Кіріспе

Аспирантуралық академиялық дәреже

Магистр дәрежесі – университеттер мен колледждерде белгілі бір оқу саласын немесе кәсіби практика саласын меңгергенін немесе жоғары деңгейдегі шолуды көрсеткен оқу курсын аяқтағаннан кейін берілетін аспирантуралық академиялық дәреже. Көптеген адамдар магистр және магистр дәрежесі сөздерін апострофсыз жазуды қате деп санайды (стандартты емес апострофты қолдану туралы қараңыз), бірақ бұл жағдай жиі кездеседі. АҚШ, Ұлыбритания және Австралияның көптеген университеттері, стильдік нұсқаулықтар мен сөздіктер (мысалы, OED, Collins, Cambridge Dictionaries Online, American Heritage (магистрлік), American Heritage (магистрлік дәреже), Merriam Webster және Macquarie Dictionary, Монаш университетінің төмендегі цитатында көрсетілгендей) мұны дұрыс емес деп санайды. Монаш университетінің стильдік нұсқаулығында қате жоғалған апострофтың осы және басқа да Австралия университеттерінің басылымдарында бұрын кеңінен таралғандығы мойндалады: «Еске сала кетейік, жалпы мағынада қолданылғанда, «бакалавр» және «магистр» дәрежесінің екеуіне де апостроф қажет. Кейбіреулер бұл конвенцияны ұнатпаса да, ол Macquarie Dictionary (Австралия стандарты) және Oxford English Dictionary (Ұлыбритания стандарты) арқылы бекітілген, сондай-ақ біздің негізгі институционалдық серіктесіміз Уорвик университетімен үйлеседі. Қазіргі уақытта біздің онлайн және баспа басылымдарымызда апострофпен және апострофсыз қолданылатын терминдерді кездестіруге болады – біз біртіндеп дұрыс қолдануға көшуіміз керек». (лат. magister) Магистр дәрежесін алу үшін әдетте бакалавр деңгейінде жеке дәрежеде немесе біріктірілген курстың бөлігі ретінде алдын ала оқу қажет. Магистр түлектері зерттелетін салада теориялық және қолданбалы тақырыптардың мамандандырылған корпусы бойынша терең білімге, талдау, сын тұрғысынан бағалау немесе кәсіби қолданудағы жоғары дағдыларға, сондай-ақ күрделі мәселелерді шешуге және қатаң, тәуелсіз ойлауға қабілетті болуы керек.

Орта ғасырдан XVIII ғасырға дейін

Магистрлік дәреже Еуропа университеттерінің пайда болуына дейін жетеді, 1233 жылғы Папаның бұйрығы Тулуза университетінде магистрлік дәрежеге қабылданған кез келген адамға кез келген басқа университетте еркін оқытуға рұқсат беру керектігін белгіледі. Магистрлік дәрежесінің бастапқы мағынасы – бір университетте магистр (яғни оқытушы) дәрежесіне қабылданған адам, басқа университеттерде де сол дәрежеге қабылдануы керек еді. Бұл бірте-бірте *licentia docendi* (оқытуға лицензия) ретінде ресімделді. Алғашқыда магистрлер мен докторлар арасында ешқандай айырмашылық болған жоқ, бірақ 15 ғасырға қарай ағылшын университеттерінде төменгі факультеттердегі (әдебиет және грамматика) оқытушыларды магистрлер, ал жоғары факультеттердегілерді докторлар деп атау қалыптасты. Бастапқыда бакалавр (BA) тривиумды оқыған үшін, ал магистр (MA) квадривиумды оқыған үшін берілді. Кейінгі орта ғасырлардан 19 ғасырға дейін дәрежелер жүйесі төменгі факультеттерде бакалавр және магистрлік, ал жоғары факультеттерде бакалавр және докторлық дәрежелерді алудан тұрды. АҚШ-та алғашқы магистрлік дәрежелер (Magister Artium немесе Master of Arts) Гарвард университетінде құрылғаннан кейін көп ұзамай табысталды. Шотландияда Реформацияға дейінгі университеттер (Сент-Эндрюс, Глазго және Абердин) дамып, шотландтық магистрлік дәрежесі олардың бірінші дәрежесіне айналды. Ал Оксфорд, Кембридж және Дублин Тринити колледжінде магистрлік дәреже 17 ғасырдың соңынан бастап белгілі бір жетістікке жеткен BA түлектеріне қосымша емтихансыз беріліп, университеттің толық құрамына қабылдаудың мақсатын қамтамасыз етті. Гарвардта 1700 жылғы ережелерге сәйкес магистрлік дәреже алуға үміткерлер мемлекеттік емтихан тапсыру керек еді, бірақ 1835 жылға қарай бұл Оксбридж үлгісімен BA-дан кейін үш жылдан соң берілетін болды.

19 ғасыр

19 ғасырда магистрлік дәрежелердің түрлері едәуір көбейді. Ғасырдың басында тек магистр (MA) дәрежесі ғана болды, және ол көбінесе қосымша оқу немесе емтихансыз берілетін. Хирургия магистрі дәрежесін Глазго университеті 1815 жылы енгізді. 1861 жылға қарай бұл Шотландияның барлық университеттерінде, сондай-ақ Англияның Кембридж және Дарем университеттерінде, Ирландияның Дублин университетінде қабылданды. 1870 жылы Филадельфия хирургиялық колледжі құрылғанда, ол да "Еуропадағыдай" хирургия магистрін берді. Шотландияда Эдинбург университеті 19 ғасырдың ортасына дейін BA және MA дәрежелерін бөлек сақтап келді, бірақ осы кезеңдегі шотландтық дәрежелердің сапасы күмәнді болды. 1832 жылы лорд-канцлер және Эдинбург университетінің түлегі лордтар палатасында былай деді: "Англияда университеттер үлкен уақыт өткізгеннен және көп еңбек сіңіргеннен кейін дәреже беретін, және егер олар университеттердің жарғыларында белгіленгендей қатаң болмаса да, Оксфордта және Кембридждегі өнер магистрлері Шотландиядағыдай, ешқандай тұру талабы немесе емтихансыз берілмейтінін айтуға болады. Шотландияда университеттердің дәреже беру шарттарын бекіткен барлық жарғылары қағазда ғана болды". 1837 жылы Англияда жаңа құрылған Дарем университетінде MA үшін бөлек емтихан қайтадан енгізілді (ежелгі ағылшын университеттеріндегідей, бұл толық мүшелік беру мақсатын көздегенімен), ал 1840 жылы осыған ұқсас жаңа Лондон университеті де дәрежелерді тек емтихан арқылы ғана беруге құқық берілді. Алайда, ғасырдың ортасына қарай MA екінші дәрежелі емтихан ретінде қайтадан қауіпке ұшырады, Дарем университеті 1857 жылы BA-да үздік нәтиже көрсеткендерге автоматты түрде беруді бастады, бұл Оксбридж MA-ның үлгісімен жасалды, ал Эдинбург 1858 жылдан бастап BA орнына MA-ны бірінші дәреже ретінде беру үшін басқа шотланд университеттерін ұстанды. Сонымен қатар, Лондон сияқты сол кездегі Британ империясында жаңа университеттер құрылды, олардың ішінде MA-ға арналған емтихан бар: 1850 жылы Австралиядағы Сидней университеті және Ирландияның Королева университеті, 1857 жылы Үндістандағы Бомбей (қазіргі Мумбаи университеті), Мадрас және Калькутта университеттері. АҚШ-та магистрлік дәрежелерді қайта жаңғырту 1856 жылы Солтүстік Каролина университетінде, содан кейін 1859 жылы Мичиган университетінде басталды, бірақ магистрлік дәрежелер 1870-жылдарға дейін толыққанды қалыптаспады, PhD жоғары дәреже ретінде қалыптасты. Кейде бір институтта емтихан немесе тәжірибе арқылы магистр дәрежесін алу мүмкін болды; мысалы, Мичиган штатында "оқу барысында" магистр дәрежесі 1848 жылы енгізілген және соңғы рет 1882 жылы берілді, ал "емтихан арқылы" магистр дәрежесі 1859 жылы енгізілді. 19 ғасырда енгізілген ең маңызды магистрлік дәрежелердің бірі ғылым магистрі (АҚШ-та MS, Ұлыбританияда MSc) болды. Мичиган университетінде бұл 1858 жылы екі түрде енгізілді: "оқу барысында", алғаш рет 1859 жылы және "емтихан арқылы", алғаш рет 1862 жылы берілді. "Оқу барысында" MS соңғы рет 1876 жылы берілді, бірақ ғылым саласында берілген дәрежелер ғылым бакалавры және ғылым докторы болды. Эдинбургте де екі бірдей дәреже берілді, магистрлік дәрежеден басқа, бірақ MA Шотландияда өнер саласындағы стандартты бакалавриат дәрежесі болып табылады. 1862 жылы корольдік комиссия Даремге теология және ғылым бойынша магистрлік дәрежелер беруді ұсынды (MT және MS аббревиатураларымен, бұл дәрежелер үшін MTh немесе MTheol және MSc қолданудың кейінгі британдық практикасына қайшы), бірақ оның ұсыныстары қабылданбады. 1877 жылы Оксфордта табиғат ғылымдарының магистрі, табиғат ғылымдарының бакалавры дәрежелерімен қатар, табиғат ғылымдарының құрметті мектебінде білім алған студенттерге берілді. 1879 жылы Оксфордта Табиғи ғылымдар факультетін құру туралы жарлық жарияланды, бірақ 1880 жылы магистр дәрежесін ғылым магистрі деп қайта атау туралы ұсыныс қабылданбады, сондай-ақ магистрлік табиғат ғылымдарына магистрлік өнер дәрежесін беру туралы ұсыныс та қабылданбады, осылайша оларды университеттің толық мүшелері ету мақсатына жетілмеді. Бұл жоба кейін тыныш тасталған сияқты, Оксфорд ғылымда BA және MA дәрежелерін берді. Магистрлік ғылым дәрежесі (MSc) ақыры Ұлыбританияда 1878 жылы Даремде, содан кейін жаңа Виктория университетінде 1881 жылы енгізілді. Виктория университетінде MA және MSc Даремнің MA-сының үлгісімен қарапайым бакалавр дәрежесін алғандар үшін қосымша емтиханды талап етті, бірақ үздік нәтиже көрсеткендер үшін емес.

21 ғасыр

2000 жылы Ұлыбритания Парламенті Оксбридж МА-ға күшті қысым жасады, Еңбек партиясының депутаты Джеки Лоуренс оларды жоюды талап ететін ерте күнгі ұсыныс енгізді және Times Higher Education-ке бұл «дискриминациялық практика» екенін, «басқа университеттердегі студенттердің күш-жігерін девальвациялап, кемсітетінін» айтты. Келесі айда Сапаны қамтамасыз ету агенттігі 150 ірі жұмыс берушілердің сауалнамасының нәтижелерін жариялады, олардың үштен екісі Кембридж МА-ны аспирантуралық біліктілік деп жаңылыстырды, ал жартысынан астамы Эдинбург МА-ға қатысты да осындай қателік жасады. QAA бас атқарушы директоры Джон Рэндалл Оксбридж МА-ны «шатастыратын және көне» деп сипаттады. QAA 2001 жылдың қаңтарында «Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы жоғары білім беру біліктіліктерінің аясын» жариялады. Бұл аяқта M деңгейіндегі (магистрлік) білім берудің күтілетін нәтижелері нақтыланды және «Магистр» атағын тек осы нәтижелерге толыққанды сәйкес келетін біліктіліктерге ғана қолдану керектігі айтылды. Бұл Диринг есебіндегі көптеген мәселелерді шешіп, H деңгейіндегі қысқа мерзімді курстарды (мысалы, қайта оқу курстарын) «Магистр» емес, «Graduate Diploma» немесе «Graduate Certificate» деп атау қажеттігін көрсетті, бірақ кеңейтілген бакалавриат бағдарламаларының магистрлік дәреже екенін растады, «Ғылым және инженерия салаларындағы кейбір магистрлік дәрежелер әдетте бакалавриат бағдарламасынан бір жыл ұзақ созылады» делінді. Сондай-ақ Оксбридж МА мәселесі де қарастырылды, «Оксфорд және Кембридж университеттері берген МА академиялық біліктілік емес» делінді. 2001 жылдың қаңтарында жарияланған «Шотландиядағы жоғары білім беру институттарының біліктіліктерінің аясы» да сол сипаттамаларды пайдаланды, дербес магистрлік білім беруге 180 кредит, ал бакалавриаттан магистратураға дейінгі біріктірілген бағдарламаға – 600 кредит, оның кемінде 120 кредиті M деңгейінде болуы тиіс екенін қосты. «Магистр» атағы білім беру нәтижелері мен кредиттік талаптарға сәйкес келетін біліктіліктерге ғана қолданылуы керек екені нақтыланды, бірақ «Шотландиядағы бірқатар университеттердің кейбір бірінші дәрежелерді «MA» деп атау дәстүрі бар. Агенттіктің мұндай бағдарламаларды тексеру есебі бакалавриат деңгейіндегі стандарттарға қатысты болады және атау шотландтық әдет-ғұрыптарды көрсетеді, ал стандарттар бойынша жағымды баға бағдарламаның нәтижелері аспирантура деңгейінде екенін білдірмейді» делінді. 1999 жылғы Болонья декларациясы Болонья процесін бастады, нәтижесінде Еуропалық жоғары білім беру кеңістігі (ЕЖЖБ) құрылды. Бұл бакалавр – магистр – докторлық білім беру жүйесін орнатып, континенттегі магистрлік дәрежелерді қабылдауға, Германиядағы Магистр (гуманитарлық ғылымдар), Diplom (табиғи ғылымдар) және мемлекеттік тіркеу (кәсіби) сияқты ескі, ұзақ циклды біліктіліктерді алмастыруға әкелді. Процесс жалғасқанда, 2004 жылы үш деңгейдің барлығына да сипаттамалар енгізілді және ECTS кредиттерінің нұсқаулары жасалды. Бұл Ұлыбританиядағы біріктірілген магистрлік және бір жылдық магистрлік білім берудің мәртебесіне қатысты сұрақтар тудырды. Алайда, Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы жоғары білім беру біліктіліктерінің аясы және Шотландиядағы жоғары білім беру институттарының біліктіліктерінің аясы ЕЖЖБ аясына сәйкес келтірілді және олар магистрлік деңгейдегі біліктіліктер ретінде мойындалды.

Атаулары

Магистрлік дәрежелер көбінесе "Магистр" түрінде аталады, онда факультет (әдетте өнер немесе ғылым) немесе мамандық (инженерлік, физика, химия, бизнес-әкімшілік және т.б.) көрсетіледі. Магистрлік дәрежелердің ең көп таралған екі түрі – Магистр (MA/M.A./A.M.) және ғылым магистрі (MSc/M.Sc./M.S./S.M.) дәрежелері, олар әдетте зерттеу және оқыту материалдарының үйлесімінен тұрады. Философия магистрі (MPhil) атағы (философия докторы сияқты) зерттеу жұмысының үлкен үлесін қамтитын, ұзартылған дәреже екенін көрсетеді. Басқа да жалпылама аталатын магистрлік бағдарламаларға Магистрлік зерттеулер (MSt), Магистрлік жоғары зерттеулер (MASt), Магистрлік жоғары білім (M.A.S.) және Кәсіби магистр (MProf) жатады. Кәсіби тәжірибеге бағытталған интеграцияланған магистрлік және аспирантуралық магистрлік дәрежелер көбінесе олардың мамандығына қарай нақтырақ аталады ("белгіленген дәрежелер"), мысалы, Бизнес-әкімшілік магистрі, Діниет магистрі, Инженерлік магистрі, Физика магистрі және Халық денсаулығы магистрі. "Master in" түрі де кейде қолданылады, әсіресе интеграцияланған магистрлік дәрежеде факультет атауы дәстүрлі аспирантуралық магистрлік дәрежеде қолданылатыннан басқа қолданылғанда, мысалы, ғылым магистрі (MSci) және өнер магистрі (MArts). Бұл форма кейде басқа интеграцияланған магистрлік дәрежелермен және кейде аспирантуралық магистрлік дәрежелермен де қолданылады (мысалы, есеп бойынша магистр). Кейбір университеттер латын тіліндегі дәреже атауларын пайдаланады; латын тілінің грамматикалық икемділігіне байланысты, Магистр (өнер) және Магистр (ғылым) дәрежелері осы оқу орындарында Magister artium және Magister scientiæ ретінде немесе ағылшын тілінен кері ретпен Artium magister және Scientiæ magister деп белгіленуі мүмкін. Мұндай кері қолданылудың мысалдары Гарвард университеті мен Чикаго университеті, олардың дәрежелері үшін А.М. және S.M. аббревиатуралары қолданылады. "Ғылым магистрі" және "Ғылымда магистр" формалары латын тілінде ажыратылмайды. Ұлыбританияда дәреже аббревиатураларында толық тоқтату белгілері (нүктелер) көбінесе қолданылмайды. АҚШ-та "The Gregg Reference Manual" дәрежелерде нүктелер қоюды ұсынады (мысалы, B.S., Ph.D.), ал "The Chicago Manual of Style" нүктелерсіз дәрежелерді жазуды ұсынады (мысалы, BS, PhD). Ғылым магистрі әдетте АҚШ-та M.S. немесе MS, ал Ұлыбританияда MSc немесе M.Sc. деп қысқартылады, мұнда MS хирургия магистрі дәрежесін білдіреді. Австралияда кейбір кеңейтілген магистрлік дәрежелер "дәрігер" атауын қолданады: Юрис докторы және Медициналық практика, физиотерапия, стоматология, оптометрия және ветеринария салаларының докторлары. Атауына қарамастан, бұл әлі де магистрлік дәреже болып саналады және оны докторлық дәреже деп атауға болмайды, сондай-ақ түлектер "дәрігер" атауын пайдалана алмайды.

Құрылымы

Мамандық бойынша жоғары білім алуға қабілетті екенін көрсететін құжаттар негізінде білім беруге әртүрлі жолдар бар. Бағдарламаға байланысты диссертация талап етілуі мүмкін, ал қандай жағдайда талап етілмейтіні де мүмкін. Жалпы алғанда, магистратура деңгейіндегі оқу бағдарламасының құрылымы мен мерзімі елдер мен университеттер арасында өзгеше болады.

Ұзақтығы

АҚШ және Канадада магистрлік бағдарламалардың ұзақтығы әдетте екі жылды (күндізгі оқу) құрайды. Кейбір салалар мен бағдарламаларда докторантураға бакалавр дәрежесінен кейін бірден кірісу мүмкін, бірақ студент өтініш білдірген жағдайда, магистратура дәрежесі аралық біліктілік ретінде берілуі мүмкін. Ұлыбританияда магистрлік дәреже алу үшін әдетте бір жылдан екі жылға дейін күндізгі немесе екі жылдан төрт жылға дейін жартылай уақыт қажет. Магистрлік дәрежелер «ғылыми-зерттеу» немесе «оқыту» деп жіктелуі мүмкін, ал оқыту дәрежесі (ғылыми-зерттеу жұмысы жалпы көлемнің жартысынан кемін құрайтын) «мамандық немесе кеңейтілген оқу» немесе «кәсіби немесе тәжірибелік» болып тағы бөлінеді. Оқыту дәрежесі (екеуі де) әдетте толық күнтізбелік жылды (180 британдық кредит, академиялық жыл үшін 120 кредитпен салыстырғанда) алады, ал ғылыми-зерттеу дәрежелері әдетте кредиттік бағаланбайды, бірақ аяқтауға екі жылға дейін уақыт кетеді. MPhil әдетте екі күнтізбелік жыл (360 кредит) алады. Интеграцияланған магистрлік дәреже (әрқашан оқыту дәрежесі) бакалаврлік бағдарламаны магистрлік деңгейдегі қосымша бір жылдық оқумен (120 кредит) біріктіреді, оның жалпы мерзімі төрт (Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландия) немесе бес (Шотландия) академиялық жылды құрайды. Австралияда магистрлік дәрежелердің ұзақтығы бір жылдан бастап, саладағы австралиялық құрметті дипломнан кейінгі «ғылыми-зерттеу» немесе «курстық жұмыс» магистріне дейін, қарапайым бакалавр дипломнан кейін қосымша алты ай, ал басқа мамандықтан алынған дипломнан кейін тағы алты ай, ал «кеңейтілген» магистрлік дәрежеге дейін төрт жылға дейін өзгереді. Кейбір австралиялық университеттерде магистрлік дәреже алу екі жылға созылуы мүмкін. ECTS кредиттерінің анықтамасы бойынша «60 ECTS кредиті толық академиялық жылдың немесе оған баламалы оқу жүктемесінің оқу нәтижелеріне және олармен байланысты жұмыс жүктемесіне бөлінеді», сондықтан еуропалық магистрлік дәрежелер бір күнтізбелік жылдан екі академиялық жылға дейін созылуы керек, соның ішінде кем дегенде бір академиялық жыл магистрлік деңгейде оқытылуы тиіс. Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы жоғары білім беру біліктіліктерінің 7-деңгейі (FHEQ) және Шотландиядағы жоғары білім беру институттарының біліктіліктерінің 11-деңгейі (FQHEIS) (Шотландияның ежелгі университеттері мен Оксбридждің магистрлік дәрежелерін қоспағанда, аспирантура және интеграцияланған магистрлік дәрежелер) осы талапқа сай екендігі расталды. Ирландиядағы магистрлік дәрежелер оқыту бағдарламалары үшін бір жылдан екі жылға дейін (60–120 ECTS кредиті), ал оқыту және ғылыми-зерттеу бағдарламалары үшін екі жылды (кредиттік бағаланбаған) құрайды. Олар да FQ EHEA-ға сәйкес келетіндігі расталды.

Қабылдау

Магистрлік бағдарламаға қабылдану үшін әдетте бакалавр деңгейіндегі білімді сәтті аяқтау қажет, аспирантура бағдарламалары үшін бұл жеке диплом ретінде немесе интеграцияланған оқу жоспарының бөлігі ретінде болуы мүмкін. Бакалавр дәрежесінің үздік дипломдары стандартты болып саналатын елдерде, мұндай диплом әдеттегі қабылдау талабы болып табылады. Бұдан өзге, студенттер әдетте өзі туралы мақала жазып, ал өнер мен гуманитарлық ғылымдар салаларында жұмыстардың портфолиосын ұсынуы керек. Ұлыбританияда студенттердің әдетте 2:1 көрсеткіші болуы талап етіледі. Оқытушы магистрлік бағдарламасына қабылдану үшін студенттер аспирантураны сәтті аяқтауға қабілетті екенін дәлелдеуі керек, ал зерттеу магистрлік бағдарламасы үшін талаптар жоғарырақ болуы мүмкін. АҚШ-тағы магистратуралар да бакалавр деңгейіндегі үлгерімнің жоғары деңгейін талап етеді және студенттерден GRE, GMAT немесе LSAT сияқты бірі немесе бірнеше стандартты тесттерді тапсыруды қажет етуі мүмкін.

Салыстырмалы еуропалық дәрежелер

Кейбір еуропалық елдерде магистр бірінші дәрежелі болып саналады және қазіргі (стандартты) магистр дәрежесіне тең болуы мүмкін (мысалы, неміс, австриялық және поляк университеттерінің дипломы/магистрі немесе грек тіліндегі бірнеше пәндер бойынша берілетін ұқсас бес жылдық диплом). Бірінші және екінші циклдің жалпы ұзақтығы «3 + 1» жылдан (240 ECTS кредиті) бастап, «3 + 2» немесе «4 + 1» жылға (300 ECTS кредиті) дейін, содан кейін «4 + 2» жылға (360 ECTS кредиті) дейін өзгереді. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, 31 ЕЭА елінде бірінші және екінші циклді біріктіретін және екінші циклді біліктілікке (мысалы, Ұлыбританиядағы біріктірілген магистр дәрежесіне) әкелетін бағдарламалар бар, әсіресе STEM пәндері мен медицинаға қатысты пәндерде. Олардың ұзақтығы 300–360 ECTS кредитін (5–6 жыл) құрайды, ал Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы біріктірілген магистр дәрежелері ең қысқасы – 240 ECTS кредиті (4 жыл). Данияда магистр дәрежесінің екі түрі бар. Магистр дәрежесі немесе кандидатура – 120 ECTS кредитіне бағаланған FQ EHEA екінші циклының біліктілігі. Бұл зерттеуге негізделген және университеттер арқылы ұсынылатын дәрежелер (мысалы, Копенгаген университеті және Копенгаген бизнес мектебі). Екінші түрі – ересектерге арналған білім беру жүйесіндегі магистр дәрежесі (иеленушілік емес), ол 60 ECTS кредитіне бағаланады және жартылай штат бойынша оқытылады. Кандидат дәрежесі «cand.» деп қысқартылады, ал мысалы, инженерлік магистр дәрежесін аяқтағаннан кейін адам «cand. polyt.» (политехникалық) болады. Латын тілінен шабыттанған ұқсас қысқартулар көптеген салаларда қолданылады, мысалы: социология (cand. scient. soc.), экономика (cand. merc., cand. polit. немесе cand. oecon.), құқық (cand. jur.), гуманитарлық ғылымдар (cand. mag.) және т.б. «Cand.» атағын пайдалану үшін магистр дәрежесі қажет. «Cand.» дәрежесінің иегерлері оқу саласына қарай, сондай-ақ M.Sc. немесе M.A. атақтарын пайдалануға құқылы. Финляндия мен Швецияда «kandidaatti/kandidat» (қысқартылған «kand.») атағы бакалавр дәрежесіне тең. Францияда магистр дәрежесін (diplôme de master) алу екі жылға созылады және 120 ECTS кредитіне тең. Бұл екі жылды көбінесе Болонья процесінен кейін «master 1» (M1) және «master 2» (M2) деп атайды. Студенттің мақсатына қарай (докторантура немесе кәсіби мансап), магистр «Master Recherche» (зерттеу магистрі) немесе «Master Professionnel» (кәсіптік магистр) деп те аталуы мүмкін, олардың әрқайсысының талаптары әртүрлі. Францияның «grandes écoles» инженерлік дипломы (инженерлік жоғары білімі) да Комиссия де титр д’инженіер (инженерлік атақтар комиссиясы) мойындаған жағдайда, магистр дәрежесіне тең, сондай-ақ кәсіби сертификаттар ұлттық тізілімінің 7-деңгейінде мойындалған біліктіліктерге де тең. Италияда магистр дәрежесі екі жылдық «Laurea magistrale» дәрежесіне тең, оны «Laurea» (бакалавр дәрежесіне тең үш жылдық бакалавр дәрежесі) алғаннан кейін алуға болады. Заң, фармация және медицина сияқты нақты салаларда бұл айырмашылық жасалмайды. Университет курстары бірыңғай болып, 5–6 жылға созылады, содан кейін магистр дәрежесі беріледі (осы жағдайда «Laurea magistrale a ciclo unico» деп аталады). Болонья процесінен бұрын Италияда берілген жалғыз «Laurea» дәрежесі (Vecchio Ordinamento, Ескі регламент) қазіргі «Laurea Magistrale» дәрежесіне тең. Нидерландыда «ingenieur» (ir.), «meester» (mr.) және «doctorandus» (drs.) атақтары Болонья процесін қолданғаннан кейін, Нидерландыдағы университеттен алынған жағдайда, тиісінше MSc, LLM және MA немесе MSc ретінде қарастырылуы мүмкін. Себебі 2002 жылға дейін осы дәрежеге жетелейтін бір бағдарлама қолданыста болды, ол бакалавр және магистр бағдарламаларының оқу жүктемесімен бірдей болды. Бағдарламаны бастағандар оны аяқтағаннан кейін тиісті атақты (MSc, LLM немесе MA) алуға құқылы болды, бірақ сонымен қатар бұрынғы үлгідегі атақты (ir., mr. немесе drs.) оқу саласына сәйкес пайдалануға құқылы. Бұл түлектердің жеке бакалавр дәрежесі болмағандықтан (ол бағдарламаға енгізілген), магистр дәрежесі олардың алғашқы академиялық дәрежесі болып табылады. Шетелдік магистр дәрежесін иеленушілер ir., mr. және drs. атақтарын пайдалана алады, бірақ бұл үшін Dienst Uitvoering Onderwijs-тен рұқсат алу қажет. Болонья процесін қолданғаннан кейін mr., ir. немесе drs. атағын алғандар мамандығына қарай A. Jansen, MA немесе A. Jansen, MSc деп қол қоюға құқылы, себебі ir., mr. және drs. атақтары магистр дәрежесіне ұқсас, ал MA немесе MSc қысқартуларын халықаралық атақ ретінде көрсетуге ресми түрде рұқсат етіледі. Бельгияда жоғары білім беру жүйесіне әр қауымдастық басшылық етеді және Болонья процесін жеке жүзеге асырады. Фландрияда магистр дәрежесін университетте екі жылдық оқуды (120 ECTS) аяқтағаннан кейін алуға болады, бірақ бір жылдық оқуды (60 ECTS) талап ететін кейбір магистрлік оқулар да бар. Бұл айырмашылықтың себептері әртүрлі, бірақ негізгі себебі Болонья процесіне дейінгі дәрежелерге көшу. Мысалы, өнеркәсіп инженерлігі бұрын университеттерде оқытылмаған және бір жылдық оқуды ғана талап еткен, бірақ қазір университеттерге көшірілген, сондықтан өнеркәсіп инженерлігі бойынша магистр дәрежесін алу үшін университетте бір жыл оқу жеткілікті. 2013 жылға дейін алынған басқа бір жылдық дәрежелерге де ұқсас жағдайлар туындады және қазір арнайы сертификат арқылы магистр дәрежесіне айналдырылды. Өнер және әдебиет факультетінің дәрежелері сияқты басқа магистр дәрежелері тарихи түрде бір жылдық, Болонья процесі ратификацияланғанға дейін болғандай. Медицина бойынша магистр дәрежесін аяқтау үшін 3 жыл қажет. Францияның Бельгия қауымдастығының жағдайы көп жағынан ұқсас, бірақ оны басқаша жүзеге асырды. Швейцариядағы ескі «Licence» немесе «Diplom» (4–5 жылдық) магистр дәрежесіне тең деп есептеледі. Словения мен Хорватияда Болонья процесіне дейінгі білім беру кезеңінде барлық академиялық дәрежелер университетте кемінде төрт жыл оқығаннан кейін және жазбаша жұмысты сәтті қорғағаннан кейін берілді және олар магистр дәрежесіне тең деп есептеледі. Болонья процесіне дейінгі жоғары білім берудің бірінші циклын аяқтағаннан кейін студенттер «профессор» (қысқартылған «prof.») білім беру саласында, «инженер» (қысқартылған «ing.») техникалық салаларда немесе басқа салалардағы олардың біліктілігіне сілтеме жасайтын «дипломдық лицензиат» сияқты кәсіби дәрежелер алды. «Magister Scientiae» (қысқартылған «mr. sc.») атағы докторлық бағдарламаға қабілетті студенттерге (докторантураға түсуге құқылы) университеттегі аспирантура бағдарламасын аяқтағаннан кейін берілді, ал «Scientiae Doctor» (қысқартылған «dr. sc.») атағы аспирантуралық докторлық бағдарламаны аяқтаған студенттерге берілді. Словения 1999 жылдан бері және Хорватия 2001 жылдан бері Болонья процесінің толық мүшесі. Балтық елдерінде пәраралық мәселелер бойынша магистр дәрежесін алуға мүмкіндік беретін екі жылдық білім беру бағдарламасы бар. Жүйе гуманитарлық ғылымдар, қоршаған орта және әлеуметтік мәселелер сияқты әртүрлі салаларда білім береді, сонымен қатар Балтық теңізі аймағына ерекше назар аударады. Бұл төрт университеттен құралған команданың бірлескен бағдарламасы. Мысалы, Эстониядағы Тарту университеті, Литвадағы Витаутас Магнус университеті және Латвия университеті. Білім беру бағдарламалары студенттерге жүйе ішінде мобильді болуға мүмкіндік береді, мысалы, бір семестр қосымша мүшелік немесе оқу ақысын төлемей, серіктес мектепте оқылуы мүмкін. Содан кейін, ұсынылған біліктіліктерді тапсырғаннан кейін, адамдар оқыту біліктіліктерін алуға және докторлық зерттеулерін жалғастыруға мүмкіндік алады.

Бразилия

Бакалавр, технолог немесе лицензиат дәрежесін алғаннан кейін студенттер өздерінің академиялық мансабын магистр дәрежесі ("mestrado", португал тілінде, a. k. a. stricto sensu постдипломдық білім беру) немесе мамандық дәрежесі ("especialização", португал тілінде, a. k. a. lato sensu постдипломдық білім беру) бағдарламалары арқылы жалғастыруға құқылы. Магистрлік бағдарламада 2–3 жылдық аспирантура оқуы қарастырылады. Әдетте академиялық зерттеулерге бағытталған магистрлік дәреже зерттеу кезеңінен кейін профессорлар алдында ұсынылып, қорғалатын диссертацияны әзірлеуді талап етеді. Керісінше, мамандық дәрежесі 1–2 жылдық оқуды қамтиды, бірақ жаңа диссертация ұсыну мен қорғау қажеттілігі жоқ. Мұндай бағдарламалар көбінесе біліміне қосымша білімдерді алуды көздейтін мамандарға арналған. Сонымен қатар, көптеген бразилиялық университеттер MBA бағдарламасын ұсынады. Дегенмен, олар АҚШ-тың MBA дәрежесімен бірдей емес, себебі ол студентті магистр дәрежесімен (stricto sensu) емес, мамандық дәрежесімен (lato sensu) ресми түрде куәландырады. Қалыпты аспирантура курсы кемінде 360 сағаттық оқу жүктемесін қамтуы керек, ал MBA дәрежесі – кемінде 400 сағаттық оқу жүктемесін. Магистрлік (stricto sensu) дәрежесі үшін белгілі бір оқу жүктемесі талап етілмейді, бірақ жұмыс көлемі мен зерттеулердің қажеттілігіне байланысты оны 18 айдан кем уақытта аяқтау іс жүзінде мүмкін емес; дәреже алудың орташа мерзімі 2,5 жылды құрайды. Мамандық (lato sensu) және MBA дәрежелерін қашықтықтан оқыту түрінде де алуға болады, ал магистрлік (stricto sensu) дәрежесі физикалық қатысуды талап етеді. Бразилияда бұл дәреже жұмыс нарығында өзін ерекшелеуге тырысатындар үшін немесе докторлық диссертация қорғауға дайындалатындар үшін қосымша біліктілік ретінде қызмет етеді. Ол Еуропалық (Болон процесі) 2-ші циклға немесе Солтүстік Американың магистрлік дәрежесіне сәйкес келеді.

Гонконг

М. Арх., М. Л. А., М. У. Д., М. А., М. Ск., М. Соц. Ғ., М. С. В., М. Инг., Л.Л. М. Гонконгта магистр дәрежесін алу үшін бір немесе екі жылдық толық уақытты оқу қажет. Жартылай уақытты оқу үшін, аспирантура дәрежесін алу үшін әдетте екі немесе үш жыл оқу талап етіледі. М. Фил. Ұлыбританиядағы сияқты, философия магистрі (M. Phil./MPhil/Master of Philosophy) – ең жоғары магистрлік дәреже және әдетте оқыту және зерттеу бөлімдерін қамтиды, онда кандидаттар диссертация үшін кең көлемді түпкілікті зерттеу жүргізуі керек. Пәніне қарамастан, барлық факультет студенттері (ғылым, өнер, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдарды қоса алғанда) философия магистрі дәрежесін алуға құқылы.

Индонезия

Индонезияның жоғары білім беру жүйесінде магистр дәрежесі – бакалавр дәрежесінен кейінгі аспирантура болып саналады, докторлық дәрежеден бұрынғы және оны аяқтауға ең көп дегенде төрт жыл уақыт қажет. Магистр студенттері өз диссертацияларын екі немесе үш комиссия мүшесінің қарауына ұсынады. Бар дәрежелерге мыналар кіреді, бірақ олармен шектелмейді:
Magister Administrasi Bisnis (M.A.B.) (Бизнес-әкімшілік магистрі)
Magister Manajemen (M.M.) (Менеджмент магистрі)
Magister Sains (M.Si.) (Ғылым магистрі)
Magister Teknik (M.T.) (Инженерлік магистр)
Magister Hukum (M.H.) (Құқық магистрі)
Magister Pendidikan (M.Pd.) (Педагогика магистрі)
Magister Olahraga (M.Or.) (Спорт ғылымы магистрі)

Израиль

Израильде аспирантураға түсу үшін бакалавр дәрежесін аяқтау қажет, және қабылдау осы дәреженің бағаларына байланысты; Израильде білім беру#Жоғары білім. Берілетін дәрежелер: М.А., М.Ғ., М.Б.А. және LLM; Технион диссертациясыз М.Инж. дәрежесін тағайындайды. Сонымен қатар, төрт-бес жылға созылатын "тікелей докторлық" бағдарламасы да бар. Осы бағдарлама бойынша студенттер бірінші курста алдын ала зерттеу жұмысын дайындайды, одан кейін олар келесі кезеңге өтуге рұқсат алу үшін емтихан тапсыруы керек, осыдан кейін оларға магистр дәрежесі беріледі.

Тайвань

Тайваньда бакалавриат курстары шамамен төрт жылға созылады, ал магистратура мен докторантураға түсу үшін емтихан тапсыру қажет. Бұл жоғары дәрежелерге апаратын курстар көбінесе зерттеу жұмысына негіделген. Оқу ақысы Солтүстік Америкадағыдан арзан, мысалы, МВА үшін 5000 АҚШ долларына дейін төлеуге болады. Тайвань үкіметі мен университеттері шетелдік студенттердің санын арттыру мақсатында, ай сайын 20 000 NT$ дейін оқу ақысын жабатын, университеттерге арналған жоғары сапалы стипендияларды ұсынуға күш салып жатыр. Үкімет екі жылдық бағдарламаға ай сайын 20 000–30 000 NT$ (654–981 АҚШ доллары) көлемінде Тайвань стипендиясын ұсынады.