Кіріспе

Векторлық кеңістіктегі ұзындығы, нормаланған векторлық кеңістіктердің нормалары. Математикада норма – нақты немесе кешенді векторлық кеңістіктен теріс емес нақты сандарға дейінгі функция, ол белгілі бір қасиеттермен, мысалы, бастапқы нүктеден арақашықтық сияқты әрекет етеді: ол масштабтаумен үйлеседі, үшбұрыш теңсіздігінің бір түріне бағынады және тек бастапқы нүктеде ғана нөлге тең болады. Атап айтқанда, евклидтік кеңістіктегі евклидтік қашықтық, байланысты евклидтік векторлық кеңістіктегі нормамен анықталады, ол евклидтік норма, 2-норма немесе кейде вектордың модулі деп аталады. Бұл норманы вектордың өзімен ішкі көбейтіндісінің квадрат түбірі ретінде анықтауға болады. Семинорма норманың алғашқы екі қасиетін қанағаттандырады, бірақ бастапқы нүктеден басқа векторлар үшін нөлге тең болуы мүмкін. Белгілі бір нормасы бар векторлық кеңістік нормаланған векторлық кеңістік деп аталады. Сол сияқты, семинормасы бар векторлық кеңістік семинормаланған векторлық кеңістік деп аталады. Псевдонорма термині бірнеше байланысты мағыналарда қолданылады. Ол "семинорма" сөзінің синонимі болуы мүмкін. Псевдонорма норма сияқты бірдей аксиомаларды қанағаттандыруы мүмкін, бірақ гомогендік аксиомасындағы теңдік теңсіздікпен алмастырылады. Сондай-ақ, ол шексіз мәндерді қабылдай алатын нормаға немесе бағытталған жиынмен параметрленген белгілі бір функцияларға сілтеме жасауы мүмкін.

Күрделі сандардың евклидтік нормасы

Евклидтік норма — күрделі санның абсолюттік мәні (немесе модуль) болып табылады, егер күрделі жазықтық Евклид жазықтығымен теңестірілсе. Күрделі санды Евклид жазықтығындағы вектор ретінде қарастыру (бұл идея алғаш рет Эйлермен ұсынылған), осы шаманы күрделі санға қатысты Евклидтік нормаға айналдырады. Норманы , сондай-ақ , түрінде де жазуға болады, мұнда — күрделі санның түйіндес саны.

Вектордың нөлден басталатын арақашықтығы

Метрикалық геометрияда дискретті метрика ерекше нүктелер үшін бір мәнді, ал басқа жағдайларда нөлді қабылдайды. Векторлық кеңістіктің элементтеріне координата бойынша қолданғанда, дискретті қашықтық Хамминг қашықтығын анықтайды, ол кодтау және ақпарат теориясында маңызды. Шын немесе кешенді сандар өрісінде дискретті метриканың нөлден қашықтығы нөлден өзге нүктеде біртекті емес; шындығында, нөлге жақындаған аргумент ретінде нөлден қашықтық бір болып қалады. Дегенмен, санның нөлден дискретті қашықтығы норманың басқа қасиеттерін қанағаттандырады, атап айтқанда үшбұрыш теңсіздігі мен оң анықтығын. Векторларға компонент бойынша қолданғанда, нөлден дискретті қашықтық вектор аргументіндегі нөлдік емес компоненттердің санын есептейтін біртекті емес "норма" сияқты әрекет етеді; қайтадан, бұл біртекті емес "норма" үздіксіз емес. Сигналды өңдеу және статистика салаларында Дэвид Донохо нөл "нормасын" тырнақшалармен атады. Донохоның белгілеуі бойынша, нөлдің "нормасы" – нөлден өзге координаталардың саны немесе вектордың нөлден Хамминг қашықтығы. Бұл "норма" шектелген жиынға локализацияланғанда, ол 0-ге жақындағандағы нормалардың лимиті болып табылады. Әрине, нөлдік "норма" шын мәнінде норма емес, өйткені ол оң біртекті емес. Шындығында, ол жоғарыда сипатталған мағынада F-нормасы да емес, өйткені ол скаляр-вектор көбейтудегі скалярлық аргументке және оның векторлық аргументіне қатысты үздіксіз емес. Терминологияны дұрыс емес пайдалана отырып, кейбір инженерлер Донохоның тырнақшаларын жойып, өлшенетін функциялардың Лебег кеңістігі үшін қолданылатын нотацияны қайталап, нөлдік емес функциялардың санын "норма" деп атайды.

Абстрактілік алгебрада

Болсын – даланың шекті кеңейтілмесі, мұндағы бөлінбес дәрежесі – , ал – алгебралық жабылуы болсын. Егер –ның әртүрлі ендірулері болса, онда элементтің Галуа теориялық нормасы – мәні болады. Бұл функция дәрежесі бойынша гомогенді болғандықтан, Галуа теориялық нормасы осы мақаланың мағынасында норма емес. Дегенмен, норманың -шы түбірі (егер мұндай ұғым бар болса) – норма болып табылады.

Құрастыру алгебралары

Құрастыру алгебраларындағы норма ұғымы, қалыпты норманың қасиеттерін бөліспейді, себебі нөлдік векторларға жол беріледі. Құрастыру алгебрасы – өріс үстіндегі алгебра, инволюция және "норма" деп аталатын квадраттық формадан тұрады. Құрастыру алгебраларының ерекше ерекшелігі – гомоморфизм қасиеті: құрастыру алгебрасының екі элементінің көбейтіндісі үшін, оның нормасы келесі теңдікті қанағаттандырады. Бөлу алгебраларында норма, жоғарыда талқыланған норманың квадраты болып табылады. Ондай жағдайларда норма – белгілі бір квадраттық форма. Бөлінген алгебраларда норма – изотроптық квадраттық форма.