Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түтін мен күлде кездесетін канцерогендік зат.
Carcinogenic compound found in smoke and soot
Бензо[а]пирен (BaP немесе B[a]P) – полициклді ароматты көмірсутек, органикалық заттардың толық емес жануының нәтижесінде пайда болады. C20H12 формуласына ие бұл зат, пиренге біріккен бензол сақинасынан тұратын бензопирендердің бірі. Оның диол эпоксид метаболиттері, көбінесе BPDE деп аталатын, ДНК-мен әрекеттесіп, байланысады, соның салдарынан мутациялар және соңында қатерлі ісіктер пайда болады. Халықаралық қатерлі ісіктерді зерттеу агенттігі (IARC) оны 1-ші топтағы канцероген ретінде тізімдеген. 18 ғасырда, түтік тазалаушылардың (дымқұбыр тазалаушылардың) ішкі жамбас қатерлі ісігі, түтік тазалаушылардың карциномы, күлмен байланысты екені белгілі болған.
Benzo[a]pyrene (BaP or B[a]P) is a polycyclic aromatic hydrocarbon and the result of incomplete combustion of organic matter at temperatures between and The ubiquitous compound can be found in coal tar, tobacco smoke and many foods, especially grilled meats. The substance with the formula C20H12 is one of the benzopyrenes, formed by a benzene ring fused to pyrene. Its diol epoxide metabolites, more commonly known as BPDE, react with and bind to DNA, resulting in mutations and eventually cancer. It is listed as a Group 1 carcinogen by the IARC. In the 18th century a scrotal cancer of chimney sweepers, the chimney sweeps' carcinoma, was already known to be connected to soot.
Сипаттама
Бензо[а]пирен (BaP) — C20H12 формуласына ие, көмір шарында кездесетін полициклді ароматты көмірсутек. Бұл қосылыс бензопирендер тобына жатады, бензол сақинасы пиренмен бірігу арқылы түзіледі және толық емес жану процесінде белгілі бір температурада пайда болады.
Benzo[a]pyrene (BaP) is a polycyclic aromatic hydrocarbon found in coal tar with the formula C20H12. The compound is one of the benzopyrenes, formed by a benzene ring fused to pyrene, and is the result of incomplete combustion at temperatures between and .
Тарих
18 ғасырда жас британдық мұржа тазалаушылар мұржаларға көтеріліп, мұржа тазалаушылардың карциномасынан зардап шекті, бұл олардың кәсібіне тән мүшеқап қатерлі ісігі, және 1775 жылы бұл саңның әсерімен байланыстырылды – бұл кәсіптік қатерлі ісік эпидемиологиясының алғашқы еңбегі, сондай-ақ кез келген химиялық қоспаның қатерлі ісік пайда болуымен байланысы туралы алғашқы мәлімет. 19 ғасырда отын өнеркәсібі қызметкерлері арасында жиі тері қатерлі ісіктері анықталды. 1933 жылы BaP осы жағдайларға себепші зат ретінде анықталды, ал оның канцерогенділігі зертханалық жануарлардың көмір шайырымен бірнеше рет боялғанда тері ісіктерінің пайда болуы арқылы дәлелденді. Содан бері BaP темекі түтініндегі маңызды канцероген ретінде белгілі болды.
In the 18th century, young British chimney sweeps who climbed into chimneys suffered from chimney sweeps' carcinoma, a scrotal cancer peculiar to their profession, and this was connected to the effects of soot in 1775, in the first work of occupational cancer epidemiology and also the first connection of any chemical mixture to cancer formation. Frequent skin cancers were noted among fuel industry workers in the 19th century. In 1933, BaP was determined to be the compound responsible for these cases, and its carcinogenicity was demonstrated when skin tumors occurred in laboratory animals repeatedly painted with coal tar. BaP has since been identified as a prime carcinogen in cigarette smoke.
Жүйке жүйесі
Тышқандардағы BaP-қа жүктілік кезеңіндегі әсер олардың оқу және есте сақтау қабілетіне әсер етеді. BaP-мен тамақтанған жүкті тышқандардың ұрпақтарының ересек жасында ми қызметіне теріс әсер ететіні көрсетілген. Синапстар алғаш рет пайда болатын және белсенділік арқылы күшейтетін кезде, BaP NMDA NR2B рецепторының кіші бірлігінің mRNA экспрессиясы арқылы өлшенген NMDA рецепторына тәуелді жүйке жасушаларының белсенділігін азайтады.
Prenatal exposure of BaP in rats is known to affect learning and memory in rodent models. Pregnant rats eating BaP were shown to negatively affect the brain function in the late life of their offspring. At a time when synapses are first formed and adjusted in strength by activity, BaP diminished NMDA receptor dependent nerve cell activity measured as mRNA expression of the NMDA NR2B receptor subunit.
Иммундық жүйе
BaP ақ қан жасушаларының санына әсер етеді, олардың кейбіреулерінің макрофагтарға – организмнің инфекциялармен күресудегі алғашқы қорғаныс шебіне – дифференциациялануына кедергі келтіреді. 2016 жылы молекулалық механизм анықталды: макрофаг мембранасының липидтік салдарының тұтастығы мембраналық холестеринді 25%-ға төмендету арқылы бұзылады. Бұл, CD32 иммунорецепторларының (Fc иммунорецепторлар отбасының мүшесі) IgG-ге байланысу мүмкіндігін азайтады, нәтижесінде ақ қан жасушалары макрофагтарға айнала алмайды. Осылайша, макрофаг мембраналары бактериялық инфекцияларға осал болады.
BaP has an effect on the number of white blood cells, inhibiting some of them from differentiating into macrophages, the body's first line of defense to fight infections. In 2016, the molecular mechanism was uncovered as damage to the macrophage membrane's lipid raft integrity by decreasing membrane cholesterol at 25%. This means less immunoreceptors CD32 (a member of the Fc family of immunoreceptors) could bind to IgG and turn the white blood cell into a macrophage. Therefore, macrophage membranes become susceptible to bacterial infections.
Ұрық көбею жүйесі
Еркек егеуқұйрықтармен жүргізілген тәжірибелерде, BaP-ты ингаляциялық жолмен ұзақ мерзімді әсер етуі ұрық бездері мен эпидидимистің жұмысын жалпы алғанда төмендетіп, жыныс гормондары/тестостерон және сперматозоидтар өндірісін азайтады.
In experiments with male rats, subchronic exposure to inhaled BaP has been shown to generally reduce the function of testicles and epididymis with lower sex steroid/testosterone production and sperm production.
Нуклеотидтерді кесуді жөндеу
Жоғарыда көрсетілгендей, (+)бензо[а]пирен 7,8 дигидродиол 9,10 эпоксиді (BPDE) гуанинмен ірі көлемді ковалентті ДНК-аддукттарын түзетін болады. Осы аддукттардың көпшілігі нуклеотидтерді экзизиялық жөндеу процесі арқылы ДНК-дан тиімді түрде алынып тасталады. Ал алынып тасталмаған аддукттар ДНК көшірілімі кезінде қателерге алып келіп, канцерогенді мутацияларға себеп болуы мүмкін.
As illustrated above, (+)benzo[a]pyrene 7,8 dihydrodiol 9,10 epoxide (BPDE) forms bulky covalent DNA adducts with guanines. Most of these adducts can be efficiently eliminated from DNA by the process of nucleotide excision repair. Those adducts that are not removed can cause errors during DNA replication leading to carcinogenic mutations.