Кіріспе

Швейцарияның ресми хронометрлерді сынау институты Коннектикут штатындағы мемлекеттік колледж.

Швейцарияның ресми хронометрлерді сынау институты (COSC) – швейцариялық сағаттардың дәлдігі мен қатесіздігін сертификаттауға жауапты институт.

Өмірбаян

Қазіргі түрінде 1973 жылы құрылған COSC – Швейцарияның коммерциялық емес ұйымы, ол «Швейцарияда жасалған» хронометрлерді сынап көреді. COSC – бұл ұйымның француз тіліндегі атауы Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres дегеннің аббревиатурасы. COSC сынағы көбінесе Швейцарияда өндірілген немесе құрастырылған сағаттарға қолданылады. Дегенмен, нормативтік стандарттар халықаралық келісіммен белгіленеді және олар ISO немесе DIN стандарттары деп аталатын болса да, бірдей болып табылады. Кейбір неміс, жапон және тіпті сертификатталмаған швейцарлық механизмдер нормативтік талаптардан асып түседі. Жапондықтар бұл аталымнан бас тартып, оны үй ішіндегі сынақтармен алмастырды, мысалы, Grand Seiko сияқты, сәл қатаң стандарттармен. Ал немістер Саксониядағы Глазхютте обсерваториясында өздерінің сынақ орталығын құрды, онда COSC қолданатын ISO стандарттарына сәйкес DIN 8319 стандарттары қолданылады. Бұрын француздықтар Бесансон обсерваториясында ұқсас ірі масштабты сынақтар жүргізген, бірақ бүгінде онда тек өте аз сағаттар сынақтан өтеді және «Обсерватория хронометрі» деген аталымды алады. Ұйым Швейцарияның бес сағатшылық кантондары – Берн, Женева, Невшатель, Золотурн және Во және Швейцария сағат индустриясы федерациясы (FHS) бірлесіп құрған. Ол 19 ғасырдың соңынан бері бір-бірінен тәуелсіз құрылған зертханалар мен обсерваторияларды қамтиды. Қазіргі уақытта үш зертхана жеке сағат өндірушілері ұсынған механизмдерді хронометр статусын алу үшін сынап жатыр. Олар Биль/Биен, Сент-Имьер/БЭ және Ле-Локлде орналасқан. Сент-Имьер және Биль зертханалары негізінен Rolex механизмдерін сынауға арналған. Барлық Rolex сағаттары хронометрлер болмаса да, Breitling компаниясы 2000 жылдан бері өндірісінің барлығы COSC сертификатынан өтетінін мәлімдеді. Omega да өнімдерінің көп бөлігін сертификаттайды. Осылайша, Rolex, Breitling және Omega қолданған механизмдерге сүйенсек, COSC сертификаттарының көп бөлігін алған механизмдердің калибрлері – Rolex 3135 (1988 жылдан бері) (және 3155, 3175, 3185, 4130) және 2235, ETA 2892A2 (және түрлері) және Valjoux 7750, олардың әрқайсысы сағатына 28 800 тербеліс жасайды. Tag Heuer және Ball сағаттарының да COSC сертификаты алу үшін жіберілетін хронометрлер деп белгіленген таңдалған үлгілері бар.

1973 жылға дейінгі бақылау орындарында жүргізілген сынақтар мен стандарттар

Бәсекелі хронометрлерді сынақтан өткізу Неушатель (1866–1975) және Женева (1873–1967) обсерваторияларында өтті, ал көптеген сағаттарды халыққа сату үшін 1877–1956 жылдары құрылған тәуелсіз «Бюро офисиэль де контроль де ла марш де монр» (B.O.s) мекемелері сынақтан өткізді. 1961–1973 жылдар аралығында хронометр – бірнеше күйде және әртүрлі температурада реттелген, сондай-ақ («Б.О.») мекемесінен сертификат алған дәл сағат болды. Әдетте, жеке сертификаттардың орнына ұжымдық сертификаттар берілді. 1961–1973 жылдарғы стандарт бес күйде орташа тәуліктік жүрісі -1/+10 секундты құрауды талап етті. 1973 жылы «Б.О.» мекемелері «К.О.С.К.» құрамына кірді, ол тәуліктік жүрісті -4/+6 секунд деп белгіледі.

Swiss Watch өндірісінің тек бір бөлігі ғана COSC сертификатымен қамтамасыз етіледі

Жыл сайын миллионнан астам ресми хронометр сертификаты беріледі, бұл швейцариялық сағат өндірісінің барлық өнімнің тек 3% құрайды. Хронометр сертификатын алу үшін механизм жоғары сапалы компоненттерден жасалған болуы керек, сонымен қатар құрастыру кезінде ең білікті сағатшылар мен хронометристтердің ерекше күтіміне ие болуы тиіс. Швейцарияда жасалған механикалық сағаттардың шамамен 5% COSC стандарты бойынша хронометрленген, ал швейцариялық кварцты сағаттардың шамамен 0,2% COSC стандарты бойынша хронометрленген. Дегенмен, қазіргі нарықтағы көптеген сапалы механизмдерді реттеуге және COSC-тің 4/+6 секундтық тәуліктік ауытқу нормасына сәйкес келуге болады. Бірақ COSC-ге жіберілген механизмдер сәтті сынақтан өтуге сенімді болу үшін жақсырақ сападағы компоненттермен ұсынылуы мүмкін, нәтижесінде олар сағаттың қызмет ету мерзімі бойына уақытты дәл ұстау қабілетін жақсарта алады. Осы себепті, "Haute Horlogerie" швейцариялық сағат өндірушілері 2001 жылдың 5 маусымында "Фльюрье сапасы қоры" (қазіргі таңда тоқтатылған) құрды, оның мақсаты – дайын сағаттарды сертификаттау үшін жаңа эстетикалық және техникалық критерийлерді белгілеу болды. Олардың сертификаты нарық пен соңғы тұтынушының сапалы сағат жасауды қазіргі заманғы талаптар мен технологиялық жетістіктерге сәйкес анықтау қажеттілігін қанағаттандырады. Осыған ұқсас критерийлер бойынша Женева мөрі де құрылды.

COSC-ке тапсырылатын үлгілік брендтер

Rolex COSC-ке ең көп сандағы механизмдерді тапсырады, одан кейін Omega, Tudor, Breitling, Mido және Tissot келеді. Rolex және Breitling барлық механизмдерін сертификациялау үшін жібереді, ал басқа өндірушілер тек белгілі бір модельдерін ғана жібереді.

Сертификаттау перспективада

Сағаттың мұқият реттелуі мен хронометрлік қасиеттерін дөңгелектеп, тәжірибесіз қол бірнеше секундта жоя алады. Механикалық сағаттар қазір көбінесе уақытты өлшеуге немесе бағыттап жүруге қолданылмайтындықтан, кейбір адамдар сертификаттауды тарихи жәдігер деп есептеуі мүмкін, бірақ ол механикалық механизмнің дәлдігі мен сапасын растайды.

METAS N001 "Мастер хронометр" сертификаты

Швейцарияның Федералды метрология институты (METAS) 1,5 Т (15 000 Г) магнит өрісіне төзімді механизмдер мен механикалық сағаттарға арналған жаңа, қатаң стандарт – METAS N001 талаптарын әзірледі. Механикалық сағаттар 10 сынақ циклынан өтеді, онда ерекше назар магнит өрісіне төзімділік, жүрістің дәлдігі (сағаттың тәулігіне қатесі) және сағаттың су өткізбеу қасиеттеріне беріледі. ISO 3159 «Уақыт өлшеу құралдары – серіппелі баланс осцилляторы бар білегі хронометрлері» стандартынан өзгеше, енді тек механизмдер ғана емес, толық құрастырылған сағаттар да сынақтан өтеді.

А бөлігі - Техникалық талаптар

Бірінші талап – сағаттың «Швейцарияда жасалған» белгісіне ие болуы және «Швейцария» атауын сағаттар үшін пайдалануды реттейтін ең соңғы нұсқадағы жарлықта (RS 232.119) белгіленген талаптарға сай келуі керек. Бұған қоса, механизм алдын ала «Хронометр» ретінде сертификатталған болуы керек, демек ISO 3159 стандартында көрсетілген сынақтарды зертханада өткізуі тиіс. Соңында, механизм мен сағат 10 сынақ циклынан өтуі керек және METAS талаптарының 8 техникалық критерийін қанағаттандыруы керек. 10 сынақ циклы – әрбір механизм мен сағат үшін орындалатын операциялар, олар 8 критерийді есептеу үшін қажетті мәндерді алуға мүмкіндік береді. Олардың екеуі сағат өндіруші үшін ерекше қиындық тудырады, сондықтан соңғы тұтынушы үшін де қызығушылық тудырады. Біріншісі – 4 күн (4 × 24 сағат) бойы 6 позицияда және 2 температурадағы орташа тәуліктік дәлдік. Пайдаланушының сағатын қолының әртүрлі қозғалыстарында киетінін симуляциялау; 2 температура – пайдаланушы сағатты киген кездегі (шамамен 33 °C) және сағатты шешіп алған кездегі (шамамен 23 °C) температураны көрсетеді. Талаптардың қабылдау критерийлеріне сәйкес, сағаттың көрсеткіштері [0/≤5 секунд] шегінде болуы керек. Яғни, сағат мүлдем кешікпеуі керек, ал ең жоғары шек – 24 сағат ішінде 5 секундқа озуы мүмкін. Магниттік өрістерге төзімділік критерийі – жаңалық. Бұрынғы ISO 764 сағаттар – магниттік кедергіге төзімді сағаттар стандарты антимагниттік сағаттың 4800 А/м магниттік өріс, яғни 60 гаусс деңгейіне шыдауы керек екенін анықтаған. METAS сертификаты сағаттар мен механизмдерді 15000 гаусс (1,5 тесла) күшіне ұшыратады.

METAS инфрақұрылымы

Негізгі құрылғылар мигдік жылдамдықты (Witschi M10 Chronoscope) және тәуліктік дәлдікті (Qualima сынағы) өлшеу үшін қолданылады. Бұл екі өлшем сағаттың эталондық сағатқа қарағанда қаншалықты алға немесе артта қалғанын көрсетуге мүмкіндік береді. Мигдік жылдамдықты өлшеу қысқа мерзімде (30 секунд) жүзеге асырылады, ал тәуліктік дәлдік 23-26 сағат аралығында анықталады. Бұл сертификаттастың ерекшеліктері – сағаттың магниттік өрістерге төзімділігін сынау және тәуліктік орташа дәлдіктің қатаң шектері. Осының нәтижесінде, барлық тексерулер (магнетизм, жұмыс істеуі және суға төзімділігі) соңғы тұтынушыға өте жоғары сапалы механикалық сағатты кепілдейді. Механикалық сағаттар барлық қажетті талаптар орындалған жағдайда, ең алдымен COSC ISO 3159 «Хронометр» сертификатына, содан кейін METAS N001 «Мастер Хронометр» сертификатына ие болуы мүмкін. METAS сертификаты берілген «Мастер Хронометр» талаптарына сай келетін алғашқы механикалық сағаттар Omega 8900 сериялы автоматты механизмдермен жабдықталған.