Кіріспе

Голландиялық теңізші және зерттеуші (шамамен 1585–1616 жж.)

Якоб Ле Мэр (шамамен 1585 – 22 желтоқсан 1616) – 1615 және 1616 жылдары Жерді айналып өткен голландиялық теңізші. Огнь Жері мен Алаш аралы арасындағы бұғаз оның құрметіне Ле-Мэр бұғазы деп аталды, бірақ бұл аталғанда дау туды. Жаңа өткелді өзінің атымен атауды «Эндрахт» кемесіндегі кеңеске Ле Мэрдің өзі ұсынды және кеңес Ле Мэрмен бірауыздан келісті. «The Relation» еңбегінің авторы немесе авторлары «Эндрахт» капитаны Виллем Шутэннің жағына шығып, былай деп мәлімдеді:
«Біздің теңізшілер әрқайсысы қуаныш белгісі ретінде үш-үш кесе шарап ішті [және Ле-Мэр бұғазының аты], бірақ әділеттілік бойынша оны капитанның атымен – Виллем Шутэн бұғазы деп атауға тиіс еді, өйткені оның білікті басқаруы мен теңіз жүзу шеберлігі арқасында ол табылды». Содан кейін «Эндрахт» Отын мүйісін айналып өтіп, Огнь Жері құрлық емес екенін дәлелдеді.

Өмірбаян

Якоб Ле Мэр Антверпенде немесе Амстердамда, Антверпендік Мария Вальравен мен Турнайлық Исаак Ле Мэрдің (1558–1624) 22 баласының бірі ретінде дүниеге келді. Исаак пен Мария 1585 жылы Антверпенді испандықтар қоршауға алғанға дейін үйленді, содан кейін Амстердамға көшіп орналасты. Якобтың ең үлкен ұл болғаны және сол жылы туған болуы мүмкін деп есептеледі. Исаак Амстердамда өте табысты болды және Голландтың Шығыс Индия компаниясының (VOC) негізін қалаушылардың бірі атанды. Бірақ 1605 жылы Исаак Ле Мэр даудың нәтижесінде компанияны тастауға мәжбүр болды және келесі он жыл бойы VOC-ның Шығыс Индияға саудадағы монополиясын бұзуға тырысты. 1615 жылға қарай Исаак Тынық мұхиты мен Дәмдеуші аралдарына жаңа маршрут табу мақсатымен, VOC шектеулерінен қашу үшін жаңа компания (Австралия компаниясы) құрды. Ол екі кемені – «Эндрахт» және «Хорн» кемелерін жабдықтауға көмектесті, сондай-ақ экспедиция кезіндегі сауданы ұлы Якобқа тапсырды. Тәжірибелі кеме капитаны Виллем Схаутен «Эндрахт» кемесінің капитаны болды және Исаак Ле Мэрмен тең үлеспен кәсіпорында қатысты. 1615 жылдың 14 маусымында Якоб Ле Мэр мен Виллем Схаутен Текселден (Біріккен провинциялар) теңізге шықты. 1616 жылдың 29 қаңтарында олар Хорн мүйісін айналып өтті, оны өртте жоғалған «Хорн» кемесінің құрметіне атады. Голландтың Хорн қаласы да Схаутеннің туған жері болды. Наурыздың басында Хуан-Фернандес аралдарында тоқтамай, кемелер Тынық мұхитын тікелей бағытта кесіп өтіп, бірнеше Туамоту аралдарына сапар шекті. 1616 жылдың 21-24 сәуір аралығында олар Тонга аралдарына (Солтүстік) келген еуропалықтардың алғашқылары болды: «Кокос аралы» (Тафахи), «Сатқындар аралы» (Ниуатопутапу) және «Жақсы үміт аралы» (Ниуафо’у). 28 сәуірде олар Хорн аралдарын (Футуна және Алофи) ашты. Якобтың әкесі Исаак VOC-ның тәркілеуі мен шешіміне қарсы шықты, бірақ сот оның пайдасына шешім шығаруына 1622 жылға дейін уақыт кетті. Ол 64 000 фунт стерлингпен сыйлықталды және ұлының күнделіктерін қайтарды (содан кейін ол оларды жариялады), ал оның компаниясына жаңа ашылған маршрут арқылы сауда жасауға рұқсат берілді. Айыныштысы, сол кезде Голландтың Батыс Индия компаниясы осы суларды өзіне қаратып алған еді.