Кіріспе

Гвиненд патшасы Кадфан ап Яго (шамамен 569 – 617? 625? 634?) Гвиненд патшасы (шамамен 616 – 625 жылдары билеген). Осы кезеңдегі Гвиненд тарихы туралы аз мәлімет бар, ал Кадфан және оның билігі туралы ақпарат да аз. Тарихи тұлға патшалық шежірелерде, Клинног-Фаурдағы монастырьға Сент-Бейноға жасаған сыйынан және Ллангадваладр шіркеуіндегі Сент-Кадваладр қабір тасындағы жазудан ғана белгілі. Кадфан король Яго ап Белидің ұлы және мұрагері болды, Гарлея шежірелерінде және Иса колледжінің қолжазбасы MS. 20-да тізілген. Кадфан 616 жылы Честер шайқасы (Гвайт Керллеон) кезінде таққа отырды, онда Этельфрит басқарған Нортумбриялықтар көршілес Уэльс Корольдігі Поуиске жеңіліс сыйлады, содан кейін Бангор Ис Коэд монахтарын қырды. Алайда, Гвинендтің бұл шайқасқа қатысқанына ешқандай дәлел жоқ, сондықтан Кадфанның сол кезде билікке келуі кездейсоқ сияқты көрінеді. Кадфаннан кейін оның ұлы Кадуаллон ап Кадфан патша болды.

Сент-Бьюно

Сент-Бейно және Клинног-Фордағы монастырь көбінесе Кадфанмен бірге еске алынады. 1828 жылы П. Б. Уильямстың "Cymmrodorion" журналында жарияланған мақаласында, жергілікті "Гытейнт" есімді ханзада Клинног Фуарды Құдайға және сол кезде Клинног монастырының аббаты болған әулие Беуноға сыйға бергені туралы қолжазбадан цитата келтірілген. Сыйлық мәңгілікке салықтар мен міндеттемелерден босатылған. Мақалада Бьюноның 616 жылы Клинногте монастырь құрғаны және Кадфанның оған кең жерлерді уәделеген үлкен демеушісі болғаны айтылады. Бұл уәдені Кадфанның ұлы, король Кадуэллон орындады, ал Кадуэллонға алғыс ретінде 60 сиырға бағалы алтын жезді берді. (Әулие Бейноның өмірі) (Рис 1828 жылғы "Cymmrodorion" журналының редакторы, П. Б. Уильямстың еңбегін жариялаған.) Бұл оқиғалардың шағын нұсқалары бар, кейде мәліметтер өзгертілген, мысалы, Райс Ристің 1836 жылғы "Уэльс қасиеттілері туралы эссесінде" Беуно алтын жезді Кадфанға (оның ұлы Кадуэллонға емес) сыйлағанын айтады.

Монмут Геффридің және одан кейінгі шығармалары

Монмуттан шыққан Джеффри жазған ежелгі Британияның негізінен ойдан шығарылған әңгімелері көптеген тарихи тұлғалардың есімдерін кейіпкерлер ретінде пайдаланады, ал осы есімдерді қолдану Джеффри әңгімелерінің сюжетін дамыту үшін жасалған әдеби ыңғайлылық болып табылады. Осы әңгімелердің бірі Кадфан мен оның замандастарының есімдерін қолданып, Эдвин есімді бір адамның қуғын-сүргіндегі жастығын король Кадфанның ордасында өткізгенін, Кадфанның ұлы, болашақ король Кадуэллонмен бірге өскенін айтады. Бұл оқиғаның тарихи негізі жоқ, бұл туралы жазылған еңбектердің кіріспе бөлімінде де мойындалады. Дегенмен, Джеффридің ойдан шығармаларын тарихи фактілермен ұштастырған «дәстүрлі» әңгіме пайда болды, онда болашақ Нортумбрия королі Эдвин жастығын король Кадфанның ордасында өткізген, Кадфанның ұлы, болашақ король Кадуэллонмен бірге өскен деген пікір қалыптасты. Шындығында, Кадуэллон мен Эдвин жастық шақтарында таныс болмаған жаулар еді: король Эдвин Гвинедке шабуыл жасап, король Кадуэллонды жер аударды, ал Кадуэллон Мерсияның Пендасымен одақтасып, 633 жылы Хатфилд Чейс шайқасында (Гвайт Мейген) Эдвинді жеңіп, өлтірді. Олардың жастық шақтарында бірге өткізген оқиғасы романтикалық сипатқа ие болған болуы мүмкін. Тарихтан белгілі болғандай, 588 жылы Дейра королі Элла қайтыс болды, ал Берницияның Этельфрит Деираны басып алып, жаулап алды, Элланың үш жасар ұлын, болашақ Нортумбрия королі Эдвинді жер аударып жіберді. Эдвин 616 жылы Шығыс Англияның Редвальдпен одақтасып, Этельфритті жеңіп, өлтіріп, Нортумбрияның ең сәтті патшаларының біріне айналды. Эдвиннің жер аударылудағы өмірі белгісіз, оны король Кадфанның ордасына орналастыруға тарихи негіз жоқ.