Кіріспе

Доминикан Республикасының провинциясы

Элиас Пинья (eˈli. as ˈpiɲa) – Доминикан Республикасының 32 провинциясының бірі. Ол елдің батыс бөлігінде, Гаитимен шекаралас орналасқан. Провинция 6 муниципалитетке бөлінген, ал оның орталығы – Комендадор қаласы. «Орталық тау тізбегі» деп аталатын Кордильера Централь провинцияның солтүстік бөлігінде, ал Сьерра-де-Нейба – оңтүстік жартысында жатыр. Бұл екі тау тізбегінің арасында Артибонайт өзені мен оның салалары құрған бірнеше аңғарлар орналасқан. 1942 жылы Сан-Рафаэль деген атпен құрылған. 1965 жылы атауы Эстреллета болып өзгертілді, ал 1972 жылы қазіргі атауын алды. Бұрын Сан-Хуан провинциясының муниципалитеті болған, кейін провинция мәртебесіне көтерілді.

Орналасқан жері

Элияс-Пина – Испаниола аралының орталық таулы аймағындағы теңізге шығу жолы жоқ провинция. Провинция солтүстікте Даджабон және Сантьяго Родригес провинцияларымен, шығыста Сан-Хуан провинциясымен, оңтүстікте Индепенденсия провинциясымен және батыста Гаити Республикасымен шектеседі.

Тарих

Қазіргі Элияс-Пина провинциясы орналасқан аймақ сиреп қалған халқына ие болды. Алғашқы отарлау дәуірінде негізгі құрылған елді мекен – Баника, Мұхиттың шығыс шетінде, кең саванналар аймағында орналасқан. Қала 1504 жылы испан конкистадоры Диего Веласкес Артибоните өзенінің сол жағалауында құрылған. Ол жылдары бұл қала маңызды болған, бірақ кейіннен маңыздылығын жоғалтты. 18-шы ғасырда испан үкіметі қаланы өзеннен алысқа жылжытып, қазіргі орнына көшірді және Канар аралдарынан отбасыларды осы жерге қоныстандыруға шақырып әкелді. Комендадор және Хондо Валле елді мекендері ұлттық тәуелсіздік алғаннан кейін құрылған шекаралық әскери бекеттерден пайда болды. Қазіргі провинцияның қалған бөлігі Реставрация соғысынан кейін елдің басқа аймақтарынан отбасылар келе бастағанға дейін дерлік толық бос болды. Доминикан-Гаити соғысы (1844–1856) кезінде гаити әскерлері осы аймақтан өтіп, Качиман бекінісін бағындыру үшін, әсіресе Ла Эстреллета шайқасы сияқты бірнеше шайқастарға әкелді. 1844 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Доминикан үкіметі қаланы Азуа провинциясының муниципалитеті мәртебесіне көтерді, бірақ қала тұрғындары оны қайтадан тастап кетті. "Қалпына келтіру соғысынан" (1863–1865) кейін, Гаити шекарасына жақын жердегі басқа елді мекендерден бірнеше отбасы Баникаға қоныстанды. Баника қаласы Доминикан президенті Рафаэль Трухильоның гаитиліктерге қарсы науқанын бастаған алғашқы орын болды, кейіннен бұл оқиға "Қызылша қасіреті" деп танылды. 1938 жылы аталған провинция құрылғанға дейін, бұл аумақ Азуа провинциясына қарасты болды, содан кейін Бенефактор (қазіргі Сан-Хуан) провинциясының құрамына кірді. Диктатор Рафаэль Леонидас Трухильоның "шекараны доминикандықтандыру" жоспарының аясында 1942 жылы Элиас Пина провинциясы ресми түрде құрылды.

Атаудың шығу тегі

Элияс Пиня Доминикан-Гаити соғысы кезінде Доминикан армиясының офицері болған. Ол Комендадорға жақын Ла Маргаритада туған және 1845 жылы Баникадағы нығайтылған бекініске шабуыл жасағанда қаза тапқан.

География

Облысты үш үлкен физиографиялық аймаққа бөлуге болады: оңтүстіктегі Сьерра-де-Нейба, солтүстіктегі Кордильера-Централь және Артибонит алабының және оның салаларының бөлігі болып табылатын орталық бөлік. Бұл орталық бөлік төменгі төбелермен бөлінген шағын аңғарлардан тұрады. Ең биік тау – Ла Тасахера-дель-Чивито, биктігі 2179 метр, Сьерра-де-Нейбаның солтүстік беткейінде орналасқан.

Климат

Облыстың климаты тропикалық, жылдың көп бөлігінде ыстық, бірақ тауларда суық болады.

Өзендер

Негізгі өзен – Артибонит, ол кейбір жерлерде Доминикан-Гаити шекарасын көрсетеді. Басқа өзендер – Макасиас, Точино, Жока және Вальесито, олардың бәрі Артибонитке құятын салалары.

Экономика

Доминикан Республикасының барлық шекаралық провинцияларында экономикалық даму шектеулі. Гаитимен сауда, әсіресе Комендадорда маңызды рөл атқарады. Таулы аймақтарда кофе мен бұршақ өндірісі маңызды. Оңтүстікте (Сьерра-де-Нейба) картоп та өндіріледі.