Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әдеби жанр
әдеби стиль
Literary genre
the literary style
Қатты қайнатылған (немесе қатты қайнатылған) көркем әдебиет – кейбір кейіпкерлері мен оқиға ортасы қылмыс әдебиетімен (әсіресе детективтік және нуар жанрларымен) ортақ болатын әдеби жанр. Бұл жанрдағы басты кейіпкер – тыйым салу дәуірінде (1920–1933 жж.) және одан кейін гүлденген ұйымдасқан қылмыстың зорлық-зомбылығымен күресетін, сонымен қатар ұйымдасқан қылмыспен бірдей жемқор болған заң жүйесімен айналысатын детектив. Осы зорлық-зомбылық шеңберінен сарқылып, циникке айналған қатал әдебиеттегі детективтер көбінесе антигерой болып табылады. Белгілі детективтерге Дик Трейси, Филип Марлоу, Ник Чарльз, Майк Хаммер, Сэм Спейд, Лью Арчер, Слем Брэдли және Континентальдық оператор кіреді.
Hardboiled (or hard boiled) fiction is a literary genre that shares some of its characters and settings with crime fiction (especially detective fiction and noir fiction). The genre's typical protagonist is a detective who battles the violence of organized crime that flourished during Prohibition (1920–1933) and its aftermath, while dealing with a legal system that has become as corrupt as the organized crime itself. Rendered cynical by this cycle of violence, the detectives of hardboiled fiction are often antiheroes. Notable hardboiled detectives include Dick Tracy, Philip Marlowe, Nick Charles, Mike Hammer, Sam Spade, Lew Archer, Slam Bradley, and The Continental Op.
Жанрдың ізашарлары
Бұл стильді 1920 жылдардың ортасында Кэрролл Джон Дейли қалыптастырды, он жыл бойы Дашиелл Хаммет оны кеңінен танымал етті, ал 1930 жылдардың соңында Джеймс М. Кейн мен Реймонд Чандлер оны қатай түсті. Ағылшын жазушысы Джеральд Батлерді "ағылшын Джеймс М. Кейні" деп атады, ал оның кейіпкерлері беймаза, қатал мінезді деп есептелді. Оның өркендеу кезеңі 1930-1950 жылдардағы Америкада болды.
The style was pioneered by Carroll John Daly in the mid 1920s, popularized by Dashiell Hammett over the course of the decade, and refined by James M. Cain and by Raymond Chandler beginning in the late 1930s. English writer Gerald Butler was referred to as the "English James M. Cain", and his characters were noted as hardboiled. Its heyday was in 1930s–50s America.
Мөлшерлі көркем әдебиет
Алғашқы күндерінен бастап, қатал детективтік әдебиеттер "пульп" деп аталатын журналдарда жарияланды және олармен тығыз байланысты болды. Пульп тарихшысы Роберт Сэмпсон Гордон Янгтың "Дон Эверхард" әңгімелері (1917 жылдан бастап Adventure журналында жарық көрген), "өте қатал, сезімтал емес және қауіпті" тапанша ұстаған қалалық құмар ойыншы туралы, қатал детективтік әңгімелерге дейін болғанын айтады. 1920-ші жылдардың соңында "hardboiled" сөзі алғаш қолданылғанда, ол қылмыс әдебиетінің бір түрін білдірген жоқ; оның мағынасы – зорлық-зомбылықтан туындаған эмоцияларға қатысты қатал (циникалық) көзқарас. 1930 жылдары қатал қылмыс оқиғасы бірнеше пульп журналдарының маңызды бөлігіне айналды; ең танымал Джозеф Т. Шоу бас редакторлығындағы Black Mask, сондай-ақ Dime Detective және Detective Fiction Weekly сияқты басқа пульптарда да жарияланды. Осының салдарынан, "пульп әдебиеті" жиі қатал қылмыс әдебиеті немесе гангстерлік әдебиеттің синонимі ретінде қолданылады; кейбіреулер оның ішінде жеке детективтік оқиғаны қылмысты романнан ажыратады. АҚШ-та түпнұсқа қатал стильді көптеген жазушылар, соның ішінде Джеймс Эллрой, Пол Кейн, Сью Графтон, Честер Хаймс, Пол Левин, Джон Д. Макдональд, Росс Макдональд, Уолтер Мосли, Сара Паретски, Роберт Б. Паркер және Микки Спиллейн өрнектеді. Кейіннен көптеген қатал романдар қағаздық басылымдарға маманданған баспа үйлерде, әсіресе Gold Medal баспасында, ал келесі онжылдықтарда Black Lizard сияқты баспа үйлерде қайта жарияланды.
From its earliest days, hardboiled fiction was published in and closely associated with so called pulp magazines. Pulp historian Robert Sampson argues that Gordon Young's "Don Everhard" stories (which appeared in Adventure magazine from 1917 onwards), about an "extremely tough, unsentimental, and lethal" gun toting urban gambler, anticipated the hardboiled detective stories. In its earliest uses in the late 1920s, "hardboiled" did not refer to a type of crime fiction; it meant the tough (cynical) attitude towards emotions triggered by violence. The hardboiled crime story became a staple of several pulp magazines in the 1930s; most famously Black Mask under the editorship of Joseph T. Shaw, but also in other pulps such as Dime Detective and Detective Fiction Weekly. Consequently, "pulp fiction" is often used as a synonym for hardboiled crime fiction or gangster fiction; some would distinguish within it the private eye story from the crime novel itself. In the United States, the original hardboiled style has been emulated by innumerable writers, including James Ellroy, Paul Cain, Sue Grafton, Chester Himes, Paul Levine, John D. MacDonald, Ross Macdonald, Walter Mosley, Sara Paretsky, Robert B. Parker, and Mickey Spillane. Later, many hardboiled novels were published by houses specializing in paperback originals, most notably Gold Medal, and in later decades republished by houses such as Black Lizard.
Қара әдебиетпен байланысы
Қатты стильдегі жазу "нуар әдебиетімен" де байланысты. Эдди Дуган 1999 жылы жарық көрген "Пулп" жазушысы Корнелл Вулрич туралы мақаласында осы екі туысқан жанрдың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын талқылайды. Дэвид Гудис туралы жазған толық зерттемесінде Джей Герцман былай деп жазады: "Мен білетін қатты стильдің ең жақсы анықтамасы сыншы Эдди Дуганға тиесілі. Нуарда негізгі назар ішкі әлемге аударылады: психикалық тепе-теңдіктің бұзылуы өзін-өзі жек көруге, агрессияға, социопатияға немесе өмірін бөлісетін адамдарды бақылауға ұмтылуға алып келеді. Ал қатты стильде институционалдық әлеуметтік жемқорлық бейнеленеді."
Hardboiled writing is also associated with "noir fiction". Eddie Duggan discusses the similarities and differences between the two related forms in his 1999 article on pulp writer Cornell Woolrich. In his full length study of David Goodis, Jay Gertzman notes: "The best definition of hard boiled I know is that of critic Eddie Duggan. In noir, the primary focus is interior: psychic imbalance leading to self hatred, aggression, sociopathy, or a compulsion to control those with whom one shares experiences. By contrast, hard boiled 'paints a backdrop of institutionalized social corruption.