Львов көтерілісі: Екінші дүниежүзілік соғыстағы шайқас
Lwów Uprising
Львов қозғалысы: Екінші дүниежүзілік соғыстағы польшалық қарсыласу күштерінің нацистерге қарсы күресі. 1944 жылғы тамыз айындағы оқиғалар мен кеңес әскерлерінің әрекеттері туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс шайқасы
Львов қаласы үшін болған басқа да шайқастар
World War II battle
other battles fought for the city of Lwów
Львов көтерілісі (powstanie lwowskie) – Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде Львов қаласының нацистік Германия оккупациясына қарсы Польша қарсылық қозғалысының жер асты күштері ұйымдастырған қарулы көтеріліс. Ол 1944 жылдың 23 шілдесінде, Шығыс майданында Кеңес әскерлерінің шабуылына дейін, "Дауыл" (Operation Tempest) кодосымен жалпыұлттық көтерілісті бастау жоспарының бір бөлігі ретінде басталды. Львов көтерілісі 27 шілдеге дейін жалғасты. Одан кейін поляк әскерлері қарусыздандырылып, офицерлер Кеңес NKVD-сымен тұтқындалды, ал қатардағы сарбаздар Кеңес Одағы құрған және бақылаған Польша Халық Армиясына (LWP) Қызыл Армия басшылығымен (және қатаң NKVD саяси бақылауымен) қосылды немесе әскерге шақырылды. Кейбіреулері Қызыл Армия қатарына күштеп енгізілді, ал басқалары Гулаг лагерлеріне жіберілді. Қаланың өзі Кеңес Одағының оккупациясы астына көшті. 1944 жылдың 5 шілдесіндегі бұйрыққа сәйкес, қаладағы Отандық Армия күштері бес ауданға бөлінді, олардың әрқайсысы өз жұмылдыру орталығына және міндеттеріне ие болды. 18 шілдеде неміс азаматтық билігі және нацистік ұйымдастырылған украиндық қосымша полициясы қаладан шығып кетті. Келесі күні Вермахт әскерлері Львовты тастап кетіп, тек номиналды күшті қалдырды. Бұл қаланың көп бөлігін поляктардың бақылауында қалдырды. Алайда, сонымен бірге қала сыртында Вермахттың бірнеше жаңа дивизиялары пайда болды, бұл поляк штабын көтерілісті кейінге жылдыруға мәжбүр етті. Қызыл Армияның алғашқы барлау бөлімдері 21 шілде күні түстен кейін ғана аймаққа жетті.
The Lwów Uprising (powstanie lwowskie) was an armed insurrection by the Home Army (Armia Krajowa) underground forces of the Polish resistance movement in World War II against the Nazi German occupation of the city of Lviv in the latter stages of World War II. It began on 23 July 1944 as part of a secret plan to launch the countrywide all national uprising codenamed Operation Tempest ahead of the Soviet advance on the Eastern Front. The Lwów uprising lasted until 27 July. Shortly afterwards, the Polish troops were disarmed, officers were arrested by the Soviet NKVD and ordinary soldiers either arrested or conscripted into the Soviet created and controlled People’s Army of Poland (LWP) under Red Army command (and strict NKVD political control). Some were forced to join the Red Army, others sent to the Gulag camps. The city itself was occupied by the Soviet Union. According to the order of 5 July 1944, the forces of the Home Army within the city were divided into five districts, each with its own centre of mobilization and different tasks. On 18 July the German civilian authorities and Nazi organized Ukrainian Auxiliary Police withdrew from the city. The following day, the forces of the Wehrmacht left Lwów, leaving only a token force. This left large parts of the town practically in Polish hands. However, at the same time, several new divisions of the Wehrmacht appeared at the city's outskirts, causing the Polish headquarters to postpone the uprising. It was not until the afternoon of 21 July that the first reconnaissance units of the Red Army arrived at the area.
Көтеріліс
Советтердің 4-ші танк армиясының 29-шы танк бригадасы генерал-лейтенант Лелушенко басшылығымен 1944 жылдың 22 шілдесінде қала шегіне жетті. Сол сәтте Польшаның Үй Армиясы Львов қаласындағы неміс бекіністеріне қарсы шайқасты бастауға шешім қабылдады. Бұл сәттілік поляк әскерін қажетті қару-жарақпен қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. 23 шілдеде қала орталығында және солтүстік ауданда ең қызыл шайқастар болды, онда поляктар газ зауытын басып алып, неміс әскерлерінің оны жоюына жол бермеді. Қала орталығындағы партизандарға біртіндеп шайқасқа қосылған Советтердің 10-шы танк корпусы көмек көрсетті. Совет әскері үш бағытта шабуылдады. Олардың бірі оңтүстік аймаққа бағытталды, ол поляк бөлімшелерінен неміс әскері тазартылған еді. Қалған екеуі Зелена және Łyczakowska көшелері бойында шабуылдаған поляк бөлімшелерін күшейтті. Күннің соңына қарай соңғы колонна Ескі қала алаңына жетті және поляктар Ескі қала базарын басып алды. Содан кейін азаматтық және әскери шенеуніктер Қызыл Армия қолбасшыларымен кездесуге шақырылып, барлық қатысушылардың қауіпсіздігіне кепілдік берілген күйінде НКВД-ға ұсталды. Аталған кепілдіктерге қарамастан, Советтер 5000-ге жуық поляк сарбазын тұтқындап, "Miedniki" ГУЛАГына жіберді. Полковник Владислав Филипковскийдің қалған күштері Қызыл Армияға күштеп алынып, Гулагқа жіберілді немесе астыртын қозғалысқа қайта қосылу үшін қашып кетті.
Soviet 29th Tank Brigade of the 4th Tank Army under Lt. Gen. Lelushenko reached the city's limits on 22 July 1944. At that moment, the Polish Home Army decided to commence the battle against German fortified outposts throughout Lwów. This success allowed the supply of the Polish troops with badly needed arms. On 23 July the heaviest fighting ensued in the city centre and the northern district, where the Poles were able to capture only the Gas Works, preventing their demolition by the German troops. In the city centre, the partisans were aided by the entire Soviet 10th Tank Corps that was gradually joining the fight. The Soviets advanced in three wedges. One of them aimed at the southern area, already cleared from any German resistance by the Polish units. The two others reinforced the Polish units attacking along the Zielona and Łyczakowska streets. By the end of the day, the last column reached the Old Town Square and the Poles captured the Old Town Market. Afterwards, the civil and military authorities were summoned for a meeting with Red Army commanders and captured by the NKVD with guarantees of safety for all attendees provided. Despite these guarantees, the Soviets arrested some 5000 Polish soldiers who were sent to "Miedniki" gulag. The remaining forces of col. Władysław Filipkowski were forcibly conscripted to the Red Army, sent to the Gulag or escaped to rejoin the underground.