Кіріспе

«Жұқа адам» романындағы және фильмге бейімделген ойдан шығарылған кейіпкерлер – Ник және Нора Чарльз. Бұл кейіпкерлер Дашиэлл Хэмметтің «Жұқа адам» романы үшін жасалған. Кейіннен бұл кейіпкерлер 1934-1947 жылдар аралығында бірнеше фильмге бейімделді, 1941-1950 жылдар аралығында радиода, 1957-1959 жылдар аралығында теледидарда, 1991 жылы Бродвей мюзиклі ретінде және 2009 жылы сахналық қойылым ретінде пайда болды.

Қысқаша мазмұны

Ник пен Нора – өзара әжуазымен және өткір сөздермен қылмыс жұмбақтарын шешетін үйленген жұбайлар. Олардың үлкен танымалдылығы оларды медиа архетипіне айналдырды, себебі осыдан кейін әдебиетте, сахнада, кинода және телевидениеде жиі қолданылатын, әзілдесетін, романтикалық қарым-қатынастағы детективтер жұбының стереотипі пайда болды.

Роман

Персонаждар алғаш рет Дашиэлл Хамметтің ең көп сатылған соңғы романы "Жыңғыр Адам" (1934) романында пайда болады. Ник – грек тегіндес бұрынғы жеке детектив, ол Нораға, бай Ноб Хиллдің мұрагеріне үйленгеннен кейін зейнетке шықты. Хамметтің Нора образын ұзақ жылдар бойы серіктесі болған Лилиан Хеллманнан алғаны айтылады, ал кейіпкерлердің араққа құмар, бейқам әңгімелері олардың қарым-қатынасын көрсетеді. (Романда Ник бір кезде Пинкертон детективі болғаны, сондай-ақ Хамметтің де осы қызметте болғаны жайлы айтылады.) Роман қылмыстық романдардың «қатаң қайнатылған» жанрының маңызды туындыларының бірі саналады, бірақ оны Хамметтің бұрынғы туындыларынан, мысалы, "Мальталық соқыр" немесе "Шыны кілті" сияқты ерекшелендіретін басты жаңалық – оның салыстырмалы жеңілдігі мен юморі болды. Бұл құпия романынан гөрі әдептілік комедиясына жақын, ал оқиға Ник пен Нораның сарказмға толы әңгімелерімен өрбиді, шаршаған және құлқысыз Ник сенсациялық кісі өлтіруді шешуге тартылады, ал Нора оның қызығушылығымен көтеріледі.

Фильмдер

"Жұқа адам" фильмінің түсірілуі үлкен жетістікке ие болды. Хаммет Ник пен Нора Чарльз туралы тағы бір роман жазбаса да, бес фильмнің жалғасы шықты, олардың екеуі Warner Brothers сценаристтері алғашқы фильмнің сәттілігінен кейін жазылған екі түпнұсқа Хаммет туындысынан бейімделді. Фильм романның сюжетін өте жақын түрде ұстанады, бірақ кітапта семіз және денсаулығы нашар деп сипатталған Ник Чарльз рөлін арық бойлы Уильям Пауэлл сомдады. Нора рөлін Мирна Лой ойнады. Кітаптың да, фильмнің де атауы бастапқыда Ник іздеуге шақырылған, өлтірілген Клайд Уайнантқа қатысты, бірақ продюсерлер брендтік мақсаттар үшін барлық жалғастырылған фильмдердің атауларында "Жұқа адам" деген сөзді қолданды. Осының салдарынан "Жұқа адам" кейіпкер Ник Чарльздың тегіс есімі ретінде көпшілік санасында қалыптасты. Пауэлл мен Лой Чарльз рөлімен көпшілік назарында соншалықты байланысты болды, көптеген адамдар актерлердің шынайы өмірде де жұбайлар екенін қателе түсінді. Пауэлл мен Лой арасындағы экрандық үйлесім, олар жиі түсірілім алаңында импровизация жасағандықтан, сериалдың үлкен сәттілігіне түрткіс болды және кейіпкерлердің ерекше белгісіне айналды. Фильмдер неке туралы экрандағы бейнелеуді өзгертті – бұрын адал, ізгі және тұрақсыз болған, енді оны қауіп, бейшаралық және тартымдылықпен жандандырды. Хамметтің әзіл-қалжың диалогтары мен комедиялық элементтерінен бастау алған фильмдер дәстүрлі "қатаң детектив" стилінен одан да алыстады. Хамметтен айырмашылығы, Аста иті – кітапта да, фильмдерде де маңызды кейіпкер – романның әйел шнауцері емес, еркек сымды түлкі терьері болды. Уақыт өте келе Ник кіші атты бала да таныстырылды, сондай-ақ Чарльздердің өмірінен алынған деректер толықтырылды. Ник Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Сикамор Спрингс қалашығындағы дәрігердің ұлы екені белгілі болды. Романнан оның Грекиядан келген иммигранттың баласы екендігі туралы айтылған мәліметтер ескерілмеді, ал Ник енді детективтік жұмысына деген құштарлығы үшін отбасылық медициналық мансабынан бас тарған, құрметті WASP кәсіби отбасының қара қой болды. Нораның өміріне де қосымша мәліметтер енгізілді. Ол Сан-Францискодағы қайтыс болған кенші магнатының жалғыз қызы екені көрсетілді. Қазірде ағаш өңдеу, теміржол және т.б. салаларына инвестиция салған Нораның байлығы зор, оны жұбайлар үшін оның әкесінің бұрынғы серіктесі басқарады, ол Лонг-Айлендтің солтүстік жағалауындағы "Алтын жағалауда" тұрады. Нораның Сан-Франциско мен Нью-Йорк қоғамындағы жоғары тамырлы туыстары мен достарының желісі бар екені де көрсетілді, ал Ник қылмыстық топтар мен олармен байланыста болғандардың арасында (полиция, спортшылар, түнгі клубтардың иелері және т.б.) сүйікті тұлға болып табылады, әсіресе Сан-Франциско мен Нью-Йорктегі ирланд қауымдастықтарында. Көрермендер арасында үлкен танымалдылыққа ие болған фильмдерде, мысалы Агата Кристидің "Ориент экспресіндегі кісі өлтіру" сияқты, ағылшын детективтерінен таныс болған, барлық кейіпкерлерді жинап, қылмыскерді анықтау тропы қолданылды. Алғашқы фильм Тыйым салу алынғаннан кейін бір жыл өткен соң шықты, сонымен қатар сериалда басты кейіпкерлердің алкогольді кеңінен және еркін пайдалануы да ерекшеленеді.