Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кариб теңізіндегі Монсеррат аралындағы жанартау
Volcano on Montserrat in the Caribbean
Суфриер таулары – Кариб теңізіндегі Монсеррат аралында орналасқан, көптеген лава күмбездерінен тұратын белсенді, күрделі стратовулкан. Ұзақ жылдар бойы жатқаннан кейін, Суфриер тауының жанартауы 1995 жылы белсенділігін қайта тапты және содан бері үнемі атқылап келеді. Оның атқылаулары Монсерраттың жартысынан астамын тұруға жарамсыз етіп, астанасы Плимутты қиратты және кең ауқымды эвакуацияларға әкелді: халықтың үштен екісі аралды тастап кетті. Суфриер тауларындағы Шанс шыңы 1990 жылдардың ортасына дейін Монсерраттағы ең биік нүкте болды, бірақ соңғы жанартаулық белсенділік кезінде түрлі жанартаулық күмбездердің өсіп-төмендеуінен оның биіктігі азайды. Бұл жанартау андезиттік табиғатқа ие, ал қазіргі белсенділік үлгісі лава күмбездерінің өсу кезеңдерін қамтиды, олар қысқаша күмбездің құлау эпизодтарымен аяқталады, нәтижесінде пирокластикалық ағындар, күлдің таралуы және жарылыс болады. Жанар тауды Монсеррат жанартау обсерваториясы бақылайды. Бұл жанартаудан шығатын жанартау газдары көп компонентті газ талдау жүйесімен өлшенеді, ол көтеріліп келе жатқан магмалардың жарылыс алдындағы газ шығаруын анықтап, жанартаулық белсенділікті болжауды жақсартады. Аралдың орталық бөлігіндегі Орталық таулар және солтүстіктегі Күміс таулар – субдукция аймағымен байланысты ежелгі жанартау массивтері. Аралдың үш негізгі бөлігі бар: орталық аймақ, субдукция және қауіпсіздік аймағы.
The Soufrière Hills are an active, complex stratovolcano with many lava domes forming its summit on the Caribbean island of Montserrat. After a long period of dormancy, the Soufrière Hills volcano became active in 1995 and has continued to erupt ever since. Its eruptions have rendered more than half of Montserrat uninhabitable, destroying the capital city, Plymouth, and causing widespread evacuations: about two thirds of the population have left the island. Chances Peak in the Soufrière Hills was the highest summit on Montserrat until the mid 1990s, but it has since been eclipsed by various rising and falling volcanic domes during the recent volcanic activity. The volcano is andesitic in nature, and the current pattern of activity includes periods of lava dome growth, punctuated by brief episodes of dome collapse which result in pyroclastic flows, ash venting, and explosive eruption. The volcano is monitored by the Montserrat Volcano Observatory. Volcanic gas emissions from this volcano are measured by a multi component gas analyzer system, which detects pre eruptive degassing of rising magmas, improving prediction of volcanic activity. The Centre Hills in the central part of the island and the Silver Hills in the north are older volcanic massifs related to the subduction zone. There are three main parts of the island: the central zone, subduction and exclusion.
Атауы
Кариб теңізіндегі көптеген жанартаулар Суфриер (француз тілінде "күкірт шығатын жер") деп аталады. Олардың қатарында Сент-Винсент аралындағы Ла-Суфриер немесе Суфриер-Сент-Винсент және Гваделупадағы Ла-Гранде-Суфриер бар.
Many volcanoes in the Caribbean are named Soufrière (French: "sulphur outlet"). These include La Soufrière or Soufrière Saint Vincent on the island of Saint Vincent, and La Grande Soufrière on Guadeloupe.
Ерте тарих
2460 б.з.д. (± 70 жыл): Жарылыс нәтижесінде жанартаудың шаңырағында кратер қалыптасты. 1550 ж. (± 50 жыл): Касл Пик маңында 25-тен 65 миллион текше метрге дейін лава атқылады. Осы жаңа белсенділік кезеңіндегі алғашқы фреатиялық жарылыс 1995 жылдың 21 тамызында болды және осы белсенділік 18 аптаға созылды, нәтижесінде андезиттік лава күмбезі пайда болды. Бұл күмбез бастапқыда 1930 жылдары анықталған және «Ағылшын кратері» деп аталған сектордың құлауынан туындаған. Бұл белсенділік тағы 60 аптаға жалғасты, содан кейін ірі күмбездердің құлауы және екі рет жарылыспен жанартаудың атқылауы мен фонтан тәрізді пирокластикалық ағындар болды. Жарылыс Плимутты қалың күлмен жауып, аспанды дерлік толығымен қараңғылатты. Пирокластикалық ағындар алғаш рет 1996 жылдың 27 наурызында байқалды. Бұл пирокластикалық ағындар мен лай ағындары бастапқыда адам тұрмайтын аймақтармен шектелгенімен, 1996 жылдың 17 қыркүйегіндегі ірі пирокластикалық ағын жанартауға жақын Лонг Граунд ауылына елеулі зиян келтірді. 1997 жылдың тамызына қарай аралдың оңтүстік бөлігінің көп бөлігі, соның ішінде Плимуттың көп бөлігі пирокластикалық ағындармен көмілді. Осы кезеңде аралдың оңтүстік бөлігі, оның ішінде астанасы Плимут үш рет эвакуацияланды. Бірінші эвакуация 1995 жылдың 21 тамызынан 3 қыркүйегіне дейін, алғашқы фреатиялық жарылыстан кейін жүргізілді. Екінші эвакуация 1995 жылдың 1 желтоқсанында лава күмбезінің өсуіне байланысты басталды. Тұрғындарға Плимутты қоса алғанда, көптеген аудандарға 1996 жылдың 1 қаңтарында қайта оралуға рұқсат берілді, бірақ жанартаудың шығыс беткейіндегі кейбір аудандардың тұрғындарына 1996 жылдың 15 қаңтарына дейін рұқсат берілмеді. 1996 жылдың 3 сәуірінде пирокластикалық ағындар мен лай ағындары үнемі пайда бола бастағаннан кейін, Монтсерраттың оңтүстік бөлігі, оның ішінде астанасы Плимут, толығымен эвакуацияланды. Жер сілкіністері үш эпицентр аймағында жалғасты: Суфриер Хиллс жанартауының астында, солтүстік-шығысқа қарай созылатын қыратта және Сент-Джордж Хиллдің астында, солтүстік-батысқа қарай. 1997 жылдың 25 маусымындағы ірі жарылыстан 19 адам қаза тапты. Аралдың әуежайы негізгі пирокластикалық ағынның бағытында орналасқан және толығымен қирады. Монтсерраттың туристік индустриясы да құлдырады, бірақ он бес жыл ішінде жартылай қалпына келе бастады. Ұлыбритания және Монтсеррат үкіметтері көмек көрсету жұмыстарын жетекшілік етті, оның ішінде Монтсеррат халқына 41 миллион фунт стерлингтік көмек пакеті ұсынды; алайда, британ үкіметінің көмекке жеткілікті күш жұмсамағанына наразылық білдірген адамдардың наразылығына байланысты тәртіпсіздіктер болды. Наразылықтар Халықаралық даму министрі Клэр Шорттың 10 миллион фунт стерлингтік көмек ұсынысынан кейін болды, бұл Монтсерраттың сол кездегі бас министрі Бертранд Осборнның, ол тым британдық көзқараста болды және жақсы ұсыныс талап етпеді деген айыптауларға байланысты отставкаға кетуіне әкелді. Британдық эсминец Монтсеррат халқын Антигуа және Барбуда сияқты басқа аралдарға эвакуациялауда маңызды рөл атқарды, олар көптеген босқындарды қабылдауға дайын емес екенін ескертті.
2460 BC (± 70 years): An explosive eruption formed the crater at the top of the volcano. 1550 AD (± 50 years): Between 25 and 65 million cubic metres of lava erupted at Castle Peak. The first phreatic explosion in this new period of activity occurred on 21 August 1995, and such activity lasted for 18 weeks until it caused an andesitic lava dome formation. This was initially confined by a sector collapse scar, first identified in the 1930's and called English's Crater. This period of activity lasted for another 60 weeks, after which there were major dome collapses and two periods of explosive volcanic eruptions and fountain collapse pyroclastic flows. The explosion blanketed Plymouth, away, in a thick layer of ash and darkened the sky almost completely. Pyroclastic flows were first observed on 27 March 1996. Although these pyroclastic flows and mudflows were initially confined to unpopulated areas, a major pyroclastic flow on 17 September 1996 caused severe damage to the village of Long Ground, near the volcano. By August 1997, much of the southern part of the island, including most of Plymouth, had been buried by pyroclastic flows. During this period, the southern portion of the island, including the capital Plymouth, was evacuated three times. The first evacuation lasted from 21 August 1995 3 September 1995, after the first phreatic eruption. The second evacuation began on 1 December 1995, due to growth of the lava dome. Residents were allowed back to most areas, including Plymouth, on 1 January 1996, but residents of some areas on the eastern flank of the volcano were not allowed back until 15 January 1996. On 3 April 1996, after pyroclastic flows and mudflows began occurring regularly, southern Montserrat, including the capital, Plymouth, was permanently evacuated. Earthquakes continued to occur in three epicentre zones: beneath the Soufrière Hills volcano, in the ridge running to the northeast, and beneath St George's Hill, about to the northwest. A large eruption on 25 June 1997 resulted in the deaths of nineteen people. The island's airport was directly in the path of the main pyroclastic flow and was completely destroyed. Montserrat's tourist industry also collapsed, although it began partially to recover within fifteen years. The governments of the United Kingdom and Montserrat led the aid effort, including a £41 million package provided to the Montserrat population; however, riots followed as the people protested that the British Government was not doing enough for aid relief. The riots followed a £10 million aid offer by International Development Secretary Clare Short, prompting the resignation of Bertrand Osborne, then Chief Minister of Montserrat, after allegations that he was too pro British and had not demanded a better offer. The British destroyer took a major role in evacuating Montserrat's population to other islands, including Antigua and Barbuda who warned they would not be able to cope with many more refugees.
1999 жылдан бері атқарылған қызмет
2006 жылдың 24 желтоқсанында пирокластикалық ағындардан қызыл түсті жолақтар көріне бастады. 2007 жылдың 8 қаңтарында Төменгі Белхам аңғарындағы аудандарда эвакуация бұйрығы шығарылды, бұл қосымша 100 адамға әсер етті. 2008 жылдың 28 шілдесінде жергілікті уақыт бойынша сағат 23:27-де ешқандай алдын ала белсенділіксіз жарылыс басталды. Пирокластикалық ағын бөліктері Плимут қаласына жетті. Бұл жарылыс бағанасының құлдырауынан пайда болған жас материалды қамтиды. Сонымен қатар, лава күмбезінің шығыс жағының шағын бөлігі құлап, Тар өзені аңғарында пирокластикалық ағын пайда болды. Бірнеше үлкен жарылыс тіркелді, ең үлкені шамамен сағат 23:38-де болды. Күл бағанасының биіктігі теңіз деңгейінен 12 000 м (40 000 фут) деп бағаланды. Жанар тау жарылысы басталғаннан бері әлемдегі ең мұқият бақыланатын жанар таулардың біріне айналды, Монсеррат жанар тау обсерваториясы егжей-тегжейлі өлшеулер жасап, оның қызметі туралы Монсерраттың үкіметі мен халқына есеп береді. Обсерваторияны Монсеррат үкіметімен келісімшарт бойынша Британдық геологиялық зерттеу қызметі басқарады. 2008 жылдың 9 қазанында Science журналында Монсерраттағы жанар таудың астында бір-бірімен байланысты екі магма камерасы бар екені айтылды – біреуүі жер бетінен 6 километр тереңдікте, екіншісі жер бетінің астында. Журнал сонымен қатар беткі қабаттағы өзгерістер мен тереңдегі магма камерасының көлемі арасындағы байланысты көрсетті. 2010 жылдың 5 ақпанында вулкандық жарылыс бір мезгілде таудың бірнеше жағында пирокластикалық ағынды қозғалды, ал 2010 жылдың 11 ақпанында лава күмбезінің ішінара құлдырауы жақын маңдағы бірнеше аралдардың, соның ішінде Гваделупа мен Антигуаның бөліктеріне үлкен күл бұлттарын жіберді. Монсерраттың өзіндегі мекендейтін аймақтарда екі оқиғаның да кезінде күл жиналуы өте аз болды. 2010 жылдың 12 ақпанында сағат 12:00 UTC/GMT-де Meteosat SEVIRI Channel 7 Батыс Еуропаға қарай бетпе-бет жүретін жүйелердің жылы секторында жарылыстан шыққан күл тұмсығының тұтқынға алынғанын көрсетті. [сілтеме] 20 ақпанда Мадейрада, ал 26-28 ақпанда Батыс Еуропада нөсерлі жаңбыр мен қатты желмен бірге дауылдар болды. Мадейрада кем дегенде 48 адам қаза тауып, инфрақұрылымға зиян келтірілді, оның жалпы құны 4 миллиард евроға бағаланды. Францияның батысына соққан дауыл (циклон "Ксинтия") кем дегенде 63 адамның өліміне әкеліп соқты, шығын 1,3-3 миллиард евро шамасында болды. Йим, В. 2016. Жанар таулар мен апатты дауылдар. Imperial Engineer, 2016 жылғы көктем, 19-бет.
On 24 December 2006, streaks of red from the pyroclastic flows became visible. On 8 January 2007, an evacuation order was issued for areas in the Lower Belham Valley, affecting an additional 100 people. At 11:27 pm local time on Monday 28 July 2008, an eruption began without any precursory activity. Pyroclastic flow lobes reached Plymouth. These involved juvenile material originating in the collapse of the eruption column. In addition, a small part of the eastern side of the lava dome collapsed, generating a pyroclastic flow in Tar River Valley. Several large explosions were registered, with the largest at approximately 11:38 pm. The height of the ash column was estimated at 12,000 m (40,000 ft) above sea level. The volcano has become one of the most closely monitored volcanoes in the world since its eruption began, with the Montserrat Volcano Observatory taking detailed measurements and reporting on its activity to the government and population of Montserrat. The observatory is operated by the British Geological Survey, under contract to the government of Montserrat. The 9 October 2008 issue of the journal Science suggested that two interconnected magma chambers lie beneath the surface of the volcano on Montserrat – one six kilometres below the surface and the other below the surface. The journal also showed a link between surface behaviour and the size of the deeper magma chamber. On 5 February 2010, a vulcanian explosion simultaneously propelled pyroclastic flows down several sides of the mountain, and on 11 February 2010, a partial collapse of the lava dome sent large ash clouds over sections of several nearby islands, including Guadeloupe and Antigua. Inhabited areas of Montserrat itself received very little ash accumulation during either event. On 12 February 2010, at 1200 UTC/GMT, Meteosat SEVIRI Channel 7 shows the ash plume from the eruption was caught up within the warm sector of a frontal system heading towards western Europe exacerbating two East Atlantic winter storms. [reference] Violent storms accompanied by torrential rain and high wind passed over Madeira on 20 February and western Europe on 26 28 February. In Madeira there was at least 48 fatalities and damage to infrastructure at a total estimated cost of 4 billion Euros. The storm landfalling in western France (named 'Cyclone Xynthia') resulted in at least 63 fatalities and estimated damage within the range of 1.3 3 billion Euros. Yim, W. 2016. Volcanoes and disastrous storms. Imperial Engineer, Spring 2016, p. 19.
Танымал мәдениетте
Джимми Баффеттің "Вулкан" әні мен осы аттас альбомы Суфриер төбелерінің құрметіне аталған, ал альбомның обложкасында вулкан шыңынан шығатын түтіннің суреті бейнеленген. Баффетт 1979 жылы аралдағы Салем қаласындағы AIR студиясында альбомды жазды және ән үшін шабытты вулканның іргесіндегі ыстық су бұлағында демалудан алды. Студия 1989 жылы "Хьюго" дауылынан зардап шегіп, қайта ашылмады. National Geographic телеарнасының "Апаттан кейінгі секундтар" деректік бағдарламасының 3 маусым, 13-ші эпизоды жарылысқа байланысты оқиғалар туралы баяндайды.
Jimmy Buffett's song Volcano and album of the same title are named for Soufrière Hills, and the album's cover artwork features a drawing of smoke spewing from the volcano's summit. Buffett recorded the album at AIR Studios in the town of Salem on the island in 1979 and drew inspiration for the song from relaxing at a hot spring at the volcano's base. The studio was damaged by Hurricane Hugo in 1989 and never reopened. Season 3, episode 13 of the National Geographic television documentary programme Seconds from Disaster talks about the events surrounding the eruption.