Кұлау жотасы: Гавайи вулканының тарихы мен географиясы
Koʻolau Range
Гавайидегі Кулау жотасы: Оаху аралының ежелгі жанартау қалдығы. Ұлттық табиғи ескерткіш, теңізге құлаған бөлігімен тарихы қызықты. Жағажайлар, табиғат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оахудағы, Гонолулу округі, Гавайи, АҚШ-тағы Коолау жотасы – бұл Гавай аралдарының Оаху аралының шығыс, немесе жел соғатын жағындағы ұйықтап жатқан, қиыршықталған жанартаудың қалдығына берілген атау. Ол 1972 жылы Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланды.
A non regular jagged mountain range in Oahu, Honolulu County, Hawaii, US
Koolau Range is a name given to the dormant fragmented remnant of the eastern or windward shield volcano of the Hawaiian island of Oahu. It was designated a National Natural Landmark in 1972.
Геология
Бұл дәстүрлі мағынада тау тізбегі емес, өйткені ол Кулау вулканы деп аталатын бір тау ретінде қалыптасты (koolau гавай тілінде "жел беткейі" дегенді білдіреді, Токелау топонимімен туыс). Кулаудан қалған нәрсе – бұл тарихи дәуірде жойылған алғашқы жанартаудың батыс жартысы, ал оның бүкіл шығыс жартысы – оның ішінде саммит кальдерасының көп бөлігі – Тынық мұхитына апатты түрде құлдырады. Бұл ежелгі жанартаудың қалдықтары Оаху аралының солтүстік-шығысында, мұхит түбінде шамамен 161 шақырымға созылып, ірі фрагменттер болып жатыр. Канеохе шығанағы – бұл көне жанартаудың шыңы құлағаннан кейін қалған кальдера. Қазіргі заманғы Кулау тауы Оахудың жел беткейі жағалауын құрайды және Гонолулу қаласының желден қорғалған жағалауының артында көтеріледі. Оның желден қорғалған беткейлері мен аңғарларында Гонолулудың тұрғын үй аудандарының көпшілігі орналасқан. Бұл жанартау алғаш рет 2,5 миллион жыл бұрын мұхит түбінде атқан деп есептеледі. Ақырында ол теңіз деңгейіне жетіп, 1,7 миллион жыл бұрын жанартау ұйықтап қалғанға дейін биіктігін арттыра берді. Бұл жанартау жүздеген мың жылдар бойы ұйықтап, осы уақыт ішінде эрозия қалқан тәрізді таудың бастапқыда тегіс беткейлерін тоздырып, бүкіл масса айтарлықтай төмендеді. Ең биік нүктесі, мүмкін, асып кеткен; бүгінде ең биік шыңның шыңы, Пуу Конахуануи тек .
It is not a mountain range in the normal sense, because it was formed as a single mountain called Koolau Volcano (koolau means "windward" in Hawaiian, cognate of the toponym Tokelau). What remains of Koolau is the western half of the original volcano that was destroyed in prehistoric times when the entire eastern half—including much of the summit caldera—slid cataclysmically into the Pacific Ocean. Remains of this ancient volcano lie as massive fragments strewn nearly 100 mile (161 km) over the ocean floor to the northeast of Oahu. Kāneʻohe Bay is what remains of the ancient volcano's summit caldera after the slide. The modern Koolau mountain forms Oahu's windward coast and rises behind the leeward coast city of Honolulu — on its leeward slopes and valleys are located most of Honolulu's residential neighborhoods. The volcano is thought to have first erupted on the ocean floor more than 2.5 million years ago. It eventually reached sea level and continued to grow in elevation until about 1.7 million years ago, when the volcano became dormant. The volcano remained dormant for hundreds of thousands of years, during which time erosion ate away at the initially smooth slopes of the shield shaped mountain; and the entire mass subsided considerably. The highest elevation perhaps exceeded ; today, the summit of the tallest peak, Puu Kōnāhuanui is only .
Гонолулу вулканиктері
Жүздеген мың жылдар бойы ұйықтап жатқан Кюлау жанартауы қайтадан атқа бастады. Соңғы 500 000 жылдың ішінде болған шамамен отыз реткі атқылау Оахудың шығыс жағындағы Даймонд Хед, Коко Хед (Ханаума шығанағы), Коко кратері, Пунчбоул кратері, Танталус және Алияпакай сияқты көптеген танымал орындарды қалыптастырды. Бұл жерлер Гонолулу жанартаулар сериясы немесе қысқасы Гонолулу жанартаулары деп аталады. АҚШ Геологиялық қызметінің мәліметінше, осы белсенділіктің соңғы атқылаулары шамамен 70 000 – 100 000 жыл бұрын болған. Кюлау жанартауы тағы да атқылауы мүмкін, бірақ мұндай оқиғаның "біздің өмірімізде немесе болашақ ұрпақтардың өмірінде" болу ықтималдығы өте төмен.
After hundreds of thousands of years of dormancy, Koolau volcano began to erupt again. Some thirty eruptions over the past 500,000 years or so have created many of the landmarks around eastern Oahu, such as Diamond Head, Koko Head (Hanauma Bay), Koko Crater, Punchbowl Crater, Tantalus, and Āliapaakai, and are collectively known as the Honolulu Volcanic Series, or simply Honolulu Volcanics. According to the US Geological Survey, the most recent eruptions in this series of activity occurred between about 70,000 to 100,000 years ago. There is a possibility that Koolau volcano could erupt again; however, the chance of such an eruption occurring in "our lifetimes, or even those of many future generations" is remote.
Тарих
Коолау жотасы – зор қалқан тәрізді жанартаудың эрозиялық қалдықтары, бірақ есептеулер оның шамамен 2,5 миллион жыл бұрын атқандығын көрсетеді. Ежелгі заманда Коолау жотасы Гавайи тайпалары үшін қасиетті орын болған. 1795 жылы, жаңа құрылған Гавайи Корольдігі Камехамеха Ұлының басшылығымен, Ноууану Пали қарау орнының бір бөлігінде Оаху аралы үшін шайқас өткізіп, жеңіске жеткен. Оның әскері жауынгерлерді аңғарға дейін қуып, жартастан құлап өлуге мәжбүр еткен. 1972 жылы Коолау жотасы Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланды.
The Ko‘olau Range is the erosion of remnants of a massive shield volcano, but estimates show evidence that it erupted approximately 2.5 million years ago. Though during the ancient period, the Ko‘olau Range became a sacred area for the Native Hawaiians. In 1795, the newly formed Hawaiian Kingdom conducted a battle resulting in the triumphant conquest of O'ahu on the range within part of the Nu‘uanu Pali Lookout, under the command of Kamehameha the Great, as his troops forced all of the warriors up the valley to fall to their deaths below the cliffs. The Ko‘olau Range was designated in 1972 as a National Natural Landmark.