Кіріспе

Жоханнесбург – Оңтүстік Африканың Гаутенг провинциясындағы ірі қала. 1886 жылы Ланглаагте шаруашылығында алтын кенінің ашылуымен денсаулық комитеті басқаратын шағын ауыл ретінде құрылған. Қала халқы жылдам өсіп, 1898 жылы муниципалитет мәртебесіне ие болды. 1928 жылы қала статусын алып, Йоханнесбургті Оңтүстік Африканың ең ірі қаласына айналдырды. 2002 жылы тағы он муниципалитетпен бірігіп, Йоханнесбург қалалық муниципалитеті құрылды. Бүгінде ол бүкіл Оңтүстік Африка үшін білім және ойын-сауық орталығы болып табылады. Сонымен қатар, ол Гаутенг провинциясының астанасы.

Тарихқа дейінгі дәуір

Жоханнесбургтің айналасындағы аймақта бастапқыда тас құралдарды қолданған аңшы-жинақшылар қоныстанған. Жоханнесбургтен солтүстікке қарай орналасқан Магалисберг аңғары егіншілікке өте қолайлы болғандықтан, 6 ғасырға қарай осы жерге егіншілер қоныстанды. 13 ғасырға қарай Сотхо-Цвана қалаларының (мысалы, Квененг) және ауылдарының тас қабырғалы қираған қалдықтары бұрынғы Трансваалдың, Йоханнесбург орналасқан аймақтарында шашырап жатыр. Осы орындардың көпшілігі Сотхо-Цвана шахталарының және темір балқыту пештерінің қираған қалдықтарын қамтиды, бұл аймақ еуропалықтар келгенге дейін немесе алтынның табылуына дейін минералды байлығы үшін пайдаланылғанын көрсетеді. Йоханнесбургтегі ең маңызды орын – Мельвилл Коппис, онда темір балқыту пеші орналасқан.

Еуропалық қоныстар мен алтын өндіру

Ұлы көштен кейін Трансваальға еуропалық мал өсірушілер де қоныстана бастады. Олардың кейбіреулері кейін Йоханнесбург қаласына айналатын жерді мекендеуге бейімделді. Әрбір бургерге (азаматқа) кемінде бір шаруашылық бөлінді, оның ауданы 1500 моргерн немесе шамамен 3100 акр болатын. Витватерсрандта алтынның алғашқы табылуы 1884 жылғы маусымда Ян Геррит Бантжес жасаған, ол Vogelstruisfontein фермасында тапқан. Кейін танымал болған басқа фермаларға Ланглагте, Турффонтейн, Дорнфонтейн және Браамфонтейн кірді. Джордж Харрисон 1886 жылғы ақпанда Ланглагте фермасында алтынның негізгі қабатының шығыңқы бөлігін тапқан адам ретінде танылады. 1886 жылғы 12 мамырда Харрисон мен оның серігі Джордж Уокер Ланглагте фермасының иесі Г.С. Оустуйзенмен келісімге келді. Екі күннен кейін полковник Игнатиус Феррейра Турффонтейндегі лагерін қазба жұмыстарымен айналысатындар үшін орталық ретінде құруға кірісті. Лоуренс Гелденхуйс Турффонтейндегі негізгі қабатты тапты, ал Генри Нурс оны Дорнфонтейнде анықтады. Карл фон Брандис аймақтың кен комиссары болып тағайындалды. 1886 жылғы 8 қарашада кен комиссарына оның міндеттерін орындауға көмектесу үшін қазба жұмыскерлерінен комиссия сайланды. Алғашқы кен өндіру жұмыстары негізгі қабаттың бойымен және оның жанында шоғырландырылды. Бастапқыда қазба жұмыскерлері салыстырмалы түрде аз жабдықпен өздері жұмыс істей алды. Шахталар тереңдеген сайын, оларға қосымша жұмысшылар мен техника қажет болды. Африкалықтардан біліктілігі жоқ жұмысты орындау үшін жұмысқа алынды. Машиналар Еуропадан әкелінді, ал оларды іске қосу үшін отын табу қажет болды. Шығыс Рандтағы Спрингс және Боксбургте көмірдің табылуы, сондай-ақ кен орнынан алтын кен орындарына және Йоханнесбургке дейін Рандтағы бу трамвайының салынуы өнеркәсіптің алғашқы жылдарында өсуіне көмектесті. Біраз уақыттан кейін теміржол да жағалаудан келді: 1892 жылғы қыркүйекте Кейп теміржолы Рандқа жетті. Екі жылдан кейін Луренсу Маркестен (қазіргі Мапуту) Республикаға келіп, келесі жылы Дурбаннан үшінші бағыт ашылды. 1890 жылы МакАртур Форесттің цианидтеу әдісі терең қабаттардан алынған өңдеуге қиын кенді өңдеу мәселесін сәтті шешті. Көп ұзамай жеке қазба жұмыскерлерінің Йоханнесбургте алтын өндіруге лайықты емес екені анық болды. Байлықты тек терең шахталар арқылы және қажетті техникалық білімі бар капиталға мұқтаж компаниялар арқылы ғана қалпына келтіруге болады. Жеке меншіктер тез арада шағын кен өндіруші топтарға біріктірілді. Кіші кен өндіруші топтардың бірігуі кең таралған құбылысқа айналды және 1895 жылға қарай сахнада шектеулі сандағы ірі монополиялық компаниялар басымдық танытты. Бұл компаниялар: Wernher Beit Eckstein тобы, Consolidated Goldfields, J.B. Robinson тобы, S. Neumann тобы, Albu тобы, A. Goerz тобы, Anglo French тобы және Lewis Marks тобы болды. Олардың ішінде Сесил Джон Родстың Consolidated Goldfields компаниясы ең маңыздысы болды. 1893 жылы Йоханнесбургте алғашқы қор биржасы ашылды. Сол кезден бастап бүгінгі күнге дейін Йоханнесбург Оңтүстік Африка қор биржасының және елдің қаржылық орталығы болып табылады. Йоханнесбург қор биржасы қазіргі уақытта Сантон қаласында орналасқан. Оңтүстік Африка Республикасы 1898 жылы 27,5 пайыз үлесімен әлемдегі ең ірі алтын өндіруші ел болды.

Қаланың құрылуы

Жаңадан пайда болған Йоханнесбург қаласы шығысында Доорнфонтейн, батысында Браамфонтейн және оңтүстігінде Турфонтейн шаруашылықтары арасында орналасқан, шаруашылықтарды шолу кезінде ескерілмеген "uitvalgrond" деп аталатын үшбұрышты Ранджеслагте кеңістігіне салынды. Елді мекенге Zuid Afrikaansche Republiek (ZAR) республикасының екі шенеунігі, Christiaan Johannes Joubert және Johannes Rissik есімдері берілді, олар екеуі де жерді зерттеу және картографиялау саласында жұмыс істеді. Екеуі де ортақ есімдерін біріктіріп, "бург" деген сөзді қосты, ол архаикалық африкаанс тілінде "бекітілген қала" деген мағынаны білдіреді. 1887 жылдың басында тұрғындар үкіметке аймақ үшін қалалық кеңес құру туралы өтініш білдірді. Нәтижесінде, 1887 жылдың қараша айында денсаулық сақтау комитетін құру туралы жарлық шығарылды. Оның аумағы "Маршалл Таун және Феррейра Тауны деп аталатын учаскелерді қоса алғанда, Йоханнесбург жері" деп белгіленді. Комитеттің өкілеттігі базар алаңынан үш миль радиусқа дейін созылды. Кен инспекторы мен аудандық дәрігер комитеттің экс-официал мүшелері болды. Комитеттің құзыретіне жататын аумақ бес округке бөлінуге тиіс болды. Әр округ бір комитет мүшесін сайлай алатын болды. Барлық ересек ер адамдарға дауыс беру құқығы берілді. 1890 жылы алты округ жарияланды, олардың әрқайсысы екі комитет мүшесін сайлауға құқылы болды. Тек 1897 жылы үкімет 1897 жылғы 9-шы заңға сәйкес Йоханнесбург үшін қалалық кеңеске рұқсат берді. Заңға сәйкес, аумақ 12 округке бөлінді. Әр округ екі қалалық кеңесшіні сайлай алатын болды, олардың біреуі ZAR азаматы болуы керек еді. Жохан Зульч де Вильерс 1897 жылдың қазан айында Йоханнесбургтің тұңғыш мэрі болды. Рыссик көшесіндегі пошта ғимараты 1897 жылы салынды, оның жобасын архитектор Ситце Виерда жасады. Пошта ғимараты бір кезде Йоханнесбургтегі ең биік ғимарат болды. 1978 жылы пошта ғимараты ұлттық ескерткіш ретінде танылды және 1996 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін Оңтүстік Африка поштасы ғимаратты тастап кетті. 2009 жылы ескерткіш өртенгеннен зардап шекті. Ескі қалалық әкімшілік Рыссик көшесіндегі пошта ғимаратының қарамағысында орналасқан.

Алтынға құштарлық

Жан Геррит Бантжестің Йоханнесбургте алтын тапқаннан кейін он жыл ішінде, Оңтүстік Африка Республикасының осы бөлігіне байлық іздеп 100 000-ға жуық адам келді. Шағын қалалардағы жалықтырудан қашқан отарлаушылар, Натальдың қант плантацияларынан келген үндістерге қосылды. Кейп аймағының аралас нәсілді тұрғындары мен қытай дүкен иелері, қала өмірінің қарқынды өмірін сезінуге құштар африкалықтармен араласты. Америка мен Австралияның алтын және күміс кендерінен, Еуропаның көмір және қалайы кендерінен келген шеберлер мен кеншілер, Кимберлидің шахталарында өнер білгендермен бірге, вагондармен келді. Шығыс Еуропа мен Ресейден еркіндік пен жұмыс іздеп, Африкаға бағыт алған еврейлер оңтүстікке бет бұрды. Кен басқармаларының меңгерушілері мен бизнесмендер, заңгерлер мен инженерлер, білімі мен тәжірибесі мол, байланыстары бар, өздерінің шеберліктеріне сенімді және көбінесе мақтанғанымен, өркендеген Йоханнесбург қаласында және риф бойындағы жаңа кен орындарында жұмысқа орналасты. Бұған қоса, пәлешілер мен авантюристтер, алаяқтар мен құмар ойыншылар да болды. 1890 жылғы қаңтарда Денсаулық комитеті қалада алғашқы халық санауын жүргізді. Олар Йоханнесбургте 26 303 тұрғын бар екенін анықтады. 13 820 ғимарат болды, оның 772-сі дүкендер мен сауда орындары, ал 261-і қонақүйлер мен барлар еді. Төмендегі маңырап жатқан аудандар тіркелді: Буйсенс, Фордсбург, Ланглагте, Браамфонтейн, Окленд Парк, Маршалл Таун, Феррейра Таун, Проспект және Джепп Таун. Сонымен қатар, Кули орны және Велдтсхоендорп болды, соңғысы Голланд азаматтарының құрастырған шатыр қаласы еді. 1896 жылғы қаңтарда тағы бір халық санауы жүргізілді. Онда Йоханнесбургте 102 078 тұрғын бар екені анықталды, оның 61 292-сі Маркет-сквердің үш шақырымдық радиусы ішінде, ал 40 786-сы сыртында тұрды. 50 907 еуропалық немесе ақ нәсілді, 952 малай, 4 807 азиялық, 2 879 аралас немесе басқа нәсілді және 42 533 жергілікті тұрғын болды, оның 14 195-і үш шақырымдық радиуста, ал 28 838-і сыртында тұрды. Еуропада туған 24 489 ақ нәсілді адамның 12 389-ы Англия мен Уэльстен, 997-сі Ирландиядан және 2 879-ы Шотландиядан келген. Африкада туған 24 500 еуропалықтың 6 205-і Трансваальде, ал 15 162-сі Кейп колониясында дүниеге келген. Жаңа маңырап жатқан аудандар: Клипфонтейн, Форест Таун, Хиллброу, Береа, Йеовилл, Беллвью, Хоутон, Вредедорп, Паарл'с Хуп, Робинсон, Офиртон, Ла Рошель, Розеттенвилл, Клиппривиерсберг, Сити және Субурбан, Дорнфонтейн, Бертрамс, Лоренцвилл және Троевилл. Бұған қоса, малай лагері, Брикфилдс, Кули және Кафир орны да тіркелді. Клиптаун – Йоханнесбургтің ең көне қара нәсілді тұрғын ауданы. Ол алғаш рет 1891 жылы Клипспруйт фермасының бір бөлігі болған жерге жоспарланған.

Қоғам

Бастапқыда қала сыныптық және, аздап, нәсілдік белгілер бойынша кеңістікте бөлініп өтті. Джулиус Джеппе мен оның серігі Льюис Питер Форд Турфонтейн шаруашылығының бір бөлігін сатып алды. Олар екі қалашықты жоспарлап, оларды Фордсбург және Джеппстаун деп атады. Екеуі де Майн Рифтің бойында орналасқан. Фордсбургтегі учаскелер 1887 жылдың мамыр айында аукционға шығарылды, бірақ топырақ батпақты болғандықтан бағалар өте төмен болды. Соның салдарынан жұмысшы табының ақ отбасылары Джеппстаунға қоныстанды, ал Фордсбургте фабрикалар, барлар мен "кафирлерге арналған асханалар" пайда болды. Джеппстаунның солтүстігінде Доорнфонтейн орналасқан, ол кезде ол "жақсы" қалашық ретінде танымал болды, онда кәсіби және саудагерлер тұрды. Сол жерде көптеген еврейлер де тұрды. Олардың балалары мектепке барды. Йоханнесбургтегі алғашқы ағылшын тіліндегі мектепті "Киелі Отбасы" қарындастары ашты. 1887 жылы олар Фокс-стритте мектеп ашты, бірақ ол тез өсіп, Доорнфонтейннің жанындағы Энд-стриттегі үлкен ғимаратқа көшуге мәжбүр болды. Доорнфонтейннің батысында Брамфонтейн орналасқан, онда отбасысы бар ақ жұмысшылар мен жалғызбасты ақ ер адамдар тұрды. Соның нәтижесінде көптеген жерсіз, голланд тілінде сөйлейтін ZAR азаматтары осы жерге қоныстанды және кірпіш жасауды бастады. Олар сондай-ақ шатырларын да тікті. Көп ұзамай бұл аймақ Брикфилдс немесе Велдсхоендорп деп аталды. Біраз уақыттан кейін басқа жұмысшы кедейлер, "малайлар, кулилер және кафирлер" де сол жерге қоныстанды. Ақ жұмысшы табын қаралардан ажыратуға тырысқан үкімет азаматтар, үндістер, аралас нәсілділер және африкалықтар үшін жаңа қала маңындағы аудандарды жоспарлады, бірақ аймақ көпұлтақты болып қала берді. Үкімет азаматтарды ақ емес тұрғындардан ажырату үшін тағы бір әрекет жасады, оларға Вредедорп деп аталатын жаңа қала маңындағы жерді жалға алуға рұқсат берді. Қала маңындағы учаскелер ақтарға ашық болды, олар ай сайын екі шиллинг пен алты пенске жалға алуға мүмкіндік алды. Көптеген ақтар осы ұсынысты қабылдады, содан кейін учаскелерді үндістерге айына бес шиллингке жалға берді. Шахталардағы өмір жағдайы қиын және жаттық болды, әсіресе үлкен лагерьлерде тұратын африкалықтар үшін. Олар қыста суық, тығыз, азық-түлік жеткіліксіз және өкпе ауруларының кең таралуымен көзге түсетін жатақханаларда орналастырылды. Ақ шахтерлер басқаша өмір сүрді, бірақ олардың жағдайы да аса жайлы болған жоқ. Алтын іздеу үшін елге келген шетелдіктердің (Уитландтар деп аталды) саны артқан сайын, үкімет 1890 жылы олардың елді оңай басып алуы мүмкін екенін түсінді. Шешім – Екінші Халық Кеңесін құру болды. Екі жыл бойы азаматтығын алған Уитландтарға Екінші Халық Кеңесіне кандидаттарды сайлау құқығы берілді. Сонымен қатар, республикалық мемлекеттік аппарат негізінен мал шаруашылығымен айналысатын ауылдық қауымның қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған және қарқынды дамып келе жатқан индустриалды мемлекетті басқаруға қабілетсіз болды. Көтеріліс уақыты жетті. Йоханнесбургте реформа комитеті құрылды, ал Кейп колониясының премьер-министрі Сесил Джон Родс Леандер Старр Джеймсонның республикаға батыстан шабуыл жасауын ұйымдастырды. Джеймсонның шабуылы сәтсіз аяқталып, барлық кінәлілер тұтқындалды. Родс премьер-министр лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Содан кейін британдық колониялық хатшысы Жозеф Чемберлен Уитландтардың франшиза үшін күресін қолдады. Ол өзінің империалистік серігі Альфред Милнерді Оңтүстік Африкадағы британдық комиссары етіп тағайындады. Келісімге қол жеткізілмеді және ақырында 1899 жылдың 11 қазанында Ұлыбритания мен Zuid Afrikaansche Republiek арасында соғыс басталды.

Ұшу

1899 жылдың мамырында соғыс шын мәнінде бола бастады. Бірінші болып орта және жоғары топтағы отбасылардың әйелдері мен балалары кетіп жатты. Маусым айында ақшахташылар да оларға қосылды. Қалалық экономикадағы дүкеншілер мен басқа жұмыскерлерге жұмыс берушілері айдың соңында олардың қызметтеріне қажеттілік болмайтынын хабарлады. Мамыр мен қазанның ортасы аралығында шамамен 100 000 ақ адамдар ауданды тастап кетті. Соғыс басталғанда қалада бар болғаны 10 000-ға жуық ақ адам қалды. Осы үлкен санды адамдарды, сондай-ақ 100 000-нан астам басқа ұлт өкілдерін тасымалдау өте қиын міндет еді. Бастапқыда үшінші сыныптағы жолаушылар ғана көмір, мал немесе африкалықтарды тасымалдауға арналған вагондарға мінгізілді. Бірақ қазанның ортасында тіпті бірінші сынып жолаушылары да жағалауға көмір вагондарында саяхаттауға разы болды. Джон Сидни Марвик Натал колониясының Туа бітушілер ісі жөніндегі хатшысының департаментінде мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді. 1896 жылы ол Йоханнесбургке ауыстырылып, Зулуландтағы Туа бітушілер агенті болып тағайындалды. Ол он жеті ғана жаста еді. Оның міндеті Витватерсрандтағы кендерде жұмыс істейтін зулуларды бақылау болды. 1897 жылы ғана Зулуланд пен Натальдан 20 615 зулу Йоханнесбургтегі паспорт кеңсесінде тіркелді. 1899 жылдың қыркүйек айының соңына қарай Йоханнесбургте шамамен 5 000 зулу қалып қойды. Марвик оларға Наталға қайта оралуға рұқсат алды. Олар шекараға дейін жаяу жүріп, Йоханнесбургтен 150 шақырымдай қашықтықта орналасқан Волксруст қаласына жетуі керек еді. Шеру 6 қазанда басталды. 11 қазанда олар Стендертон қаласына жетті, онда Марвик буарлардың британдықтарға ультиматум жібергенін және оның сол күні сағат бес кезде аяқталатынын білді. Буарлардың отряды, шамамен 8 000 адамнан тұратын, Стендертон мен Волксруст арасындағы Сандспруитке жиналды. Марвик генерал Жубертті Сандспруитте кездесуге баруға аттанды, бірақ буар күштері Волксрустке жеткенін анықтады. 12 қазанда зулулар Сандспруитке үш шақырымдай жетті. Сол түні қатты жаңбыр жауды. Көптеген зулулар суықтан қатты зардап шекті. Келесі күні олар Волксрустке жетті. Олар генерал Жуберттің қасынан өтіп бара жатқанда оған амандасты, содан кейін Натал шекарасын кесті. Өкінішке орай, пойыз жоқ еді, сондықтан зулулар Наталға шабуыл жасап жатқан буар отрядының артынан қалды. Марвик пен оның зулуларына ақыры жол берілді және олар 1899 жылдың 14 қазанында Ньюкаслға жетті, осылай шалқар сапар аяқталды. Кейбіреулері Зулуландқа жаяу жүрсе, ал басқалары Дурбанға пойызға отырды.

Кен орындарын жабу

1899 жылғы 4 қыркүйекте мемлекеттік прокурор Ян Смуц үкіметке жолдаған хатында соғыс жағдайында кендердің ең маңызды боларын мәлімдеді. Егер оларды ашық ұстап тұру мүмкін болса, олар ақшаның маңызды көзіне айналар еді. Олардың жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін материалдық жарақтармен және жұмыспен қамтамасыз ету қажет болды, бұл өз кезегінде, тіпті британдықтар болса да, барлық қызметкерлерді қалуға ынталандыру қажеттігін білдірді. Кейбір кендер ақ нәсілді жұмысшыларға қызмет ету үшін сыйлық ұсынды. Кейбір босатылған африкалықтар тәртіпсіздікке және тонауға көшті. Осылайша, Робинзон Диптен келген қара нәсілділер Офиртондағы қытай дүкендерін тонады. 8 қазан күні Вредедорпқа жақын жердегі "пуза" дүкенінде оқ атылып, дүкендер тоналды. Кейбір шетелдіктер тұтқындалып, мемлекетке қарсы қызмет жасады деген айып тағылды, мысалы, "Трансвааль көшбасшысының" жанкешті редакторы Р.Дж. Пакман. Басқалары, мысалы, бірінші ирланд бригадасын басқарған ирланд-американдық Джон Блейк, буар әскеріне қосылды. Батырлығымен танымал скандинавиялық корпус Магерсфонтейн шайқасында дерлік құрылысқа ұшырады. Виконт Вильбоа Мареуил француздық шағын жасағын құрды.

Боерлер тұсында Йоборг

Қыркүйек айының соңында үкімет «Руст-эн-Орд» (Тыныштық пен тәртіп) комиссиясын тағайындады. Оның құрамына Д. Е. Шутте (полиция комиссары), доктор Ф. Э. Т. Краузе (бас прокурор), Дж. Л. ван дер Мерве (кен комиссары) және Н. П. ван ден Берг (бас магистрат) кірді. Бүкіл Витватерсранд үшін жаңа полиция күші құрылды. Оның басшысы – голландиялық армияның бұрынғы офицері капитан де Корте болды. Жоханнесбург соғыстың алғашқы сегіз айында салыстырмалы түрде аз зардап шекті. Әрине, қызметтер бұзылды, тапшылықтар болды, сонымен қатар қорқыныш, шиеленіс және жалықтыру сезімі болды. Қазанның ортасына қарай үкімет үш кен орнын – Робинсон, Бонанза және Феррейра Тереңдігін иемденіп, жұмыс істей бастады. Мемлекеттік кен инженерінің міндетін атқарушы Ж. Х. Мунник Робинсон кен орнының басқарушысы болып тағайындалды. Қарашада олар Роза Тереңдігін де қосты. Бірнеше басқа кен орындарына өздерінің басқаруымен жұмыс істеуге рұқсат берілді. Олар – Феррейра, Виллидж-Майн-Риф, Веммер, Йоханнесбург Пионер және Вурчестер кен орындары. Кейіннен Ланглагте Тереңдігі, Король Тереңдігі және Гелденхус иелігі қосылды. Кен орындарында 12 000-нан 13 000-ға дейін қара нәсілді адам қалған деп есептеледі. 1900 жылдың 10 қазанынан 30 сәуіріне дейін кен орындарынан шамамен 1 710 549 фунт стерлингке бағаланған алтын табылды. Мамыр айында тағы 240 000 фунт стерлинг алынды. Жұмыс шығындары шамамен 630 000 фунт стерлинг болды, оның үштен екісі ғана төленді. Үкіметке түскен пайда 1,5 миллион фунт стерлингке жетті, бұл сол уақытқа дейінгі соғыс шығындарын жабуға жеткілікті болды. Бурлар үшін Бегбидің қару-жарақ фабрикасы да пайдалы болды. Томас Бегби және компаниясы, Йоханнесбургтің оңтүстігіндегі Сити және Субурбан кенішінің жанында орналасқан құю зауыты, соғыс басталғаннан кейін екі күн өткен соң үкімет тарапынан реквизицияланды. 1900 жылдың 24 сәуірінде Бегбидің зауытында үлкен жарылыс болды. Билік алдында тұрған маңызды мәселе – бұл апат па, әлде саботаж ба екендігі болды. Бірнеше адам тұтқындалды, күдік британдық агенттердің жұмысы болды, бірақ ештеңе дәлелденбеді. Жарылысқа себеп болғандардың қауіпсіздік шараларын сақтамауы немесе жанында темекі шегуі мүмкін еді. Жарылыстан кейін Шутте Витватерсрандтың арнайы коменданты лауазымынан алынып, оның орнына доктор Краузе тағайындалды. 1900 жылдың 3 мамырында Лорд Робертс Блумфонтейннен шығып, Преторияға қарай жорығын жалғастырды. Трансваалда ағылшындар келгенге дейін алтын кендерін жою туралы көп әңгіме болды. Мемлекеттік кен инженері Мунник және бұрынғы судья Антони Кок әлбетте қатысты. Британдық әскери барлау қызметі Ян Сматс пен Ф. В. Рейц те қатысқан деп ойлады. Мамыр айының ортасында Кок, команданың басында, Рейцтен келген хатпен Йоханнесбургке келді, онда оған кендерді жою тапсырылған. Краузе оған кен орындарына кіруге рұқсат бермеді. 29 мамырда Краузе Кокты тұтқындап, Преторияға жіберді. Лорд Робертс 29 мамырда Ваал өзенінен өтіп, 30 мамырда Гермистонға жетті. Сол күні таңертең оның өкілдері қалаға кіріп, оның берілуін талап етті.

1900 жылдың 31 мамырынан кейін

Лорд Робертстің жасаған алғашқы қадамдарының бірі – Йоханнесбургке Императорлық үкімет муниципалитетін жариялау болды. Полковник Колин Маккензи әскери губернатор болып тағайындалды. Ол Рэндке қайта оралуға ниет білдірген мыңдаған бұрынғы қызметкерлермен айналысты. 1900 жылдың 25 қазанында Трансвааль аннексияланды. 1901 жылдың мамыр айында Лорд Альфред Милнер Трансваальдің әкімшісі болып тағайындалды. Ол 1901 жылғы №16 муниципалды жарлықты шығарды, осыған орай қалаға 18 мүшеден тұратын муниципалды кеңес берілді, олардың барлығы тағайындалды. 1903 жылдың желтоқсанында олардың орнына 30 кеңесшіден тұратын толық сайланған қалалық кеңес құрылды. Муниципалды шекаралар орталық аумақтың алты мильдік радиусына дейін, кен өндіруге арналған учаскелерді және қаланың шеткі аудандары дамуы мүмкін барлық бос жерлерді қамту үшін кеңейтілді. 1902 жылғы 13-ші жарлық қаланың әкімшілік шекарасын 79 шаршы мильге дейін кеңейтті. Йоханнесбургтегі британдық концлагерь туралы өте аз мәлімет белгілі. Ол 1887 жылы құрылған және әлі күнге дейін сол жерде орналасқан Turffontein Turf Club жерінде салынған. Концлагерде қайтыс болғандар көп жылдар өткен соң Суидерорд қалашығының орналасқан жеріндегі зиратта жерленген. Координаттары: 26°16.357'S, 28°01.638'E. Бұл орын әлі де бар, бірақ ол қоршаумен қоршалған және қақпалары жабық. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында зиратта вандализм орын алып, нәтижесінде қабір тастары ескерткішпен ауыстырылды. Ескерткіш жеті қабірдің пішінде жасалған. 1957 жылдың 10 қазанында орнатылған бір мәрмәр тақташада 1957 жылдың наурыз айында вандализмге ұшыраған мәрмәр тақташаның орнына қойылғандығы көрсетілген. Тағы бір жазуда концлагерде қайтыс болған 716 адам осы зиратта жерленгендігі айтылған. 1902 жылы Лорд Милнер Трансваальде екі жоғарғы сот құру туралы жарлық шығарды. Витватерсранд алтын кендерін қамтамасыз етуге арналған сот бастапқыда Витватерсранд аудандық соты деп аталды. Кейін ол Трансвааль жоғары соты деп аталды. Соттың ашылуы 1902 жылдың 20 мамырына жоспарланғанымен, Жоғарғы сот ғимараты тек 1910 жылы пайдалануға берілді. Сот кіреберісінің үстіндегі витражды терезеде Трансвааль колониясының соңғы қалған гербі бейнеленген. Сот Притчард көшесінде, Круис көшесінің қарсы бетінде орналасқан. 1910 жылы Одақ құрылғаннан кейін сот Оңтүстік Африка Жоғарғы сотының Витватерсранд жергілікті бөлімі деп аталды. Қазіргі уақытта (2016) ол Оңтүстік Африка Жоғарғы соты, Гаутенг жергілікті бөлімі, Йоханнесбург деп аталады.

Колониалды Трансвал

1904 жылдың сәуір айында Брикфилдс шатырлы ауданында жұқпалы оба қаупі туды. Қалалық кеңес осы аумақты бұзып, өртеп жіберуге шешім қабылдады. Осыған дейін онда тұратын африкалықтардың көпшілігі қаладан алысқа, Клипспруитке (кейін Пимвилл деп аталды) көшірілді, онда кеңес темір казармалар мен бірнеше үшбұрышты лашықтар тұрғызды. Қалғандары өздеріне шатырлар салды. Басқа нәсілдік топтарды балама тұрғынмен қамтамасыз ету ескерілмеді. Өрт сөндіру бригадасы Брикфилдстегі 1600 шатыр мен дүкенді, сондай-ақ үнді ғибадатханасын өртеп жіберді. Осы апаттан бір егеуқұйрық шығып, дереу атып өлтірілді. Содан кейін бұл аумақ Ньютаун болып қайта құрылды, онда жаңа базар салынды. Мохандас Карамчанд Ганди 1893 жылы Преториядағы бірнеше үнді саудагерлерінің заңдық өкілі болу үшін Оңтүстік Африкаға келді. Ол Натальға көшіп, Натальдық Үндістан Конгресін құруға белсенділік танытты. 1902 жылы ол Трансвааль колониясындағы үндістердің құқықтарымен айналысты. Ол Йоханнесбургте жеке заң фирмасын ашты. 1910 жылы оның қолдаушылары оған ашрам ашу үшін жер берді, ол Толстой фермасы деп аталды және орыс романисі мен философы Лев Толстойдың идеяларына арналды, Йоханнесбургтің сыртында, ол сатьяграханың (бейбіт қарсылықтың) келесі кезегінің орталығына айналды. 1913 жылы Ганди мен 2000 үнді ер және әйел заңға бағынбай, Натальдан Трансваальға қарай шеру ұйымдастырды. Ол тұтқындалып, түрмеге қамалды. Ақырында ол генерал Сматспен келісімге келді, нәтижесінде Оңтүстік Африка Парламенті 1914 жылғы Үндістерге көмек көрсету туралы заңды қабылдады. Ол Оңтүстік Африкадағы жұмысын аяқтады деп есептеп, 1915 жылы Үндістанға оралды. Ол Махатма деген құрметті атаққа ие болды. Софиатаун бастапқыда Ватерваль фермасының бір бөлігі болған. 1897 жылы кәсіпкер Герман Тобианский Йоханнесбургтің батысына шамамен төрт мильдей жерде орналасқан ферманың 237 акр жерін сатып алды. 1903 жылы ол жердің бір бөлігін жалға берілетін қалашық ретінде қарастырып, шамамен 1700 кішкентай учаскеге бөлді. Қалашық Тобианскийдің әйелі Софияның құрметіне аталды, ал кейбір көшелерге оның балалары Тоби, Герти, Берта және Викторияның есімдері берілді. Софиатаунда қара нәсілділер жер сатып ала бастады. Барлық алтын кендері қайта ашылды және Рэндлордтар Йоханнесбургке оралды. Алғашқы сарай Парктаунда емес, Доорнфонтейнге қарап тұрған төбеде салынды. Ол "Истингтон" деп аталды және 1902 жылы Джон Доуэлл Эллис үшін салынды. Біраз уақыттан кейін олар Парктаундағы сарайларын да салуға кірісті. Алғашқылардың бірі "Солтүстікке қарай" болды. Ол Герберт Бейкердің жобалауымен Сэр Джон және Леди Джози Дейл Лейс үшін 21 Рокридж жолында салынды. Қаржылық қиындықтарға тап болғанда, оны Джордж Альбу басқарды. Қазіргі меншік иесі - Витватерсранд университеті. Үйді өнеркәсіптік революция кезінде танымал болған дайын бөлшектерден емес, шеберлер мен тас қалаушылар салған. Үйде минестрель галереясы және Джульетта балкондары сияқты әдемі романтикалық ерекшеліктер бар. 1909 жылы Робинсон және Корольдік кендерін қоса алғанда, жеті кен орнының бірігуінен құрылған Crown Mines Limited көп жылдар бойы әлемдегі ең ірі алтын өндіруші болды. Ол 1977 жылға дейін кен өндіруді жалғастырды. Йоханнесбургтің Рэнд клубы - Оңтүстік Африкадағы Йоханнесбург қаласында 1887 жылдың қазан айында құрылған ең көне жеке мүшелер клубы. Қазіргі үшінші клуб үйінің жоспары 1902 жылы қағазға түсірілді және оның құрылысы 1904 жылы архитекторлар Лек және Эмлидің эдвардиандық нео-барокко стилінде аяқталды. Лорд Альфред Милнер 1905 жылдың 2 сәуірінде Оңтүстік Африкадан кетіп, оның орнын Сельборн графы биледі. 1906 жылдың қаңтарында Ұлыбританиядағы Либералдық партия жалпы сайлауда жеңіске жетіп, Трансваальге жауапты үкімет беруді шешті. 1907 жылы сайлау өткізіліп, генерал Луи Бота Трансваальдің премьер-министрі болды. Әр түрлі діни ұйымдар да өздерінің ғибадатханаларын салып жатты. Синагог Президент көшесінде, ал баптистер шіркеуінің ғимараты Плейн көшесінде болды. Орталық конгрегациялық шіркеу Бри көшесінде орналасқан. Харрисон және Комиссар көшелерінің бұрышында орналасқан Стандарт банк ғимараты 1908 жылы аяқталды. Ол Лондонның сәнді аудандарында танымал болған Боз-артистік стильде салынған. Қалалық кеңес алғашқы онжылдықта ұсынған қоғамдық ыңғайлылықтардың арасында 1909 жылы ашылған Эллис Парк бассейні болды. 1904 жылы Йоханнесбургтің халқы 13,027 ақ және 78,106 ...

1910 жылдан 1919 жылға дейін

Оңтүстік Африка Одағының конституциясы жоғары орталықтандырылған Вестминстер үлгісіндегі одақты қамтамасыз етті, оны шектеулі өкілеттіктерге ие бағынышты провинциялық кеңестер өзгертіп, толықтырды. 1912 жылы Трансвааль провинциялық кеңесі провинциядағы жергілікті басқару мекемелерін бақылауға бағытталған бірқатар жарлықтарды бекітті. Олардың ішінде Жергілікті басқару туралы жарлық (No. 9, 1912), Жергілікті билік органдарының салымын есептеу туралы жарлық (No. 6, 1912) және Мүниципалдық сайлаулар туралы жарлық (No. 8, 1912) бар. «Cyferfontien» No. 2 шаруашылығының бір бөлігі, 1875 жылғы 31 наурыздағы актімен Герт Питер Йоханнес Лабусхагнеге берілді, ол Йоханнесбург округінде орналасқан. 1905 жылы «Александра» деп аталатын бөлігі «Александра Тауншип» ЖШС-не берілді, ал «Александра» атауы король Эдуард VII-нің әйеліне тиесілі болды. Бұл жерде 388 учаске, 2 саябақ және алаңнан тұратын қалашық салынды, сондай-ақ көшелер де болды. Ол ақ адамдардың тұруына арналған, бірақ учаскелер сатылмады және 1912 жылы қалашық компаниясы, беру актісінің әдемі тілін пайдалана отырып, қалашықтағы мүліктерді «туған жергілікті немесе түсті терілі адамға сатуға, жалға беруге немесе басқаша беруге болмайды, егер азиялық «туған жергілікті немесе түсті терілі адам» терминдеріне кірмесе» деп шешім қабылдады. Әдетте африкалықтар белгілі бір аумақтардан тыс жерді сатып ала алмаса да, бұл тыйым 1913 жылғы No. 27 Заң күшіне енгенге дейін құрылған қалашықтарға қатысты қолданылмайды, сондықтан «Александра Тауншип» ЖШС-і қара нәсілді адамдарға учаскелерді сатуға құқылы болды. Осылайша, қара нәсілді адамдар «Александра» қалашығындағы учаскелерді сатып алғанда жерге еркін иелік ету құқығына ие болды. 1936 жылы, аймақтағы халық саны шамамен 16 753 адамды құраған кезде, 2525 учаске сатылды, олардың көбісі. Йоханнесбургте жұмысшы табының тұрғын үйлері шектеулі болғанымен, қалада тұруға ниеттенген жұмысшылардың саны қолжетімді тұрғын үйлерден әлдеқайда асып, жұмысшылардың үйлеріне қарағанда қымбат бақшаларды артық көреді. 1913 жылғы «Туған жергіліктілердің жер туралы заңы» сияқты сегрегациялық заңдар Оңтүстік Африканың 10%-дан азын қара «қорықтары» деп белгіледі және қорықтардан тыс жерді қара нәсілділерге сатуға немесе жалға беруге тыйым салды, африкалықтардың қалаларға қол жеткізуін шектеуге тырысты және бүкіл елде африкалықтардың жер иелігіне тиімді тосқауыл қойды. Алайда, Йоханнесбургтің өсіп келе жатқан өндірістік секторының жұмыс күшіне деген қажеттілігі, әсіресе Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, индустрияландырудың күшеюі африкалық жұмыс күшін қажет еткен кезде, Йоханнесбург қалалық әкімдігі ұлттық саясатты елемеді және осы өсіп келе жатқан қалалық шұңқырларда нәсілдік араласуға жол берді. Африкалық жұмысшыларға қалаларда тұру құқығын беру үшін жұмыс берушілер арқылы алынатын муниципалдық босату сертификаттары жүйесі болды. Алайда, жұмыс берушілердің құжаттарды толтыруға көңіл бөлмеуі африкалықтардың көпшілігінің қалада заңсыз тұрғанын білдірді. Йоханнесбург қалалық ғимараты 1914 жылы «Hawkey and McKinley» құрылыс компаниясымен салынды. Ғимараттың жоспары 1910 жылы жасалып, құрылысы 1913 жылы басталып, 1914 жылы аяқталды. Стилі Эдвард бароккосы ретінде сипатталады, онда ионикалық бағаналары бар портик және жартылай күмбезді кіреберісі бар мұнара бар, ол нео-Ренессанс ретінде сипатталады. Өнер коллекционері және тау-кен магнаты Лайонел Филлипстің әйелі Флоренс Филлипс күйеуі берген қаражатты пайдаланып, Йоханнесбург өнер галереясы үшін алғашқы коллекцияны құрды. Сәулетші сэр Эдвин Лютиенс 1910 жылы Оңтүстік Африкаға келіп, жерді зерттеді және дизайнды бастады, Флоренс Филлипс леди қаладан арнайы салынған мұражай үшін қаржы жинады. Галерея Лютиенстің Бояу өнер стилінде салынған алғашқы қоғамдық ғимараты болуы мүмкін. Ол оңтүстікке қарайтын кіреберісі бар, бірақ сәулетшінің жобаларына сәйкес аяқталмады. Ол 1915 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, салтанатсыз түрде жұртшылыққа ашылды. 1919 жылы муниципалитет Софиатаун қалашығының жанында тағы бір жергілікті ауданды салды. Ол Батыс жергілікті қалашығы деп аталды және муниципалитетке тиесілі және басқарылатын болды.

1920 жылдан 1929 жылға дейін

1921 жылдың соңында Витватерсранд шахтерлері ереуілге шықты. Бір кезде олар Йоханнесбургтің Фордсбург және Джеппе қалаларындағы аудандарды басып алды. Көтеріліс Ранд көтерілісі деп те белгілі болды. 1922 жылдың 1 наурызында Йоханнесбургтегі Университет колледжі Витватерсранд университеті ретінде қосылғаннан кейін толыққанды университет мәртебесіне ие болды. Йоханнесбург муниципалитеті жаңа мекемеге Брамфонтейннің солтүстік-батысындағы Милнер паркіндегі жерді кампусы ретінде сыйлады, ал құрылысы сол жылы 4 қазанда басталды. 1925 жылы Уэльс принці Орталық блокты (ішінде Ұлы зал бар) ашты. "Рэнд су басқармасының қосымша сумен жабдықтау (жеке) туралы" заң 1914 жылдың маусымында Одақ Парламентімен қабылданды. Бұл заң басқармаға Ваал өзенінің артық суын жыл сайын жинап, Витватерсрандты күніне 20 миллион галлон сумен қамтамасыз ету құқығын берді. Веринингтен төменгі бөгет құрылысы үшін 1,250,000 фунт стерлинг көлемінде несие тартылды. Ол тек 1923 жылы аяқталды. 1926 жылы Трансваль провинциялық кеңесі 1912 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы жарлықты күштен шығарып, 1926 жылғы №11 Жергілікті өзін-өзі басқару туралы жаңа жарлықты қабылдады. Трансваль провинциялық кеңесі жеке жарлықты (1928 жылғы №15) қабылдады, оған сәйкес Йоханнесбург қаласы Йоханнесбург қаласы мәртебесін алды. Қалалық кеңес Йоханнесбург қалалық кеңесі деп аталды.

1930 жылдан 1939 жылға дейін

1935 жылы Йоханнесбург қалалық кітапханасы көптен күткендей есігін жұртшылыққа ашты. Джеппе және Жюберт көшелерінің қиылысында орналасқан Анстейс ғимаратын Эмли мен Уильям жобалап, 1937 жылы құрылысын аяқтады. Бұл ғимарат 2-дүниежүзілік соғысқа дейінгі модернизация, оңтүстік және американдық үлгідегі стиль – Ар-деко архитектурасының көрнекті мысалы ретінде танылады. Н. Анстей және Компания дүкені ғимараттың төрт қабатын алып жатты. Төртінші қабаттағы шай террасасы солтүстік қала маңындағы әйелдердің сүйікті орны болатын. Ғимараттың биіктігі 20 қабатқа жетеді және аяқталған кезде Оңтүстік жарты шардағы ең биік құрылыс еді. Қалған қабаттар кеңселер мен пәтерлерге бөлінді, ал кейбіреулері бір қабатты толығымен иеленді. Ғимараттың шатырында әуе кемелерін тоқтатуға арналған мачта орнатылған. 1939 жылы Трансваль провинциялық кеңесі Трансвальдағы жергілікті басқаруды бақылау үшін тағы да жаңа жарлық қабылдады. Бұл жарлық «Жергілікті басқару туралы 1939 жылғы заң» деп аталды.

1940 жылдан 1948 жылға дейін

1940 жылы Лондон Преториядан Таяу Шығыста орналасқан Империя әскерлері үшін ауруханалар беруді сұрады. Оңтүстік Африка Республикасы Жоханнесбург пен Потчефструм арасындағы жолда мұндай бір аурухана салуға келісті. Нақты орны – Джон Альберт Барагванат есімді корнуолдықтың ескі «Уэйсайд» қонақүйінің жанындағы 8-ші шақырым тас. Құрылыс 1941 жылдың қарашасында басталды және 6 ай ішінде 1942 жылдың мамырында алғашқы сарбаздар қабылдана бастады. Ұлыбритания 1544 төсектік аурухана үшін 328 000 фунт стерлинг төледі. Бұл мекеме Барагванат атындағы Империялық әскери ауруханасы деп аталды. Соғыс аяқталар алдында туберкулезбен ауыратын науқастардың саны көбейді, соның ішінде Бірмадан келгендер де болды. Қайтыс болғандар Эммарентия маңындағы жаңа Вестпарк зиратына жерленді. Король Георг VI 1947 жылдың 5 сәуірінде мекемеге сапар шегіп, әлі де сол жерде емделіп жатқан әскерлердің кейбіреулеріне медальдар тапсырды. Кейін Трансвааль провинциялық әкімшілігі аурухананы 1 миллион фунт стерлингке сатып алды. 1948 жылдың 1 сәуірінде Йоханнесбург ауруханасының қара бөлімі (Еуропалық емес аурухана немесе NEH деп белгілі) Барагванат ауруханасына көшірілді. 1944 жылдан бастап Йоханнесбургке көптеген жергілікті тұрғындар келе бастады. Көп ұзамай олар Пимвилль және Йоханнесбургтің батыс және шығыс аймандарының басқа бөліктерінен ағылып, Орландоның батысындағы жерге жинала бастады. 1947 жылдың басында қалалық кеңес «Мороко» деп аталған жаңа жедел лагерь ашты. Олар 10 000 шағын учаске ұсынды. Тұрғындар 6 метрлік, 6 метрлік тар жер телімдеріне өздерінің уақытша лашықтарын салуға және жалпы қолданыстағы әжетханаларды пайдалануға міндетті болды. Авариялық лагерь тек 1955 жылы таратылды, онда 58 000 адам тұрды.

1948 жылдан 1961 жылға дейін

1948 жылы Ұлттық партия жалпы сайлауда жеңіске жетті және бұл Оңтүстік Африка тарихының бет-кейін мәңгілікке өзгертуге дайын тұрды. Ұлттық партияның сайлаушылар тарапынан қолдау алуының басты себебі – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қара нәсілділердің қарқынды қалаға көшіп келуіне байланысты ақ нәсілділердің сескенуі болды. «Апартеид» деп атаған саясаты бойынша нәсілдік бөлінулі қалалар үшін «натсистер» белсенді үгіт жүргізді. Олар қара жұмысшылардың қалаға баруын қиындататын қатаң паспорттық режимді енгізді, қала ішіндегі қаралардың жеке меншікке алған жерлерін және басқа да қаралардың қоныстанған аймақтарын тазартты, ал Йоханнесбургте 7000 жаңа үй салды. 1956 жылы Йоханнесбург қалалық кеңесі өзінің бақылауындағы жеті қалашықта 26 134 қара нәсілді отбасыны баспанамен қамтамасыз етті. Олар: Орландо (14356 үй), Батыс қалашығы (2250 үй), Шығыс қалашығы (617 үй), Пимвилл (1246 үй), Джавабу (5100 үй), Дубе (1115 үй) және Мофоло (1450 үй). Бірақ тұрғын үй тапшылығы 57 000-ға жетті. Бұл мәселе тез арада шешілді. Орталық үкімет африкалықтарға жер беруге бейімділік танытты, осылайша олар Морока төтенше лагерінде өз үйлерін салуға мүмкіндік алды. Ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер кеңесі төмен бағалы тұрғын үйлер үшін стандартты жобаны жасады. Бұл 40 шаршы метрлік төрт бөлмелі үй болды. Содан кейін 1951 жылы банту құрылыс жұмыскерлері туралы заң қабылданып, қара нәсілділерге құрылыс саласында шеберлікке оқуға мүмкіндік берілді. Сондай-ақ, 1952 жылы банту қызметтеріне салынатын алым туралы заң қабылданды, ол африкалықтарды жұмысқа алған жұмыс берушілерге алым салды және түскен қаражатты олардың қалашықтарындағы инфрақұрылымды жақсартуға жұмсалды. Йоханнесбург қалалық кеңесі 1955 жылдың соңына дейін 10 000 жабдықталған жер участасын ұсынды. Келесі жылы 28 888 адамды баспанамен қамтамасыз ету үшін Тлади, Зонди, Дхламини, Чиавело және Сеноан қалашықтары салынды. 1957 жылы Жабулани, Фири және Наледи қалашықтары салынды. 1958 жылы Морока және Орландодағы барлық уақытша баспаналар тазаланды. Бірақ тұрақты тұрғын үй құрылысы артта қалды және 1954 жылы тек 3000-ға жуық үй берілді. Содан кейін сэр Эрнест Оппенгеймер Морокаға сапар жасады. Сэр Эрнест қатты алаңдап, басқа тау-кен компанияларымен келісім жасасып, «Англо Америка» компаниясымен бірлесіп қалаға 3 миллион фунт стерлингтік 30 жылдық несие берді. 1954 және 1959 жылдар аралығында 24 000 қосымша үй салынды, олардың 14 000-ы осы несиелер есебінен қаржыландырылды. Бірінші топтық аймақтар туралы заң 1950 жылдың 7 шілдесінде жарияланды және бірнеше жыл бойы іске асырылды. Бұл заң генерал-губернаторға белгілі бір географиялық аймақтарды нақты нәсілдік топтардың ғана иелігінде болуы үшін жариялауға өкілеттік берді. Атап айтқанда, заңда үш нәсілдік топ анықталды: ақтар, түстілер және тума халқы. Заң бойынша, басқа нәсілге жататын адамдарды оларға бөлінген аймақтан шығаруға рұқсат етілді. Бұл заң күшін жойып, 1957 жылғы «Топтық аймақтар туралы» заң ретінде қайта қабылданып бекітілді. Медоулендс және Дипклуф қалашықтары орталық үкімет тарапынан салынды. 1956 жылдан 1960 жылдардың басына дейін 23 995 үй салынды, әсіресе Софиатаундан, Мартиндейлден, Ньюклэрден және Батыс қалашығынан шығарылған қара нәсілділер үшін. 1948 жылға дейін Дубе қалашығы бай африкалықтарға жеке меншікке алған жерді алуға және өз үйлерін салуға мүмкіндік беретін аймақ ретінде белгіленген. Ұлттық партия бұған тоқтатты және оны 30 жылдық жалға берді. 1954 жылы африкалықтар өз қаражатымен 2500 үй салды. Ең қымбат үйлердің құны шамамен 1500 фунт стерлинг болды, ал басқа қалалардағы «қорапша» үйлердің құны 250 фунт стерлингке тең болды. 1959 жылы қалалық кеңестің Еуропадан тыс істер жөніндегі менеджері Карр мырза кеңестің ыдыс-аяқтарды тазартудың жаңа үлгісіне жаңа атау табу үшін байқау жариялады. Ол 10 фунт стерлинг сыйлық ұсынды. Төрт жыл бойы қызу пікірталас жүргізілгеннен кейін атау комитеті оны Совето деп атауға шешім қабылдады, бұл Оңтүстік-Батыс қалашықтарының қысқартылған түрі. Рэндбург 1959 жылы Йоханнесбургтің солтүстік-батысындағы 32 қалашықтың жаңа муниципалитеті ретінде құрылды. Экономикалық жағынан Йоханнесбургпен байланысты болса да, тұрғындар өздерінің қалалық кеңесін құруды жөн көрді. Рэндбург атауы конкурста таңдалды және жаңа муниципалитет құрылған кезде қолданысқа енгізілген Оңтүстік Африка раны валютасынан алынған. Рэндбург апартеид кезеңінде Ұлттық партияның бекінісі болды. 1961 жылдың 31 мамырында Оңтүстік Африка одағы Оңтүстік Африка Республикасы болып жарияланды.

1961 жылдан 1969 жылға дейін

Брикстон, Йоханнесбургтегі Альберт Герцог мұнарасы 1962 жылы салынған. Бұл 237 метрлік (778 фут) биік бетон радио және (қазіргі) теледидар мұнарасы. Алғашқы хабар 1961 жылдың 22 желтоқсанында таратылды. Қазіргі таңда 18 FM бағдарламасы мен 7 телеарна осы мұнарадан хабар таратады. Алберт Герцог үкімет тарапынан құрметін жойғаннан кейін, мұнара Брикстон мұнарасы деп аталды. Бүгінде ол Сентек мұнарасы деп аталады. 1964 жылы Йоханнесбург ботаникалық бағы Эммарентия ауданында құрылды. Эммарентия тоғаны бақтың бір бөлігін құрайды. Бақ гүлдерімен, әсіресе раушандарымен танымал. Рэнд африкаанс университеті 1966 жылы негізделді. Оның алғашқы кампусы Йоханнесбургтегі Брамфонтейнде орналасқан Оңтүстік Африка сыра зауытының бұрынғы ғимаратында болды. Кейін ол Окленд паркіне көшірілді. Йоханнесбург университеті 2005 жылдың 1 қаңтарында Рэнд африкаанс университеті (RAU), Витвотерсранд техникалық колледжі (TWR) және Виста университетінің Соуэто мен Шығыс Ранд кампустарының бірігуі нәтижесінде құрылды.

1970 жылдан 1979 жылға дейін

Standard Bank орталығы Йоханнесбургтің орталық бөлігіндегі Фокс және Симмонд көшелерінде орналасқан. Қазба жұмыстары барысында жер астынан үш қабатқа дейін түскенде, ескі бір шахта бөлігіне тап болды. Бұл ескі Феррейра кенішінің бір бөлігі еді. Ғимараттың негізі №1 деңгейдегі шахтаның бетон қою арқылы нығайтылды, бірақ шахта бөлігінің бір бөлігі мұражай ретінде сақталды. Ол басқарма төрағасы ретінде Мани Малдерді тағайындады, ол жергілікті халықтың істерін басқару тәжірибесі жоқ саяси тағайындама болды. Соуэто көтерілісі – 1976 жылдың 16 маусымында Оңтүстік Африкадағы жоғары сынып оқушылары бастаған наразылықтар сериясы. Соуэтодағы көптеген мектептердің оқушылары жергілікті мектептерде оқыту тілі ретінде африкаанс тілінің енгізілуіне жауап ретінде Соуэто көшелерінде наразылық білдіре бастады. Наразылықтарға шамамен 20 000 студент қатысқан деп есептеледі. Полиция тарапынан қаза тапқан наразылықшылардың саны ресми түрде 176 деп көрсетілсе де, 700-ге дейін болуы мүмкін деген болжамдар бар. Осы оқиғаларды еске алу үшін Оңтүстік Африкада 16 маусым мемлекеттік мереке ретінде тойланады. Он үш жасар қара нәсілді ұл, Гектор Питерсон полицияның қатыгездігінің бірінші құрбаны болды, бірақ қара нәсілділердің әлеуметтік әл-ауқатымен өмірін өткізген доктор Мелвилл Эдельштейн көп ұзамай ұмытылды. Ол наразылық толқынында таспен өлтіріліп, мойнына «Африканерлерден сақтаныңыз» деген жазуы бар белгі ілінді. Көтерілістен кейін үкімет үш қауымдық кеңес құрды: Соуэто, Добсонвилл және Дипмедоу (соңғысы Дипклоф және Медоулендс қалашықтары үшін). Кеңестерге сайлау өткен кезде Дипмедоудағы сайлаушылардың 16%-ы және Соуэтодағы 6%-ы ғана дауыс берді. 1978 жылы үкімет жергілікті басқару өкілеттіктерін үш кеңеске берді, бірақ олардың шешімдері Плюральды қатынастар министрінен бекітуді қажет етті. 1983 жылы қауымдық кеңестер 1982 жылғы №102 «Қаралардың жергілікті билігі туралы» заңға сәйкес толыққанды жергілікті өкімет мәртебесіне ие болды.

Топтық аймақтар заңына сәйкес, Пейджвью (бұрын Вредедорптың бір бөлігі) 1956 жылдың 27 шілдесінде ақ топтық аймақ деп жарияланды. Осының салдарынан Пейджвьюдегі барлық «ақ емес» тұрғындар «білікті емес» деп танылды және аймақты тастауға міндеттелді. 1964 және 1970 жылдар аралығында барлық ақ емес (көбінесе үнді) тұрғындарға шығарылу туралы бұйрықтар берілді. Кейбіреулері жаңа құрылған Леназия қаласына көшіп кетті, ал басқалары бұйрыққа қарсы тұрды. Үкімет Пейджвью ауданындағы барлық үнді мектептерін жауып, оларды күштеп шығаруға тырысты. 1974 жылдан 1981 жылға дейін үкімет барлық үнділерді үйлерінен және дүкендерінен біртіндеп шығарып, Леназияға орналастырды. Бульдозерлер келді және көптеген ғимараттарды бұзды. Бұзылмаған ғимараттардың бірі – Суртис киім дүкеніне тиесілі ғимарат еді. Қазір ол Фиетас мұражайы.

1980 жылдан 1989 жылға дейін

Мидранд 1981 жылы муниципалитет ретінде құрылды (Претория мен Йоханнесбургтің арасында орналасқан Halfway House деген аймақта), бірақ 1994 жылы апартеид аяқталғаннан кейін жергілікті басқаруды қайта құру барысында тәуелсіз қала мәртебесін жойды. 2000 жылы Йоханнесбург қалалық муниципалитетінің құрамына енгізілді. 1982 жылы Парламент «Қара нәсілді жергілікті билік туралы» №102 заңды қабылдады. Осы заңға сәйкес Совето қалалық кеңесі құрылды.

Жаңа Оңтүстік Африка

Қалалық муниципалитеттердің құрылуы ұзақ уақытқа созылды. 1989 жылы Орталық Витватерсранд Метрополитен палатасы ел бойынша жергілікті басқарудың өзгеруіне бағыт-бағдар беру үшін құрылды. 1993 жылы Жергілікті басқарудың өзгеруі туралы №203 заңда келіссөздердің маңыздылығы мойындалып, Үлкен Йоханнесбургтік Жергілікті Келіссөздер форумы ресми түрде бекітілді. Заңда күшті жергілікті кеңестермен және үйлестіруші рөл атқаратын әлсіз метро деңгейімен екі деңгейлі үкімет жүйесі қарастырылды. 1995 жылдың қараша айында жергілікті билік органдарына алғашқы толық демократиялық сайлаулар өтті. Бұл Үлкен Йоханнесбургтік Уақытша Метрополитен Кеңесінің және төрт Уақытша Метрополитен Жергілікті Кеңесінің құрылуына әкелді. Анық айтқанда, бұл жағдай өте ауыр қаржылық дағдарысқа алып келді, себебі жергілікті кеңестер бюджеттерін теңгермеуге міндетті емес еді. Осы уақытта Оңтүстік Африка Республикасы Конституциясының 7-тарауы жергілікті басқару мәселелерін қарастырды. 155(1)(а) бабына сәйкес, А санатындағы муниципалитет – өзінің аумағындағы эксклюзивті муниципалдық атқарушы және заңнамалық билікке ие муниципалитет. Муниципалдық құрылымдар туралы заңда (1998 жылғы №117 заң) осы типтегі жергілікті басқару конгломераттар үшін, яғни «экономикалық белсенділіктің орталықтары», «интеграцияланған даму жоспарлау қажетті аймақтар» және «берік өзара тәуелді әлеуметтік және экономикалық байланыстарға» ие аймақтар үшін қолданылуы тиіс екені көрсетілген. Йоханнесбург – осындай муниципалитеттердің бірі және олар Метрополитен муниципалитеттері деп аталады. 2000 жылы он бір жергілікті билік бірігіп, жаңа Йоханнесбургтік Метрополитен муниципалитетін құрды. Оларға Рудепорт, Рандбург, Сандтон, Йоханнесбург, Соуэто, Дипмедоу, Добсонвилл, Ленасия және Мидранд кірді. Йоханнесбургтегі толығымен жаңартылған Soccer City стадионы 2010 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатының финалын қабылдады. 2023 жылдың 22-24 тамызы аралығында Йоханнесбург 15-ші БРИКС саммитіне төрағалық етті. 2023 жылдың 31 тамызында Йоханнесбургте ғимарат өртеніп, кем дегенде 76 адам қаза тапты. Ғимаратты заңсыз жалдап алып, пайдалануға берген топ басып алған еді.