Кіріспе

Биоэквиваленттілік – екі дәрілік препараттың күтілетін in vivo биологиялық теңдестігін бағалау үшін фармакокинетикада қолданылатын термин. Егер екі өнім биоэквивалентті деп айтылса, олардың барлық жағдайларда бірдей болуы күтіледі. Бір мақалада биоэквиваленттілік мынадайша анықталған: «Егер екі дәрілік өнім фармацевтикалық түрде тең болса және олардың биожетімділігі (жетімділік жылдамдығы мен деңгейі) бірдей молярлық дозада қолданғаннан кейін тиімділігі және қауіпсіздігі тұрғысынан бірдей болады деп күтілсе, онда олар биоэквивалентті болып табылады. Фармацевтикалық теңдік дегеніміз – бірдей белсенді заттың бірдей мөлшері, бірдей дозалық түрі, бірдей қолдану жолы және бірдей немесе салыстырмалы стандарттарға сәйкес келуі». Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) бойынша, «Егер екі дәрілік өнім фармацевтикалық түрде тең немесе фармацевтикалық балама болса, олар биоэквивалентті болып табылады. Олардың биожетімділігі, жылдамдық (Cmax және tmax) және сіңу деңгейі (қисық астындағы аудан) бірдей молярлық дозада бірдей жағдайларда қолданғанда олардың әсерлері шамамен бірдей болады деп күтілуі керек». АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) биоэквиваленттілікті мынадайша анықтады: «Фармацевтикалық баламаларда немесе фармацевтикалық баламалардағы белсенді ингредиенттің немесе белсенді бөлігінің дәрі әсер ететін жерге қол жеткізу жылдамдығы мен деңгейінде маңызды айырмашылықтың болмауы, бұл ингредиенттер тиісті жобаланған зерттеуде ұқсас жағдайларда бірдей молярлық дозада қолданылғанда».

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы екі препаратты биоэквивалентті деп есептейді, егер көп көзді (генерикалық) өнім мен салыстыру препаратының қатынасының 90% сенімділік интервалы AUC0–t және Cmax үшін 80,00–125,00% қабылдау диапазонында жатса. Жоғары өзгеруге бейімделген дайын фармацевтикалық өнімдер үшін Cmax-қа қолданылатын қабылдау диапазонын кеңейтуге болады (69,84–143,19% дейін).

Австралия

Австралияда Терапевтік өнімдер басқармасы (TGA) препараттарды биоэквивалентті деп есептейді, егер екі препараттың арасындағы Cmax және AUC көрсеткіштерінің қатынасының 90% сенімділік интервалы (90% CI) 0,80–1,25 аралығында жатса. Тmax көрсеткіштері де өнімдер арасында ұқсас болуы тиіс. Екі дәрілік зат фармацевтикалық түрде эквивалентті немесе фармацевтикалық балама болса және бірдей молярлық дозада қолданған кезде олардың биожетімділігі тиімділік және қауіпсіздік тұрғысынан бірдей әсер ететіндей дәрежеде ұқсас болса, биоэквивалентті деп саналады. Бұл екі препараттың арасындағы AUC0–t және Cmax көрсеткіштерінің қатынасының 90% сенімділік интервалы (90% CI) 80–125% аралығында болса, расталған болып есептеледі.

Америка Құрама Штаттары

FDA екі препаратты биоэквивалентті деп санайды, егер тесттік (мысалы, жалпылама препараттың) Cmax, AUC(0–t) және AUC(0–∞) салыстырмалы орташа көрсеткіштерінің 90% CI эталондық (мысалы, инновациялық брендтік препараттың) көрсеткіштерімен ашқазанда 80%–125% аралығында болса. Бірнеше ерекшеліктер болғанымен, әдетте тесттік препараттың формулаларын эталондық формулалармен салыстыру үшін, дәріні қабылдау алдында белгілі бір уақыттан кейін тиісті тамақтан кейін қабылдау қажет, яғни «тамақтанғандағы» немесе «тамақ әсері» зерттеуі жүргізіледі. Тамақ әсерін зерттеу жоғарыда сипатталған ашқазандағы зерттеу сияқты статистикалық бағалауды талап етеді. Кейбір препараттардың химиялық құрамы оларды ерекше қиын жағдайға түсіреді деп күдіктенеді. Олардың ішінде хиральды препараттар, нашар сіңірілетін препараттар және цитотоксикалық препараттар бар. Сонымен қатар, күрделі жеткізу механизмдері биоэквиваленттілікте ауытқуларға әкелуі мүмкін. FDA мақұлдаған генерикалық препараттың бірнеше генерикалық нұсқаларының тиімділігі мен жанама әсерлер профилі бойынша тең емес екендігі анықталғанда биоэквиваленттілікті тексеру кезінде маңызды мәселелер туындады. 2007 жылы тамақ өнімдері мен қосымшалары туралы ақпарат беруші ConsumerLab.com және The People’s Pharmacy екі ұйым бупропионның әртүрлі брендтерін салыстырып зерттеу нәтижелерін жариялады. The People’s Pharmacy жалпылама бупропионның жанама әсерлерінің күшеюі және тиімділігінің төмендеуі туралы көптеген хабарламалар алды, бұл оларды ConsumerLab.com-нан өнімдерді тексеруді сұрауға итермеледі. Тексерулер көрсеткендей, Wellbutrin XL 300 мг-ның кейбір генерикалық нұсқалары зертханалық сынақтарда брендтік таблеткамен бірдей нәтиже бермеді. FDA бұл шағымдарды тексеріп, генерикалық нұсқаның бупропион мен оның негізгі белсенді метаболиті гидроксибупропионның биожетімділігі тұрғысынан Wellbutrin XL-мен тең екенін анықтады. FDA сондай-ақ Wellbutrin XL-ден Budeprion XL-ге ауысқаннан кейін депрессияның нашарлауының ең мүмкін себебі – көңіл-күйдің кездейсоқ табиғи өзгерісі екенін мәлімдеді. Науқастардың хабарламаларын бірнеше жыл бойы жоққа шығарғаннан кейін, 2012 жылы FDA бұл пікірді қайта қарастырып, «Budeprion XL 300 мг Wellbutrin XL 300 мг-ға терапиялық баламалықты көрсетпейді» деп жариялады. FDA Wellbutrin XL 300 мг-ның басқа генерикалық нұсқаларының биоэквиваленттілігін тексермеді, бірақ төрт өндірушіден 2013 жылдың наурызына дейін осы мәселе бойынша деректерді ұсынуды талап етті. 2013 жылдың қазанына қарай FDA кейбір өндірушілердің препараттары биоэквивалентті емес екеніне қатысты шешім қабылдады. 2004 жылы Ranbaxy компаниясы өндірілетін генерикалық препараттарға қатысты деректерді жалғандағаны анықталды. Нәтижесінде 30 өнім АҚШ нарығынан алынып тасталды және Ranbaxy 500 миллион доллар айыппұл төледі. Бұл жағдай анықталғаннан кейін FDA көптеген үндістандық препарат өндірушілерін тексерді, нәтижесінде кем дегенде 12 компанияға АҚШ-қа препарат жеткізуге тыйым салынды.