Кіріспе

Бөктердің төменгі жағына жиналған, біріктірілмеген, бос шөгінділер.

Коллювий (сонымен қатар коллювиалды материал немесе коллювиалды топырақ) – жаңбырдың шаюы, беттік ағыс, баяу және үздіксіз төмен жылға қарай сырғу, немесе осы процестердің әртүрлі үйлесімі арқылы бөктердің төменгі жағына жиналған, біріктірілмеген бос шөгінділердің жалпы атауы. Коллювий әдетте әртүрлі тау жыныстары мен шөгінділердің әртүрлі өлшемдегі бөлшектерінен – ұсақ тозаңнан бастап ірі тас кесіктеріне дейін құралады. Бұл термин сонымен қатар шоғырланбаған беттік ағыс немесе беттік эрозия арқылы бөктердің төменгі жағына жиналған шөгіндіні нақты атау үшін де қолданылады.

Орналасқан жері

Коллювиация – тау беткейінің төменгі бөлігінде коллювиумның жиналу процесін білдіреді. Коллювиум – көлбеу тау беткейінің немесе жартастың түбінде орналасқан, әдетте, нашар біріккен, бұрышты материал. Коллювиум көлбеу беткейлерде немесе шатқалдар мен ойыстардың ішінде жататын кең жапырақшалар немесе жаңқалар түрінде жиналады. Мұндай коллювиум жиналымдары бірнеше метрге дейін қалыңдыққа жете алады және көбінесе көмілген топырақтар (палеосолдар), қарапайым қабаттану және қазба-толтыру тізбектерінен тұрады.

Маңыздылық

Қалың коллувий жинақталулары палеозольдерге, сондай-ақ өсімдіктер мен жануарлардың, омыртқасыздар мен омыртқалылардың қалдықтарына сүйенген ұзақ мерзімді палеоклиматтық өзгерістердің мол жазбасын сақтай алады. Коллувий мұздықтардан төмен қарай тасымалданған тау жыныстарынан да құралуы мүмкін, осылайша бұрынғы суық және/немесе ылғалды ауа-райы кезеңдерін көрсетеді. Бөлшектік коллувий шөгінділері топырақтың құрамын ашып, химиялық ыдырау процестерін көрсете алады.

Аллювиуммен салыстырғанда

Коллювий мен аллювийдің анықтамалары бір-бірімен байланысты және бір-біріне тәуелді. Екеуінің арасындағы айырмашылықты түсіну, нақты геологиялық жағдайда болған геоморфтық процестерді дұрыс анықтау үшін маңызды. Аллювий – ағын су арқылы шөгіндірлген құм, саз немесе басқа ұқсас ұсақ материал. Коллювий мен аллювийдің арасындағы ерекшелік ағын судың қатысуымен байланысты. Аллювий нақты ағын судың геоморфтық процестерін көрсетеді, сондықтан аллювий көбінесе су ағынымен бірге тасымалданатын және шөгіндірілетін ұсақ саз және балшықтан тұрады. Осы себептерге байланысты, аллювий әдетте жақсы сұрыпталған материал, ал коллювий – сұрыпталмаған.