Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексикалық актриса (1924–2002)
Mexican actress (1924–2002)
Мария Кристина Эстела Марсела Джурадо Гарсия (16 қаңтар 1924 – 5 шілде 2002), кәсіби аты Кэти Джурадо (/dʒ//ə/'/r//ɑː//d//oʊ/ jəRAHdoh, ), мексикалық актриса болған. Ол 1950-ші және 1960-шы жылдардағы танымал вестерн фильмдерінде түскен. Оның түрлі рөлдерді ойнау шеберлігі американдық кинода мексикалық актрисаларға жол ашты. Ол "Оскар" сыйлығына "Ең үздік қосалқы актриса" номинациясын алған Латын Америкасының алғашқы актрисасы, бұл жүйлігі "Сынған найза" (1954) фильміндегі еңбегі үшін болды, сондай-ақ "Жоғарғы түскі" (1952) фильміндегі рөлі үшін "Алтын глобус" сыйлығын жеңіп алған бірінші актриса болды.
María Cristina Estela Marcela Jurado García (16 January 1924 – 5 July 2002), known professionally as Katy Jurado (/dʒ//ə/'/r//ɑː//d//oʊ/ jəRAHdoh, ), was a Mexican actress. She acted in popular Western films of the 1950s and 1960s. Her talent for playing a variety of characters helped pave the way for Mexican actresses in American cinema. She was the first Latin American actress nominated for an Oscar, as Best Supporting Actress for her work in Broken Lance (1954), and was the first to win a Golden Globe Award, for her performance in High Noon (1952).
1924-1943 жж. Балалық шағы мен алғашқы жылдары
Мария Кристина Эстела Марсела Джурадо Гарсия, бала кезінен "Кэти" деген атпен танымал, 1924 жылғы 16 қаңтарда Мексиканың Мехико қаласында, заңгер Луис Джурадо Очоа мен әнші Висента Гарсияның қызы болып дүниеге келді. Джурадоның кіші ағалары Луис Рауль және Оскар Серхио болды. Оның анасы Мексиканың XEW радиостанциясында (Латын Америкасындағы ең көне радиостанция) жұмыс істеген әнші болған. Оның анасы мексикалық музыкант Белисарио де Хесус Гарсияның әпкесі, ол "Las Cuatro Milpas" сияқты танымал мексикалық әндердің авторы. Джурадоның туысы Эмилио Портес Гил Мексика президенті болды (1928–1930). Джурадо өмірінің алғашқы жылдарын Мексика қаласының Гуадалупе ауданындағы монахтар басқаратын мектепте оқыды. Кейін ол екі тілді хатшы мамандығын меңгерді. Ол заң оқып, адвокат болғысы келді. Оның ерекше сұлулығы жасөспірім шағынан бастап назар аударды, сондықтан продюсерлер мен режиссерлер оны актрисалық жұмысқа шақырды, соның ішінде Эмилио Фернандес (сол кездегі ең белгілі мексикалық режиссерлердің бірі) оған өзінің алғашқы фильмі "Passion Island" (1941) рөлін ұсынды. Оның тәрбиешісі мексикалық актер Педро Армендарис болғанымен, оның ата-анасы рұқсат бермеді. Тағы бір режиссер, Маурисио де ла Серна, оған "No matarás" (1943) фильмінде рөл ұсынды. Ол ата-анасынан рұқсатсыз келісімшартқа қол қойды, олар бұл туралы білгеннен кейін оны Монтеррейдегі пансионға жіберумен қорқытты. Осы шақта ол болашақ актер Виктор Веласкескезбен танысып, көп ұзамай оған тұрмысқа шықты. Оның некеге тұруының басты себебі актрисалық мансабын жалғастыру және ата-анасының бақылауынан шығу болды. Веласкес оның Виктор Уго және Сандра балаларының әкесі болды. Неке 1943 жылы, Джурадо кинодағы мансабын бастағаннан кейін көп ұзамай аяқталды.
María Cristina Estela Marcela Jurado García, known from early childhood as "Katy", was born on 16 January 1924, in Mexico City Mexico, the daughter of Luis Jurado Ochoa, a lawyer, and Vicenta García, a singer. Jurado's younger brothers were Luis Raúl and Óscar Sergio. Her mother was a singer who worked for the Mexican radio station XEW (the oldest radio station in Latin America). Her mother was sister of Mexican musician Belisario de Jesús García, author of popular Mexican songs such as Las Cuatro Milpas. Jurado's cousin Emilio Portes Gil was President of Mexico (1928–1930). Jurado lived her first years and studied at a school run by nuns in the Guadalupe Inn neighborhood of Mexico City. She later studied to be a bilingual secretary. She wanted to study law and become a lawyer. Her singular beauty drew attention since she was a teenager, and she was invited to work as an actress by producers and filmmakers, among them Emilio Fernández (one of the most prominent Mexican filmmakers at that time) who offered her a role in his first movie The Isle of Passion (1941). Although her godfather was Mexican actor Pedro Armendáriz, her parents never gave their consent. Another filmmaker interested in her was Mauricio de la Serna who offered her a role in the film No matarás (1943). She signed the contract without authorization from her parents, and when they found out, they threatened to send her to a boarding school in Monterrey. Around this time, she met the aspiring actor Víctor Velázquez and married him soon afterward. Her marriage was largely motivated by the desire to continue a career as an actress and to escape the yoke of her parents. Velazquez was the father of her children, Victor Hugo and Sandra. The marriage ended in 1943, shortly after Jurado began her film career.
1943-1951: Мексиканың алғашқы фильмдері
Джурадо актриса ретінде мексикалық «No matarás» (1943) фильмінде дебют жасады. Сол сәттен бастап оның актерлік таланты, бірақ ең бастысы – экзотикалық сұлулығы мен тартымдылығы, оған көптеген фильмдерде жұмыс істеу мүмкіндігін берді. Ол жаман және сүйкімді әйелдердің рөлін ойнауға маманданған. Фильмнің сәттілігінен кейін Джурадо көптеген американдық фильмдерде, көбінесе вестерн жанрында жұмыс істей бастады. 1953 жылы ол Джозеф Кейннің «Сан-Антон» фильмінде Род Кэмеронмен бірге түсті. Сол жылы ол «Arrowhead» фильмінде Чарльтон Хестон мен Джек Паланспен бірге ойнады, онда Хестонның кейіпкеріне ғашық зұлым команчи әйелінің рөлін сомдады. 1954 жылы актриса Долорес дель Рио Маккарти дәуірінің шыңында коммунистік көзқарастарды қолдайтындықтан айыпталды, ал АҚШ үкіметі Эдвард Дмитрик режиссерлік еткен «Сынған найза» фильмінде жұмыс істеуге рұқсат бермеді. Джурадо жас болғандықтан студияның қарсылығына қарамастан, бұл рөлге таңдалды. Оның өнері «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Джурадо – «Оскар» сыйлығына үміткер болған алғашқы латын американдық актриса. Сол жылы Джурадо Генри Хатауэйдің «Жүгірушілер» фильмінде Кёрк Дугласпен бірге түсті. 1955 жылы Джурадо Глен Фордпен бірге Марк Робсонның «Trial» фильмін түсірді. Бұл фильм ақ нәресте қызды зорлағаны үшін айыпталған мексикалық бала туралы драма еді, онда Джурадо айыпталушының анасын ойнады. Бұл рөлі үшін ол «Алтын глобус» сыйлығына «Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі» номинациясына ие болды. Сол жылы ол Кэрол Рид режиссерлік еткен «Трапез» фильмін түсіру үшін Италияға барып, Барт Ланкастер мен Тони Кертиспен бірге жұмыс істеді. Түсірілім алаңында Джурадо фильмнің басқа әйел жұлдызы, актриса Джина Лоллобриджидамен қарым-қатынаста қиындықтарға тап болды. 1956 жылы ол Энтони Квиннге қарама-қарсы «Man from Del Rio» (1956) фильмінде түсті, бұл голливудтық актерлердің басты рөлдерде ойнаған сирек голливудтық фильмдердің бірі болды. 1959 жылы Марлон Брандо, онымен Джурадоның достығы тығыз болған, оны режиссер ретінде алғашқы фильмі «Бір көзді Джек» фильміне қатысуға шақырды. Эрнест Борньинге үйленгеннен кейін олар «Sanvio Corp» деп аталатын өздерінің продюсерлік компаниясын құрды. Жұп Италияға сапар шегіп, продюсер Дино де Лаурентиспен «Баррабас» (екеуі де Энтони Квиннмен бірге ойнаған) және Марио Камеринидің «I briganti Italiani» фильмдерінде серіктес болды. 1961 жылы Джурадо Мексикаға оралып, «Ла Бандида» (1963) фильмін түсірді, онда ол Педро Армендарис пен мінезі қиын мексикалық актриса Мария Феликспен бірге ойнады, олармен Джурадо түсірілім алаңында дауласты. 1963 жылы оның Борньинмен болған даулы некесі аяқталды. Көңілі қалған Джурадо Мексикаға оралып, Куернавака қаласында тұратын болды, бірақ ол Мексика мен АҚШ арасындағы фильмдерде жұмыс істеуді жалғастырды. 1965 жылы Джурадо Джордж Шерман режиссерлік еткен «Смоки» фильмі үшін Голливудқа оралды, онда Фесс Паркер басты рөлде ойнады. 1966 жылы ол Джордж Махарис кейіпкерінің анасын «Өліммен келісім» фильмінде ойнады. 1968 жылы ол «Жо, қашып кет» фильмінде Элвис Пресли кейіпкерінің жартылай апачилік өгей анасының рөлінде ойнады. Сол жылы Джурадо Бродвейде Теннеси Уильямстың «Қызыл шайтан батарея белгісі» пьесасында Энтони Куинн мен Клэр Блуммен бірге қайтадан ойнады. 1974 жылы Джурадо америкалық «Once Upon a Scoundrel» фильмінде комик Zero Mostelмен бірге түсті. 1975 жылы ол Хорхе Фонстың режиссерлік еткен «Los albañiles» мексикалық фильміне қатысты. Фильм 1975 жылғы Берлиндегі кинофестивальде «Алтын аю» сыйлығын жеңіп алды. 1976 жылы ол Марио Варгас Льосаның «Капитан Пантоха және арнайы қызмет» романының бейімделуі «Панталеон и Лас Визитадорас» фильмінде Чучупе рөлін ойнады, сонымен қатар ол фильмнің режиссері болды. Алайда, бұл фильмнің түсірілімі Джурадо мен Варгас Льоса арасындағы келіспеушіліктерге байланысты апатқа ұшырады. Варгас Льоса Джурадоны фильмнен жұмыстан шығарды, ал ол оны заңды түрде қудалады. 1978 жылы ол «Санчестің балалары» фильмінде шағын рөл ойнады, онда ол Энтони Куинн мен Долорес дель Риомен бірге түсті. 1980 жылы Джурадо Артуро Рипштейннің «La Seducción» фильмін түсірді, ол үшін ол «Ең үздік әйел актер» номинациясына тағы бір Ариэль сыйлығына ұсынылды. 1981 жылы оның ұлы Виктор Гюго Монтеррей маңындағы тас жолда апатқа ұшырап трагикалық қаза тапты, ол сол кезде Мексика қаласында фильм түсіріп жатқанда. Бұл қайғылы оқиға оны ешқашан жеңе алмайтын терең депрессияға ұшыратып, бірнеше жылға актерлік карьерасын тастауға мәжбүр етті. 1984 жылы Джон Хьюстон оны актерлік карьерасын қайта бастауға көндірді. Ол Хьюстонның «Вулкан астында» фильмінде ойнады. Сол жылы ол қысқа ғана өмір сүрген «a. k. a. Pablo» телесериалында, комедиялық рөлде, Пол Родригеспен бірге түсті. 1990 жылдары Джурадо екі мексикалық теленовелада ойнады. 1998 жылы ол Артуро Рипштейннің «El Evangelio de las Maravillas» фильмін түсірді. Ол бұл рөлі үшін екінші «Ариэль» сыйлығын «Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі» номинациясында жеңіп алды. 2002 жылы ол «Un secreto de Esperanza» фильмінде соңғы рет түсті. Фильм режиссер қайтыс болғаннан кейін жарық көрді.
Jurado debuted as an actress in the Mexican film No matarás (1943). From that moment on, her acting talent, but above all her exotic beauty and sensual appeal, gave her the opportunity to work in numerous films. She specialized in playing wicked and seductive women. From the success of the film, Jurado began working on numerous American films, most of them in the Western genre. In 1953, she had a role in San Antone, directed by Joseph Kane and opposite Rod Cameron. In the same year, she had a role in Arrowhead with Charlton Heston and Jack Palance, playing an evil Comanche woman, the love interest of Heston's character. In 1954, actress Dolores del Río was accused of being a communist sympathizer at the height of the McCarthy era, and the U. S. government refused permission for her to work in the film Broken Lance, directed by Edward Dmytryk and where she was going to interpret Spencer Tracy's Comanche wife. Jurado was selected for the role despite the resistance of the studio because of her youth. Her performance garnered an Academy Award nomination. Jurado was the first Latin American actress to compete for the Oscar. In the same year, Jurado appeared with Kirk Douglas in the Henry Hathaway film The Racers. In 1955, Jurado filmed Trial, directed by Mark Robson, with Glenn Ford. It was a drama about a Mexican boy accused of raping a white girl, with Jurado playing the mother of the accused. For this role, she was nominated for the Golden Globe Award for Best Supporting Actress. In the same year, she traveled to Italy for the filming of Trapeze, directed by Carol Reed, with Burt Lancaster and Tony Curtis. On set, Jurado had severe friction with the film's other female star, actress Gina Lollobrigida. In 1956, she participated in the film Man from Del Rio (1956), opposite Anthony Quinn, one of the few Hollywood movies to have Mexican actors as main stars. In 1959, Marlon Brando, with whom Jurado maintained a close friendship, invited her to participate in One Eyed Jacks, his first film as director. After marrying Ernest Borgnine, they founded their own production company called Sanvio Corp. The couple traveled to Italy where they partnered with the producer Dino de Laurentiis in Barabbas (where both acted with Anthony Quinn) and I briganti Italiani, directed by Mario Camerini. In 1961, Jurado returned to Mexico and filmed La Bandida (1963) where she shared credits with Pedro Armendáriz and the temperamental Mexican actress María Félix, with whom Jurado had friction on the set. Her stormy marriage with Borgnine ended in 1963. Depressed, Jurado returned to Mexico and established her residence in the city of Cuernavaca; however, she decided to alternate her work with films between Mexico and the United States. In 1965, Jurado returned to Hollywood for the film Smoky, directed by George Sherman, starring Fess Parker. In 1966, she played the mother of George Maharis's character in A Covenant with Death. In 1968, she appeared in the film Stay Away, Joe in the role of the half Apache stepmother of Elvis Presley's character. In the same year, Jurado starred on Broadway again in the Tennessee Williams play The Red Devil Battery Sign with Anthony Quinn and Claire Bloom. In 1974, Jurado appeared in the American film Once Upon a Scoundrel (1974) opposite the comedian Zero Mostel. In 1975, she participated in the Mexican film Los albañiles, again directed by Jorge Fons. The film was awarded the Golden Bear of the Berlinale 1975. In 1976, she played the role of Chuchupe in the film Pantaleón y Las Visitadoras, an adaptation of the novel Captain Pantoja and the Special Service by Mario Vargas Llosa, who also directed the film. However, the filming of this movie turned into a disaster due to the differences between Jurado and Vargas Llosa. Vargas Llosa fired Jurado from the film, and she sued him legally. In 1978, she played a small role in the film The Children of Sanchez, where she shares credits with Anthony Quinn and Dolores del Río. In 1980, Jurado filmed La Seducción, directed by Arturo Ripstein, for which she was nominated for another Ariel Award for Best Actress. In 1981, her son Victor Hugo died tragically in an accident on a highway near Monterrey while she was filming a movie in Mexico City. This tragedy plunged her into a deep depression that she could never overcome and led her to abandon her acting career for a few years. In 1984, John Huston convinced her to resume her career as an actress. She acted in Huston's film Under the Volcano. In the same year, she co starred in the short lived television series a. k. a. Pablo, a sitcom with Paul Rodriguez. In the 1990s, Jurado appeared in two Mexican telenovelas. In 1998, she completed a Spanish language film for director Arturo Ripstein titled El Evangelio de las Maravillas. She won her second Ariel Award for Best Supporting Actress for this role. In 2002, she made her final film appearance in Un secreto de Esperanza. The film was released posthumously.
Некелер
Кейти Джурадо екі рет тұрмысқа шыққан. Оның алғашқы күйеуі мексикалық актер Виктор Веласкес (танымал мексикалық актрисалар Тере мен Лоренна Веласкестің әкесі) болды. Оның некеге тұруының басты себебі актриса ретінде мансабын жалғастыру және ата-анасының бақылауынан шығу болды. Веласкес оның Виктор Гюго мен Сандра балаларының әкесі еді. Неке 1943 жылы, Джурадо кинодағы мансабын бастағаннан кейін көп ұзамай аяқталды. Екінші күйеуі – американдық актер Эрнест Борньин. Джурадо мен Борньин Мексикада «Вера Круз» (1954) фильмін түсірілімі кезінде танысты. Джурадоның айтуынша, сол сәттен бастап Борньин оны іздеуін тоқтатпаған. Олар 1959 жылдың 31 желтоқсанында үйленді. 1963 жылы Джурадо мен Борньин ажырасты. Ажырасқаннан кейін Джурадо ауыр депрессияға түсіп, өзін-өзі өлтіру туралы ойларға келді. Сондықтан ол Голливудты тастап, өмірінің қалған бөлігін Мексиканың Куернавака қаласында өткізуге шешім қабылдады. Джурадо былай деді:
Katy Jurado was married twice. Her first husband was the Mexican actor Victor Velázquez (who was the stepfather of the popular Mexican actresses Tere and Lorena Velázquez). Her marriage was largely motivated by the desire to continue a career as an actress and to escape the yoke of her parents. Velazquez was the father of her children, Victor Hugo and Sandra. The marriage ended in 1943, shortly after Jurado began her film career. Her second husband was the American actor Ernest Borgnine. Jurado and Borginine met when he was filming in Mexico Vera Cruz (1954). Jurado affirms that from that moment Borgnine did not stop pursuing her. They got married on December 31 1959. Jurado and Borgnine divorced in 1963. After their divorce, Jurado fell into a severe depression that led her to think about suicide. It was for this reason that she decided to leave Hollywood and settle for the rest of her life in the city of Cuernavaca, in Mexico. Jurado commented:
«Бір күні Марлон маған кездесуге шақырды, мен келістім. Мен Мовита туралы барлығын білдім. Рита Мореноға ғашық екенін де білдім. Бұл жай ғана кездесу болды. Мен оған үйленуді жоспарламағанмын». Джурадоның батыс романдарының авторы Луи Л’Амурмен де романтикалық қарым-қатынасы болды. Ол: «Менде оның өмірінің соңғы күндеріне дейін маған жазған махаббат хаттары бар. Бірақ біз ешқашан үйлеспедік. Енді сол адамға үйленуім керек еді деп ойлаймын», – деді.
cquote|Marlon called me one night for a date, and I accepted. I knew all about Movita. I knew he had a thing for Rita Moreno. Hell, it was just a date. I didn't plan to marry him. Jurado also had a romantic relationship with the Western novelist Louis L'Amour. She said: "I have love letters that he wrote me until the last day of his life. But we never match. Now I think I should have married that man."
Отбасы
1981 жылы оның ұлы Виктор Гюго Монтеррей маңындағы тас жолда болған апатта қаза болды. Ол оқиғаны білген кезде фильм түсіріп жатқан еді, ұлының жерленгенінен кейін түсірілімді кәсіби түрде аяқтады. Бұл қайғылы оқиға оны ешқашан жеңе алмайтын терең депрессияға ұшыратты, бірнеше жылға актерлік мансабынан қол үзді және араққа құмар болды. Кейін ол былай деді:
In 1981, her son Victor Hugo died tragically in an accident on a highway near Monterrey. Jurado was filming a movie when she found out about the accident and professionally wrapped up the shoot after burying her son. This tragedy plunged her into a deep depression that she could never overcome and led her to abandon her acting career for a few years and also to take refuge in alcohol. She later said:
Джурадоны депрессиядан құтқарып, "Вулкан астында" фильмінде мансабын қайта бастауға көндірген режиссер Джон Хьюстон болды деп мәлімдеді. Сондай-ақ, фильм түсірілімі барысында Хьюстон оған ғашық болғанын айтқанын да жеткізді.
Jurado claimed that it was filmmaker John Huston who rescued her from depression and convinced her to resume her career in the movie Under the Volcano. Jurado also claimed that, during the filming of the film, Huston confessed to having been in love with her.
Өлім
Өмірінің соңына таман Журадо жүрек және өкпе ауруларына шалдықты. Ол 2002 жылғы 5 шілдеде 78 жасында Мексиканың Куернавака қаласындағы үйінде бүйрек жетіспеушілігі мен өкпе ауруынан көз жұмды. Ол Куернавакадағы Пантеон де ла Паз бейіштеріне қойылды.
Toward the end of her life, Jurado suffered from heart and lung ailments. She died of kidney failure and pulmonary disease on 5 July 2002 at the age of 78 at her home in Cuernavaca, Mexico. She was buried in Cuernavaca at the Panteón de la Paz cemetery.
Мұра
Джурадоның Голливуд Даңқы аллеясында, 7065 Голливуд бульварында кино өнеріне қосқан үлесі үшін жұлдызы бар. 1953 жылы Джурадо мексикалық суретші Диего Ривера салған портретте бейнеленді. 1992 жылы ол вестерн жанрына қосқан еңбегі үшін «Алтын етік» сыйлығымен марапатталды. 1998 жылы мексикалық әнші-әндер авторы Хуан Габриэль оған арнап «Que rechula es Katy (Кейти қандай әдемі)» деген ән жазды. 2018 жылдың 16 қаңтарында Google Doodle арқылы құрмет көрсетілді.
Jurado has a star on the Hollywood Walk of Fame at 7065 Hollywood Boulevard for her contributions to motion pictures. In 1953, Jurado was captured in a portrait by Mexican artist Diego Rivera. In 1992, she was honored with the Golden Boot Award for her notable contribution to the Western genre. In 1998, Mexican singer songwriter, Juan Gabriel, composed a song for her titled, "Que rechula es Katy (What a beauty is Katy)". She was honored with a Google Doodle on 16 January 2018.