Кіріспе

Үнді мұхитындағы шашыраңқы аралдар (немесе Îles Éparses de l'océan Indien) Үнді мұхитындағы төрт шағын коралл аралдарынан, атоллдан және рифтен тұрады; олар Француз Оңтүстік және Антарктика жерлерінің бесінші округін құрайды, бірақ Комор, Мадагаскар және Маврикий аралдардың кейбіреуіне немесе барлығына дауласып отырады. Аралдардың ешқайсысында тұрақты халық болған емес, бірақ француз қарулі күштері кейбір аралдарда шағын әскер контингенттерін ұстап тұрады. Екі арал – Европа аралы мен Хуан-де-Нова аралы, сондай-ақ Бассас-да-Индия атолы Мадагаскардың батысындағы Мозамбик арнасында орналасқан, ал үшінші арал – Тромелин аралы Мадагаскардың шығысында, ал Глориосо аралдары Мадагаскардың солтүстік-батысында жатыр. Мозамбик арнасында Франция мен Комор аралдары Глориосо аралдарының бір бөлігі санайтын, көбінесе су астында қалған Банк-ду-Гейзер рифі де орналасқан. Аралдар табиғат қорықтары ретінде жарияланған. Бассас-да-Индиядан басқа, олардың барлығында метеорологиялық станциялар бар: Глориосо аралдарындағы, Хуан-де-Новадағы және Европа аралындағы станциялар автоматтандырылған. Атап айтқанда, Тромелин аралындағы станция Мадагаскар, Маврикий немесе Реюньонға қауіп төндіретін циклон туралы ескертеді. Банк-ду-Гейзер мен Бассас-да-Индиядан басқа, әрбір аралда 500 метрден асатын ұшу-қону жолағы бар.

Шолу

Арал / АтоллСтанциясыКерекшілік аумағы (км²)Лагуна (км²)ЭЭЗ (км²)КоординаттарыОрналасуы (Банк дю Гейзерді қоса алғанда)11 5 29.6 48,350Солтүстік Мозамбик арнасы19 0.8 –280,000Батыс Үнді мұхиты14 4.4 (1)61,050Орталық Мозамбик арнасы– 0.2 79.8123,700Оңтүстік Мозамбик арнасы12 28 9127,300Оңтүстік Мозамбик арнасыЖалпы56 38.4 118.4640,400

Әкімшілік

2005 жылдың 3 қаңтарынан бастап Шашылған аралдар Француз Оңтүстік және Антарктика аймақтарының бас әкімшісі арқылы француз мемлекетінің атынан басқарылады, ол Реюньонда орналасқан. Бұрын Шашылған аралдар 1960 жылы Мадагаскар тәуелсіздік алғаннан бері Реюньон префектісінің басқаруында болған. Франция Мадагаскардың талап етуімен Мозамбик бұғазындағы әрбір аралда шамамен 14 сарбаздық гарнизонды ұстап тұрады. Сарбаздарға Реюньонда орналасқан француз әскери кемелері жыл бойына шамамен төрт рет патрульдік және жабдықтау миссияларын жүргізіп қолдау көрсетеді. Глориозо аралдарын Комор аралдары да, ал Тромелин аралын Маврикий да өздеріне қарайды. Франция Шашылған аралдардағы әрбір кішкентай аралдың төңірегінде 200 теңіздік миль (370 км) эксклюзивті экономикалық аймаққа (ЭЭА) ие, бұл Майотта және Реюньон аралдарының ЭЭА талаптарымен бірге Батыс Үнді мұхитында бір миллион шаршы километрден (400 000 шаршы миль) астам аумақты құрайды. ЭЭА-лардың көршілес мемлекеттермен елеулі жапқышулары бар.

Егемендік дау

Маврикий, Мадагаскар және Комор аралдары Францияның осы аралдарға қатысты егемендігін даулап отыр. Маврикий Тромелин аралын өзіне қарасты деп мәлімдейді және 1722 жылы Франция ашқан бұл арал 1814 жылғы Париж шарты бойынша берілмегенін айтады. Мадагаскар Глориозо аралдарына (Банк-дю-Гейзерді қоса) егемендік құқығын талап етеді, бірақ бұл аралдар тобы ешқашан Мадагаскар протекторатының құрамына кірген емес. Олар Майотта колониясының және оның тәуелді территорияларының бөлігі болған, кейін 1946 жылы Мадагаскардан бөлек басқарылатын француздық Комор аралдарының құрамына өткен. Комор аралдары да Глориозо аралдарын (Банк-дю-Гейзерді қоса) даулы француз аймағы Майоттың бір бөлігі ретінде талап етеді. Бұдан бөлек, Мадагаскар 1972 жылдан бері Бассас-да-Индия, Европа аралы және Хуан-де-Нова аралын да өзіне қарасты деп талап етеді, ал 1979 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының қарары (заңдық күші жоқ) осы аралдарды Мадагаскарға беруді ұсынды. Сейшель аралдары Франциямен теңіз шекарасы туралы келісімге қол қойылғанға дейін шашыраңқы аралдардың бір бөлігіне де талап еткен.