Бизнес әкімшілігі докторы дәрежесі

Кіріспе

Бизнес-әкімшілік докторы (DBA) немесе (DrBA) – бизнес-әкімшілік саласындағы жоғары академиялық дәреже. DBA, дипломды табыс еткен университет пен елге байланысты, ғылыми-зерттеу докторы немесе кәсіби докторлық дәреже ретінде жіктеледі. Академиялық тұрғыдан алғанда, DBA жоғары оқу, емтихандар, жобалық жұмыс және бизнес-әкімшілік саласындағы кеңейтілген зерттеулер негізінде беріледі. DBA кандидаттары маңызды жоба ұсынуы тиіс, ол диссертация, қорытынды жоба немесе зерттеу диссертациясы деп аталады. Бұл жоба сарапшылармен қарастырылатын журналда жариялануға мүмкіндік беретін түпнұсқа ғылыми зерттеулерден тұрады. Кандидаттар өз жұмысын диссертациялық кеңес, докторлық комиссия немесе диссертациялық комитет деп аталатын сарапшылар алдында қорғауы керек. Сонымен қатар, көптеген DBA бағдарламалары курстық талаптарды қосады. PhD немесе DPhil дәрежесімен қатар, DBA бизнес-әкімшілік саласындағы ең жоғары академиялық біліктілікті көрсетеді. АҚШ Білім департаменті мен Ұлттық ғылым қоры DBA-ны философия докторы (PhD) дәрежесімен тең деп мойындайды.

Құрылымы мен пішімі

Бизнес-әкімшілік докторлық бағдарламаларының екі мақсаты бар: бизнес теориясына үлес қосу және кәсіби практиканы одан әрі дамыту (мысалы, бизнестегі кәсіби білімді кеңейту). Университеттер, әдетте, үміткерлердің бизнесте, әсіресе басшылық немесе басқа да стратегиялық жауапкершіліктерді талап ететін лауазымдарда маңызды тәжірибесі болуын қажет етеді. DBA кандидаттары басқару ғылымдары, ақпараттық технологияларды басқару, ұйымдық мінез-құлық, экономика, қаржы және т.б. салаларында маманданады. Басқа докторлық бағдарламалар сияқты, оқу бағдарламалары толық немесе жартылай уақыт негізінде ұсынылуы мүмкін. Болон процесімен белгіленген еуропалық жоғары білім беру стандарттарына сәйкес, DBA және PhD сияқты ғылыми-зерттеу докторлық бағдарламаларының оқу мерзімі әдетте толық уақыт бойынша 3-4 жылды құрайды. Докторантура бағдарламаларының құрылымына жауапкершілік университеттердің ғылыми-зерттеу комитеттерінде немесе олардың эквивалентті органдарында жүреді. Осыған байланысты, DBA бағдарламаларының университеттік регламенттері бар және олар сапаны бақылау процедураларынан өтеді. Регламентте зерттеудегі этикалық мәселелерді қарастыруға қатысты хаттамаларға сілтемелер бар. Бұл регламенттер Австралия университеттерінде кеңінен қолданылады. Мысалы, DBA студенті курстық жұмысты аяқтамай ғылыми-зерттеу фазасына кіре алмайды. Студенттер ұсыныс кезеңін өткеннен кейін этикалық мәселелерді этика комитетімен келісуі тиіс. DBA кандидаттары диссертацияларын сыртқы сараптамаға ұсынар алдында бірнеше рет ішкі сараптамадан өтеді (әдетте кем дегенде екі рет). Соңында, кандидаттар докторлық диссертацияларын докторлық комиссияның соңғы бекітуіне дейін бірнеше рет қайта жұмыс істейді.

Тарих және дамуы

Бизнес-әкімшілік докторының тарихы 20-ғасырдың басына дейін жетеді, дәл сол кезде бизнес-білім беру жеке мамандық ретінде мойындала бастады. Жоғары бизнес-білімге деген сұраныстың артуы және осы саладағы зерттеулердің маңыздылығының өсуі бизнес-әкімшілік саласындағы докторлық бағдарламалардың құрылуына әкелді. Бизнес саласындағы докторлық дәрежесінің алғашқы мысалы Гарвард бизнес-мектебінде (бұрын Гарвард бизнес-әкімшілік мектебі) 1920 жылы Коммерциялық ғылым докторы (DCS) дәрежесін енгізу арқылы көрінді, одан кейін DBA дәрежесі енгізілді. DCS бағдарламасының мақсаты – түпнұсқа зерттеулер арқылы бизнес теориясы мен тәжірибесіне үлес қоса алатын ғалымдарды дайындау болды. Гарвардта DCS бағдарламасын құрғаннан кейін, АҚШ-тағы басқа да жетекші бизнес-мектептер бизнес-әкімшілік бойынша докторлық бағдарламаларды әзірлеуді бастады. Чикаго университетінің бизнес-мектебі 1920 жылы бизнес докторы дәрежесін енгізді, ол экономикалық принциптерді бизнес мәселелеріне қолдануға бағытталған. Пенсильвания университетінің Уортон бизнес-мектебі де 1952 жылы докторлық бағдарламасын іске қосты, ол бизнес-әкімшілік докторы (DBA) дәрежесін ұсынды. 20-ғасырдың ортасында DBA дәрежесі білімді тәжірибеде қолдануға баса назар аударатын кәсіби докторлық дәреже ретінде танылды. Әлемдегі көптеген университеттер мен бизнес-мектептер жоғары басшылар мен тәжірибелі мамандардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін DBA бағдарламаларын ұсына бастады. Соңғы жылдары DBA айтарлықтай өсім мен эволюцияны бастан кешірді. Әлемдегі бизнес-мектептер күрделі бизнес-міндеттерді шешу үшін қатаң академиялық зерттеулерді практикалық маңыздылықпен үйлестіретін докторлық бағдарламаларға деген сұранысты мойындады. Қазіргі DBA бағдарламалары көбінесе оқу курстары, зерттеу және кәсіби даму компоненттерін біріктіреді. Оқу курстары берік теориялық негізді қамтамасыз етеді, ал зерттеу компоненті студенттерден бизнес-әкімшіліктің нақты саласында білімді дамытуға үлес қосатын түпнұсқа зерттеулер жүргізуді талап етеді. DBA бағдарламалары әдетте бизнес, мемлекеттік және коммерциялық емес секторларды қоса алғанда, әртүрлі салалардан мамандарды тартады. DBA түлектерінің алуан түрлі білімі мен тәжірибесі оқу ортасын жақсартады және салалық ынтымақтастықты ынталандырады. DBA беделді академиялық және кәсіби ұйымдардан мойындау мен аккредиттеуге ие болды. Аккредиттеу DBA бағдарламаларының сапа мен қатаңдықтың белгілі бір стандарттарына сәйкес келуін қамтамасыз етеді, ал аккредиттелген бағдарламалардың түлектері беделді академиялық біліктілікке ие болады. ААКШБ (AACSB) және ЕҚЖЖБ (EQUIS) сияқты аккредиттеу ұйымдары бизнес-мектептер мен олардың бағдарламаларын, соның ішінде DBA аккредиттеуді қамтамасыз етеді. Бұл аккредитация болашақ студенттер мен жұмыс берушілерге DBA дәрежесінің сапасы мен маңыздылығына кепілдік береді.

The origins of the Doctor of Business Administration can be traced back to the early 20th century when business education began to gain recognition as a distinct discipline. The increasing demand for advanced business education, coupled with the growing importance of research in the field, led to the establishment of doctoral programs focused on business administration. One of the earliest instances of a doctorate in business can be found at the Harvard Graduate School of Business Administration, now known as Harvard Business School, which introduced the Doctor of Commercial Science (DCS) degree in 1920, and then the DBA thereafter. The DCS program aimed to produce scholars who could contribute to both business theory and practice through original research. Following the establishment of the DCS program at Harvard, other leading business schools in the United States started developing their doctoral programs in business administration. The University of Chicago's Graduate School of Business introduced its Doctor of Business degree in 1920, focusing on the application of economic principles to business problems. The University of Pennsylvania's Wharton School of Business also launched its doctoral program in 1952, offering a Doctor of Business Administration (DBA) degree. During the mid 20th century, the DBA degree gained recognition as a professional doctorate that emphasized the practical application of knowledge in the business context. Many universities and business schools around the world began offering DBA programs to cater to the needs of senior executives and experienced professionals seeking to enhance their skills and contribute to the advancement of business knowledge. In recent years, the DBA has experienced significant growth and evolution. Business schools worldwide have recognized the demand for doctoral programs that combine rigorous academic research with practical relevance to address complex business challenges. Contemporary DBA programs often integrate coursework, research, and professional development components. The coursework provides a strong theoretical foundation, while the research component requires students to undertake original research that contributes to the advancement of knowledge in a specific area of business administration. DBA programs typically attract professionals from a wide range of industries, including business, government, and nonprofit sectors. The diversity of backgrounds and experiences among DBA candidates enhances the learning environment and promotes interdisciplinary collaboration. The DBA has gained recognition and accreditation from reputable academic and professional bodies. Accreditation ensures that DBA programs meet specific standards of quality and rigor, and graduates of accredited programs are conferred with a reputable academic qualification. Accrediting bodies such as the Association to Advance Collegiate Schools of Business (AACSB) and the European Quality Improvement System (EQUIS) provide accreditation to business schools and their programs, including the DBA. These accreditations assure prospective students and employers of the quality and relevance of the DBA degree.

DBA-ны ұсынатын мекемелер

АҚШ-та DBA курсын ұсынатын бірнеше AACSB аккредиттелген бизнес мектептері бар, олардың көпшілігі Карнегидің "R1: Докторлық университеттер – өте жоғары ғылыми-зерттеу қызметі" мәртебесін иеленетін білім беру мекемелерінде орналасқан. 2023 жылдың маусым айына дейін АҚШ-тағы 17 R1 мекемесі ғылыми-зерттеуге негізделген аккредиттелген DBA бағдарламасын ұсынады. Халықаралық деңгейде DBA курсын ұсынатын бірнеше білім беру мекемелері бар және олардың көпшілігі The Executive DBA Council мүшесі болып табылады. +DBA Granting InstitutionAACSBR1AAUEDBAC2023 24 USNWR Business Program RankingCEO Magazine Premier ProgramAthabasca UniversityИәЖоқЖоқИәNRИәBaruch College (CUNY)ИәИәЖоқИә49ИәCase Western Reserve UniversityИәИәИәИә68ИәDrexel University (LeBow)ИәИәЖоқИә102ИәEdgewood CollegeЖоқЖоқЖоқЖоқNRЖоқFlorida International UniversityИәИәЖоқИәNRИәGeorgia State UniversityИәИәЖоқИәNRИәGolden Gate UniversityИәЖоқЖоқЖоқNRЖоқHarvard University(1919 жылы PhD-ға көшті)ИәИәИәЖоқ5ИәOld Dominion University(1995 жылы PhD-ға көшті)ИәИәЖоқЖоқNRЖоқPennsylvania State UniversityИәИәИәИә37ЖоқPepperdine University (Graziadio)ИәЖоқЖоқИә95ИәRoyal Roads UniversityЖоқЖоқЖоқЖоқNRЖоқRutgers UniversityИәИәИәЖоқ45ЖоқSt. Ambrose UniversityИәЖоқЖоқИәNRИәTemple UniversityИәИәЖоқИә84ЖоқUniversity of CalgaryИәЖоқЖоқИәNRИәUniversity of FloridaИәИәИәИә40ИәUniversity of MarylandИәИәИәИә42ИәUniversity of Michigan FlintИәЖоқЖоқЖоқNRЖоқUniversity of Missouri Saint LouisИәЖоқЖоқИә125ИәUniversity of North AlabamaИәЖоқЖоқИәNRЖоқUniversity of North TexasИәИәЖоқЖоқ95ЖоқUniversity of PittsburghИәИәИәИә86ИәUniversity of South FloridaИәИәИәИә73ИәUniversity of TexasИәИәЖоқЖоқ27ЖоқUniversity of Wisconsin WhitewaterИәЖоқЖоқЖоқNRИәWashington University in St. LouisИәИәИәЖоқ37ИәWest Virginia UniversityИәИәЖоқЖоқ112ЖоқWilmington UniversityЖоқЖоқЖоқЖоқNRЖоқEMIT SwitzerlandЖоқЖоқЖоқЖоқNRЖоқ

Гарвард университеті бұрын DBA ұсынған, бірақ 2019 жылы PhD-ға көшті. "Олд Доминион" университеті де 1995 жылы осындай өзгеріс жасады.

Канададағы танылу

Канадада DBA бизнес-әкімшілік немесе басқару саласындағы жоғары академиялық дәреже ретінде мойындалады. Канададағы DBA бағдарламалары толыққанды диссертациямен қатар кәсіби тәжірибенің де элементтерін қамтиды, бірақ олар толыққанды академиялық докторлық дәрежесі саналады. Ұлыбританиядағы сияқты, Канадада DBA-ны тек аккредиттелген оқу орындарынан тұратын Universities Canada ғана беруге құқылы, және ол басқару саласы бойынша PhD дәрежесімен бірдей мәртебеге ие. DBA бағдарламасы үшін қажетті диссертация көбінесе тақырып бойынша ерекшеленеді, бірақ зерттеудің ауқымы мен академиялық талаптары сақталды. Канадалық оқу орындарындағы DBA бағдарламалары білім саласына жаңа үлес енгізуді талап етеді, бұл тәжірибелі ғалымның жетекшілігімен жүзеге асырылады және ішкі және сыртқы комиссия алдында ауызша қорғалады (viva).

ДБА мен PhD арасындағы байланыс

АҚШ-та бизнес-әкімшілігі саласындағы Бизнес әкімшілігінің докторы (DBA) және философия докторы (PhD) дәрежелері эквивалентті болып саналады. Екі докторлық диплом да бизнес саласындағы ең жоғары академиялық біліктілікті көрсететін зерттеушілік диплом ретінде қарастырылады. Сондықтан, DBA және PhD бағдарламалары студенттерден диссертация қорғауға алып келетін жаңа зерттеулер жүргізуді талап етеді. Дегенмен, кейде айырмашылық бағыт-бағдар мен күтілетін нәтижелерде болады. PhD жаңа ғылыми білімді дамытуға негізделген, ал DBA қолданбалы зерттеулерге баса назар аударады. PhD бағдарламасын аяқтаған түлектер көбінесе академиялық ортада толық уақытты оқытушы болып жұмыс істейді, ал DBA бағдарламасын бітіргендер өнеркәсіпте қолданбалы зерттеушілер немесе басқарушылар ретінде жұмыс табады. Егер олар өнеркәсіпте толық жұмыспен қамтылса, DBA және PhD бағдарламаларын бітіргендер жоғары бакалавриат және магистратура бағдарламаларында қосымша профессорлар болып тағайындалады.