1527 ж. испандық Нарваэс экспедициясы Флориданы зерттеуге, одан кейін АҚШ-тың оңтүстік-батысын аралауға тырысты. Тірі қалған 4 мүшесі Миссисипи және Мексика шығанағын көрді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
16 ғасырдағы Солтүстік Америкадағы испандық саяхаттары 16 ғасыр экспедициясы
16th century Spanish exploration in North America
the 16th century expedition
Нарваез экспедициясы – 1527 жылы Флориданы зерттеу және отарлау мақсатымен басталган испандық экспедиция. Экспедицияны бастапқыда 1528 жылы қайтыс болған Панфило де Нарваез басқарған. Экспедиция батысқа қарай, қазіргі АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауы мен Американың оңтүстік-батысына қарай сапар шеккенде көптеген адамдар қаза тапты. 1536 жылы Мексика қаласына экспедицияның алғашқы мүшелерінің төртеуі ғана жетті. Бұл тірі қалғандар Миссисипи өзенін көрген және Мексика шығанағы мен Техасты кесіп өткен алғашқы еуропалықтар болды. Нарваездің бастапқы экипажында 600-ға жуық адам болды, оның ішінде Испания, Португалия, Грекия және Италиядан келгендер де бар еді. Экспедиция бірден қиындықтарға тап болды. Ла Флоридаға бара жатқанда, флота бірнеше дауылға ұшырап, екі кемесін жоғалтты. Олар 1528 жылдың ақпан айында Кубадан шықты. Олардың мақсаты екі жаңа бекініс салу еді. Дауылдар, қарсы ағыстар және күшті жел оларды солтүстікке, қазіргі Флоридаға қарай итерді. Тампа шығанағының солтүстігіне шамамен 15 шақырым жерде орналасқан Бока-Сига шығанағына қонғаннан кейін Нарваез және оның навигаторлары бұл жердің бекініс салуға жарамсыз екенін анықтады. Нарваез экспедицияны екіге бөлуге бұйрық берді: 300 адам құрлық арқылы солтүстікке, ал 100 ер адам мен 10 әйел кемелермен солтүстікке қарай жағалау бойымен жол тартты. Нарваез осы екі топты солтүстіктегі үлкен портта қайта біріктіруді жоспарлады, ол "көзден қашып кетпес" еді. Бірақ құрлықтағы экспедиция мен кемелер ешқашан кездеспеді, себебі олардың қонған жерінің солтүстігінде мұндай үлкен порт болған жоқ. Солтүстікке қарай жылжу барысында құрлықтағы экспедиция жергілікті тайпалардың көптеген шабуылдарына ұшырады және аурулар мен аштықтан зардап шекті. 1528 жылдың қыркүйегінде Флоридадан Мексикаға дейін жасалған уақытша салмен саяхат етуге тырысқан аман қалғандардың 80-і ғана дауылдан аман қалды және Техас жағалауындағы Галвестон аралына жағалады. Аман қалғандар жергілікті тайпаларға құл ретінде сатылды, ал көптеген адамдар қатал жағдайлар салдарынан қайтыс болды. Бастапқы топтан – Альвар Нунес Кабеса де Вака, Алонсо дель Кастильо Мальдонадо, Андрес Дорантес де Карранса және Дорантестің құлы, Эстеванико – тек төртеуі келесі сегіз жыл бойы аман қалды. Олар қазіргі АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Мексиканың солтүстігінде саяхат етті. 1536 жылы олар Синалоада испандық құл сатушыларға кездесті және олардың көмегімен Мексика қаласына жетті. Испанияға оралғаннан кейін Кабеса де Вака экспедиция туралы "La relación" ("Хикая") атты еңбегін жазды, ол 1542 жылы жарық көрді. Бұл Солтүстік Американың ішкі аймақтарындағы жергілікті халықтар, жануарлар мен өсімдіктер туралы алғашқы жазбаша еңбек болды. Кабеса де Вака 1555 жылы осы еңбекті қайта жариялады, оған Оңтүстік Америкадағы Рио-де-ла-Плата аймағының губернаторы ретінде алған тәжірибесі туралы қосымша мәліметтер енгізді. Кейіннен оның аудармасы "Naufragios" ("Кеме апаттары") деген атпен жарық көрді.
The Narváez expedition was a Spanish expedition started in 1527 that was intended to explore Florida and establish colonial settlements. The expedition was initially led by Pánfilo de Narváez, who died in 1528. Many more people died as the expedition traveled west along the explored Gulf Coast of the present day United States and into the American southwest. Only four of the expedition's original members survived, reaching Mexico City in 1536. These survivors were the first known non Native Americans to see the Mississippi River, and to cross the Gulf of Mexico and Texas. Narváez's crew initially numbered about 600, including men from Spain, Portugal, Greece, and Italy. The expedition met with disaster almost immediately. Making stops at Hispaniola and Cuba on the way to La Florida, the fleet was devastated by a hurricane, among other storms, and lost two ships. They left Cuba in February 1528. Their intended destination was the Rio de las Palmas (near present day Tampico, Mexico), with the purpose of founding two settlements. Storms, opposing currents, and strong winds forced them north to present day Florida. After landing near Boca Ciega Bay, about 15 miles north of the entrance to Tampa Bay, Narváez and his pilots determined that their landing place was not suitable for settlement. Narváez ordered that the expedition be split, with 300 men sent overland northward along the coast and one hundred men and ten women aboard the ships were also sent northward along the coast, as Narváez intended to reunify the land and seaborne expeditions at a large harbor to the north of them that would be "impossible to miss". The land expedition and the ships never met, as no large harbor existed north of their landing location. As it marched northward the land expedition encountered numerous attacks by indigenous forces and suffered from disease and starvation. By September 1528, following an attempt by survivors to sail on makeshift rafts from Florida to Mexico, only 80 men survived a storm and were swept onto Galveston Island off the coast of Texas. The stranded survivors were enslaved by indigenous nations, and more men continued to die from harsh conditions. Only four of the original party—Álvar Núñez Cabeza de Vaca, Alonso del Castillo Maldonado, Andrés Dorantes de Carranza, and Dorantes' enslaved Moor Estevanico—survived the next eight years, during which they wandered through what is now the southwestern United States and northern Mexico. They eventually encountered Spanish slave catchers in Sinaloa in 1536, and with them, the four men finally reached Mexico City. Upon returning to Spain, Cabeza de Vaca wrote of the expedition in his La relación ("The Story"), published in 1542 as the first written account of the indigenous peoples, wildlife, flora, and fauna of inland North America. It was published again by Cabeza de Vaca in 1555, this time to include descriptions of his subsequent experience as Governor of the Río de la Plata region in South America. A translation was later published under the title Naufragios ("Shipwrecks").
Өмірбаян
1526 жылы 25 желтоқсанда Киелі Рим императоры Карл V Панфило де Нарваезге қазіргі АҚШ шығанағының жағалауын Испания патшалығы үшін иеленуге лицензия берді. Келісімшарт оған бір жыл мерзім берді: әскер жинап, Испаниядан шығып, кем дегенде жүз адамдық екі қала құрып, жағалау бойындағы кез келген жерде екі қосымша бекініс салу. Нарваез экспедицияны өз қаражатымен қаржыландыруға міндетті болды. Ол Мексикада Эрнан Кортес жақында тапқан байлықтармен салыстыратын кіріс табу мүмкіндігімен инвесторларды қызықтырды. Сондай-ақ ол өзіне тиіс көптеген қарыздарды талап етіп, экспедицияның негізгі шығындарын төлеу үшін осы ақшаны пайдаланды. Испан тажы Алвар Нунес Кабеса де Ваканы қазынашы және шериф қызметіне тағайындады. Ол патшаның көзі мен құлағы болып, екінші бастық ретінде жұмыс істеуге тиіс болды. Экспедиция барысында жиналған байлықтың бес бөлігін тажға жеткізуді қамтамасыз етуі керек еді. Экспедиция құрамында корольдік кен инспекторы Алонсо де Солис, есепші Алонсо Энрикес, испандықтар Дон Педро деп атаған ацтек ханзадасы, сондай-ақ францискан және діни қызметкерлер тобы, оларды Падре Хуан Суарес (кейде Ксуарес деп те жазылады) басқарды. Экспедицияның 600 адамының көп бөлігі – Испания мен Португалиядан келген сарбаздар, оның ішінде африкалық текті адамдар да болды, ал Италиядан 22 адам келді.
On December 25, 1526, Charles V, Holy Roman Emperor granted Pánfilo de Narváez a license to claim what is now the Gulf Coast of the United States for the Kingdom of Spain. The contract gave him one year to gather an army, leave Spain, found at least two towns of one hundred people each, and garrison two additional forts anywhere along the coast. Narváez had to secure his own funding for the expedition. He recruited investors by marketing the promise of riches comparable to those recently discovered by Hernán Cortés in Mexico. He also called in many debts owed to him, and used this money to pay for major expenses of the expedition. Appointed by the Spanish Crown as treasurer and sheriff, Álvar Núñez Cabeza de Vaca was to serve as the king's eyes and ears, and was second in command. He was to ensure the Crown received one fifth of any wealth acquired during the expedition. Other expedition members included Alonso de Solís as royal inspector of mines, Alonso Enríquez as comptroller, an Aztec prince called Don Pedro by the Spanish, and a contingent of Franciscan and diocesan priests led by Padre Juan Suárez (sometimes spelled Xuárez). Most of the expedition's 600 men were soldiers, chiefly from Spain and Portugal, including some of mixed African descent, and some 22 from Italy.
Экспедиция
1527 жылдың 17 маусымында экспедиция Гуадалкивир өзенінің сағасындағы Санлукар-де-Барамеда портынан Испаниядан жол тартты. Экспедиция құрамында барлығы 450-ге жуық сарбаз, офицер және құл болды. Тағы 150-ге жуық адам – теңізшілер, әйелдер (үйленген ерлер әйелдерінсіз Үндістанға сапар шеге алмайтын), және қызметшілер болды. Саяхаттың алғашқы аялдамасы Канар аралдары болды, Атлант мұхитына қарай бір апталық сапар және 850 миль қашықтықта. Олар сол жерде су, шарап, отын, ет және жеміс-жидек сияқты керек-жарақтарды толықтырды.
On June 17, 1527, the expedition departed Spain from the port of Sanlúcar de Barrameda at the mouth of the Guadalquivir River. The total force included about 450 troops, officers, and slaves. About 150 others were sailors, wives (married men could not travel without their wives to the Indies), and servants. The first stop on the voyage was the Canary Islands, about a week's journey and 850 miles into the Atlantic. There the expedition resupplied such items as water, wine, firewood, meats, and fruit.
Испаньола және Куба
1527 жылдың тамызында олар Санто-Домингоға (Испаниола) келді. Болған уақытта әскерлер дезертирлік жасауды бастады. Мұндай жорыстарда бұл әрқашан проблема болғанымен, ерлер Лукас Васкес де Айллон басқарған экспедицияның жақында оралғанын естігендіктен де қашып кеткен болуы мүмкін, онда 600 адамның 450-і қаза тапқан еді. Санто-Домингодағы алғашқы айда Нарваез экспедициясынан шамамен 100 адам қашып кетті. Экспедиция жылқы сатып алу және жағалауды зерттеу үшін екі шағын кеме алу мақсатымен мұнда тоқтады. Нарваез тек бір шағын кеме ғана сатып ала алды, бірақ ол қайтадан теңізге шықты. Экспедиция қыркүйек айының соңында Сантьяго-де-Кубаға жетті. Куба Нарваез бен оның отбасының туған жері болғандықтан, ол қосымша жабдықтар, жылқы және адамдар жинауға көмектесетін көптеген таныстары болды. Бай досы Васко Поркальомен кездескеннен кейін Нарваез флоттың бір бөлігін Тринидадқа, досының иелігінен жылқы мен басқа да жабдықтар алу үшін жіберді. Нарваез Кабеза де Вака мен Пантоха есімді капитанды Тринидадқа жіберілген екі кеменің басқаруына алды, ал өзі қалған төрт кемемен Гуаканаябо шығанағына бағыт алды. Шамамен 30 қазан күні екі кеме Тринидадқа жетіп, талап етілген жабдықтарды жинап, қосымша экипаж іздеді. Бірақ көп ұзамай дауыл болды. Дауыл кезінде екі кеме де батып, 60 адам қаза тауып, жылқының бес бөлігі суға кетіп, Тринидадтан алынған барлық жаңа жабдықтар жойылды. Қайта жиналу қажеттігін түсінген Нарваез қалған төрт кемені Кабеза де Вака басқаруымен Сиенфуэгосқа жіберді. Нарваез жағада қалды, адамдар жинап, кемелер сатып алу үшін. Шамамен төрт айдан кейін, 1528 жылдың 20 ақпанында ол Сиенфуэгосқа екі жаңа кеменің бірімен және бірнеше қосымша сарбазбен келді. Екінші кемені ол Гаванаға жіберді. Осы кезде экспедицияда шамамен 400 адам және 80 жылқы болды. Қысқы тоқталыс кезінде жабдықтары азайды, сондықтан Флорида жағалауына бара жатқанда Гаванада оларды толықтыруды жоспарлады. Нарваез жалдағандардың арасында Диего Мируэло есімді тәжірибелі навигатор болды, ол Мексика шығанағының жағалауын жақсы білемін деп мәлімдеді. Тарихшылар оның кім екені және қаншалықты білгені туралы ғасырлар бойы пікір таластырып келеді. Дегенмен, Сиенфуэгостан екі күн өткен соң, флоттағы барлық кемелер Кубаның жағалауындағы Канарреос атолдарына тіреліп кетті. Олар екі-үш аптаға тоқтады, ал адамдар барған сайын азайған азық-түліктеріне сарп етті. Наурыздың екінші аптасында ғана дауыл үлкен толқындар тудырғаннан кейін олар атолдардан құтыла алды. Көбірек дауылдармен күрескеннен кейін экспедиция Кубаның батыс ұшын айналып, Гаванаға қарай жол тартты. Олар порттағы кемелердің мачталарын көруге жеткілікті жақын болғанымен, жел флотты Гаванаға жетпей Мексика шығанағына соқты. Нарваез саяхатын және отарлау жоспарларын жалғастыруға шешім қабылдады. Келесі айда олар Мексика жағалауына жетуге тырысты, бірақ Гальф ағысының күшті тогын жеңе алмады.
The explorers arrived in Santo Domingo (Hispaniola) sometime in August 1527. During the stay, troops began deserting. Although always a problem on such expeditions, the men may also have deserted because of hearing about the recent return of an expedition led by Lucas Vázquez de Ayllón, in which 450 of 600 men perished. Nearly 100 men deserted the Narváez expedition in the first month in Santo Domingo. The expedition stopped here to purchase horses, as well as two small ships for exploring the coastline. Although Narváez was able to buy only one small ship, he set sail once again. The expedition arrived in Santiago de Cuba in late September. As Cuba was the home of Narváez and his family, he had many contacts through whom he could collect more supplies, horses, and men. After meeting with his wealthy friend Vasco Porcallo, Narváez sent part of the fleet to Trinidad to collect horses and other supplies from his friend's estate. Narváez put Cabeza de Vaca and a captain named Pantoja in charge of two ships sent to Trinidad, while he took the other four ships to the Gulf of Guacanayabo. On about October 30, the two ships arrived in Trinidad to collect requisitioned supplies and seek additional crew. A hurricane arrived shortly after they did. During the storm, both ships sank, 60 men were killed, a fifth of the horses drowned, and all the new supplies acquired in Trinidad were destroyed. Recognizing the need to regroup, Narváez sent the four remaining ships to Cienfuegos under the command of Cabeza de Vaca. Narváez stayed ashore in order to recruit men and purchase more ships. After nearly four months, on February 20, 1528, he arrived in Cienfuegos with one of two new ships and a few more recruits. The other ship he sent on to Havana. At this point, the expedition had about 400 men and 80 horses. The winter layover caused a depletion of supplies, and they planned to restock in Havana on the way to the Florida coast. Among those hired by Narváez was a master pilot named Diego Miruelo, who claimed extensive knowledge of the Gulf Coast. Historians have debated for centuries his full identity and the extent of his knowledge. In any case, two days after leaving Cienfuegos, every ship in the fleet ran aground on the Canarreos shoals just off the coast of Cuba. They were stuck for two to three weeks, while the men depleted the already meager supplies. Not until the second week of March, when a storm created large seas, were they able to escape the shoals. After battling more storms, the expedition rounded the western tip of Cuba and made its way toward Havana. Although they were close enough to see the masts of ships in port, the wind blew the fleet into the Gulf of Mexico without their reaching Havana. Narváez decided to press on with the journey and colonization plans. They spent the next month trying to reach the Mexican coast but could not overcome the Gulf Stream's powerful current.
Флоридаға келу
1528 жылдың 12 сәуірінде экспедиция қазіргі Тампа шығанағының солтүстігінде жер көріп қалды. Олар оңтүстікке бет бұрып, екі күн бойы ұшқыш Мируэло сипаттаған «үлкен порты» іздеді. Осы екі күннің ішінде қалған бес кемеден біреуі жоғалып кетті. Соңында Нарваез жағаға жақын, көлденең жатқан шығанақты көріп, ішке кіруге бұйрық берді. Олар Тампа шығанағына солтүстік жағынан Бока-Сига шығанағы арқылы кірді. Олар жер үйінділерінің үстіне салынған құрылыстарды көріп, мәдениеттің, тамақ пен судың белгілерін таныды. Бұл жердегі халық кейіннен «Қауіпсіз порт» мәдениетінің өкілдері екені анықталды. Испандықтар теңіз ілмектерін тастап, жағаға шығуға дайындалды. Нарваез 300 сарбазымен бірге Бока-Сига шығанағына, қазіргі Санкт-Петербургтегі «Жунгли Прада» деп аталатын жерге қонды. Бақылаушы Алонсо Энрикес жағаға шыққандардың біріншілерінен болды. Ол жақын маңдағы ауылға барып, шыны мұныштар, мыс қоңыраулар мен маталарды жаңа балық және бұғы етіне айырбастады. Нарваез ротаның қалған бөлігіне кемеден түсіп, лагерь құруға бұйрық берді. Келесі күні патшалық шенеуніктер жағаға жиналып, Нарваезді Ла Флориданың корольдік губернаторы етіп салтанатты түрде жариялады. Ол (испан тілінде) «Рекеримиентоны» оқып берді, онда оларға қарасты барлық жердің Папаның бұйрығымен Карл V-ке тиесілі екені айтылды. Сондай-ақ, ол жергілікті тұрғындардың христиан дінін қабылдауға құқылы екенін мәлімдеді. Егер олар дін ауыстырса, оларға сүйіспеншілікпен жақсылық жасалып, құшақ жайылатын еді; егер бас тартса, оларға соғыс жарияланатын еді. Экспедиция келесі күні жергілікті тұрғындардың өтініштері мен ескертулерін елемеді. Бірнеше барлаудан кейін Нарваез және басқа офицерлер Ескі Тампа шығанағын тапты. Олар лагерьге қайтып, Мируэлоға ол айтқан үлкен портты іздеу үшін бриганттинді басқаруды бұйырды. Егер ол табысқа жете алмаса, Кубаға қайтуы керек еді. Нарваез енді Мируэломен немесе бриганттиннің экипажымен байланысқа түсе алмады. Темірқасықта Нарваез басқа топты алып, ішкі аймақтардағы басқа ауылды, мүмкін Токобаганы тауып алды. Ауыл тұрғындары испандық жүк жәшіктерін табыт ретінде пайдаланған. Испандықтар оларды қиратты және аз мөлшерде азық-түлік пен алтын тапты. Жергілікті тұрғындар оларға солтүстікке қарай Апалачиде осы екеуінің де көп екенін айтты. Испандықтар базалық лагеріне оралғаннан кейін солтүстікке қарай жорыққа шығуды жоспарлады.
On April 12, 1528, the expedition spotted land north of what is now Tampa Bay. They turned south and traveled for two days looking for what the pilot Miruelo described as a great harbor. During these two days, one of the five remaining ships was lost. Finally, after spotting a shallow bay, Narváez ordered entry. They passed into Boca Ciega Bay north of the entrance to Tampa Bay. They spotted buildings set upon earthen mounds, encouraging signs of culture, food, and water. The natives have since been identified as members of the Safety Harbor culture. The Spaniards dropped anchors and prepared to go ashore. Narváez landed with 300 men in Boca Ciega Bay at what is known as the Jungle Prada Site in present day St. Petersburg. The comptroller Alonso Enríquez was one of the first ashore. Making his way to the nearby native village, he traded items such as glass beads, brass bells, and cloth for fresh fish and venison. Narváez ordered the rest of the company to debark and establish a camp. The next day, the royal officials assembled ashore and, with ritual, performed the formal declaration of Narváez as royal governor of La Florida. He read (in Spanish) the Requerimiento, which stated to any natives listening that their land belonged to Charles V by order of the pope. He also said that natives had the choice of converting to Christianity. If they converted, they would be loved and welcomed with open arms; if they chose not to, war would be made against them. The expedition ignored both pleas and threats by a party of natives the next day. After some exploring, Narváez and some other officers discovered Old Tampa Bay. They headed back to the camp and ordered Miruelo to pilot a brigantine in search of the great harbor he had talked about. If he was unsuccessful, he should return to Cuba. Narváez never regained contact with Miruelo or any of the crew of the brig. Meanwhile, Narváez took another party inland, where they found another village, perhaps Tocobaga. The villagers were using Spanish freight boxes as coffins. The Spanish destroyed these and found a little food and gold. The locals told them that there was plenty of both in Apalachee to the north. After returning to their base camp, the Spanish made plans to head north.
Нарваез күшін бөледі
1528 жылдың 1 мамырында Нарваез экспедицияны құрлық және теңіз жасақтарына бөлуге шешім қабылдады. Ол 300 саяқты әскерді құрлық арқылы солтүстікке қарай жорықтап, қалған 100 адамды кемелермен жағалау бойымен оларды күтіп алуға жіберді. Ол Тампа шығанағының аузы солтүстікке жақын деп ойлады, бірақ іс жүзінде ол оңтүстікке қарай болатын. Кейбеза де Вака бұл жоспарға қарсы шықты, бірақ қалған офицерлер оның пікірін ескермеді. Нарваез Кейбеза де Ваканың теңіз күшін басқаруын қалады, бірақ ол бас тартты. Кейін ол бұл мәселенің ар-намысына қатысты екенін жазды, себебі Нарваез онымын қорқақ екенін аңғартқан. Сайыпқыран аштықтан зардап шегіп, екі аптадан кейін олар Уитлакучи өзенінің солтүстігіндегі ауылға жетті. Олар жергілікті тұрғындарды құлдарға айналдырып, үш күн бойы егістіктерінен жүгері жинап, өздерін азықтандырды. Олар өзеннің екі жағына да екі барлау тобын кемелердің іздерін табу үшін жіберді, бірақ ештеңе таба алмады. Нарваез жасаққа солтүстікке Апалачиге қарай жол жалғастыруды бұйырды. Кейіннен Кейбеза де Вака кемелердің не болғанын білді. Мируэло бригантинамен Олд-Тампа шығанағына оралды және барлық кемелердің жоғалып кеткенін көрді. Ол Хаванаға кемемен барып, бесінші кемені жабдықтап, Тампа шығанағына қайтарды. Біраз уақыт құрлықтағы жасақты таба алмағаннан кейін, қалған үш кеменің командирлері Тампа шығанағына қайтуға шешім қабылдады. Кездескен соң, флот құрлықтағы жасақты шамамен бір жыл бойы іздеді, содан кейін Мексикаға аттанды. Теңіз күшінің мүшесі Хуан Ортисті узита тайпасы тұтқынға алды. Кейіннен ол Мокосоға қашып, Ернандо де Сото экспедициясы оны құтқаруға дейін сонда өмір сүрді.
On May 1, 1528, Narváez made the decision to split the expedition into land and sea contingents. He planned to have an army of 300 march overland to the north while the ships, with the remaining 100 people, sailed up the coast to meet them. He believed the mouth to Tampa Bay to be a short distance to the north, when in fact it was to the south. Cabeza de Vaca argued against this plan, but was outvoted by the rest of the officers. Narváez wanted Cabeza de Vaca to lead the sea force, but he refused. He later wrote it was a matter of honor, as Narváez had implied he was a coward. The men marched in near starvation for two weeks before coming upon a village north of the Withlacoochee River. They enslaved the natives and for three days helped themselves to corn from their fields. They sent two exploratory parties downstream on both sides of the river looking for signs of the ships, but found none. Narváez ordered the party to continue north to Apalachee. Years later, Cabeza de Vaca learned what had become of the ships. Miruelo had returned to Old Tampa Bay in the brigantine and found all the ships gone. He sailed to Havana to pick up the fifth ship, which had been supplied, and brought it back to Tampa Bay. After heading north for some time without finding the party on land, commanders of the other three ships decided to return to Tampa Bay. After meeting, the fleet again searched for the land party for nearly a year before finally departing for Mexico. Juan Ortiz, a member of the naval force, was captured by the Uzita. He later escaped to Mocoso, where he lived until rescued by Hernando de Soto's expedition.
Тимукуамен танысу
Барлаушылардың хабарлауынша, тимукуалар испандықтардың өз аумағына жақындап келе жатқанын білген. Олар 18 маусымда жақындап келген еуропалықтарды күтіп алуға шешім қабылдады. Нарваез қол белгілері мен ым-ишаралары арқылы олардың басшысы Дулханчелинге Апалачиге бара жатқандарын жеткізді. Дулханчелин бұған қуанғандай болды (кейін апалачилер оның жаулары екені белгілі болды). Екі басшы сыйлықтар алмастырғаннан кейін, экспедиция тимукуалардың аумағына кіріп, Суанни өзенін кесіп өтті. Өзеннен өту кезінде Хуан Веласкес атпен суға шапқанда, ол да, аты да батып кетті. Бұл экспедицияның кеме апатынан басқа алғашқы қазасы болды, және оның өлімі сарбаздарды мазалады. Аштықтан азап шеккен әскер сол түні оның атын пісіріп жеді. 19 маусымда испандықтар тимукуа ауылына келгенде, басшы оларға жүгері берді. Сол түні Нарваездің сарбазының жанынан су алу орнына жебе атылды. Ертесіне испандықтар ауылды тастап кеткенін көрді. Олар қайтадан Апалачиге бет алды. Бірақ көп ұзамай, оларды жаугершілік ниеттес тайпалардың ілесіп келе жатқанын байқады. Нарваез оларды қуған тайпалықтарға тұзақ қойды, үш-төрт адамды тұтқындап, оларды жол көрсетуші ретінде пайдаланды. Испандықтар осы тимукуалармен енді байланыс жасаған жоқ.
From scout reports, the Timucua knew the Spanish party was nearing their territory. They decided to meet the Europeans as they came near on June 18. Through hand signs and gestures, Narváez communicated to their chief, Dulchanchellin, that they were headed to Apalachee. Dulchanchellin appeared pleased by this (it turned out the Apalachee were his enemies). After the two leaders exchanged gifts, the expedition followed the Timucua into their territory and crossed the Suwannee River. During the crossing, an officer named Juan Velázquez charged into it on his horse, and both drowned. His was the first non shipwreck casualty of the expedition, and the men were disturbed by his death. The starving army cooked and ate his horse that night. When the Spaniards arrived at the Timucua village on June 19, the chief sent them provisions of maize. That night, an arrow was shot past one of Narváez's men near a watering hole. The next morning, the Spaniards found the natives had deserted the village. They set out again for Apalachee. They soon realized they were being accompanied by hostile natives. Narváez laid a trap for the pursuing natives, and they captured three or four, whom they used as guides. The Spanish had no further contact with those Timucua.
Апалачи
1528 жылдың 25 маусымында экспедиция Апалачи жеріне кірді. Олар қырық үйден тұратын қауымды тапқанда, оны астана деп ойлады, бірақ бұл әлдеқайда үлкен мәдениеттің шетіндегі кішкентай ауыл еді. Испандықтар шабуыл жасап, бірнеше адамды, соның ішінде ауылдың басшысын да алып, ауылды басып алды. Ауыл тұрғындарының Нарваез күткендей алтын мен байлығы болмаса да, жүгері мол болды. Нарваез ауылды басып алғаннан кейін көп ұзамай апалачилер еуропалықтарға шабуыл жасай бастады. Олардың алғашқы шабуылдары 200 жауынгерден тұратын әскер болды, олар жанып жатқан жебелерді пайдаланып, еуропалықтардың қоныстанған үйлеріне от қойды. Жауынгерлер бірден тарады, тек бір адамынан айырылды. Келесі күні үлкен садақпен жабдықталған 200 жауынгерден тұратын екінші топ ауылдың қарама-қарсы жағынан шабуыл жасады. Бұл күш те тез тарады, тек бір адамынан айырылды. Осы тікелей шабуылдардан кейін, апалачилер испандықтар қайтадан өрлеп бастағаннан кейін тез шабуылға көшті. Олар садақпен бес-алты рет атып, испандықтар арбалет немесе аркебус дайындағанда, орманға қарай кететін. Олар испандықтарды келесі үш апта бойы партизандық тактикамен үнемі қинай берді. Осы уақыт аралығында Нарваез ірі немесе бай қалаларды іздеу үшін үш барлаушы топ жіберді. Үшеуі де жақсы хабар алып қайтып келді. Жамандық пен денсаулығының нашарлауына ұшырап, Нарваез экспедицияға оңтүстікке қарай жүруге бұйырды. Апалачи мен Тимукуа тұтқындары оған Ауте тұрғындарының азық-түлік мол екенін және олардың ауылы теңізге жақын екенін айтты. Бұл жерге жету үшін үлкен батпақты кесіп өту керек болды. Алғашқы екі күн бойы испандықтарға шабуыл жасалмады, бірақ олар батпақтағы суға көкіректеріне дейін батқаннан кейін, апалачилер оларға жебелер жаудырды. Көмектесуге шамасы келмейтін испандықтар аттарын пайдалана да, ауыр қаруларын тез арада толтыра да алмады, ал судың ішінде қарулары оларды баурап тастады. Құрлыққа қайта оралғаннан кейін, олар шабуылшыларды қуып шықты. Келесі екі апта бойы олар батпақты аралап, апалачилердің шабуылдарына ұшырап жүрді. Испандықтар Аутеге жеткенде, ауылды бос, өртеп тасталған күйінде тапты. Олар бақшадан астық, бұршақ және қабақ жинап, өздерінің тобының тамағын жеді, олардың көбі аштықтан, жаралы және науқастанған. Екі күннен кейін Нарваез Кабеза де Ваканы теңізге шығатын жер іздеуге жіберді. Ол теңізге жетпеді, бірақ жарты күн бойы Вакула өзені мен Сент-Маркс өзенінің бойында жүріп, сонда тұзды судың терең емес жерлерін, сондай-ақ острицаларға толы аймақтарды тапты. Екі күндік барлаудың нәтижесі жақсы болмады, олар Нарваезге хабарласу үшін қайтып келді. Нарваез азық-түлік алу үшін острицалар өрісіне баруды шешті. Көптеген аттар аурулар мен жарақаттанғандарды көтеріп жүргенде, испандықтар өздерінің өмір сүру үшін күресіп жатқанын түсінді. Кейбіреулер адам жейтінді өмір сүру үшін қарастырды. Жүріс барысында кейбір кавалерлер өздерінің жылқыларын ұрлап, қалғандарын тастап кету туралы айтты. Нарваездің жағдайы нашар болғандықтан, ол әрекет ете алмады, бірақ Кабеза де Вака бұл жоспарды біліп, оларды қалуға көндірді. Бірнеше күн бойы жағажайда тұрып, бір адам жоспар құрды: ол олардың қару-жарақтары мен қаруларын қайтадан жасап, құрал-саймандар жасауды және Мексикаға жүзу үшін жаңа қайықтарды жасауды ұсынды. Партия келісіп, 1528 жылдың 4 тамызында әрекетке кірісті. Олар бұтадан балға жасап, балға үшін бұғы терісін қолданды. Олар ағаштарды кесіп, темірдің көмірін жасады. Олар темірден балға, балға, балта және шегелер жасайтын. Қайыңның қайыңнан қаптап, пальметто жапырақтарынан қайың ретінде пайдаланылған. Олар желкендер үшін көйлек тігіп отырды. Кейде олар Ауте ауылына шабуыл жасап, құрылыс кезінде өздерін қамтамасыз ету үшін 640 бушель жүгері ұрлады. Екі рет, лагерьдің көз алдында, апалачилердің шабуылдарынан балық тұқымдас моллюстерді жинап жүрген он адам қаза тапты. Олар қайықты салғанда азық-түлік пен материал үшін аттарын өлтірді – үш күн сайын бір ат. Олар ат шашыннан арқан тігіп, терісін су қоймасына салып жүретін. Аттар испандықтардың, әсіресе ақсүйектердің, қадірін білгендіктен, олар қазір Апалачи шығанағы деп аталатын шығанақты "Аттар шығанағы" деп атады. 20 қыркүйекке дейін олар бес қайықты жасады. Олар 1528 жылы 22 қыркүйекте кемеге мініп кетті. Тарихшылардың пікірінше, олар қазіргі Галвестонға, Техасқа, қонып келген. Алайда, басқа тарихшылар Кейбаза де Ваканың арал мен Галвестон аралының сипаттамалары арасында бірнеше сәйкессіздіктер бар екенін атап өтті. Сондықтан көптеген тарихшылар Кэбеза де Вака мен оның серіктері қазіргі Фоллет аралына...
On June 25, 1528, the expedition entered Apalachee territory. Finding a community of forty houses, they thought it was the capital, but it was a small outlying village of a much larger culture. The Spanish attacked, took several hostages including the village's cacique, and occupied the village. Although the villagers had none of the gold and riches Narváez was expecting, they did have much maize. Soon after Narváez took the village, Apalachee warriors began attacking the Europeans. Their first attack was a force of 200 warriors, who used burning arrows to set fire to the houses the Europeans occupied. The warriors quickly dispersed, losing only one man. The next day a second force of 200 warriors, equipped with large bows, attacked from the opposite side of the village. This force also quickly dispersed and lost only one man. After these direct attacks, the Apalachee changed to quick assaults after the Spanish started trekking again. They could fire their bows five or six times while the Spanish loaded a crossbow or harquebus, then fade away into the woods. They harassed the Spanish with guerrilla tactics continuously for the next three weeks. During this time, Narváez sent out three scouting missions in search of larger or wealthier towns. All three came back without good news. Frustrated by misfortune and failing health, Narváez ordered the expedition to head south. The Apalachee and Timucua captives told him that the people of Aute had a great deal of food, and their village was near the sea. The party had to cross a large swamp to reach the place. For the first two days out of the village, the Spaniards were not attacked, but once they were up to their chests in water in the swamp, the Apalachee attacked them with a shower of arrows. Nearly helpless, the Spanish could neither use their horses nor quickly reload their heavy weapons, and they found their armor weighing them down in water. After regaining solid ground, they drove off the attackers. For the next two weeks, they made their difficult way through the swamp, occasionally under attack by the Apalachee. When the Spanish finally reached Aute, they found the village already deserted and burnt. They harvested enough corn, beans, and squash from the garden to feed their party, many of whom were starving, wounded and sick. After two days, Narváez sent Cabeza de Vaca to look for an opening to the sea. He did not find the sea, but after half a day's march along the Wakulla River and St. Marks River, he found shallow, salty water filled with oyster beds. Two more days of scouting produced no better results, and the men returned to tell Narváez the news. Narváez decided to go to the oyster beds for the food. With many of the horses carrying the sick and wounded, the Spanish realized they were struggling for survival. Some considered cannibalism to survive. During the march, some of the caballeros talked about stealing their horses and abandoning everyone else. Although Narváez was too ill to take action, Cabeza de Vaca learned of the plan and convinced them to stay. After a few days stuck near the shallow waters, one man came up with a plan: he suggested reforging their weaponry and armor to make tools and to build new boats to sail to Mexico. The party agreed and started action on August 4, 1528. They constructed a forge out of a log and used deerskins for the bellows. They cut down trees and made charcoal for the forge. Then they made hammers, saws, axes, and nails out of their iron gear. Caulking was made from the pitch of pine trees, and palmetto leaves were used as oakum. They sewed shirts together for sails. Occasionally they raided the Aute village, from which they stole 640 bushels of corn to sustain themselves during the construction. Twice, within sight of the camp, ten men gathering shellfish were killed by Apalachee raids. The men killed their horses for food and material while they were building the boats – one horse every three days. They used horsehair to braid rope and the skins for water storage bags. As horses were highly valued by the Spanish, especially the nobility, they named the bay, now known as Apalachee Bay, "Bahia de los Caballos" in honor of the sacrifice of the animals. By September 20, they had finished building five boats. They sailed on September 22, 1528. Historians believe they landed at present day Galveston, Texas. However, other historians have pointed out that there are several inconsistencies between Cabeza de Vaca's description of the island and Galveston Island. As a result, many historians believe that it is more likely that Cabeza de Vaca and his companions actually landed at what is now Follet's Island, immediately southwest of Galveston Island. Narváez is believed to have been swept out to sea during a storm. For the next four years, Cabeza de Vaca and a steadily dwindling number of his comrades lived in the complex indigenous world of South Texas, where tribes of different cultures and languages often lived in conflict with one another. Cabeza de Vaca wrote detailed anthropological notes on the customs and culture of the people he met, including a few tribes that have been tentatively identified by modern researchers, such as the Karankawa people along the Gulf Coast and the Tonkawa in central Texas. Most tribe names in the Relación, however, are not attested by any other written source and difficult to link to any tribes mentioned elsewhere.
Солтүстік Американың оңтүстік-батысы
1532 жылы алғашқы экспедицияның төрт мүшесі ғана тірі қалды: Алонсо дель Кастильо Малдонадо, Андрес Дорантес де Карранса, Альвар Нунес Кебеса де Вака және құлдыққа түскен мавр Эстеванико. Олар Испания империясының Мексикадағы бекінісіне жету үмітімен батысқа, содан кейін біртіндеп оңтүстікке қарай бет алды, соның арқасында Еуропа мен Африкадан Солтүстік Американың оңтүстік-батысына (қазіргі АҚШ-тың оңтүстік-батысы және Мексиканың солтүстік-батысы) енген алғашқы адамдар болды. Олардың нақты маршрутын анықтау тарихшыларға қиын болды, бірақ олар қазіргі Техас арқылы, мүмкін Нью-Мексико мен Аризонаға дейін, және Тынық мұхитының жағалауына жақын Мексиканың солтүстік провинцияларынан ішкі аймаққа қарай сапар шеккен болуы мүмкін. 1536 жылдың шілдесінде қазіргі Синалоа штатындағы Кулиакан маңында олар Жаңа Испания үшін құл іздеуге шыққан испандықтармен кездесті. Кейіннен Кебеса де Вака жазғандай, оның елдестері "маған таңғалып, ерекше киім киген және үндістермен бірге болғанымды көріп, ұзақ уақыт бойы тік қарап тұрды". Испандықтар аман қалғандарды Мехико қаласына алып барды. Эстеванико кейіннен басқа экспедицияларға жол көрсетуші болып қызмет етті. Кебеса де Вака Испанияға оралып, толық есеп жазды, әсіресе олар кездескен көптеген жергілікті халықтарды сипаттады. Кейіннен ол Оңтүстік Америкадағы отарлық үкіметке қызмет етті.
By 1532, only four members of the original expedition survived: Alonso del Castillo Maldonado, Andrés Dorantes de Carranza, Álvar Núñez Cabeza de Vaca, and Estevanico, an enslaved Moor. They headed west and gradually south hoping to reach the Spanish Empire's outpost in Mexico, becoming the first men of Europe and Africa to enter Southwestern North America (present day Southwestern United States and Northwest Mexico). Their precise route has been difficult for historians to determine, but they apparently traveled across present day Texas, perhaps into New Mexico and Arizona, and through Mexico's northern provinces near the Pacific Coast before turning inland. In July 1536, near Culiacán in present day Sinaloa, the survivors encountered fellow Spaniards on a slave taking expedition for New Spain. As Cabeza de Vaca wrote later, his countrymen were "dumbfounded at the sight of me, strangely dressed and in the company of Indians. They just stood staring for a long time." The Spaniards accompanied the survivors to Mexico City. Estevanico later served as a guide for other expeditions. Cabeza de Vaca returned to Spain, where he wrote a full account, especially describing the many indigenous peoples they encountered. He later served the colonial government in South America.
Басқа БАҚ-та бейнелеу
Лейла Лаламидің 2014 жылғы «Мавр есебі» романы – Кабеза де Вакамен бірге экспедициядан аман қалған төрт адамның бірі болған марокколық құл Эстебаниконың көркем естеліктері. Ол Американы зерттеген алғашқы қара терілі саяхатшы ретінде танымал. Лалами оның туралы тек Кабеза де Ваканың жылнамасындағы бір ғана жол белгілі екенін түсіндіреді: «Төртінші [аман қалған] – Азаморлық араб Эстебанико». Ол 2015 жылғы көркем әдебиет бойынша Пулитцер сыйлығының финалисі атанды. Андрес Ресендестің 2007 жылғы «Өте жақын, таңғажайып жер» тарихи еңбегі Кабеза де Ваканың бастапқы деректері мен ресми есептемелерді пайдаланып, қазіргі оқырман үшін саяхатты қайта жаңғыртады. Денис Херриктің 2018 жылғы «Эстебан: Американы зерттеген африкалық құл» атты деректік өмірбаяны африкалықтар туралы ғасырлар бойы жиналған мифтер мен қате пікірлерді жоққа шығарады. Жанет Мирски мен Томас Морлидің 1971 жылғы «Мейірімді конкистадорлар» балалар романы экспедиция туралы біршама қиялдаған оқияны баяндайды.
The Moor's Account, a 2014 novel by Laila Lalami, is a fictional memoir of Estebanico, the Moroccan slave who accompanied Cabeza de Vaca as one of the four survivors of the expedition. He is known as the first black explorer of America. Lalami explains that nothing is known about him except for one line in Cabeza de Vaca's chronicle: "The fourth [survivor] is Estevanico, an Arab Negro from Azamor." It was a finalist for the 2015 Pulitzer Prize in fiction. A Land So Strange, a 2007 historical narrative by Andrés Reséndez, retells the journey for a modern audience using primary sources by Cabeza de Vaca and the official report. Esteban: The African Slave Who Explored America, a 2018 nonfiction biography by Dennis Herrick, dispels centuries of myths and inaccuracies about the African. The Gentle Conquistadors, a 1971 children's novel by Jeannette Mirsky and Thomas Morley, gives a somewhat fictionalized account of the expedition.