Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық жер сілкіндіру бомбасы

Кіріспе

WW2 британдық жер сілкінісі бомбасы

22,000 фунт салмақты (Grand Slam) орташа сыйымдылығы бар бомба, екінші дүниежүзілік соғыстың соңында RAF Бомбалау командованиесінің неміс нысаналарына қарсы қолданған жер сілкінісі бомбасы болды. Алғашқыда бұл бомба "Tallboy Large" деп аталған, бірақ "Tallboy" термині баспасөзде пайда болғаннан кейін кодтық атауы "Grand Slam" деп өзгертілді. Бұл бомба Tallboy бомбасының үлкен нұсқасына ұқсас болды, бірақ жаңа конструкцияға ие және оның ойлап тапқан Барнс Уоллис жер сілкінісі бомбасы идеясын дамытқан кезде көздеген өлшемге жақын болды. Бұл соғыс барысында екі тараптан да қолданылған ең ірі және қуатты конвенциялық әуе бомбасы еді. Орташа сыйымдылығы бар (M. C.) бомбалар жалпы мақсаттағы (G. P.) бомбалардың кемшіліктерін жою мақсатымен жасалған, олар күшті жарылысқа және, әсіресе Tallboy мен Grand Slam бомбаларына терең енуге қабілетті, берік корпусқа ие болды. Grand Slam корпусы хром-молибден қорытпасынан жасалған және салмағына шаққанда 43 пайыздан астам зарядты құрады. Стандартты Avro Lancaster бомбалаушылары бұл бомбаны тасымалдай алмады, сондықтан 32 Lancaster B. Mk 1 (Special) бомбалаушылары күшті қозғалтқыштармен, нығайтылған шассимен, бомбалық бөлімшесіз және салмақты азайту үшін көптеген бөлшектерсіз жабдықталды. Grand Slam бомбасымен ұшқан кезде, "Special" бомбалаушылары қиындықпен маневр жасайтын, сондықтан ұшқыштарға ұшу бағытын аздап өзгертуден аулақ болуға кеңес берілді, ұшақтың еркін қозғалуына мүмкіндік беру үшін. Бомбамен оралған Lancaster бомбалаушысына 617 эскадрильяның базасы RAF Woodhall Spa-ға қонуға рұқсат берілмеді, ол RAF Carnaby әуежайындағы ұзын ұшу-қону жолағын пайдалануға міндетті болды. 1945 жылдың 14 наурызынан 19 сәуіріне дейін Германияға 42 Grand Slam бомбасы тасталды. Бомбалар нығайтылған бетонға түскенде, соққыдан жарылып немесе мерзімінен бұрын жарылуға бейім болды. Бомбалар жұмсақ топыраққа түсіп, терең еніп, содан кейін жарылып, жер сілкінісін тудырып, үстіндегі құрылысты құлату үшін жасалған. Grand Slam және Tallboy бомбалары кішірек бомбалардың тудыра алмайтын зиянды келтіруге қабілетті болды, неміс қарсылығының күйреуін үдетіп, бейбіт азаматтардың көптеп қаза болуына жол бермеді. Grand Slam бомбалары сол жылдың соңында атомдық қарулар пайда болғанға дейін одақтастар қолданған ең тиімді бомбалар болды. Соғыстан кейін Корольдік әуе күштері мен АҚШ Әскери-әуе күштері зерттеу мақсатында Grand Slam және басқа бомбаларды пайдаланды.

The Bomb, Medium Capacity, 22,000 lb (Grand Slam) was a earthquake bomb used by RAF Bomber Command against German targets towards the end of the Second World War. The bomb was originally called Tallboy Large until the term Tallboy got into the press and the code name was replaced by "Grand Slam". The bomb was similar to a large version of the Tallboy bomb but a new design and closer to the size that its inventor, Barnes Wallis, had envisaged when he developed the idea of an earthquake bomb. It was the largest and most powerful conventional aerial bomb used by either side during the war. Medium Capacity (M. C.) bombs were designed to remedy the shortcomings of General Purpose (G. P.) bombs, with a greater blast and casings which were robust enough to confer a considerable capacity to penetrate, especially the Tallboy and Grand Slam. The Grand Slam case was made of a chrome molybdenum alloy steel and had a charge to weight ratio of over 43 per cent. Conventional Avro Lancaster bombers could not carry the bomb and 32 Lancaster B. Mk 1 (Special)s were built with more powerful engines, a stronger undercarriage, without bomb bay doors and minus many items to save weight. When airborne with the Grand Slam, a Special could barely manoeuvre and pilots were advised to refrain from minor adjustments of the flying controls, allowing the aircraft to wallow. A Lancaster which returned with its bomb was not permitted to land at RAF Woodhall Spa, the 617 Squadron base, it had to use the longer runway at RAF Carnaby. From 14 March to 19 April 1945, 42 Grand Slams were dropped on Germany. When landing on reinforced concrete, the bombs tended to break up on impact or explode prematurely. The bombs had been designed to land in soft ground, penetrate deeply and then explode, creating a camouflet, causing the structure above to subside. Grand Slams and Tallboys were capable of causing damage that smaller bombs could not, accelerating the collapse of German resistance and avoiding mass civilian casualties. Grand Slams were the most effective bombs used by the Allies until the advent of atomic weapons later that year. After the war, the Royal Air Force and United States Army Air Forces used Grand Slams and other bombs for research.

Орташа қуаттылықтағы бомбалар

Орташа қуатты (М. С.) бомбалар жалпы мақсаттағы (Г. П.) бомбалардың кемшіліктерін жою мақсатымен жасалды, олардың жарылғыш зат салмағына қатынасы шамамен 27 пайызды құрады (сол кездегі неміс бомбаларының көрсеткіші 50 пайызды құрады). М. С. бомбаларының жарылғыш зат салмағына қатынасы кемінде 40 пайыз болуы тиіс еді және олар күштірек жарылғыш заттарды пайдалануға арналған, алайда тапшылық салдарынан көбінесе нашар сапалы жарылғыш заттар қолданылды. Жоғары қуатты (H.C.) бомбалардың жарылғыш зат салмағына қатынасы 75 пайызға дейін жетеді. М. С. бомбалары Г. П. бомбаларына қарағанда күштірек жарылыс әсеріне ие болды, бірақ олардың корпусы жеткілікті түрде берік болғандықтан, нысанаға терең енуге қабілетті еді.

Үлкен шлем

1943 жылдың 18 шілдесінде Дамс шабуылынан кейін, Ұшақ өндірісі министрлігінің (MAP) Ғылыми-зерттеу және даму басқармасы он екі Tallboy Small [] бомбасына, 60 толтырылмаған Tallboy Medium (Tallboy) бомбасына және 100 Tallboy Large бомбасына тапсырыс берді. Өндіріс қуатының жетіспеуі салдарынан 30 қыркүйекте Tallboy Large бомбасын жасау тоқтатылды. Tallboy Large бомбасы, 1944 жылдың 22 қарашасында Grand Slam деп аталды, Tallboy аталымы баспасөзде пайда болғаннан кейін және Tallboy бомбасының тиімділігін Еуропадағы нысандарды тексеру арқылы жақсырақ түсінгеннен кейін, оған деген қызығушылық артты. Tallboy бомбасының тікелей соққымен бетон ғимараттарды қиратуға жеткіліксіз екені анықталды; тиімді деп танылғандары – ғимараттардың іргетасының астындағы қуыстың ашылуына себеп болатын жақын орналасқан жарылыстар ғана болды. 1944 жылдың қыркүйегінде Лондонға неміс V-2 зымырандарымен шабуыл басталды, британдықтар бұл шабуылды 1943 жылдың 17/18 тамызы күні түні Пенемунде ғылыми-зерттеу орталығына жасалған "Гидра" операциясынан кейін күткен болатын. Grand Slam бомбалары V-2 зымырандарының ұшыру алаңдарына қарсы қолданылатын қару ретінде қарастырылды. Әуе министрлігінде күмән қалды; жоспарлау бөлімінің бір қызметкері, Tallboy бомбасының мүмкіндіктерінің шектері анықталғаннан кейін де, Grand Slam бомбасын не үшін қолдануға болатыны және 1945 жылдың ақпан-наурыз айларында дайын болған кезде бомбалауға не қалды деген күмәнмен қарады. Grand Slam бомбасын тасымалдауға бейімделген ұшақтар басқа жүкті тасымалдай алмады. Әуе коммодоры Кристофер Билни Tallboy Large бомбасы Дамс шабуылында қолданылған Upkeep минасынан тиімдірек болады деп мәлімдеді. High Wycombe қаласындағы Бомбалаушылар командасының штаб-пәтерінде айына 25-тен 75-ке дейін Tallboy Large бомбасына қанша тапсырыс беру керектігі туралы пікірталас болды. Бомбалаушылар командасының басшысы, авиация маршалы сэр Артур Харрис, жаңа бомбаның U-көмекейлеріне және Operation Crossbow (V-қаруларына қарсы шабуылдар) операциясының маңызды нысандарына қарсы тиімді болуы мүмкін екенін ойлады, бірақ қанша бомба өндіру керектігін шешу міндетін Әуе министрлігіне жүктеді. Қыркүйек айында жаңа бомбаларды жасау туралы шешім қабылданды және қазан айында 600 данаға тапсырыс берілді: 200 данасы британдық көздерден, 400 данасы АҚШ-тан. Британдық тапсырыс 4 қазанда тоқтатылды, тек АҚШ өндірісі қалды, бірақ АҚШ-тағы RAF өкілдері американдықтарды жыл соңына дейін елу бомба корпусын жасауға көндіре алды, оларды Ұлыбританияда толтыруға болады. Төрт Lancaster бомбалаушысына сынақтар жүргізу үшін тапсырыс берілді, бірақ кейін ол бір ұшаққа дейін қысқартылды. Артиллерия шайқасы кезінде (1944 жылдың 16 желтоқсанынан 1945 жылдың 25 қаңтарына дейін) соғыстың аяқталуына жақын екендігі туралы кез келген сенімсіздік жойылды; Grand Slam бомбасын өндіруге берілген тапсырыс британдық көздерден 25 дана, ал АҚШ-тан 200 данаға қайта қарастырылды. Tallboy бомбасының кеңейтілген нұсқасын жасау мүмкін болмады, сондықтан 1944 жылдың соңында Шеффилдтегі Англиялық болат корпорациясы "үлкен қазандықтарды" жасау жұмысын бастады. Бомба корпусының құрамын, хром-молибден қорытпасынан жасалған болатты, жарылыс соққысына төтеп бере алатынын анықтау үшін тәжірибелер жүргізілді. Бір сантиметрдің 10 000-нан бір бөлігіне дейін дәлдікпен бетоннан жасалған ядро жасалды, содан кейін құммен жабылған сыртқы қалып құйылды, оған балқытылған металл құйылды. Металл салқындағаннан кейін ядро алынып тасталды, бірақ корпустағы ыстық жерлер құрылымдық ақауларға әкелуі мүмкін, бомба соққыға ұшқанда жарылып, ішіндегі жарылғыш заттың жарылуына кепілдік болмады. АҚШ-та жасалған корпустар электрлік кедергілі дәнекерлеу арқылы жасалды, бірақ екі типті де ақаулы үлгілерді анықтау үшін стресс-тесттерден өтуі керек болды. Британдық корпустар арнайы жасалған тіркемелерге тиеліп, өңдеуге жіберілді, бірінің мұрны, екіншісінің құйрығы өңделді. 3,69 метрлік мұрындық бөлімдер Torpex жарылғыш заттарымен бір-бірлеп толтырылды. Құйрық бөлігі қосылғаннан кейін Grand Slam бомбасының ұзындығы 7,77 метр, ең үлкен диаметрі 0,94 метр, ал салмағы Tallboy бомбасы сияқты, Grand Slam бомбасының қанаттары бұрышты және тұрақтандыру спинін тудырды, ал Grand Slam бомбасының салмағына шаққандағы жарылғыш заттың мөлшері 43 пайызды құрады. Төрт фитиль берілді, біреуі Grand Slam үшін арнайы жасалған, 11 секундтық кешіктіруі бар, No. 53 фитилі 30 минуттық кешіктіруі бар, No. 53A фитилі бір сағаттық кешіктіруі бар және No. 37 фитилі 6-дан 144 сағатқа дейінгі кешіктіруі бар. Бірінші бомба 20 қаңтарда Woodhall Spa-ға келді, ал ақпан айының басында он бес бомба күтілуде.

On 18 July 1943, after the Dams raid, the Controller of Research and Development at the Ministry of Aircraft Production (MAP) received a requirement for twelve Tallboy Small [] bombs, 60 unfilled Tallboy Medium (Tallboy) bombs and 100 Tallboy Large. Lack of capacity led to work on the Tallboy Large being stopped on 30 September. Interest in the Tallboy Large, renamed Grand Slam on 22 November 1944, after the term Tallboy appeared in the press, increased after better understanding of the effect of the Tallboy was gained by the inspection of targets in Europe. The Tallboy was discovered to be too small to destroy concrete buildings with direct hits; only near misses which opened a camouflet under the foundations were found to be effective. In September 1944 the German V 2 rocket bombardment of London began, which had been expected by the British since Operation Hydra, the attack on the Peenemünde research centre, on the night of 17/18 August 1943 and Grand Slams were considered as a weapon to be used on V 2 launch sites. Doubts remained at the Air Ministry; an officer in the planning department was sceptical, even with the discovery of the limits of the Tallboy bomb, about what the Grand Slam could be used on and whether when ready in February–March 1945, there would be anything left to bomb. Aircraft adapted to carry the Grand Slam could not carry any other load. Air Commodore Christopher Bilney replied that the Tallboy Large would be more useful than the Upkeep mine used in the Dams raid. At the Bomber Command headquarters in High Wycombe, there was a debate about how many Tallboy Larges to order, which ranged from 25 a month to 75. The head of Bomber Command, Air Marshal Sir Arthur Harris, thought that the new bomb might be useful against U boat pens and the bigger targets of Operation Crossbow (anti V weapons attacks) but put the burden on the Air Ministry to decide how many to manufacture. In September the decision to make the new bombs was made and 600 were ordered in October; 200 from British sources and 400 from the US. The British order was cancelled on 4 October, leaving only US production, but RAF representatives in the US were able to persuade the Americans to build fifty bomb casings by the end of the year, to be filled in Britain. Four Lancaster bombers for trials were ordered then this was cut to one aircraft. During the Battle of the Bulge (16 December 1944 – 25 January 1945) any complacency about an imminent end to the war was confounded; the Grand Slam production order was revised again for 25 from British sources and 200 from the US. An expanded version of the Tallboy design was not feasible and the English Steel Corporation of Sheffield began work on "large boilers" in late 1944. Experiments with the composition of the bomb casing, a steel alloy of chromium–molybdenum, were undertaken to find one that could withstand the shock of impact. A concrete core, accurate to 1/10,000th of an inch was made, then a sand covered outer mould was created, into which the molten metal was poured. The core was chipped out after the metal had cooled but hot places on the casing could result in structural flaws, breaking the bomb casing when it hit, with no guarantee of the detonation of its contents. The US casings were made by electric resistance welding but both types had to pass stress tests to weed out inadequate examples. The British made casings were sent on specially built road trailers to be machined, the nose on one and the tail on another. The 3.69 m nose sections were filled by upending them to pour in of Torpex explosive a bucketful at a time. Once the tail section was connected, the Grand Slam was 7.77 m long, 0.94 m at its widest diameter and weighed As with the Tallboy, the fins of the Grand Slam were angled and generated a stabilising spin and the Grand Slam had a charge to weight ratio of 43 per cent. Four fuzes were provided, one specially made for the Grand Slam with an 11 second delay, the No. 53 with a thirty minute delay, a No. 53A with an hour's delay and a No. 37 which had a delay of 6 to 144 hours. The first bomb arrived at Woodhall Spa on 20 January and fifteen were expected by the beginning of February.

Ланкастер B.Mk 1 (Ерекше)

1944 жылдың соңында қалған он "Дамбустер Ланкастер" ұшағы сақтауға жіберілді. 617-ші эскадрилья екі топтан үш топқа дейін күшейтілді, бұл 5-топтың бір тобының есебінен болды – 4-топтың "Халифакс" эскадрильясы бір топты жоғалтты. Grand Slam-ды тасымалдау үшін арнайы модификацияланған "Ланкастерлер" қажет болды, бірақ оларды қалыпты "Ланкастерлер" өндірісінен шығару қажеттігі туды, өйткені 5-топтың бірнеше эскадрильясы да "Халифакс" ұшақтарынан "Ланкастерлерге" ауысып жатқан болатын. Grand Slam-ның салмағы жаңа ұшақтар ғана оны тасымалдай алатынын білдірді, ескі және тозған ұшақтарды қайта жаңартудың орнына; Avro компаниясынан 32 B. Mk 1 (Special) тапсырыс берілді. Арнайы ұшақтардың қандай жабдықтармен жабдықталуы керек екеніне келісім болған жоқ, ал Avro "Ланкастердің" туындысы – жаңа Avro Lincoln-ның жоспарына сәйкес келу үшін өндірістен бас тарды. 1945 жылдың қаңтар айының соңында арнайы жұмыстар басталды, 13 ақпанға дейін екеуі дайын болды, ал келесі он күнде – он екі, ай соңына қарай – жиырма төрт, ал қалғаны наурыз айында аяқталды. PB995 ұшағы мен қару-жарақтарды сынау орталығына (A&AEE) PB592/G ұшағымен бірге жіберілді, ол 1944 жылы салынған, B. Mk 1 (Special) модификациясына өңделуге тиіс әдеттегі B. Mk 1 болды. Кейбір жабдықтарды орнатудың қажеті болмады, ал кейбіреулері алынып тасталды, осылайша алып тастаулар мен қайта орнатулар кезеңі басталды; шатастықты шешу үшін 25 ақпанда конференция өткізілуі қажет болды. Алдыңғы және ортаңғы мұнаралар, H2S, оның қаптамасы және TR1196 R/T жиынтығы, электр шамдары, жарықшаңдар, жалын сөндіргіштері, отын бактерілерінің бір бөлігі, артқы мұнараның бронясы, үш балта, құрал-саймандар жиынтығы және экипаж сатысы алынып тасталды. 5-топтың командирі, әуе вице-маршалы Ральф Кокрейн, VHF Bomber Fixer пайдасына идентификациялық достық-жау (IFF) жүйесінен бас тартуға бұйрық берді. Күндізгі бомбалауға қарамастан, навигациялық жабдық солтүстік-батыс Еуропаның климатына байланысты қажет болды; GEE және LORAN, сондай-ақ жоғары және төмен биіктіктегі радио биіктікөлшегіштермен бірге тасымалдануы керек еді. Бомбалық бөлімшелерді де алып тастауға тура келді, өйткені тіпті кеңейтілген Tallboy бомбалық бөлімшелері де Grand Slam-ға сыймады, ал ортаңғы мұнарадағы атыскер мен радист қажет болмағандықтан, экипаж бес адамға дейін қысқартылды. Grand Slam-ды тасымалдағанда "Ланкастер" маневр жасай алмады, ал Fishpond құйрық ескерту радарын H2S жиынтығымен бірге алып тастады. Германияның солтүстігінде Messerschmitt Me 262 реактивті ұшақтары жұмыс істегендіктен, автоматты қару орнату мұнарасы (AGLT; сондай-ақ, Village Inn немесе Z Equipment) қарастырылды. AGLT артқы мұнарасы Бомбалаушыларды дамыту бөлімі және 1-топтың екі негізгі эскадрильясы тарапынан сынақтан өтті, олар артқы атыскердің көрісін шектейтінін анықтады; радарлық қару орнату құрылғысы неміс ұшақтары мен достық бомбалаушыларды ажырата алмады. Мұнарамен жабдықталған бомбалаушылар басқа одақтас ұшақтарымен бірге болмаған кезде ғана ұшты. Бірнеше бомбалаушы топтарының ұшақтарына AGLT хабар таратушылары орнатылған, олар ерте ескерту құрылғысы ретінде жақсы жұмыс істеді, ал B. Mk.1 (Special) ұшақтарына AGLT мұрын бөлігіне орнатылды. Отынмен толық жүктелген арнайы ұшақтың салмағы және біріншісі 25 ақпанда 617-ші эскадрильяның базасы – Линкольнширдегі Вудхолл Спа әуежайына жеткізілді. Avro компаниясы GEE жиынтығын орнатпағанын анықтаған кезде, арнайы ұшақтардың қандай жабдықтармен жабдықталуы керек екені туралы пікірталас жалғасты. Алдыңғы мұнара мен оның жабдықтарын алып тастау туралы келісімге қол жеткізілді; артқы қаруларды жылыту қажет болды, ал тұрақтандырылған автоматты бомба көзін түсіру Tallboy-ді түсіруге қабілетті болды, бірақ оқулық бомбаларын түсіру мүмкіндігі болмады, оларды қосу қажет еді. TR1154 W/T VHF R/T жиынтығымен ауыстырылды.

The ten remaining Dambuster Lancasters were sent for storage at the end of 1944 and 617 Squadron was increased from two flights to three, at the expense of 51 Squadron, a Halifax squadron of 4 Group, which lost a flight. To carry the Grand Slam, specially modified Lancasters were necessary but these would have to be subtracted from the production of ordinary Lancasters, when several 5 Group squadrons were also converting to Lancasters from the Halifax. The weight of the Grand Slam meant that only new aircraft would be able to carry it, rather than converting existing and worn aircraft; 32 B. Mk 1 (Special)s were ordered from Avro. There was little agreement on what equipment the specials should carry and Avro backslid on production to keep the new Avro Lincoln, a Lancaster derivative, on schedule. Work began on the specials at the end of January 1945 and two had been built by 13 February, twelve were due within ten days, 24 by month's end and the remainder in March. PB995 was sent to the Aeroplane and Armament Experimental Establishment (A&AEE) with PB592/G, a conventional B. Mk 1 built in 1944, which was to be modified to a B. MK 1 (Special). Some equipment did not need to be fitted but other items were removed, which began a period of removals and reinstatements; a conference on 25 February was necessary to sort out the confusion. The front and mid upper turrets were to go, along with the H2S, its fairing and the TR1196 R/T set, electric lights, flare chutes, flame dampers, some of the fuel tanks, the rear turret armour, three fire axes, a toolkit and the crew ladder. The commander of 5 Group, Air Vice Marshal Ralph Cochrane ordered that the Identification friend or foe (IFF) be got rid of in favour of the VHF Bomber Fixer. Despite bombing by day, navigation equipment was needed because of the north west European climate; GEE and LORAN were to be carried along with high altitude and low altitude radio altimeters. The recognition lights and some of the usual VHF equipment were to stay along with the rear guns and 6,000 rounds of ammunition. The bomb doors had to go as even the widened Tallboy bomb doors would not fit a Grand Slam and as the mid upper gunner and wireless operator were redundant, the crew was cut to five men. While carrying a Grand Slam, a Lancaster would be incapable of taking evasive action and Fishpond tail warning radar went with the H2S set. As Messerschmitt Me 262 jet fighters were operating in northern Germany, an Automatic Gun Laying Turret (AGLT; also, Village Inn or Z Equipment) was considered. The AGLT rear turret had been under test by the Bomber Development Unit and two Main Force squadrons of 1 Group, which found that they restricted the view of the rear gunner; the radar gun laying device was also unable to discriminate between German fighters and friendly bombers. Bombers equipped with the turret only flew when not in the company of other Allied aircraft. The aircraft of several bomber groups had been fitted with AGLT transmitters which worked best as an early warning device and the B. Mk.1 (Special)s were fitted with AGLT in the nose. With a fuel load of the Special would weigh and the first was delivered to RAF Woodhall Spa, the base of 617 Squadron in Lincolnshire, on 25 February. There were still arguments about what the Specials would carry, when it was found that Avro had failed to install GEE sets. It was agreed to remove the front turret and its accoutrements; heating was needed for the rear guns and the Stabilised Automatic Bomb Sight had Tallboy dropping equipment but no capacity to drop practice bombs, which needed to be incorporated. The TR1154 W/T was to be replaced by VHF R/T.

B.Mk1 (Special) ұшу кезінде

Наурыз айында Lancaster дөңгелектері мен шиналары салмағы ауыр Avro Lincoln-нің дөңгелектерімен ауыстырылды және Special-дің максималды салмағы, төтенше жағдайларды қоспағанда, максималды қону салмағымен бірге белгіленді. 617 эскадрильясының командирі Джон "Джонни" Фаукье, егер бомбамен қайтып келсе, Special-дің Вудхолл Спадан бас тартып, Шығыс Йоркширдегі Бридлингтон жағалауындағы RAF Карнабидегі ұзын ұшу-қону жолағын пайдалануын бұйырды. Ұшақ Tallboy немесе Grand Slam-мен жүктелген кезде, артқы мұнара сақталған жағдайда, ауырлық центрі ұшақтың жобалық шектерінде болды. Merlin 24 қозғалтқыштары [3000 айналымда, 3000 айналымда, + күшейткішпен] қайырмалы пернелермен жабдықталған Special-ге орнатылды. Ұшақ корпусын тексеру кезінде қанаттардың және артқы фюзеляждың жағдайына ерекше назар аудару қажет еді, ал Special тек тегіс ұшу-қону жолақтарынан және тәжірибелі ұшқыштармен ғана ұшып көтерілуі керек. Қанаттардағы кернеуді азайту үшін жанар май ішкі бактардан сыртқы бактарға дейін пайдаланылуы тиіс.

Special-дер күндізгі бомбалаушының жасырын түсіне боялды, қара түсті астыңғы бөлігі Sky түсіне (ақшыл жасыл рең) боялды, ал үстіңгі беттері әдеттегі қара жасыл және қоңыр түсте қалды. Tallboy және Grand Slam Lancaster-лерді ажырату үшін Tallboy ұшақтары KC кодты әріптерін сақтады, ал Special-дер YZ кодты болды.

Үлкен шлемді басқару

A&AEE-дегі Ramsome Rapier краны бетонды негізде Гранд Слемді көтере алатын болды, ал H типіндегі троллейбус 80 PSI қысымдағы дөңгелектерімен шектелген жағдайда қолданылуы мүмкін еді. Троллейбустегі бомба бесігі бомбаның қанаттарынан бомбалық бөліктің төбесіне зақым келтірмеу үшін алға қарай көтерілген болатын. Бомбаны бомбалық бөлікке алты адамнан тұратын экипаж көтеріп, бұл жұмысқа 35 минут уақыт кетті. Бомбаны бөлікте дұрыс орналастыру үшін үлгілер жасалды, бірақ алдыңғы үлгі қажетсіз болып шықты және алынып тасталды, ал артқы үлгі бомбалық бөліктің төбесінен ілінді. Арнайы бомбалық бөліктің ішкі жағы бомба есігінің ілмектерінен фюзеляж еденінің астына дейін жылдам ажыратылатын панельдермен жабдықталды, бұл құбырларды қорғауға арналған. Бомбалық бөліктің үстіне металл пластиналар орнатылды, алдыңғы бөлігі Гранд Слемнің мұрнының пішініне келтірілді, ал артқы бөлігіне бомба бөліктен шыққанда ауа ағынын тегістеу үшін қосымша бөлік орнатылды. Әдеттегі бомбалық бөлік қосқыштары негізгі қосқышпен ауыстырылды, ал төтенше жағдайлар үшін кабинаның сол жағына босату кабелі мен тұтқасы орнатылды. Бомба бомбалық бөліктің төбесінен шығып тұрған серпімді штифт және Викерс босату құрылғысымен байланысты болды, оның металл тізбектері ұшақтың ішінде реттеліп, электрмен немесе қолмен босатылуы мүмкін еді. Бомбалық бөліктің төбесіндегі фитильдер Tallboy және Grand Slam бомбалары үшін де жұмыс істеді. Жаңа бомбаның корпусы мен қанаттарының арасында екі бөліктен тұратын металл юбкасы болды, ал оның алдыңғы жиегі бомба корпусынан шығып тұрды. Бомба құлағанда, ауа ағыны бомбаның қанаттарын ажыратуы мүмкін еді, сондықтан A&AEE оны қайта жасауды ұсынды. Вудхолл Спасындағы бомба қоймасы қырық Tallboy бомбасына ғана шектелген, бірақ қолданылмайтын қару-жарақтарды алып тастау арқылы он Grand Slam бомбасына орын жасалды. Ақпан айында A&AEE PB592/G, Lancaster B. Mk1 ұшағын пайдаланып, H типіндегі бомба троллейбусын (Tallboy және Grand Slam бомбалары үшін жасалған) қолдана отырып, Grand Slam бомбасын жүктеуді сынады. Алғашқы бомбаны Allen кранымен жылжытқанда, оның алдыңғы дөңгелектері жерден көтеріліп, бомбаны тегіс түсіру мүмкін болмады, тек тежегішті босату және құлыптау арқылы, әр ретте 0,61 метрге түсіруге болды. Содан кейін қару-жарақ жасаушылар 1945 жылдың басында қуатты төмендету құрылғысы қосылған, АҚШ-тың Bay City кранын қолданды.

A Ramsome Rapier crane at the A&AEE could lift the Grand Slam when on a concrete base and the Type H trolley was acceptable when limited to with its tyres at 80 PSI. The bomb cradle on the trolley was tilted up at the front to protect the bomb bay roof from damage by the tailfins of the bomb. The bomb was raised into the bomb bay by a crew of six men, who took 35 minutes. Templates were manufactured to help align the bomb in the bay, the front one proving unnecessary and being dispensed with; the rear template was hung from the bomb bay roof. The inside of the Special bomb bay was faired with quick release panels from the bomb door hinges to the underneath of the fuselage floor to protect pipe work. The top of the bomb bay had metal plates installed, the forward bulkhead was faired to the contour of the nose of the Grand Slam and another fairing was fitted to the rearward bulkhead to smooth the airflow as the bomb exited the bay. The usual bomb bay switches were replaced by a master switch; a release cable and lever were fitted to the left hand side of the cockpit for emergencies. The bomb was connected to the bay with a sprung dowel sticking out of the bomb bay roof and a Vickers release unit with metal links, which could be adjusted from within the aeroplane, wrapped around the bomb and released electrically or manually. Fuzing devices in the bomb bay roof worked for the Tallboy as well as the Grand Slam. The new bomb had a two piece metal skirt between the bomb proper and the tail unit, whose front edge jutted out from the casing of the bomb. As the bomb fell, the slipstream could detach the tail unit of the bomb and the A&AEE advised that it be redesigned. The bomb dump at Woodhall Spa had been limited to forty Tallboys but room was made to accommodate ten Grand Slams by removing ordnance not in use. In February the A&AEE used PB592/G, a Lancaster B. Mk1, to test loading the Grand Slam using the Type H bomb trolley, which had been designed for the Tallboy and Grand Slam. When the first bomb was moved with an Allen crane, its front wheels rose from the ground as the bomb was lifted and the bomb could not be lowered smoothly, only by unlocking and locking the brake, which dropped the bomb 0.61 m each time. The armourers used a US Bay City crane afterwards with a power lowering unit added early in 1945.

Үлкен шлем сынағы

RAF Боскомб Даундағы A&AEE-де сынауға тек бір ғана бомба болды, 617 эскадрильясы қалғандарымен бірге операцияларды бастауға дайын тұрды. Жаңа Ормандағы Эшли полигонындағы нысана 6705,60 м ең қолайлы биіктіктен бомбалауға арналған бетонды нысанадан тұрды. PB955 ұшағына топ капитаны Х.А. (Бруин) Пурвис басқаратын Гранд Слем бомбасы тиелді; нашар ауа райы салдарынан нысананы тұман жапқандықтан екі рет бомбалауға тырысып, сәттілікке жете алмады. Үшінші әрекетте, 13 наурызда эскадрилья жетекшісі Хедли (Хейзел) Хейзелден басқаратын PB592/G ұшағы бомба тастады. Экипаждың мақсаты қашықтық бойынша дәл болды, ал бақылаушылар қара және ақ түспен боялған бомбаның құлағанда айналып жатқанын көрді, ол оң жаққа қарай 30,48 метрге қабысты. Босатылғаннан кейін, Гранд Слем үдеп, дыбыс жылдамдығына жақын жылдамдыққа жетіп, жарылуға дейін жер астына терең енді. Бомба жарылып, диаметрі 37,80 метр және тереңдігі 10,36 метр болатын кратер қалдырды; 617 эскадрильясына жақын жердегі пабтан телефон соғылып, осы жетістік туралы хабарланды; 22 наурызда бомбаны пайдалануға ресми рұқсат берілді және сол күні операциялар басталды.

Билефельд, 14 наурыз

1945 жылдың наурыз айының ортасына дейін Билефельд виадугына 54 шабуыл жасалды, ал 17 тигеннен кейін келтірілген зақым 24 сағат ішінде жөнделді. 9 наурызда Арнсберг және Билефельд виадуктарына жасалған сәтсіз әрекеттен кейін, бомбалаушылар 13 наурызда қайта оралды, 9-шы және 617-ші эскадрильялар әрқайсысы 19 «Ланкастер» ұшағын бірдей нысаналарға жіберді, 617-ші эскадрильяның екі ұшағы «Гранд Слем» бомбаларын алып жүрді, оларды 11-ші топтан 75 «Мустанг Mk III» (P 51C) ұшақтары сүйемелдеді. Арнсбергтегі 9-шы эскадрильяның шабуылы екі ұшақ бомба тастағаннан кейін тоқтатылды, ал 617-ші эскадрилья 129-шы эскадрильяның («Мустанг Mk III») нысанаға дейін үздірілмейтін бұлт туралы хабарлағаннан кейін Билефельдтен кері қайтты. 14 наурызда 617-ші эскадрильяның он бес «Ланкастер» ұшағы, 14 «Таллбой» және бір «Гранд Слем» бомбаларын алып, барлығы 11 секундқа кешіктірілген қозғалтқыштармен қайтадан тырысты, ал 9-шы эскадрильяның он бес «Ланкастер» ұшағы Арнсбергтегі теміржол виадугына қарсы тағы бір әрекет жасады. Ауа райы нысаналарға дейін ашық болды, Билефельдтің төңірегінде бұлтты және екі нысананың үстінде тұманды болды. 11-ші топтан келген сүйемелдеушілер 74 «Мустанг Mk III» ұшақтарынан тұрды, ал 8-ші (Pathfinder Force) тобы 105-ші және 109-шы эскадрильялардан әрқайсысынан нысаналарды белгілеу үшін төрт «Oboe Mosquito» ұшағын ұсынды. 627-ші эскадрильяның бір «Москито» ұшағы шабуылды түсіру үшін келді. 617-ші эскадрильяның «Ланкастер» ұшақтары Бременді айналып өтті, содан кейін Билефельдтің солтүстік жағында бұлт бар екенін анықтады, нәтижесінде «Гранд Слем» бомбасы бар PD112 S ұшағы SABS-ты қайта орнатудан кейін оңтүстіктен шабуыл жасады, одан кейін фотосурет түсіретін «Москито» ұшағы келді. 105-ші эскадрильяның «Oboe Mosquito» ұшақтарының бірі төрт нысананы белгілейтін бомба тастады, олар нысананың оңтүстік-оңтүстік-батысына құлады. Сағат 16:28-де және 3646,93 метр биіктіктен, идеалды биіктіктен алыс, «Гранд Слем» PD112 S ұшағынан құлады, ол салмақ жоғалту кезінде 152,40 метрге жоғары секірді. 35 секундтан кейін бомба жерге тиіп, «Таллбойлар» жерге түскен кезде жарылыс болды. Шабуылды 16:15-тен 16:35-ке дейін түсірген фотосурет түсіретін ұшақтың ұшқышы: «Сендер жасадыңдар!» - деп айқайлады. «Гранд Слемнің» әсерін он бір «Таллбойдың» әсерінен ажырату мүмкін болмады, бірақ 542-ші эскадрильяның «Спитфайр» ұшағымен, кейіннен 540-шы эскадрильяның «Москито» ұшағымен жүргізілген фотосуретпен барлау көрсетті, солтүстік виадуктың 60,96 метрі және оңтүстік виадуктың 79,25 метрі қирады, нәтижесінде шамамен қиратылған материалдар аңғарға құлады.

By mid March 1945, over had been dropped on the Bielefeld viaduct in 54 attacks and damage from 17 hits in one raid was repaired in 24 hours. After an abortive attempt against viaducts at Arnsberg and Bielefeld on 9 March the bombers returned on 13 March, when 9 Squadron and 617 Squadron sent 19 Lancasters each against the same targets, two of the 617 Squadron aircraft carrying Grand Slams, escorted by 75 Mustang Mk IIIs (P 51Cs) from 11 Group. The attack at Arnsberg by 9 Squadron was called off after two aircraft bombed and 617 Squadron turned back from Bielefeld after 129 Squadron (Mustang Mk IIIs) reported unbroken cloud all the way to the target. On 14 March, fifteen Lancasters of 617 Squadron, carrying 14 Tallboys and a Grand Slam, all fuzed for 11 seconds' delay, tried again as fifteen 9 Squadron Lancasters made another attempt against the railway viaduct at Arnsberg. The weather was clear to the targets with some cloud around Bielefeld and a haze over both targets. Escorts from 11 Group consisted of 74 Mustang Mk IIIs and 8 (Pathfinder Force) Group provided four Oboe Mosquitos each from 105 and 109 squadrons to mark the targets. A Mosquito of 627 Squadron was present to film the attack. The Lancasters of 617 Squadron flew around Bremen then found that there was cloud on the north side of Bielefeld forcing PD112 S with the Grand Slam to attack from the south after resetting the SABS, followed by the photographic Mosquito. One of the 105 Squadron Oboe Mosquitoes dropped four Target Indicator bombs which landed about to the south south west of the target. At 4:28 p. m. and from 3646.93 m, a far from ideal height, the Grand Slam fell from PD112 S, which jumped 152.40 m higher at the loss of weight. After 35 seconds, the bomb hit the ground about short and exploded the site erupting as the Tallboys came down. The pilot of the photographic aircraft, which recorded the attack from 4:15 to 4:35 p. m., shouted "You've done it!". The effect of the Grand Slam could not be distinguished from that of the eleven Tallboys but photographic reconnaissance by a Spitfire from 542 Squadron, following the bombers, then a Mosquito from 540 squadron later on, showed that 60.96 m of the north viaduct and 79.25 m of the south viaduct had been demolished, depositing about of rubble into the valley.

Арнсберг, 15 наурыз

15 наурызда, нысананың үстінде тұман мен бұлттың арасында, 617 эскадрильяның екі ұшағы 11 секундтай кешіктірілген Grand Slam бомбаларымен және 9 эскадрильяның 14 Ланкастер ұшағы Tallboy бомбаларын алып, Арнсбергтегі теміржол виадугына тағы шабуыл жасады. 11-ші топтан 34 Mustang Mk III истребителі жақыннан эскорттап ұшып келді. 627 эскадрильясынан фотосуретке түсіру үшін KB433 ұшағы жұмылдырылды, ал тағы 141 истребитель 4, 6 және 8 топтардың рейдтерін қамтамасыз етті. 129,54 метрлік, кірпіш пен тастан салынған, бетонмен қапталған виадук Рур өзенін бес көпірмен кесіп өтті. Көру нашар болғандықтан, фотосуретке түсіруші ұшақтың экипажы "барлық күш күнге қарай бір рет ұшып өтті және бір бомба түскенін көрді" деді. Бұл алғашқы Grand Slam бомбасы, ол сағат 16:58-де 3962,40 метр биіктіктен тасталды.

Фотосуретшілер тобы: "Күнге екінші рет ұшып, бір-екі бомба құлады. Содан кейін жеке-жеке рейдтер жасалды. Тіке соққылар байқалған жоқ. Бомбалардың көп бөлігі шығысқа түсті". Екінші Grand Slam бомбасы тұмандықта бірнеше рет бомбалаудан кейін қайтарылып әкелінді, ал Ланкастер, PB996, RAF Манстон әскери-әуе базасындағы авариялық қондыру алаңына қонды. Он Tallboy бомбасы да тиімсіз түсті және ұшақтардың бірі де жоғалған жоқ. Қайту жолында NG384 ұшағының сол жақ ішкі пернесі артық жылдамдықпен айналып, тоқтату мүмкін болмады, содан кейін перненің артынан аққан майдан өрт шықты және ұшқыш, ұшу лейтенанты Ф. А. Джонс экипажға ұшақты нысананың оңтүстігіне тастап кетуді бұйырды. Экипаждың төрт мүшесі парашютпен секіріп түсті, бірақ кейін өрт сөнді, ал Джонс Госселиге, Шарлероя қаласының жанына мәжбүрлі қонды.

Арнсберг, 19 наурыз

19 наурызда 617 эскадрильяның 19 Ланкастер ұшағы, алтысы Grand Slams, ал 13-ы Tallboys бомбаларымен, 9 эскадрилья Влото теміржол көпіріне шабуыл жасағанда, виадукқа қайта шабуыл жасады. Ауа райы жоғары биіктікте бұлтты, төменде жұқа жапырақтар болды. Бомбалаушыларға 11-топтың 88 Mustang III ұшақтары сүйемелдеді. 463 эскадрильяның бомбасыз Ланкастері PD329 Y, RAF кино бөлімінің екі операторын алып, 617 эскадрильямен бірге ұшты. 129 эскадрильяның хабарламасына сәйкес, бомбалаушылар тобы тығыз болды, бірақ кейін бомбалаушылар 4267,20 метр биіктікте бұлтқа кірді. Эскадрилья Моне бөгетінің үстінен, оның жарқыраған шаналарымен, түтін қоршауымен және зениттік артиллерия атысымен ұшты. PD329 Y-дегі операторларға ұшқыш лейтенант П. Х. Мартин басқарған PB966 C ұшағын түсіру тапсырылды, олар оның оң жағындағы қанатымен қатар ұшуы керек еді. Бір оператор мұрын мұнарасында Grand Slam бомбасы түсіп жатқанда түсіру үшін, ал екіншісі фюзеляж еденінде тік бұрышта түсіру үшін орналастырылды. Нысанаға жақындағанда PD329 Y артқа шегініп, PB966 C-нің сол қанатына ұшып келді. Бомбаны 4267,20 метрден төмен тастауға тыйым салынған, бірақ ұшқыш Мартин бомбалаушыны 3870,96 метрден жоғары көтере алмады. Операторлар түсірілімді бастады, бомба түскенде PB966 C 182,88 метрге секірді. Бомба айнала бастады және батыс жаққа түсті, ол жарылып, маңдағы ғимараттардың шатырларымен бірге қирады. Бірінші толқыннан бір Ланкастер, оның Tallboy бомбасы ілініп қалғандықтан, бас тартты, қалғандары бомбалады. Екінші толқын өте дәл бомбалады, бірақ SABS ақаулығына байланысты бір Grand Slam бомбасы қатардан шығып кетті. Көпірдің екі қанаты, ұзындығы шамамен 30,48 метр және бір тірегі қирады, батыс жағалаудағы жолдар бұзылды, бір бөгет 35,05 метрге ығыстырылды және шығыс жағалаудағы туннельдің кіреберісі жабылды; жақын жердегі Қызыл Крест лагеріне ешқандай зиян келтірілмеді. Соғыстан кейін осы жерде Grand Slam және Tallboy бомбаларының корпустары табылды. Grand Slam жолға түскенін және корпустың артқы бөлігіндегі жарылғыш зат ғана жарылғанын болжады; Tallboy қабырғаға соқтығысып, сынып, жарылмай жерге көмілді.

On 19 March, 19 Lancasters of 617 Squadron, six with Grand Slams and 13 with Tallboys, attacked the viaduct again as 9 Squadron attacked the Vlotho rail bridge, in fairly cloudy weather at high altitude, with thin patches lower down. The bombers were escorted by 88 Mustang IIIs from 11 Group. PD329 Y, a Lancaster without bombs from 463 Squadron carried two cameramen from the RAF Film Unit accompanied 617 Squadron. A report from 129 Squadron, part of the escorting Mustang force, called the bomber formation tight but then the bombers flew into cloud at 4267.20 m. The squadron flew over the Möhne Dam with its barrage balloons, smoke screen and anti aircraft fire. The cameramen in PD329 Y had been briefed to film PB966 C, flown by Flight Lieutenant P. H. Martin and formated on its starboard side, with a cameraman in the nose turret to film the Grand Slam as it fell away and the other on the floor of the fuselage filming vertically. Closer to the target, PD329 Y dropped back and flew on the port quarter of PB966 C.

The bomb was not to be dropped from under 4267.20 m but Martin, the pilot, could not coax the bomber above 3870.96 m. On its five minute bombing run, Martin had to fly within the tolerances of its SABS bombsight, within of airspeed and +/ 3.05 m of altitude. The cameramen started filming and when the bomb dropped, PB966 C jumped 182.88 m higher. The bomb began its spin and came down on the western span, which disintegrated, along with the roofs of buildings nearby. All but one Lancaster of the first wave, whose Tallboy hung up, bombed. A second wave bombed fairly accurately but one Grand Slam fell off line due to a SABS fault. Two spans of the bridge, about 30.48 m long and one pier had been destroyed, the track on the west bank had been cut, 35.05 m of one of the embankments had been shoved out of line and the entrance to a tunnel on the east bank had been blocked; no damage had been caused to a Red Cross camp nearby. After the war the casings of a Grand Slam and a Tallboy were found at the site; the Grand Slam was thought to have landed flat on a road and only the explosive at the rear of the casing detonated; the Tallboy hit a wall, broke up and buried itself in the ground without going off.

Арберген, 21 наурыз

617 эскадрильяның жиырма Ланкастері, екеуі «Гранд Слэм», қалғандары «Таллбой» бомбаларымен, жақсы ауа райында, аздаған бұлттармен Бременге ұшып, Ниенбург маңындағы Везер өзенінен өтетін Арбергендегі екі жолды теміржол көпіріне шабуыл жасады. Көпір үш темір арқалы құрылыспен салынған. Теміржол өзенге оңтүстік-батыстан, жартастың бойымен жүріп, өзенге жақын аласа жатқан теміржол виадугі арқылы өтеді, тіректерімен жағалауға дейін созылады. Бомбалаушыларды 306 (Польша) және 309 (Польша) эскадрильяларының жиырма Mustang Mk III истребительдері сүйемелдеді. Тағы бес истребитель эскадрильясы 1 және 8 топтарының Бремендегі мұнай өңдеу зауытына жасаған күндізгі шабуылын сүйемелдеуге берілді; басқа негізгі күштердің ұшақтары Мюнстер және Рейндегі нысаналарға шабуыл жасады. Бірінші «Гранд Слэм» 3962,40 м биіктіктен тасталды, бірақ нысанадан қысқада қалды, ал екіншісі зениттік оқтан (ұшаққа қарсы атыстан) және нысана алудағы қиындықтардан кейін солтүстікке қарай мақсаттан тыс түсті. «Таллбойлар» көпірдің орталық бөлігіне тиді, ал шеттері тіректерінен ұшып кетті; шығыс тірегі жерге құлап, батыс тірегі бұрылып, бір жерде жерге шөкті; теміржолдың бір бөлігі, жартастан жоғары және батыс жағындағы бірінші тірегі қирады. Бір Ланкастер Окель маңында атып түсіріліп, терең кратер қалдырды; бес Ланкастер зениттік оқтан және Me 262 реактивтік истребителінің шабуылынан зақымдалды.

Ниенбург, 22 наурыз

617 эскадрильяның жиырма Ланкастер ұшағы, алтысы 25-30 секундке кешіктірілген Grand Slam бомбаларымен және 14-і 25-35 секундтық немесе бір сағаттық кешіктірілген Tallboy бомбаларымен, қолайлы ауа-райы жағдайында Бремен мен Ганновер арасындағы Ниенбургтегі теміржол көпіріне шабуыл жасады. 9 эскадрилья да Tallboy бомбаларымен бір уақытта Бремдегі теміржол көпіріне шабуыл жасады. Бомбалаушыларды 11 топтың 114 Mustang Mk III және 69 Spitfire Mk IX ұшақтары сүйреп ұшып жүрді. 617 эскадрильяның Ланкастерлері бір минут ішінде бомба тастады, бес Grand Slam және он екі Tallboy бомбасын түсірді. Бір Ланкастер экипажы Grand Slam бомбасымен жақын жерге түскенін, ал тағы бір экипаж соққы бергенін мәлімдеді.

Ланкастерлердің төртінші және сегізінші қатарлары алғашқы өткелде бомба тастамайтын болып жоспарланған еді, және ұшқыш лейтенант Л. С. Гудман екінші бомбалау кезінде көпірдің су астында қалғанын, оның бөліктері сынған немесе тіректерінен айрылғанын хабарлады. Үшінші Ланкастер экипажы екі рет әрекет еткеніне қарамастан, бомбасының түспейтінін анықтады, ал көпір үшінші әрекет жасамас бұрын құлап, экипаж оны үйге қайтаруға мәжбүр болды. Төртінші Grand Slam бомбасы құрылыстың шығыс жағына тигені хабарланды. Әскери барлау фотосуреттері көпірдің қирағанын көрсетті.

Бремен, 23 наурыз

Бремен қаласының жанындағы тағы бір теміржол көпіріне сол күні 617 эскадрильясының жиырма Ланкастер бомбалаушысы шабуыл жасады, олардың алтауы Grand Slam, ал қалған он төртіншісі Tallboys бомбаларын алып жүрді. Бад-Ойнхаузендегі көпірге 9-шы эскадрилья шабуыл жасады. Ауа райы ашық болды және бомбалауға өте қолайлы жағдай жасады, сонымен қатар Бременнің зениттік қорғанысы үшін де жақсы болды. Бомбалаушыларды 11-ші топтың 41 Mustang Mk III истребительдері және жақын маңдағы тағы жеті эскадрилья сүйемелдеді. 1-ші және 5-ші топтардан барлығы 128 Ланкастер бомбалауға қатысты, олардың көпшілігі Бремендегі көпірге шабуыл жасаған 617 эскадрильясымен бірге болды. Немістер түтін жабуды бастады, бірақ ол кеш болды; түтін жабудан бұрын және қирағаннан кейін екі соққы тіркелді. Ланкастер PB996 ұшағының бір қозғалтқышының жылдамдық бақылауы бұзылып, ұшақ жылдамдығын жоғалтты, ал бомбасы арнайы аймаққа тасталды; PD112 ұшқышы зениттік оқтың әсерінен бомба нысанасын көру панелі қирап қалған күйінде де бомбалауға шешім қабылдады. Үш соққыға ұшырады және бір Tallboys бомбасы тасталатын кезде ілініп қалды, 15 секундтан кейін құлап, көпірден өтіп кетті. Кейінірек жүргізілген талдаулар көрсеткендей, бір Tallboys көпірдің оңтүстік жағындағы жағалауға, көпірдің тірегінен шамамен 30,48 метр қашықтықта түсті және жарылыстың күші оны жылдырып, көпірдің бір бөлігі өзенге құлап кетті. Тағы бір Tallboys көпірдің солтүстік жағына тиді, зақым тез жөнделді; ал оңтүстік жағына тигені толтырылып, жаңа рельстер төселді. Ақырында, немістер одақтастардың құрлыққа шабуылын қиындату үшін көпірді қиратты. Ланкастер NG489 зениттік оққа түсті, экипаж бақылауды қайтару үшін Grand Slam бомбасын тастап кетті. Тағы бірнеше Ланкастер зениттік оқтарға түсті, ал тағы төртеуі Me 262 истребительдерімен шабуылға ұшырады, олардың он бесеуі нысанаға ұшып бара жатқанда көрінді.

27 наурыз

617 эскадрильясының 20 «Ланкастер» ұшағы, олардың 13-і «Гранд Слэмді», қалғандары «Таллбойларды» алып жүрді. Олар ашық көрінуде «Валентин» суасты қайықтарының бекінісіне шабуыл жасады, 11-топтың 90 «Мустанг Mk III» ұшақтары сүйемелдеді. 1944 жылдың қазан айынан бері Везер өзенінің жағасында, Вегесактан солтүстікке және Бременнен солтүстік-батысқа қарай орналасқан Фарге ауылында құрылыс жүргізіліп жатқандығы байқалды. Ғимараттың жер үстінен 29,26 м және жер астынан 12,50 м биіктігі, ұзындығы 419,10 м және ені 96,01 м болатын, кеңістікті қоршаған құрылыс еді. Қабырғалар мен шатырлар темір бетоннан жасалған, қабырғаларда бетонмен толтырылған аркалы фермалар орналасқан. Шатырдың қалыңдығы шамамен 4,57 м болды және 7,01 м қалыңдыққа дейін нығайтылып жатты. Фарге XXI типті U қайықтарын құрастыруға арналған. Вегесактағы Bremer Schiff und Maschinenfabrik (Bremer Vulkan) кеме жасау зауыты мен құрылыс алаңы «Валентин» деп аталды, құрылысы 1943 жылдың басында басталды. Алаң өзен иілімінің дөңес жағында таңдалды, себебі ол лайлануға бейім емес еді; суасты қайық бөлімдерін баржаларда жеткізіп, құрастырылған U қайықтарын шығаруға мүмкіндік беру үшін өзен төсегі 7,01 м тереңдікке дейін қазылды. 1945 жылдың наурызында өндіріс басталып, тамызда толық өндіріске қол жеткізу жоспарланған; кесте кейіретеуге ұшырады, бірақ өндіріс екі ай ішінде басталмақ. Бір «Ланкастер» ұшып шыққаннан кейін дереу қайтып оралды, ал екіншісі нысана үстінде қозғалтқышы бұзылып, «Гранд Слэмді» Солтүстік теңізге тастап қайтты. «Ланкастерлер» тобы орташадан ауыр қарсыласуға тап болды, бірақ жауынгерлік ұшақтар жоқ еді. Бомбалар шамамен бір минут ішінде тасталды және 1 сағаттық кешіктірілген оқ-дәрілерге қарамастан, үш бомба бірден жарылды. Бекініске түскен 14 оқтың екеуі «Гранд Слэм», біреуі «Таллбой» болды, оқтар шатырдың балықтанбаған бөлігіне, батыс жағынан түсті. «Гранд Слэмдер» бетонға 2,44 м тереңдікке еніп, шатырдың бір бөлігін құлатып, екі жылжымалы кранды құлатты. Шатырдың нығайтылған бөлігі мен перископ сынау мұнарасы да зақымдалды. Бір бомба солтүстік жақтағы электр стансаларына, бетон араластыру қондырғыларына және баспаналарға зақым келтірді. Ғимараттың ішінде болған теңізшілер кейіннен қатты діріл болғанын хабарлады, бұл олардың моральдық жағдайын нашарлатты; ешқандай ұшақ жоғалмады.

Twenty Lancasters of 617 Squadron, 13 carrying Grand Slams, the remainder carrying Tallboys, attacked the Valentin submarine pens in clear visibility escorted by 90 Mustang Mk IIIs of 11 Group. Since October 1944, building work had been seen at Farge, a village on the Weser river, north of Vegesack and north west of Bremen. The building had 29.26 m of the structure above ground and 12.50 m below, was 419.10 m long and 96.01 m wide, enclosing of space. The walls and roof were made of reinforced concrete with arched trusses on the walls, filled with concrete. The roof was about 4.57 m thick and was being reinforced to a thickness of 7.01 m. Farge was intended for the assembly of type XXI U boats. The shipyard Bremer Schiff und Maschinenfabrik (Bremer Vulkan) at Vegesack and the site of the building, was code named Valentin, construction beginning early in 1943. The site was chosen because it was on the convex side of a curve in the river less prone to silting; the river bed was dredged to a depth of 7.01 m to allow submarine sections in on barges and assembled U boats out. Production was expected to begin in March 1945, full production to be achieved in August; the schedule had slipped but production was to start within two months. One Lancaster had returned soon after take off and another turned back over the target with engine trouble, ditching the Grand Slam in the North Sea. Moderate to heavy flak was encountered by the gaggle of Lancasters but there was no fighter opposition. The bombs were dropped in about a minute and despite 1 hour delay fuzes, three bombs exploded immediately. Two of the fourteen hits on the pens were by Grand Slams and one by a Tallboy, the hits landing on the un thickened part of the roof on the west side. The Grand Slams penetrated 2.44 m into the concrete causing about of the roof to fall in bringing down two moveable cranes. The thickened part of the roof and a periscope testing tower were also damaged. One bomb damaged power stations, concrete mixing facilities and shelters on the north side. Marines who had been inside the building reported later that there was a huge concussive effect, which severely depressed their morale; no aircraft were lost.

Гамбург, 9 сәуір

617 эскадрильясының 17 «Ланкастер» ұшағы Гамбургтегі Финкенвердер U қайықтарының бекінісін бомбалауға жіберілді, олардың екеуі «Grand Slam», ал қалғаны «Tallboys» тасыды. Бекініс 3,51 метр қалыңдығы бар, болат арқалықтармен және фермалармен нығайтылған ғимараттың ішінде орналасқан. 5-топтың 40 «Ланкастер» ұшағы жақын жердегі мұнай сақтау резервуарларын бомбалауға дайындалды. Ауа райы ашық, бірақ қаланың үстінде жұқа тұман және жіңішке циррус бұлттары болды, көріну өте жақсы еді. 11-топтың эскорт ұшақтары 120 «Mustang Mk III», 30 «Mustang Mk IV», 59 «Spitfire Mk IX» және 24 «Spitfire Mk XVI» ұшақтарынан тұрды, олар Me 262 реактивтік ұшақтарының кез келген араласуына қарсы тұру үшін жіберілді. Люфтваффе ұшақтары, соның ішінде реактивтік ұшақтар, формацияны ұстауға тырысты, және көптеген зениттік оқтар ұшырылды, нәтижесінде бомбалау алдында алты «Ланкастер» зақымдалды. Солтүстік және батыстағы ғимараттарға да тиді, ал барлау суретінде жеті соққы тіркелді, олардың төртеуі шатырды тесіп өтті. Соғыстан кейінгі есепте алты «Tallboys» соққысы, екі «Grand Slam» және қалған «Tallboys» суға түскені жазылды. Алты «Tallboys» шатырды жартылай тесіп кіріп, арқалықтарға соқтығысып, жарылып, төбеде тесіктер жасады және жүздеген тонна бетонды бекініс ішіне құлатты. Бекіністе 3000 адам болды, бұл әдеттегіден азырақ еді, себебі ол «Ақындар күні» болды, сол күні неміс жұмысшылары сағат 16:00-де жұмысты тоқтатып кетіп қалды; 27 адам қаза тапты, шамамен алпыс адам ауыр жарақат алды және үрей туды, U 906 және U 1192 зақымдалды. Шамамен отыз Me 262 пайда болды, ал 467 эскадрильясы RAAF мұнай резервуарларына шабуыл жасағанда, жылдамдығын арттырып, бұрылып, 617 эскадрильясының соңында қалды. «Mustang» ұшақтары қосымша жанармай бактерілерін тастады, ал 122 эскадрильясы неміс реактивтік ұшақтарын қарсы алды, олар қашқанға дейін шабуыл жасады. Польшаның 306, 309 және 315 эскадрильялары реактивтік ұшақтарға шабуыл жасап, үш Me 262 ұшағын атып түсірді және үшеуін зақымдады; екі «Lancaster» ұшағы атып түсірілді.

Хелиголанд, 19 сәуір

19 сәуірде Солтүстік теңіздің оңтүстік-шығыс шетіндегі Хелиголанд шығанағындағы Хелиголанд және Дюне аралдарындағы жағалау артиллериялық батареяларына шабуыл жасалды. Басты аралдағы әскери нысандар Эльба және Везер өзендерін бақылайтын радар станциясы, әуежай және әрқайсысы зениттік қарулары бар жағалау батареясын қамтыды. Одақтас кемелерінің Эльба және Везер эстуарияларына кіруін қамтамасыз ету үшін Бомбалау командасы аралға бомбалармен шабуылдауды жоспарлады, бірақ аралдардағы кем дегенде қырық ауыр зениттік қаруды басып тастау қажет болды. Оқ позицияларының диаметрі шамамен 18,29 метр болатын, тек тікелей соққылар немесе жақын арадағы жарылыстар тиімді болар еді. 18 сәуірде 969 бомбалаушы ұшақ зениттік қаруларға шабуыл жасады, бірақ кейбіреулері әлі де жұмыс істеп тұрды. 19 сәуірде 617 эскадрильясының 20 «Ланкастер» ұшағы алты «Гранд Слам» және он төрт «Таллбой» бомбасымен шабуылдады; 9 эскадрильясының 16 «Ланкастер» ұшағы 25 секундке кешіктірілген «Таллбой» бомбаларын тасыды. RAF кинотобының «Москито» ұшағы шабуыл жасаушыларға сүйемелдеді, ал 11-ші және 12-ші топтардан құралған эскорт ұшақтары 11 «Мустанг Mk III», 42 «Спитфайр Mk IX» және 26 «Спитфайр XVI» ұшақтарынан тұрды. Артиллериялық позициялар аралдың солтүстік және оңтүстік басында орналасқан, үш нысаналық нүкте таңдалды – екеуі 9-шы эскадрильяға, біреуі 617-ші эскадрильяға. 9-шы эскадрилья аралға ұшып бара жатқанда, 617-ші эскадрилья шабуыл жасап жатқанын көріп, таң қалды, 304,80 метрге көтеріліп, жолдан шығып, эскорт ұшақтарын күтіп тұрып айналып өтті. 617-ші эскадрильяның шабуылы екі толқынмен жасалды, зениттік оқ атысы дерлік болған жоқ, бір ұшақтан басқа барлығы бомба тастады. Фотосуреттерде H нысаналық нүктесіне екі тікелей соққы және бірнеше жақын арадағы жарылыстар тіркелді, бұл зақымды күшейтті. Басты күштер тағы да шабуыл жасауды жоспарлады, бірақ соғыс одан бұрын аяқталды.

Талдау

1991 жылы Алан Купер 1945 жылдың наурыз айында 156 күндік ұшу миссиясы орындалғанын, оның 31-і Grand Slam, ал 40-ы Tallboys бомбаларымен жүзеге асырылғанын жазды. 617-ші және 9-шы эскадрильялардың Tallboy бомбаларымен жасаған бомбалаудың дәлдігін талдау көрсетті, әртүрлі бомбалау аспаптарын және әртүрлі биіктіктен бомбалауды пайдаланғанда, 617-ші эскадрилья тастаған Tallboy бомбаларының 1 пайызы мақсаттан ауытқудың үлкен қатесіне (мақсаттан біршама артық ауытқу ретінде анықталған) ие болды, ал 9-шы эскадрилья тастаған Tallboy бомбаларының 10 пайызы осындай қателіктерге ұшырады. Tallboy бомбасынан айырмашылығы, Grand Slam бетон төбелерді тесіп өту үшін жасалған және бұрынғы бомбаларға қарағанда бекіністерге қарсы тиімдірек болды. Соғыс аяқталғанға дейін 41 Grand Slam операцияларда қолданылды, бірақ 2004 жылы Стивен Флоуэр 42 бомба туралы жазды, ол бұл көрсеткішті 2013 жылғы жарияланымда қайталады. 1947 жылы сэр Артур Харрис жазғандай, 2013 жылы Стивен Флоуэр мықты бетонмен нығайтылған ғимараттарға түсіргенде Grand Slam соққыда ыдырап немесе ертерек жарылатынын жазды. Grand Slam бетонға түскенде тиімділігі шектеулі болғаны таңқаларлық емес, өйткені ол жерге түсіп, содан кейін ғимараттардың іргетасының астында жарылып, құрылыстың төмендеуіне мүмкіндік беретін жер сілкінісін тудыру үшін жоспарланған. Grand Slam және Tallboy бомбалары дәстүрлі бомбалардың тудыра алмайтын зиянды келтірді және немістердің қолда бар қарсылық құралдарына елеулі нұқсан келтірді, соғысты жалғастыру үшін жаңа қару-жарақтарды әзірлеуді шектеді. 2013 жылы Стивен Флоуэр жер сілкінісін тудыратын бомбалар көбінесе бейбіт азаматтардың көптеп қаза болуына себеп болмағанын және 1945 жылдың соңында атом бомбалары пайда болғанға дейін соғыста қолданылған ең тиімді бомбалар болғанын жазды.

Фронт желісі операциясы/Руби жобасы

1946 жылдың наурыз айынан бастап, «Фронт желісі» операциясы (британдық атауы) / «Руби» жобасы (АҚШ атауы) – нығайтылған бетон нысаналарға қарсы тесіп өтетін бомбаларды қолдануды зерттеу жоспары болды. Бремен қаласының жанындағы «Валентин» U қайықтарының бекінісі таңдалды, ол 1945 жылдың 27 наурызындағы шабуылдан кейін тастап кетілген еді. 9-шы және 617-ші эскадрильялар Тынық мұхиты аймағына «Тайгер күшіне» қосылу үшін ауыстырылғандықтан, «Гранд Слам» бомбаларын 15-ші эскадрильяның «Ланкастер» ұшақтары тасыды. 617-ші эскадрилья экипаждары шетелге жіберілмегендері 15-ші эскадрильяның C рейсіне, өздерінің B. Mk 1 (Specials) және SABS бомба көздегіштерімен бірге қосылды. Корольдік теңіз күштерінің «Дисней» бомбалық сынақтары үшін пайдаланылған Па-де-Каледегі «Уоттен» бекінісі «Гранд Слам» бомбаларымен бомбаланды. 1946 жылдың мамыр айында АҚШ-тың B-29 бомбалаушыларының қатысуымен «Фронт желісі» операциясы басталды. «Таллбой» және «Гранд Слам» бомбалары «Валентин» бекінісі мен Хелиголандқа тасталды, он үш бомбалаудан тек екі соққыға қол жеткізілді. RAF және USAAF есептерінде бомбалардың ешқайсысы нығайтылған бетонға қарсы тиімді емес екені және 1947 жылы қосымша сынақтар қажеттігі туралы қорытынды жасалды. Сынақтар 15-ші эскадрилья теңіз кемесіне он бес бомба тастағаннан кейін қайта басталды. Эскадрильяда алты «Ланкастер» болды, олардың төртеуі B. Mk 1 (Special) болды және сыналып жатқан бомбаларды тасымалдауға қабілетсіз еді. Қалған екеуі бомбаны тасымалдай алды, бірақ 15-ші эскадрилья «Авро Линкольн» ұшақтарымен қайта жарақтандырылды, ал олардың алтауы SABS және радиолокациялық биіктік өлшегіштерін орнату үшін өзгертілді. Үш АҚШ B-29 ұшағы 9144,00 м биіктіктен бомбаларды тастауға қатысты, бұл SABS-тың ең жоғарғы шегінен асып түсті. B-29 ұшақтары сонымен қатар АҚШ-тың жаңа «Amazon II» және «Samson» бомбаларын тастады, екеуі де «Руби II» операциясында, кейін «Харкер» жобасы деп аталды. Соғыс кезінде «Гранд Слам» шабуылына дейін 542-ші эскадрильяның фотобарлау бөлімі түсірген суреттер нысананы қызыл тулармен белгілеу үшін пайдаланылды және бомбалауды түсіру үшін камералар орнатылды. 4 тамызда B-29 ұшақтары 5181,60 м биіктіктен алты соққы және он бестен бес «Amazon II» соққысына қол жеткізді. 20 қыркүйекте 15-ші эскадрильяның «Линкольн» ұшақтары бомба тастап, жеті соққыға қол жеткізді, олардың кейбіреуі шатырда жарылды. Жеті сынақтан үш соққыға қол жеткізілді.

Beginning in March 1946, Operation Front Line (British title) / Project Ruby (US title), was a plan to investigate the use of penetration bombs against reinforced concrete targets. The Valentin U boat pens near Bremen were chosen, having been abandoned after the attack on 27 March 1945. Since 9 Squadron and 617 Squadron had been transferred to the Far East to join Tiger Force, Grand Slams were carried by Lancasters from 15 Squadron, into whose C Flight, the 617 Squadron crews not sent abroad were moved with their B. Mk 1 (Specials) and their SABS bomb sights. The Watten bunker, in the Pas de Calais, which has been used for Royal Navy Disney bomb tests, was bombed with Grand Slams. In May 1946, Operation Front Line began with the participation of US B 29 bombers. Tallboy and Grand Slams were dropped on the Valentin pens and Heligoland; only two hits were achieved from thirteen bombings. The RAF and USAAF reports concluded that none of the bombs were effective against reinforced concrete and suggested more tests in 1947. The tests were resumed after 15 Squadron had finished dropping fifteen bombs on a battleship for the RN. The squadron was down to six Lancasters, four being B. Mk 1 (Special)s, not capable of carrying the bombs being tested. The other two could carry the bomb but 15 Squadron was re equipping with Avro Lincolns and six of these were to be altered to carry SABS and radar altimeters. Three USAF B 29s participated again to drop the bombs from 9144.00 m which was above the ceiling of the SABS. The B 29s were also to drop the new US Amazon II and Samson bombs, both , in Operation Ruby II, later called the Harker Project. Photographs taken by 542 Squadron, a photographic reconnaissance unit, before the Grand Slam attack during the war were used to stake out the target with red flags and cameras were set up to film the drops. On 4 August the B 29s achieved six bomb hits from and five Amazon II hits out of fifteen from 5181.60 m. From 20 September, 15 Squadron Lincolns dropped the bomb and achieved seven hits, some of which broke on the roof. Tests with a obtained three hits out of seven.

Мысалдар

Бес "Гранд Слем" бомбасы Ұлыбританияда сақталып, RAF мұражайында (Лондон), Бруклендс мұражайында, RAF Лоссимут, Дамфрис және Галлоуэй авиация мұражайында, сондай-ақ RAF Конингсбидегі "Британия шайқасы" ескерткіш ұшуының келушілер орталығында қойылған. Құйрықтары жоқ корпустары Шеффилдтегі Келхам аралы мұражайында және Элвингтондағы Йоркшир әуе мұражайында көрініс тапқан. "T 12 Cloudmaker" – "Гранд Слем" бомбасының американдық үлгісі, оның бір данасы АҚШ-тағы Әуе күштері қару-жарақ мұражайында көрсетілген.