Кіріспе
Кумар Рам Нараин Картикейян (1977 жылы туған) – үндістандық жарыс жүргізушісі. Ол Формула-1 жарысына қатысқан алғашқы үндістандық жүргізуші болды. Бұрын A1GP және Ле-Ман серияларында да жарысқан. Ол A1GP, Британдық F3, Nissan сериясы, AutoGP, Формула Азия, Британдық Формула Ford және Opel серияларында бірнеше жарысқа жеңіс тудырды. 1994 жылы Британдық Формула Форд қысқы сериясында және 1996 жылы Формула Азия чемпионатында жеңімпаз атанды. 2000 жылы Британдық F3-те және 2003 жылы Әлемдік Nissan сериясында жалпы төртінші орынды иеленді. Формула-1 дебютін 2005 жылы «Иордания» командасымен жасады, ал 2006 және 2007 жылдарғы Формула-1 маусымдарында «Уильямс» F1 командасының сынақ жүргізушісі болды. Басқа да бірнеше бұрынғы F1 жүргізушілері сияқты Картикейян да жарыс машиналарын жарыстыруға ауысты және 2010 жылғы NASCAR Camping World Truck Series жарысында «Wyler Racing» командасы үшін No. 60 Safe Auto Insurance Company Toyota Tundra көлігін жүргізді. 2011 жылы «HRT» командасымен F1-ге оралды, 2012 жылы командамен жұмысын жалғастырды және 2013 жылғы маусымда да олар үшін жарысады деп күтілді. Алайда, «HRT» командасы FIA-ның 2013 жылғы тізіміне енгізілмеді, сондықтан Картикейян көліксіз қалды. 2014–2018 жылдары жапондық Super Formula сериясында жарысты. 2019 жылы Жапониядағы Super GT сериясына қосылып, бір орындық мансабын аяқтады. 2010 жылы Үндістан үкіметі оған төртінші деңгейдегі ең жоғары азаматтық наградасы – «Падма Шри» орденін табыс етті.
Kumar Ram Narain Karthikeyan (born 14 January 1977) is an Indian racing driver. He was the first Indian driver to compete in Formula One. He has previously competed in A1GP, and the Le Mans Series. He has won multiple races in A1GP, British F3, World series by Nissan, AutoGP, Formula Asia, British Formula Ford & Opel series in his single seater career. He won the British Formula Ford Winter Series in 1994 & Formula Asia Championship in 1996. He also finished fourth overall in British F3 in 2000 & the World Nissan series in 2003. He made his Formula One debut in F1 season of 2005 with the Jordan team, and was a Williams F1 test driver in F1 season of 2006 and F1 season of 2007. Like several other former F1 drivers, Karthikeyan moved to stock car racing and drove the No. 60 Safe Auto Insurance Company Toyota Tundra for Wyler Racing in the 2010 NASCAR Camping World Truck Series. In 2011, he returned to F1 with the HRT team, continued with the team in 2012 and was expected to drive for them in the 2013 season as well. However, HRT was not included in the FIA's 2013 entry list, and thus Karthikeyan was left without a drive. From 2014–2018, Karthikeyan raced in Japanese Super Formula series. In 2019, he ended his single seater career by joining Super GT series in Japan. The Government of India awarded him the fourth highest civilian honour of Padma Shri in 2010.
Отбасылық тарихы және ертедегі мансабы
Картикеян Тамил Надудағы Коимбатур қаласында дүниеге келген. Оның мектеп білімін Коимбатурдағы Стенс Англо-Индия жоғары орта мектебінде алған. Автоспортқа деген қызығушылығы ерте жасынан басталып, оның әкесі Г.Р. Картикеян – жеті рет Оңтүстік Үндістан раллиінің жеңімпазы, бұрынғы Үндістан ұлттық ралли чемпионы болған. Үндістанның алғашқы Формула-1 жүргізушісі болуды армандаған Картикеян өзінің алғашқы жарысында, Шриперумпудурдағы Формула Марути жарысында мәнерлеп жарыс көрсетіп, тұғырға көтерілді. Содан кейін Франциядағы Elf Winfield Racing School-ге барып, 1992 жылы Формула Renault автомобильдері үшін өткен Pilote Elf жарысында жартылай финалист атанды, өзінің дағдысын көрсетті. 15 жасында 1993 жылғы маусымда Формула Марутиде жарысқа қатысу үшін Үндістанға оралды. Оның серіктесі португалдық жүргізуші Тиаго Монтейро болды. Картикеян 10 ақпанда Сильверстоун трассасында F1 машинасымен 300 км сынақтан өтіп, суперлицензия алды. Алғашқы жарысы – Австралия Гран-присінде ол 12-орынға іліккен. Бірақ жақсы бастама бермегендіктен, бірінші айналымның соңында 18-орынға түсіп, ақырында 15-орында мәреге жетті. 2005 жылғы АҚШ Гран-присінде ғана ол ұпай жинады, себебі шина қауіпсіздігіне байланысты дау-дамай туып, үш командадан басқа барлығы жарыстан шықты. Ол төртінші орынды иеленді, екі Minardi жүргізушісінен озып, бірақ командаласы Монтейродан қалып қойды. USGP-ден басқа, оның ең жоғары көрсеткіші 11-орын болды. 2005 жылғы Жапон Гран-присіндегі еркін жаттығуларда ол ұзақ уақыт бойы ең жылдам болды және ақырында 11-орынға ілікті. 2005 жылғы Қытай Гран-присінде 15-орынды жеңіп алды. 2005 жылғы маусымын өкінішпен аяқтады, себебі Қытайдағы жарыста "Jordan" машинасымен қабырғаға соғылып, жарақат алмады, кейін сұхбат берді. 2006 жылғы маусымда "Jordan" командасы "Midland" деп аталғандықтан, басқарушылық өзгерістер Картикеянның командадағы болашағына күмән тудырды. 2005 жылдың соңында ол келесі жылы "Midland" командасында орын алу үшін 11,7 миллион доллар төлеуді талап еткендіктен, командада қаламайтынын мәлімдеді. 8 желтоқсан күні 2005 жылы Картикеян Испанияда "Williams" командасы үшін сынақтан өтіп, бесінші орынды иеленді, бұл "Williams" командасының екінші жүргізушісі, растаулы Нико Росбергтен (9-орын) жоғары нәтиже болды. 27 қаңтар күні 2006 жылы "Williams" командасы Картикеянды төртінші жүргізуші ретінде бекітті. Ол команданың үшінші жүргізушісі Александр Вурцпен бірге команда үшін сынақ жұмыстарын жүргізуге тиіс болды. 2007 жылы Кадзуки Накаджимамен бірге "Williams" командасының резервтік сынақ жүргізушісі болып тағайындалды. Картикеян Формула-1 командасының артта қалғандары мен жоғары деңгейдегі командалар арасындағы айырмашылықты көріп, қатты әсер алды.
HRT (20112012)
2007 жылдың соңында, олардың пилоты Кристиян Альберс жұмыстан босатылғаннан кейін ол "Спайкер" (бұрынғы "Жордан") Формула-1 командасымен байланысты болды, бірақ оның орнына Сакон Ямамото жарысқа қатысты. "Williams F1" командасын Tata (Картикеянның негізгі демеушісі) қолдауын тоқтатуына байланысты, Накадзимаға басым бөлігі тестілеу жұмыстары жүктелді, ал Картикеян жарыстан шеттетілді. 2007 жылдың соңында "Спайкер F1" командасын Виджай Маллия сатып алғаннан кейін, Картикеян 2008 жылы жаңа "Форс Индия" Формула-1 командасымен жүргізуге мүмкіндік алады деген болжам пайда болды. Алайда, ол тіпті команда үшін сынақтан өте алмады. 2008 жылдың қаңтар айында Картикеян командаға инвестиция салған үнді консорциумының талаптары бойынша "Super Aguri" командасымен де байланысты болды. Келісімге қол жеткізілмеді және ол "A1 Team India" үшін жарысуын жалғастырды. 2010 маусымына дейін ол Үндістанның жалғыз Формула-1 пилоты болды, ол кезде Карун Чандхок "Hispania Racing F1 Team" командасымен келісім шарт жасады.
2011 жыл
2011 жылдың 6 қаңтарында Картикеян 2011 жылғы F1 маусымында «Испания» командасының құрамында өнердейтінін хабарлады. Ол өзінің Twitter парақшасында келісімді растап, «қазан айындағы Үндістан Гран-приінде өз жеріңдегі жанкүйерлер алдында жарысқа қатысу – арманды орындау» екенін айтты, сондай-ақ қаржылық қолдау көрсеткен «Tata Group» компаниясының үлкен рөл атқарғанын қосты. Кішкентай командада жүргізу және қазіргі заманғы Формула-1 машиналарын сенімділігінің артуы Картикеянға Формула-1 жарысында ең төмен орын алған пилот рекордын екі рет орнатуға мүмкіндік берді. Алғашқы рет бұл Қытай Гран-приінде болды, онда Хайме Алгуерсуаридің жарыстан шығуы Картикеянды 23-орында аяқтауға мәжбүр етті, бірақ соңғы айналымда командаласы Витантонио Лиуцци оны озып кетті. Дегенмен, Еуропа Гран-приінде жарыстан шыққандар болмағандықтан, Картикеян финиш сызығын 24-ші болып кесіп, рекордты жаңартты. 2011 жылдың 30 маусымында Картикеянның орнына Даниель Риккардо маусымның қалған жарыстарында, Үндістан Гран-приінен басқа, Германия, Сингапур, Жапония және Кореядағы алғашқы жаттығуларда қатысты. 2011 жылдың 23 қазанында Картикеянның Лиуццидің орнына Үндістан Гран-приінде қатысатыны расталды. Картикеян іліккен кезде 0.022 секундқа жеңіліп, 22-орынға тұрды, бірақ квалификацияда Майкл Шумахерді тоқтатып қойғандықтан, жарысқа 24-ші және соңғы орыннан қатысты. Жарыстың бірінші айналымында зақым алған Картикеян Риккардодан 31.8 секундқа озып, 17-орынды жеңіп алды. Лиуцци Абу-Даби Гран-приіне дейін Картикеянның орнына қайта келді.
2012 жыл
2012 жылдың 3 ақпанында Картикеянның 2012 жылғы маусымға HRT командасы үшін Педро де ла Росамен бірге қайтадан келісімшарт жасағаны расталды. Австралия Гран-присінде ол және әріптесі Педро де ла Роса біліктілікке өте алмады. Малайзияда екі HRT да біліктілік алды, Картикеян Гейки Ковалайненге 5 орындық қорапшаға жаза тағайындалғандықтан 23-ші орыннан старт алды. Старт жаңбырлы болды, HRT жарысты толық жаңбырлық шиналармен бастауға батылды, ал қалған командалар аралық шиналармен старт алды. Жаңбыр күшейгенде бұл тәуекел ақталып, басқа командалар толық жаңбырлық шиналарға ауысуға мәжбүр болды, нәтижесінде Картикеян қауіпсіздік машинасы шыққанға дейін ұпай алатын 10-шы орынға көтерілді, содан кейін қатты жаңбыр салдарынан қызыл ту көрсетілді. Жарыс қайта басталғанда, қауіпсіздік машинасының артында бірнеше айналымнан кейін трасса аралық шиналарға қолдануға жеткілікті құрғақ болды, бірнеше пилоттар пит-стоп жасады, бірақ Картикеян трассада қалды және бір сәтте 5-ші орынға дейін көтерілді, бірақ позиция үшін күрескенде Макларен пилоты Дженсон Баттон оған соқтығысты. Картикеян зақым алды, бірақ аралық шиналарға ауысып, алаңның соңына түсіп қалды, әріптесі де ла Роза өткізу айыбын өтегеннен кейін. 47-ші айналымда Red Bull пилоты Себастьян Феттель Картикеянның алдыңғы қанатын тигізіп тесілді, нәтижесінде пит-стоп жасап, шинаны ауыстыруға мәжбүр болды, бұл Феттельді 4-ші орыннан 11-ші орынға түсірді; Картикеян жарысты 21-ші орында аяқтады, бірақ соқтығысуға қатысқандығы үшін жарыс аяқталғаннан кейін 20 секундтік айыппұл салынды, нәтижесінде ол 22-ші және соңғы орынға, де ла Росадан кейін түсті. Жарыс аяқталғаннан кейін Феттель мен Red Bull командасының басшысы Кристиан Хорнер Картикеянның жүргізуін сынады, Феттель оны "есінен жаңылысқан" деп атады. Картикеян Феттельге "жылап-сықтаушы" деп жауап берді. Кейін Картикеян Феттельмен келісімге келіп, оның қабілеттерін құрметтейтінін айтып, "біз бұл мәселені ересек адамдарша шешіп, ұмытып кетуіміз керек" деді. Картикеян 2007 жылдың 16 желтоқсанында Чжухай (Қытай) А1GP жарысында Үндістан командасы үшін жеңіске жетті. Бұл Үндістанның A1GP-дегі алғашқы жеңісі болды. Картикеян A1GP-де Үндістан үшін алғаш рет поул-позицияны иеленді. 2008 жылы Брэндс-Хатчта өткен жарыста поул-позицияны жеңіп алды. Картикеян 2007-2008 маусымда екі жарыста жеңіске жетті, соның ішінде Брэндс-Хатчтағы маусымның финалында поул-позициядан старт алды. Бұл Үндістанға Австралия, Бразилия, Қытай және Италия сияқты елдерді озып, алғашқы ондыққа енуге көмектесті. Үндістан командасы үшін 4-ші маусым сәтсіз болды, себебі команда өзінің титулдық демеушісінен айырылып, ауыр қаржылық қиындықтарға тап болды. 2009 жылдың 3 мамырында A1 Team India Брэндс-Хатчта өткен спринт жарысында тұғырға көтеріліп, маусымды аяқтады. Картикеян A1 Team India машинасын жарысқа 7-ші орыннан старт алды. Картикеян үшін жарыс кенеттен аяқталды, өйткені ол бірінші айналымның бірінші бұрышында айналып кеткен A1 Team China машинасымен соқтығысты. Команда 2008-09 маусымда жалпы 12-ші орында аяқтады.
Ле-Манның 24 сағаты
2009 жылдың наурыз айының екінші аптасында Картикеян «Коллес Ле-Манс» командасында сынақтан өтті. Кейіннен 2009 жылғы маусымда оған Чарльз Зволсман және Эндрю Мейрик серіктес болатыны расталды. «Кольс» командасы – бұрынғы «Иордания», «Мидленд» және «Force India» командасының басшысы Колин Кольс басқаратын – чемпионатқа екі Audi R10 турбодизельді машинамен қатысты. Бұл автомобиль Le Mans 24 сағатында үш рет жеңіске жетіп, 22 жеке жарыста жеңіс туын көтерген сәтті жарыс тарихымен мақтанатын. «Кольс» командасы 2009 жылы чемпионатқа алғаш рет қатысты. 2009 жылдың 11 мамырында Картикеян Бельгиядағы Спа-Франкоршамп трассасында өткен 2009 жылғы чемпионаттың екінші кезеңінде «Коллес Ауди» командасы үшін өзінің алғашқы Ле-Ман сериясындағы жарысында алтыншы орынды иеленді. 2009 жылдың 14 маусымында Картикеян Ле-Манның 24 сағаттық жарысының басталуына аз ғана уақыт қалғанда құлап, иығын шығарды. Ол жаттығулар мен ілікте жақсы көрсеткіштер көрсеткен және екі реттік бастапқы кезеңде қатысуға жоспарланған болатын. Бірақ таңғы сағат 1-де ACO ұйымы, «Ауди» дәрігерінің рұқсаты болғанына қарамастан, оны жарысқа қатысуға жарамсыз деп жариялады.
NASCAR
Картикейян NASCAR-дағы дебютін 2010 жылдың 27 наурызында Мартинсвилл спидвейінде «Wyler Racing» командасының «Kroger 250 Camping World Truck Series» жарысында #60 Safe Auto Insurance Company Chevrolet Silverado көлігімен жасады. Іріктеу жаңбырдың салдарынан өтпеді, старттық реттілік 2009 жылғы команда иелерінің ұпайлары бойынша анықталды, бұл NASCAR-да жарысқа шыққан алғашқы үндістандық жүргізушіге 11-орынды берді. Баяу старт бергеннен кейін және жарыс көлігін жүргізуге бейімделіп, американдық қысқа трассада алғаш рет жарысқа қатысқан Картикейян өте лайықты нәтиже көрсетіп, 13-орында, көшбасшылармен бірге аяқтады. Картикейян 2010 жылғы маусымда NASCAR Camping World Truck Series жүргізушісі арасындағы «Ең танымал жүргізуші» сыйлығын жеңіп алды, бұл сыйлықты жанкүйерлер дауыс беру арқылы анықтады, және бұл сыйлықты жеңіп алған алғашқы шетелдік жүргізуші атанды.
Суперлига формуласы
Картикеян 2010 жылы SLF жарысында PSV Eindhoven командасы үшін жүргізді. Ол Ұлыбританиядағы Брэндс-Хатчта өткен екінші жарысты жеңіп, жиырма төрт жарыс күнінің алтысында қатысып, 288 ұпаймен Чемпионатта 16-шы орынды алды.
Авто GP
Картикеян 2013 жылы Auto GP сериясында Zele Racing және Super Nova Racing командалары үшін жарысты. Zele Racing командасынан Super Nova Racing командасына ауысқаннан кейін, серияның соңғы бөлігінде ол 5 жарысқа жеңіс тудырып, 4 поул-позицияны жеңіп алды. Осының нәтижесінде ол чемпионатта 4-орынды алып, маусымның екінші жартысында ең көп ұпай жинаған пилот атанды.
Супер формула
2014 жылы Картикеян 2001 жылдан бері алғаш рет жапондық топ-формуласы Super Formula сериясына сол IMPUL командасымен қайта оралды. 2015 жылғы маусымда Картикеян Honda қозғалтқышымен жұмыс істейтін Docomo Team Dandelion командасына өтті. DoCoMo Dandelion Racing McLaren Honda F1 резерв жүргізушісі Стиффель Вандорнеді таңдағаннан кейін Картикеян 2016 жылғы маусымда Sunoco Team LeMans командасына ауысты.
Супер GT
2019 жылы Картикеян Накадзима Расинг командасымен бір жарыста өнер көрсетіп, Фудзидегі Фудзи Супер GT x DTM Dream Race жарысын жеңіп алды және жарыс барысында ең жылдам айналым жасады. Одан кейін ол Modulo Epson NSX GT командасымен 8 жарыста қатысып, бір мәрте тұғырға көтерілді.
Еңбек жолы
Маусымдық сериялар Командалық жарыстар Жеңіс Полюстер F/Laps Подиумдар Ұпайлар Орын 1992 Үндістан Формула Марути ? ? ? ? ? 1 ? ? "Формула Рено" үшін "Пилот Эльф" ? ? 1 ? ? ? ? ? 1993 Үндістан Формула Марути ? ? ? ? ? ? ? ? Ұлыбритания Формула Воксхолл Жуниор ? ? ? ? ? ? ? ? 1994 Формула Форд Зетек ? ? ? ? ? 1 ? ? Ұлыбритания Формула Форд қысқы сериясы ? ? ? ? ? ? ? 1995 Азия Формуласы ? 4 ? ? ? ? ? ? 1996 Азия Формуласы Марлборо Кастрол Меритус Жарыстар командасы ? ? ? ? ? ? 1-ші 1997 Ұлыбритания Формула Воксхолл Немезис жарысы ? 1 ? ? 2 43 8-ші 1998 Ұлыбритания Формула 3 Чемпионаты Интерспорт 4 0 0 0 0 44 12-ші Карлин Моторспорт 6 0 0 0 2 Макао Гран-приі Карлин Моторспорт 1 0 0 0 0 0 11-ші 1999 Ұлыбритания Формула 3 Чемпионаты Карлин Моторспорт 16 2 2 3 4 104 6-шы Макао Гран-приі Стюарт Ресинг 1 0 0 0 0 0 14-ші Формула 3 шеберлері Карлин Моторспорт 1 0 0 0 0 0 16-шы MRF Мадрас Формула 3 Гран-приі 4 2 ? ? 2 ? 3-ші Пау Гран-приі Карлин Моторспорт 1 0 0 0 0 0 NC Корея Суперприі Стюарт Ресинг 1 0 0 0 0 0 NC 2000 Ұлыбритания Формула 3 Чемпионаты Стюарт Ресинг 14 0 0 0 4 100 4-ші Макао Гран-приі Стюарт Ресинг 1 0 0 0 0 0 NC Франция Формула 3 Чемпионаты Карлин Моторспорт 2 1 1 0 0 ? ? Формула 3 шеберлері Стюарт Ресинг 1 0 0 0 0 0 19-шы Корея Суперприі Карлин Моторспорт 1 1 1 0 1 0 1-ші 2001 Формула Ниппон Team Impul 10 0 0 0 0 2 14-ші Корея Суперприі Карлин Моторспорт 1 0 0 0 0 0 9-шы 2002 World Series by Nissan Tata RC Motorsport 18 0 1 0 1 51 9-шы Макао Гран-приі Карлин Моторспорт 1 0 0 0 0 0 NC 2003 World Series by Nissan Карлин Моторспорт 18 0 0 0 4 121 4-ші Макао Гран-приі Карлин Моторспорт 1 0 0 0 0 0 WD 2004 World Series by Nissan Tata RC Motorsport 18 2 1 0 4 100 6-шы FIA GT Чемпионаты Scuderia Veregra 1 0 0 0 0 0 54-ші 2005 Формула 1 Jordan Grand Prix 19 0 0 0 0 5 18-ші 2006 Формула 1 Williams F1 Team Тест драйвері 2006–07 A1 Grand Prix A1 Team India 10 0 0 0 0 13 16-шы 2007 Формула 1 Williams F1 Team Тест драйвері 2007–08 A1 Grand Prix A1 Team India 18 2 1 0 2 61 10-шы 2008–09 A1 Grand Prix A1 Team India 12 0 0 0 1 19 12-ші 2009 Le Mans Series Kolles 4 0 0 0 0 11 19-шы 24 сағаттық Ле Ман Kolles 1 0 0 0 0 N/A 7-ші 2010 Superleague Formula PSV Eindhoven 12 1 1 0 1 288 16-шы NASCAR Camping World Truck Series Wyler Racing 9 0 0 0 0 963 30-шы 2011 Формула 1 HRT Formula 1 Team 9 0 0 0 0 0 26-шы 2012 Формула 1 HRT Formula 1 Team 20 0 0 0 0 0 24-ші 2013 Auto GP Zele Racing 6 0 0 1 0 195 4-ші Super Nova International 10 5 4 2 7 2014 Super Formula Lenovo Team Impul 9 0 0 0 0 5 13-ші 2015 Super Formula Docomo Team Dandelion Racing 8 0 0 1 1 6 11-ші 2016 Super Formula Sunoco Team LeMans 9 0 0 1 1 5 14-ші 2016–17 MRF Challenge Formula 2000 Championship MRF Racing 4 0 0 0 0 0 NC† 2017 Super Formula TCS Nakajima Racing 7 0 0 0 0 0 19-шы 2018 Super Formula TCS Nakajima Racing 6 0 0 0 0 4 15-ші 2019 Super GT Modulo Nakajima Racing 8 0 0 0 1 23.5 12-ші Super GT × DTM Dream Race – Race 2 1 1 0 1 1 N/A 1-ші 2021 Asian Le Mans Series Racing Team India 4 0 0 0 0 42 6-шы
† As Karthikeyan was a guest driver, he was ineligible for points.
† Картикеян қонақ жүргізуші болғандықтан, ол ұпайларға ие бола алмады.
† As Karthikeyan was a guest driver, he was ineligible for points.
Ле-Манның 24 сағаттық жарысының нәтижелері
Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Классы Айналымдар 2009 Kolles Чарльз Зволсман кіші Андре Лоттерер Audi R10 TDI LMP1 Белгісіз DNS
NASCAR
(түйін) (Қалың – Біліктілік уақытымен берілген поул-позиция. Курсив – Ұпайлар тізімі немесе жаттығу уақытымен алынған поул-позиция. * – Көптеген кезеңдерді жетекке шығарды.)
Кемпингтік жүк көлігі әлем чемпионаты
NASCAR Camping World Truck Series нәтижелері Жыл Командасы № Көлік 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Ұпайлар Сілтеме 2010 Wyler Racing 60 Chevy DAY ATL MAR NSH KAN DOV CLT TEX MCH IOW GTY IRP POC NSH DAR BRI CHI KEN NHA LVS MAR TAL TEX PHO HOM 30-шы 963