Кіріспе

Үйге кіретін есіктің жанында орнатылған сигнал беру құрылғысы, есік қоңырауы – ғимараттың кіреберісіндегі есіктің жанына орнатылатын сигнал беру құрылғысы. Зырып келуші түймешікті басқанда, ғимарат ішінде дабыл соғылып, үй иесіне келушінің бар екені туралы хабар беріледі. Алғашқы есік қоңыраулары механикалық болған, олар қоңырауға жалғанған бауды тартып іске қосылса, қазіргі есік қоңыраулары электрлі, түймелі қосқыштармен жұмыс істейді. Көбінесе қазіргі есік қоңырауларында қауіпсіздікті арттыру үшін интерком және кішкентай бейнекамералар болады.

Тарих

Шотландиялық өнертапқыш Уильям Мердок 1817 жылы Бирмингемде салынған үйіне өзінің бірнеше жаңалықтарын орнатты; олардың бірі – қысылған ауаның құбыр жүйесі арқылы жұмыс істейтін дауысты есік қоңырауы болды. Электрлік есік қоңырауының алға басушысы, атап айтқанда, электр сымы арқылы алыстан қоңырау шалуға мүмкіндік беретін қоңырау, Жозеф Генри шамамен 1831 жылы ойлап тапқан. 1900 жылдардың басына қарай электрлік есік қоңыраулары кеңінен таралды.

Қылқанды есікті қоңыраулар

Көптеген сымдық жүйелерде есіктің жанында, есік тұтқасының биіктігіне шамамен тең орналасқан батырма, ғимарат ішіндегі сигнал беру құрылғысын (әдетте қоңырау, дыбылдық сигнал немесе гулдіргіш) қосады. Есік қоңырауының батырмасын басқанда, бір полюсті, бір тастамалы (SPST) түйреуші түйме есік қоңырауы тізбегін уақытша жабады. Бұл түймешіктің бір ұшы трансформатордың ұшына қосылған. Есік қоңырауының трансформаторы 120 немесе 240 вольт айнымалы токты төмендетіп, әдетте 6-дан 24 вольтқа дейін төмен кернеуге түрлендіреді. Трансформатордың екінші ұшы сигнал беру құрылғысының үш ұшының біріне қосылады. Екінші ұшы түймедегі екінші ұшқа жететін сымға жалғанады. Кейбір сигнал беру құрылғыларында үшінші ұш болады, ол өзгеше дыбыс шығарады. Егер есік қоңырауының тағы бір батырмасы болса (әдетте артқы есіктің жанында), ол трансформатор мен үшінші ұш арасында қосылады. Трансформатордың бірінші орамасы, үздіксіз қуаттандырылып тұратындықтан, тұрақты күйде шамалы (1-ден 2 ваттқа дейін) қуатты тұтынады; шамды түйреушілер бар жүйелер бір түймеге шамалас қуатты тұтынуы мүмкін. Бұл батырмаға дейін жететін сымдар тек қауіпсіз, төмен кернеулі қуатты тасымалдайды, ол жерге оқшауланған. Көптеген сигнал беру құрылғылары – екі жалпақ металл таяқшадан тұратын қоңырау құрылғысы, олар соленоидпен басқарылатын иінтірек арқылы соғылады. Жалпақ таяқшалар екі әдемі нотаға келтірілген. Есік қоңырауының батырмасын басқанда, соленоидтің иінтірегі бір таяқшаны соғады, ал батырма босатылғанда, иінтіректегі серіппе оны кері итеріп, екінші таяқшаны соғады, екі ноталы дыбыс ("динг-донг") шығарады. Егер екінші қоңырау батырмасы қолданылса, ол екінші соленоидқа қосылуы мүмкін, ол тек бір таяқшаны соғып, бір ноталы дыбыс ("динг") шығарады. Балама ретінде, екінші батырма жалғыз соленоидты осцилляциялық түйме арқылы (көбінесе сынапты бұрылыс түймесі) қоректендіріп, "қырқылдаған" дыбыс ("динг-донг-динг-донг-динг-донг") бере алады. Эдвардс Сильван C 26 үш есікке қолайлы, қосымша мүмкіндіктерге ие болды. Кейбір қоңырауларда таяқшалардың орнына түтікшелі қоңыраулар орналасқан. Күрделі есік қоңыраулары қысқа музыкалық әуенді, мысалы Вестминстерлік төрттіктерді орындайды. Есту қабілеті нашар адамдарға арналған есік қоңыраулары дыбыстық сигналдардың орнына визуалды сигналдарды – әдетте шамдарды – пайдаланады. Толықтай батареямен жұмыс істейтін сымдық үлгілер де кең таралған, екі таяқшалы конструкцияны немесе электр қоңырауын қолданады. Олар күту режимінде қуатты тұтырмайды, бірақ пайдаланушылар батареяларды ауыстыруы керек, олар әдетте қоңырау қорабында орналасқан үлкен біріншілік элементтер болып табылады.

Сымсыз есік қоңыраулары

Соңғы онжылдықтарда есік қоңырауларының сымсыз нұсқалары кеңінен таралды, себебі бұл ғимарат қабырғалары арқылы сымдар тартуға кеткен шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Есік қоңырауының батырмасында батареямен жұмыс істейтін радио хабар таратушы орналасқан. Батырманы басқанда, таратушы радиосигналды қабылдағыш құрылғыға жібереді, ол ғимарат ішіндегі розеткаға қосылады. Қабылдағыш радиосигналды анықтағанда, ол дыбыс чипін іске қосып, динамик арқылы қоңыраудың дыбысын шығарады – екі ноталы «динг-донг» немесе Вестминстер ағайындары сияқты ұзақ қоңырау тізбегі. Әдетте 2,4 ГГц ISM жиіліктері қолданылады. Сол радиожиіліктегі басқа сымсыз есік қоңырауларынан кедергінің алдын алу үшін, құрылғыларды иесі әртүрлі радиоканалдарға орнатуға болады. Ірі қалаларда соңғы он жылда телефон технологиясын пайдаланып есік қоңырауларын сымсыз сигналдау, есікті ашу және электр құлыптарды қашықтан басқару тренді қалыптасты. Әлемнің көптеген қалаларында есік қоңырауларын белгілеудің осы әдісі басым болып табылады.

Музыкалық және үздіксіз қуатты есікті қоңыраулар

Сымсыз қоңыраулар сияқты, музыкалық қоңыраулар да жиі қолданылатын болды. Музыкалық және үздіксіз қуатпен жұмыс істейтін қоңыраулар, жаңа цифрлық схемалар мен ескі қоңырау желілері арасындағы қашықтықты қысқартуға бағытталған. Сымды қоңырау мен музыкалық қоңыраудың стандартты орнатылуындағы басты айырмашылық – музыкалық қоңыраудың әуенді ойнауын жалғастыру үшін, қоңырау батырмасы жіберілгеннен кейін де қуатты сақтап тұруы керек. Мұны екі тәсілмен істеуге болады. Жасыраулы, бір полюсті қоңырау батырмалары үшін, қоңырау құрылғысы схеманың кіріс бөлімінде түзетуші диод пен балласт конденсаторын пайдаланады. Қоңырау батырмасын басқанда, ток түзетуші диод немесе толық толқынды түзетуші деп аталатын түзетуші диодтар тізбегі арқылы өтеді, бұл токқа тек бір бағытта, балласт конденсаторына ағуға мүмкіндік береді. Балласт конденсаторы, схеманың қалған бөлігіне әуенді аяқтау үшін қажеттіден гөрі жылдам зарядталады. Батырма жіберілгеннен кейін конденсатор зарядты сақтап, схеманың қалған бөлігіне қысқа мерзімге қуат береді. Схема жоғарыдағы схемаға ұқсас, бірақ түзетуші диод енді қоңырау батырмасының корпусына орнатылған. Қоңырау батырмасын басқанда, айнымалы ток сигналының оң және теріс жақтары схемаға ағып түседі, ал батырма жіберілгенде тек оң немесе теріс жақ схемаға ағып түседі. Толық және жарты толқынды сигналдарды ажырату арқылы қоңырау бұрынғы сымды қоңырау сияқты жұмыс істей алады, сонымен қатар сымсыз қоңырау батырмасының сигналын қабылдау сияқты басқа мақсаттар үшін қоңырауға үздіксіз қуат береді.

Ақылды есік қоңыраулары

2010 жылдары «Заттар интернеті» пайда болғаннан кейін, нарықта интернетке қосылатын есік қоңырау жүйелері пайда болды, олар «ақылды есік қоңыраулары» деп аталады. Көрінетін жүйелерге Ring есік қоңырауы, Vivint Home Security есік қоңырауы және Nest Hello кіреді. Бұл құрылғылар дәстүрлі батырманың орнына орналастырылатын бір құрылғыдан тұрады және физикалық батырмадан өзге, жоғары сапалы камера, пассивті инфрақызыл сенсор және Wi-Fi мүмкіндігіне ие. Құрылғы үй Wi-Fi желісіне қосылады, ал батырманы басу немесе қозғалыс анықталған кезде хабарламалар жұптастырылған смартфонға немесе басқа электрондық құрылғыға, мысалы, планшетке жіберіледі. Хабарлама келген кезде пайдаланушы әдетте ақылды есік қоңырауынан тікелей бейне трансляциясын көреді, ол есікте кім тұрғанын көрсетеді және екі жақты аудио байланысқа мүмкіндік береді. Құрылғылар ішкі аккумуляторымен жұмыс істей алады немесе үздіксіз қуат беру үшін қолданыстағы қоңырау сымдарын пайдалана алады. Бейне әдетте Wi-Fi арқылы бұлтты интернет-сервиске жазылады, яғни құрылғы бұзылса, зақымдалса немесе ұрланса да, жазба сақталады және кінәлі тарапты анықтау үшін талдауға болады.