Кіріспе
Индалесио Прието Туэро (30 сәуір 1883 – 11 ақпан 1962) – испан саясаткері, министр және Екінші испан Республикасына дейінгі және оның кезеңіндегі Испан Социалистік жұмысшылар партиясының (PSOE) маңызды тұлғаларының бірі.
Indalecio Prieto Tuero (30 April 1883 – 11 February 1962) was a Spanish politician, a minister and one of the leading figures of the Spanish Socialist Workers' Party (PSOE) in the years before and during the Second Spanish Republic.
Ерте өмір
1883 жылы Овьедода туған, алты жасында әкесі қайтыс болды. 1891 жылы анасы оны Бильбаоға көшірді. Кішкентай кезінен бастап көшеде журнал сату арқылы күнкөріс жасады. Соңында ол La Voz de Vizcaya күнделікті газетінде стенограф болып жұмысқа орналасты, бұл оған редакторлық қызметке, кейіннен бәсекелес El Liberal газетінде журналист болуға мүмкіндік берді. Ақырында ол газеттің директоры және иесіне айналды. 1899 жылы, 16 жасында PSOE партиясына қосылды. 20 ғасырдың басындағы жылдары журналист ретінде Прието Баск еліндегі социализмнің маңызды тұлғасына айналды.
Саясатта
Испанияның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы бейтараптығы испан өнеркәсібі мен саудасына зор пайда әкелді, бірақ бұл пайда жұмысшылардың жалақысына көрінбеді. Бұл кезең зор әлеуметтік толқулармен сипатталды, ол 1917 жылдың 13 тамызында революциялық жалпы ереуілге ұласты. Үкімет Ресейде сол жылы болған ақпан революциясы (ал октябрь революциясы әлі болатын) сияқты толқулардан қорқып, жалпы ереуілді басу үшін әскерді пайдаланды. Мадридте ереуіл комитетінің мүшелері тұтқындалды. Прието ереуілді ұйымдастыруға қатысқандықтан, тұтқындалудан бұрын Францияға қашып кетті. Ол 1918 жылдың сәуір айында ғана Испания депутаттарының Конгресіне сайланғаннан кейін елге оралды. Риф соғысы немесе "Мелилья соғысы" (1919–1926) кезінде үкімет пен әскердің іс-әрекетіне қатысты сыншыл болған Прието Аннуал шайқасынан (1921) кейін Конгресте өткір сөз сөйледі. Ол сондай-ақ генерал Мануэль Фернандес Сильвестрдің Мелильядағы әскери басқару аймағындағы асығыс әрекеттеріне корольдің жауапкершілігі болуы мүмкін екенін айтты. Прието Франсиско Ларго Кабальероның Мигель Примо де Ривера диктатурасымен жарым-жартылай ынтымақтастық саясатына қарсы болды. Ол екеуімен де қарым-қатынаста болды. 1930 жылдың тамызында партия басшысы Джулиан Бестеиро Фернандестің қарсылығына қарамастан, Прието Сан-Себастьян келісіміне қатысты. Республикалық партиялардың кең коалициясы испан монархиясын жоюды ұсынды. Бұл мәселеде Приетоға Ларго Кабальероның партиялық тобы қолдау көрсетті, себебі соңғысы социализмнің билікке келуі үшін монархияның құлауы қажет деп есептеді.
Екінші испан республикасы
1931 жылы 14 сәуірде Екінші испан республикасы жарияланғанда, Прието Нисето Алкала Замора төрағалық еткен уақытша үкіметте қаржы министрі болып тағайындалды. Мануэль Азаньяның 1931–1933 жылдардағы үкіметіндегі Қоғамдық жұмыстар министрі ретінде ол Примо де Ривера диктатурасы кезінде басталған су электр станциялары жобаларының саясатын жалғастырып, кеңейтті, сондай-ақ Мадридтегі инфрақұрылымды жақсартудың амбициялық жоспарын, мысалы, жаңа Шамартин теміржол вокзалын және оны Аточа теміржол вокзалымен байланыстыратын Мадрид астындағы туннельді жүзеге асырды. Бұл жұмыстардың көпшілігі 1936–1939 жылдардағы Испания азамат соғысынан кейін ғана аяқталды. Ларго Кабальеродан өзгеше, ол жалпы ереуілге және 1934 жылғы қазан айындағы сәтсіз қарулы көтеріліске қарсы болды, бірақ мүмкін қудалаудан қашу үшін Францияға қашты. Республикаға дейін Прието, Ларго Кабальеродан гөрі радикалды ұстанымды ұстанған болуы мүмкін, бірақ енді ол салыстырмалы түрде орташа саяхатшы ретінде танылып, Ларго Кабальероның революциялық бейілімдеріне қарсы шықты. Прието 1936 жылғы 1 мамырда Куэнкада, 1936 жылғы ақпан сайлауының 3 мамырда қайта өткізілуіне дейін, Халық фронты оңшыл қарсыласы Хосе Антонио Примо де Риверамен және генерал Франсиско Франконың кандидаттықтан бас тартуынан кейін Мануэль Касановамен кездесетін округте құмарлық шақыру сөз сөйледі. Ол жаңғырту идеяларын еске түсіріп, елдің ішкі нарығын дамыту үшін кейнсиандық шараларды ұсынды. Ларго Кабреллоның радикалды топтарына арналған сөздерінде Прието демократиялық үкіметті қауіпке тігуі мүмкін революциялық асыра сілтеулерді елемеуді, ұстамдылықты және тәртіпті талап етті. Прието патриотизмнің терең сезімін көрсеткен (ол «Испанияны жүрегінде» және «сүйек-жілігінде» алып жүретінін» айтты) сөйлеген сөзін республикалық баспасөз мақұлдады, тіпті сол кезде түрмеде отырған Хосе Антонио да жақсы қабылдады. Алайда, бұл радикалдар тарапынан жаушылықпен қабылданды, бұл партия ішіндегі жарылысты күшейтті.
Жер аудару
Ол соғыстың қалған бөлігінде белсенді саяси өмірден қол үзді және Мексикаға жер аударылды. 1945 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға жақын, ол республикалық үкімет құруға тырысқандардың бірі болды және Испания азамат соғысынан бері Испанияны басқарып келген Франсиско Франкоға қарсы монархистік оппозициямен келісімге келіп, испан демократиясын қайта орнатуға үміттенді. Бұл әрекет сәтсіз аяқталып, ол саяси өмірден толығымен зейнетке шықты. Ол 1962 жылы Мехико қаласында дүниеден өтті. Мексикада ол бірнеше кітап жазды, мысалы, "Palabras al viento" (Желге айтылған сөздер, 1942), "Discursos en América" (Америкадағы сөздер, 1944) және өмірінің соңында "Cartas a un escultor: pequeños detalles de grandes sucesos" (Скульпторға хаттар: Ұлы оқиғалардың ұсақ бөлшектері, 1962).
Міндеттер
Баск провинциялары мен Наварраға одан әрі өкілеттік беру идеясын қолдаған Прието сепаратизмге де, Эстела статутының жобасындағы баск ұлтшылдарының жоспарларына да қарсы болды, аймақтың "реакциялық Гибралтар және дін бағытты ұстаушылардың бекінісіне" айналу мүмкіндігінен қаушады.