Кіріспе
Айрис Уайлдтайм – жазушы Пол Магрс құраған ойдан туған кейіпкер. Ол көптеген баспагерлер жариялаған әңгімелерде, романдарда және аудиодрамаларда кездеседі. Ол ең белгілісі – ұзақ жылдар бойы көрсетілген британдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Доктор Кто» негізіндегі спин-офф медиасындағы кейіпкер ретінде танымал, онда ол кейде қарсы шыққан Уақыт Лорды ретінде бейнеленеді. Оның әңгімелері «Жаңа толқын» стилінде, сызықтық емес, кейде сана ағыны тәрізді баяндаумен, «Доктор Кто» мен халық мәдениетіне сілтемелермен, сондай-ақ сенімсіз баяндау тақырыптарымен ерекшеленеді. Оның мінезі көңілді, тәлкекке құмар, Докторды әжуалауға және қиын жағдайға түсуге ұнайды.
Тарих
Айрис Уайлдтайм алғаш рет Магрстың жанрлық емес романдарының бірінде, "Өмір бойы белгіленген" романында, қалыпты өмірден әлдеқайда ұзақ өмір сүрген лесбиян романшы ретінде пайда болады. Романның соңында Айрис Уайлдтайм көз жұмып, кейіннен қайта тууға ұқсайтын жағдайда нәрестеге айналады. Магрс кейінірек жазған кітаптарында пайда болған нәресте Айрис, сондай-ақ "Феникс соты" ортасында оқиғасы өрбиді. Айристің Doctor Who-ға алғашқы қадамы "Ескі жалындар" атты қысқа әңгімесінде болды, онда ол Төртінші Доктор мен Сарамен кездеседі. Доктор Иристі "ескі досы" деп біледі, ол 20 ғасырдағы Лондонның AEC Routemaster екі қабатты автобусында (Путни Комонға 22 маршруты) саяхаттап жүреді, бұл шын мәнінде оның ТАРДИС-і. Ол сонымен қатар серияның "негізгі қарама-қайшылықтарына" "этикалық сын" болып табылады. 2011 жылы SFX Айрис Уайлдтаймды "Жоғары 5 спин-офф серіктесінің" бірі деп атап, "оның оқиғалары (Доктормен және жеке кітаптар желісінде) қуаныш сыйлайды" деді. Айрис "Қызыл императрица" және "Көк періште" романдарының маңызды кейіпкері болды, сондай-ақ BBC кітаптарының қатарында бірнеше қысқа әңгімелер мен романдарда пайда болды, соңғысы 2002 жылы жарық көрген "Жынды иттер мен ағылшындар" романы болды. Одан бері кейіпкер Магрс және басқалар редакциялаған бірнеше қысқа әңгімелер антологиясының тақырыбы болды, олар Obverse Books және Big Finish Productions баспаларында жарияланды, ал Snowbooks баспасында екі роман жарық көрді. 2001 жылы Филипп Пурсер Халлард "Құтқарылғандар қаласындағы Айрис Уайлдтайм" атты романға ұсыныс енгізді, онда Айрис заманның соңындағы барлық адамдар қайта тіріліп, өлмейтін болатын жасанды әлемде көрінуі мүмкін еді. Алайда, сол кезде Iris Wildthyme романдарының желісі тиімді емес деп есептелгендіктен, ұсыныс қабылданбады. Пурсер Халлард оқиғаның элементтерін 2002 жылғы "Соғыстың кітабында" (онда Айрис аты аталмайтын саяхатшы ретінде пайда болады) және 2004 жылғы "Құтқарылған қаланың кітабында" қайта пайдаланды. 2002 жылы кейіпкер Big Finish Productions аудио пьесаларында эпизодтық кроссовер кейіпкері ретінде пайда бола бастады, оны Кэти Мэннинг дауыстады. Мэннингтің рөлге бекітілуінен кейін, Big Finish (содан кейін Obverse Books) компаниясы таңбалар мен мұқабаларда қолданған кейіпкердің суреті енді Мэннингтің бейнесін көрсетеді. Кейіпкер аудиодрамалардың бес "маусымында" басты рөлде ойнады, олар 2005, 2009, 2012, 2013 және 2015 жылдары жарық көрді. Екінші маусымның әр шығарылымы 1960 жылдардан 1990 жылдарға дейінгі теледидардағы Doctor Who-ның он жылдығының пародисі болып табылады. 2012 жылы шыққан "Iris Rides Out" шығармасы авторлық құқығы толыққаннан кейін пайда болған Карнаки Ghost Finder кейіпкерімен кроссовер болып табылады. Айрис кейбір ерте кездескен оқиғаларында (соның ішінде "Verdigris" және "Wildthyme on Top") өзінің серігі Томмен бірге болса да (аудиода Ортис Делей ойнады), Big Finish, Obverse Books және Snowbooks шығармаларында оның әдеттегі серігі – 10 дюймдік сезімтал, құймақ ойыншық Панда (аудиода Дэвид Бенсон ойнады).
In 2002, the character started appearing as an occasional crossover character in audio plays by Big Finish Productions, where she is voiced by Katy Manning. Following the casting of Manning in the role, imagery of the character used by Big Finish (and, later, Obverse Books) on packaging and covers now depicts Manning's likeness. The character has appeared as the main character in five "seasons" of audio dramas, released respectively in 2005, 2009, 2012, 2013 and 2015, Each release of the second season is a pastiche of a decade of televised Doctor Who, from the 1960s through to the 1990s. The 2012 release Iris Rides Out is a crossover with the out of copyright character Carnacki the Ghost Finder. Although in some of her early appearances (including Verdigris and Wildthyme on Top) Iris is accompanied by her companion Tom (played on audio by Ortis Deley), her usual foil in her Big Finish, Obverse Books and Snowbooks appearances is Panda, a 10 inch tall sentient, stuffed toy (played on audio by David Benson).
Кейіпкер
Айрис Оңтүстік Галлифрей тауларында, әпкелер үйінде (қарындастардан айырмашылығы) өскенін және сонымен қатар, ол өзінің барлық жазбаларын Матрицадан өшіргенін, бұл уақыт иелері ол туралы ештеңе білмейтінін түсіндіреді. Ол Галлифрейдің жойылуынан және "Аталар жасушасы" романының соңында болған уақыт иелерінің тарихтан кері әсерімен жойылуынан аман қалғандығы белгілі. Ирис "Қызыл императрицаның" соңында (Барбарелладағы Джейн Фондаға ұқсас нысанға) қайта жаңарады және кем дегенде алты басқа бейнесі бар екені белгілі. Солардың бірі, Бьянка (дауысы Мария Макэрлейн), Big Finish Productions аудио спектаклінде "The Wormery" пайда болады және Доктордың зұлым Валейард бейнесіне ұқсас. Айрис сондай-ақ UNIT үшін ғылыми кеңесші ретінде және Инкурация және онтологиялық кереметтер министрлігі (MIAOW) үшін жұмыс істеген. Доктордың ТАРДИС-інен гөрі Айрис автобусы оны көркем жанрлар мен тіпті мәтіндер арасында жылжытуға арналған құрылғы болып табылады. "Доктор Ху" ғаламшарының аясында мұның бәрі Айристің "Көк періште" романындағы ол Аверстан, түбегейлі басқа физикалық заңдары бар сюрреалистік параллель ғаламнан келген деген мәлімдемесімен түсіндірілуі мүмкін. Жақында Big Finish аудио және Obverse Books қысқа әңгімелерінде ол Time Lords-қа ұқсамайтын нәсілдің билік еткен The Clockworks, Obverse планетасынан келгенін мәлімдеді.