және консерваториямен кеңейтілді. Принц сонымен қатар павильонды қоршаған жерді сатып алып, 1803-08 жылдары Уильям Порденнің жобалары бойынша үнді стилінде үлкен аттар мектебі мен қоралар салдырды. Онда ханзаданың әдеті болған пияз жеуге арналған әйгілі бақша да болды. Бұл қоралар 60 жылқыға арналған еді және Теңіз павильонынан әлдеқайда үлкен болды. 1815-1822 жылдар аралығында дизайнер Джон Нэш павильонды қайта жобалап, кеңейтті. Бүгін көрініп тұрған нәрсе оның жұмысының нәтижесі. Сарайдың Брайтон қаласының ортасындағы ерекшелігі – оның бірегей үнді-исламдық сыртқы пішіні. Фредерик Крейс және аз танымал сәндік суретші Роберт Джонстың жасаған фантастикалық интерьер дизайны қытай және үнді модасының (моғол және ислам сәулет элементтерімен) күшті ықпалында болды. Бұл Регент стиліндегі классикалық талғамға балама ретіндегі экзотизмнің көрнекті мысалы.

The Prince of Wales, who later became George IV, first visited Brighton in 1783, at the age of 21. The seaside town had become fashionable as a result of the residence of George's uncle, Prince Henry, Duke of Cumberland, whose tastes for fine cuisine, gambling, the theatre, and general fast living the young prince shared, and with whom he lodged in Brighton at Grove House. In addition, the Prince of Wales was advised by his physician that the seawater and fresh air would be beneficial for his gout. In 1786, under a financial cloud with investigations by Parliament for the extravagances incurred in building Carlton House, London, the prince rented a modest, erstwhile farmhouse facing the Old Steine, a grassy area of Brighton used as a promenade by visitors. Remote from the royal court in London, the pavilion was a discreet location for the prince to enjoy private liaisons with his long time companion, Maria Fitzherbert. The prince had wished to marry her, and did so in secrecy as her Roman Catholic religion prohibited his marrying her under the Royal Marriages Act 1772. In 1787, the prince commissioned the designer of Carlton House, Henry Holland, to enlarge the existing building. It became one wing of the Marine Pavilion, flanking a central rotunda, which contained three main rooms: a breakfast room, dining room, and library, fitted out in Holland's French influenced neoclassical style, with decorative paintings by Biagio Rebecca. In 1801–02, the pavilion was enlarged with a new dining room and conservatory, to designs of Peter Frederick Robinson, who worked in Holland's office. The Prince also purchased land surrounding the property, on which a grand riding school and stables were built in an Indian style in 1803–08, to designs by William Porden, along with a famous onion garden to feed the Prince's well known addiction. These provided stabling for 60 horses and dwarfed the Marine Pavilion. Between 1815 and 1822, the designer John Nash redesigned and greatly extended the pavilion, and it is his work that is still visible today. The palace is striking in the middle of Brighton, for its unique Indo Islamic exterior. The fanciful interior design, primarily by Frederick Crace and the little known decorative painter Robert Jones, was heavily influenced by both Chinese and Indian fashion (with Mughal and Islamic architectural elements). It is a prime example of the exoticism that was an alternative to more classicising mainstream taste in the Regency style.

Брайтон сатып алған

1830 жылы Джордж IV қайтыс болғаннан кейін, оның ізбасары Уильям IV Брайтонға жиі келгенде де павильонда тұратын. Алайда, Виктория патшайымы Брайтонды және павильондағы жеке өмірдің жетіспеуін ұнатпады. 1841 жылы лондондықтар теміржол арқылы Брайтонға қол жеткізе алды, бұл қаланың халық арасында танымалдылығын арттырды. Сонымен қатар, павильон оның отбасының өсіп келе жатқан мүшелеріне тар болып кетті. Әйгілі болғандай, Виктория патшайымы Брайтонға қаратылған үнемі назарды ұнатпай, «мұндағы адамдар тым көп сөйлеп, мазалайды» деген. Ол Уайт аралындағы Осборн үйі үшін жер сатып алып, қайта жаңартып, оны патшалық отбасының жазғы резиденциясына айналдырды. 1845 жылы Брайтонға соңғы сапарынан кейін үкімет ғимаратты және жерді сатуды жоспарлады. Брайтонның жақсарту комиссарлары мен Брайтон Вестриі үкіметке 1850 жылғы «Брайтонның жақсартуы (Рояльдік павильон мен жерді сатып алу) туралы заңға» сәйкес Павильонды қалаға 53 000 фунт стерлингке сату туралы петиция берді (13 және 14 Виктория, тарау v). Сату Осборн үйін жиһазбен жабдықтауға көмектесті. 1860 жылы павильонға жақын орналасқан патшалық атқосындары концерт залына айналдырылды, қазір ол Брайтон куполы деп аталады. Қалалық әкімдік бұл ғимаратты мәжіліс залдары ретінде пайдаланды. Павильонның көптеген бастапқы жиһаздары мен бұйымдары сатылған кезде патшалық үйдің бұйрығымен алынып тасталды, олардың көпшілігі Бұкінгем сарайына немесе Виндзор сарайына жеткізілді. 1860 жылдардың соңында Виктория патшайымы Брайтонға көптеген пайдаланылмаған жиһазды қайтарды. Георг V және Королева Мария Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін тағы да жиһазды қайтарды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері Брайтон муниципалитеті Павильонды король Георг IV заманындағы түріне келтіру үшін жұмыс істеп келеді. 1950 жылдары қала Елизавета II-нің 100-ден астам жиһазын тұрақты несиеге алғаннан кейін ынталанды. Ол бөлмелерді қалпына келтіру, ішкі қабырғаларды қайта орнату және кейбір түпнұсқалық бұйымдар мен жиһаздың көшірмелерін жасау бойынша кең ауқымды бағдарламаны жүзеге асырды. 2020 жылы Рояльдік павильон мен мұражайлардың ғимараттары мен коллекцияларын басқару және оларды пайдалану құқығы Брайтон және Хоув қалалық кеңесінен жаңа қайырымдылық қорға: Рояльдік павильон мен мұражайлар қорына берілді.

After the death of George IV in 1830, his successor William IV also stayed in the pavilion on his frequent visits to Brighton. Queen Victoria, however, disliked Brighton and the lack of privacy at the pavilion. Brighton became accessible to Londoners by rail in 1841, increasing its popularity with the masses. In addition, the pavilion was cramped for her growing family. Famously, Queen Victoria disliked the constant attention she attracted in Brighton, saying "the people here are very indiscreet and troublesome". She purchased an estate and land that was redeveloped for Osborne House in the Isle of Wight, which became the summer home of the royal family. After her last visit to Brighton in 1845, the government planned to sell the building and grounds. The Brighton Improvement Commissioners and the Brighton Vestry successfully petitioned the government to sell the Pavilion to the town for £53,000 in 1850 under the Brighton Improvement (Purchase of the Royal Pavilion and Grounds) Act 1850 (13 & 14 Vict. c. v). The sale helped fund furnishing of Osborne House. In 1860, the adjacent royal stables were converted to a concert hall, now known as the Brighton Dome. The town used the building as assembly rooms. Many of the Pavilion's original fixtures and fittings were removed on the order of the royal household at the time of the sale, most ending up either in Buckingham Palace or Windsor Castle. In the late 1860s, Queen Victoria returned to Brighton large quantities of unused fittings. George V and Queen Mary returned more furnishings after the First World War. Since the end of the Second World War, the municipality of Brighton has worked to restore the Pavilion to its state at the time of King George IV. The city was encouraged in the 1950s by the permanent loan of over 100 items of furniture from Queen Elizabeth II. It has undertaken an extensive programme of restoring the rooms, reinstating stud walls, and creating replicas of some original fittings and occasionally pieces of furniture. In 2020, management and operation of the Royal Pavilion & Museums' buildings and collections were transferred from Brighton & Hove City Council to a new charity: the Royal Pavilion & Museums Trust.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Брайтонның басқа да нысандарымен бірге Павильон әскери госпитальге айналдырылды. 1914 жылдың желтоқсанынан 1916 жылдың қаңтарына дейін бұрынғы сарайда Үндістан армиясының ауруға шалдыққан және жараланған әскерлеріне ем жасалды. Худадад Хан, Шахамад Хан және Мир Даст сияқты Виктория кресімен марапатталған көптеген үндістандықтар осы жерде емделді. Павильон госпиталіне іргелес Дома және Астық сауда орталығы да кірді; бұл ғимараттар бұрын резиденциямен байланысты үлкен тұрақ кешенінің бір бөлігі болған. Павильон госпиталінде екі операциялық бөлме және 720-дан астам төсек-орын болды. Госпитальде 2300-ден астам үндістандық әскерге емдеу жасалды. Науқастардың әртүрлі діни және мәдени қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жан-жақты шаралар қабылданды. Госпиталь аумағында тоғыз түрлі асхана құрылды, сол арқылы әскерлердің өз рулары мен дінтастары тамақ пісіре алды. Мұсылман әскерлеріне Меккеге қарай дұға оқу үшін шығыс жағындағы алаңда орын берілді, ал сикх әскерлеріне аумақта шатырлы гурдвара ұсынылды. Империялық үкімет Павильонды Британдық Үндістанның жараланған азаматтарына жақсы күтім көрсетілгенін көрсететін нысан ретінде көрсетті. Мемлекеттік бекітумен, госпитальдің палаталарына айналған сәнді бөлмелерді көрсету үшін бірқатар фотосуреттер түсірілді. Лорд Китченер 1915 жылдың шілдесінде, ал король Георг V сол жылдың тамызында осы әскерлерді аралап, Мир Даст сияқты бірнеше сарбаздарға әскери наградалар табыс етті. 1916 жылдың қаңтар айының соңында Үндістан әскерлеріне арналған әскери госпиталь жабылды, өйткені Британдық Үндістан армиясының көп бөлігі Францияның Батыс майданынан шығарылып, Таяу Шығысқа қайта орналастырылды. Павильон 1916 жылдың сәуір айында қайтадан госпиталь ретінде ашылды. Ол «мүшесінен айырылғандар» үшін госпитальге айналды, онда әдетте қол-аяқтарынан айырылған британдық әскерлерге ем жасалды. Әскерлердің физикалық қажеттіліктерін қанағаттандырумен қатар, оларды кәсіптер мен мамандықтарға оқыту арқылы қайта оңалтуға ерекше мән берілді. Павильон госпиталі 1920 жылдың жазына дейін жұмыс істеді, содан кейін ғимарат Брайтон қалалық әкімшілігіне қайтарылды. 1921 жылы Патиала махаражасы соғыс кезінде жараланған үндістандық әскерлерді емдеудегі Павильонның рөлін еске алу үшін үнді стиліндегі жаңа қақпаны ашты.

During the First World War, the Pavilion, along with other sites in Brighton, was transformed into a military hospital. From December 1914 to January 1916, sick and wounded soldiers from the Indian Army were treated in the former palace. Many Indian recipients of the Victoria Cross were treated here such as Khudadad Khan, Shahamad Khan and Mir Dast. The Pavilion hospital also incorporated the adjacent Dome and Corn Exchange; these buildings had formerly been part of the large stable complex associated with the residence. The Pavilion hospital was set up with two operating theatres and over 720 beds. Over 2,300 men from the Indian Army were treated at the hospital. Elaborate arrangements were made to cater for the patients' variety of religious and cultural needs. Nine different kitchens were set up in the grounds of the hospital, so that food could be cooked by the soldiers' fellow caste members and co religionists. Muslim soldiers were given space on the eastern lawns to pray facing towards Mecca, while Sikh soldiers were provided with a tented gurdwara in the grounds. The imperial government highlighted the Pavilion as showing that wounded countrymen of British India were being well treated. With the official sanction of the state, a series of photographs were made to show the resplendent rooms converted into hospital wards. The soldiers were visited by Lord Kitchener in July 1915, and King George V in August of the same year, who presented several soldiers such as Mir Dast with military honours. The military hospital for Indian soldiers closed at the end of January 1916 after most of the British Indian Army had been withdrawn from the Western Front in France and redeployed to the Middle East. The Pavilion reopened as a hospital in April 1916. It became a hospital for 'limbless men,' treating British soldiers who had lost arms and legs, usually from amputation. In addition to treating the men's physical needs, a great emphasis was placed on rehabilitating the men by training them in skills and trades. The Pavilion hospital operated until the summer of 1920, when the building was returned to Brighton Corporation. A new gateway in Indian style was unveiled in 1921 by the Maharaja of Patiala to commemorate the Pavilion's role in treating injured Indian soldiers during the war.

Туризм

Корольдік павильонды королева Викториядан сатып алу Брайтон қаласы үшін туристік орын ретінде оның танымалдылығының басталуын білдірді. Корольдік павильон жеке резиденциядан муниципалитет меншігіндегі көпшілікке ашық нысанға айналды. Бүгінде Корольдік павильонды жыл сайын шамамен 400 мың адам барып көреді. Павильон ішінде жалпыға арналған түсірілімдер мен фотосуреттерге рұқсат беріледі. Сарайдағы көптеген заттар, әсіресе, Ұлыбритания Королінен уақытша алынған.

Неке қию орны

Патшалық павильоны үйлену тойларын өткізуге лицензияланған. 2014 жылдың 29 наурызында Патшалық павильоны 2013 жылғы бір жынысты жұбайлар заңы қабылданғаннан кейін Ұлыбританияда өткен алғашқы заңды бір жынысты некелердің біріне төңкерілді.

Патшалық павильон бақшасы

Павильонның аумағындағы Корольдік павильон бағы Нэштің бастапқы Регенттік стилінде қайта жаңартылған, алуан түрлі өсімдіктерге ие. Бұл Ұлыбританиядағы толыққанды қалпына келтірілген жалғыз Регенттік бақ деп есептеледі. Бақтың күтімі тек органикалық әдістермен жүзеге асырылады, осы жұмысты бас бағбан басқаратын және еріктілерді де қамтитын Траст бақ тобы атқарады. Бақ көбінесе көшедегі артистер мен ойын-сауықшылардың назарына ілігеді, әсіресе жаз айларында. Бақша ішінде кафе де орналасқан. Бақ тарихи парктер мен бақтар тізілімінде ІІ санатқа енген. 2017 жылдың қазан айында "Тарихи Англия" бақтың бастапқы келбетінің бұзылуына, нашар сыртқы көрініске ие қоршаулар, қоқыс жәшіктері, көрсеткіштер мен жарықтандырулар салдарынан "қауіп астында" деп таныды. Брайтон және Хоув қалалық кеңесі бақтың болашағы жөнінде халықтан пікір жинауға арналған қоғамдық тыңдалым өткізді, себебі ол "Тарихи Англияның" "Қауіп астында" тізіміне қосылған еді. 2017 жылы қалалық кеңеске бақта болған 20 000-нан астам қылмыс және қоғамдық тәртіпсіздік оқиғалары (оның ішінде ұятсыз әрекеттер мен есірткіге тәуелділік) туралы хабарламалар түсті, бұл бақты қоршаумен қоршау және түнде жабу мүмкіндігін қарастыруға себеп болды.