Кіріспе

I дәрежелі 13 ғасырдағы францискан монастыры Ньюкасл-апон-Тайнде

Blackfriars – Тайн және Уэр, Англиядағы Ньюкасл-апон-Тайн қаласының орталығында, қалалық Қытай ауданына жақын орналасқан, қайта жаңартылған I дәрежелі 13 ғасырдағы францискан монастыры.

Ерте тарих

XIII ғасырдың басында Англияда саяхатшы монахтар немесе кедейлер ордендері құрыла бастады. Ньюкасл-апон-Тайн қаласында бес кедейлер қауымы болды: 1239 жылы құрылған Блэкфриарс монастыры (доминикандықтар); 1262 жылы құрылған Уайтфриарс монастыры (кармелиттер); 1290 жылы құрылған Остинфриарс монастыры (августиндықтар); 1274 жылы құрылған Грейфриарс монастыры (францискандықтар); және 1360 жылы құрылған Троица монастыры. Сонымен қатар, қазіргі Нун көшесіне жақын жерде 1086 жылы Сент-Бартоломей әйелдер монастыры салынды. Доминикан монастырын Ньюкаслдың бай саудагері, сэр Питер Скотт құрды. Монахтар, монахтардан айырмашылығы, діни қызметтер олардың өмірінің басты мақсаты емес еді. Олар бастапқыда тек қайыр сұрау арқылы күнкөріс істеген дін қызметкерлері болды және көбінесе қалалық жерлерде орналасқан. Доминикан ордені 1200 жылдан кейін көп ұзамай, Осмалық Доминик немесе Доминик де Гусман деп те белгілі Әйгілі Доминикпен құрылды. Доминикандықтарға ғимараттар мен жерлерге ие болуға тыйым салынды, бірақ мүлік олардың сенімінде сақталуы мүмкін еді. Блэкфриарс осылайша, Ньюкасл-апон-Тайн қаласының солтүстік-батысында, қала қабырғасының ішінде орналасқан. Монастыр мен оның жері жеті акр (2,83 гектар) жерді алып жатты, сонымен қатар кішкентай табыс әкелетін екі бақшасы мен төрт кішкентай жабық ауласы болды. 14 ғасырда монастырь бірнеше рет патшалық отбасының қонағы болды. 1334 жылы Англияның Эдуард III және Шотландия тағына талапкер Эдуард Баллиол осы жерде кездесті.

Реформация

1536 жылы Генрих VIII бастаған реформация кезінде Ньюкаслдың бес қайыршы қауымы мен әйелдер монастырі таратылды, ал жері 1539 жылы қала әкімшілігіне және бай саудагерлерге сатылды. Шіркеу, сакристика, шаптерхаус үйінің шығыс жартысы және монастырь галереясы бұзылды. Осы кезде Ньюкаслдың діни орындарында 60-тан аз адам болды. Блэкфриарс монастырі Ньюкасл қаласының мэрі мен қалалық кеңес мүшелеріне сатылды, содан кейін 1552 жылы оны қаланың тоғыз шеберхана гильдиясына штаб-пәтері ретінде пайдалану үшін жалға берді. Бұл, оның неге діни орындарының арасындағы жалғыз сақталған ғимарат екенін түсіндіреді. Гильдиялар монастырь ғимараттарын өздерінің қажеттіліктеріне бейімдеу үшін кең ауқымды өзгерістер жасады. Бұл өзгерістер 16 ғасырдың соңы мен 17 ғасырдың басында жүзеге асырылды. 1709 және 1739 жылдар аралығында көптеген қосымша өзгерістер енгізілді, мысалы, жаңа терезелер қойылды және еден деңгейлері өзгертілді. Кейбір гильдиялар, мысалы, тігіншілер мен аяқ киім жасаушылар, Блэкфриарстан біраз уақытқа шығып, кейін қайта оралды. Блэкфриарстағы гильдиялардың жиналыс үйлері 19 ғасырға дейін белсенді пайдаланылды. Гильдиялар оларда тек тоқсан сайын жиналатын, ал қалған уақытта басқа мақсаттар үшін пайдаланылатын. Бірінші қабаттағы бөлмелер көбінесе гильдия қызметкерлері үшін немесе мұқтаж адамдар үшін, олар онда жалсыз тұратын, тұрғын үйлер ретінде пайдаланылды.

Елеусіз қалдыру және кейіннен қалпына келтіру

XIX ғасырдың көп бөлігінде және XX ғасырдың басында Блэкфриарс ғимараттары ескерусіз қалды және күйреуге бет бұрды. 1937 жылы Седлерлердің меншігі адамдар тұруға жарамсыз деп жарияланды. Ньюкасл корпорациясы 1950-ші жылдардың басында Блэкфриарсты сатып алды. Бір кезде доминикандықтардың Блэкфриарсқа қайта оралып, иелік етуі мүмкін болғандай көрінді, бірақ бұл орындалмады. Тегіншілер гильдиясы және басқа да ұйымдар 1974 жылға дейін Блэкфриарсте жинала берді. 1973 және 1981 жылдар аралығында Блэкфриарс ғимараттары қайта жаңартылды.

Қара монахтар

Тек монастырь ғимараттары ғана қалды. Орта ғасырларда монастырь ашық алаңнан тұратын, шамамен 69 фут (21 м) шаршы, оны 10 фут (3 м) енді жабық дәліз қоршап тұрды. Жабық дәліз қазір жоқ. Монастырдың солтүстік жағында монастырь шіркеуі орналасқан, бірақ ол 16 ғасырда бұзылған. Шіркеудің жоспары қалыптасқан шөп алаңында көрініп тұр. Қазіргі уақытта ғимараттарда түрлі қолөнер шеберханалары мен Энди Хуктың, бас аспазшысы Крис Уордейл болатын, рестораны орналасқан. Блэкфриарс сонымен қатар Блэкфриарстың тарихын баяндайтын көрмеге де ие. Үлкен шөп алаңы, оны қоршап тұрған қаланың қарбалас өмірінен өзгеше. Таннерлер гильдиясы әлі күнге дейін Блэкфриарстегі бұрынғы Смиттер залында (Freemen’s Hall деп аталады) жиналыстарын өткізеді. Бұл орын ортағасырлық қала қабырғаларының ең жақсы сақталған бөлігіне жақын орналасқан. Блэкфриарлар (Предиктер ордені) 19 ғасырда Ньюкасл-апон-Тайнға қайта оралды. Сент-Доминик монастырі, жаңа Блэкфриарс, 1873 жылы кардинал Мэннинг тарапынан ашылды. Ол Нью-Бридж көшесінде орналасқан. 2020 жылы доминикандықтар Ньюкаслдан кетіп, монастырь мен шіркеу Хексам және Ньюкасл Рим-католик епархиясына тапсырылды.