Кіріспе

Chinon (ʃinɔ̃) – Франциядағы коммуна, Индре-и-Луар департаменті, Центр-Валь-де-Луар аймағы. Чинонның айналасындағы дәстүрлі Туран провинциясы 15-шы ғасырдың соңы мен 16-шы ғасырдың басында француз патшалары мен олардың ақсүйектерінің сүйікті демалыс орны болды. Олар салған немесе ескі бекіністердің орнына тұрғызған Ренессанс шатолары Луара алқабының бұл бөлігіне "Францияның бағы" деген есім берді. Чинон орта ғасырларда маңызды стратегиялық рөл атқарды және француз және ағылшын патшаларына қызмет етті. Чинон өзінің шарабымен, қамалымен және тарихи қаласымен әйгілі. Луара алқабының бұл бөлігі 2000 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген.

Шарап

Виен өзенінің жағалауларына қашалған үңгірлер немесе шарап сақтау орындары Шинонның әйгілі Каберне Фран негізіндегі қызыл шараптары үшін пайдаланылады.

Тарихи қала

Тарихи қала Чинон орта ғасырлар мен Ренессанс дәуірінің басында, Луара аймағы король сарайының ордасы болған кезде, ерекше сәулеттік ансамбльді ұсынады. Топография маңызды рөл атқарды: бұрынғы бекінілген қала қамалдың іргесінде, тасты тік жардың басында орналасқан, солтүстік жағын қорғап, оңтүстікте Виен өзенімен бірге дамыды. Екі жақтағы табиғи қорғанысқа қоса, бұл қала кеңістігін ұзын, тар етіп, негізгі көшелер өзенге параллель жүргізілді. Қала өзеннің екі жағында да дамыды: қамалдың іргесіндегі бекінілген қала; шығысқа қарай канондар ауданы; ал екінші жағалауда Пуатудың оңтүстік аймақтарына қарай созылған қала маңы, 12 ғасырдағы Плантагенеттер үшін маңызды болды. Қамалдың іргесіндегі бұрынғы бекінілген қалада ескі үйлер мен тар көшелердің көптеген мысалдары бар, соның ішінде 14 немесе 15 ғасырдың соңына жататын жартылай ағаштан салынған үйлер де кездеседі. Үйлердің көпшілігі осы ауданның басты көшесі – Вольтер көшесі бойында орналасқан, ол кейін Гало-романдық Гауте-Сен-Морис көшесіне айналады. Сондай-ақ, бірнеше жеке үйлер немесе қалалық сарайлар бар, олардың кейбіреулерінде әсем мұнаралар, бұралып өркендейтін баспалдақ мұнаралары және 15-шы ғасырдың соңы мен 16-шы ғасырдың басына тән декоративтік элементтер бар. Ал басқалары, қарапайым және классикалық стильде, кейінгі кезеңдерде салынған, 17 және 18 ғасырларға жататын көрнекті мысалдары да бар. Бұл көше Сент-Морис шіркеуінен өтіп, бұрынғы бекіністермен қоршалған жеріне дейін жалғасады. Сондай-ақ, "Гранд Карои" басты жол торабында қала ішінен қамалға кірудің жалғыз жолы болды және 1429 жылы Жанна д'Арк болашақ Карл VII-мен кездесу үшін осы көше арқылы өткен. Тас үйлер жергілікті туф тастан салынған, ол жұмсақ, жарқыраған әктас, оны кесу оңай және готиканың соңғы және Ренессанс дәуірінің алғашқы кезеңдеріндегі әсем мүсіндік безендірулерге ыңғайлы. Шатырлар шифермен жабылған, бұл да аймақтың ерекше сәулеттік ерекшелігі. Шығыс жақтағы аудан да қоршалған. Ол да 1820 жылдары осы элементтерін жоғалтты, қаланың қозғалыс пен саудаға ашылуына мүмкіндік берді. Осы ауданда Сент-Этьен шіркеуі және одан әрі Сент-Мексме колледжінің канониктер ауданы орналасқан. Мұндағы үйлер көбінесе үлкен, кейбіреулерінде аулалар мен бақтар бар, олар 15 ғасырдың соңынан бастап салынған, олардың бірнеше мысалы канониктердің тұрғын үйлері болды. Оңтүстікке қарай өзен бойындағы серуенге шығуға болады немесе солтүстік-шығысқа қарай тау беткейімен Сайнт-Радегонд капелласына көтерілуге болады. Бұрынғы бекінілген қала және Сент-Этьен-Сент-Мексме аудандары орта ғасырлардағы жалғыз ашық кеңістікпен бөлінген, ол 18-19 ғасырларда кеңейтілді, ал сәулеттік элементтер осы кезеңге жатады. Қазір ол ағаштармен қоршалған алаң, сырттағы ресторандардың үстелдерімен толық. Чинон қаласы сонымен қатар ерекше перспективаларды ұсынады, оның өлшемдерін алуға бірнеше мүмкіндік береді: қамалға қарама-қарсы жағалаудан немесе қайықпен өзеннен, онда оның сәулеттік ерекшеліктері мен маңыздылығын толық көруге болады; тарихи қаланың ішкі бөлігінен; және тасты тік жардан, қамалдың өзінен немесе жартылай жер астындағы үйлер мен үңгірлер арқылы алып баратын жолдармен Сент-Радегонд капелласына дейін, тарихи қала мен өзеннің ар жағында ашылатын аңғардың панорамалық көрінісін тамашалауға болады. Чинон сонымен қатар Луара аймағындағы велосипедтік туризм маршрутының қатысушысы.

Сен-Мексме колледждік шіркеуі

Сент-Мексме – Чинон қаласының қадірлі қасиеттісі, ол 5 ғасырда қала мен оның халқын шөлден өлуден құтқарған, кезекті жаңбыр мен нөсерлі дауылмен қоршаудан сақтап қалды. Осы сәт 19 ғасырда Ателье Лобиннің Чинондағы Сент-Этьен шіркеуінің апсидасындағы боялған шыны терезелерінің бірінде бейнеленген. Сент-Мексме құрған шіркеу мен монастырь 10 ғасырда қиратылды, сондықтан 1000 жыл шамасында оны қайта жаңарту қажет болды. Осы кезден бастап ол колледж шіркеуіне айналды. Оның маңыздылығы ғана емес, сәулетімен, сонымен қатар Римдегі Киелі Тақтың тікелей бағынысында болуымен де расталды. Сент-Мексме колледж шіркеуі Революцияға дейін қаланың басты діни орталығы болды, бірақ ол діни мәртебесінен айырылды. Керекті күтімнің болмауы 1817 жылы оның ішінара құлауына әкелді. Қалған, көбінесе романдық стильдегі шіркеу өзінің алғашқы қасбетін, қазір ішкі кеңістікте орналасқан, және 1000 жылдан бері сақталған кемесін сақтап қалды. Кемеге көлденең бағытталған сызықтар тән: үлкен аркадалардың қатары және жоғары терезелер тізбегі. Осы кезеңдегі бай түрде боялған әшекейлердің қалдықтары жоғарғы терезелердің және солтүстік аркаданың маңында сақталған. Қазір ол тарихи ескерткіш болып табылады және 2002 жылдан бері музыкалық және театрлық шараларға арналған шағын ағаштан жасалған театрға үй иесі болып табылады. Батысқа қарап тұрған қасбет, 1050 жылы салынған, екінші қасбет болып табылады. Оның орталық бөлігі, бір кезде оюлы тастармен безендірілген, бейнелі сахналарды бейнелейтін, бірақ Революция кезінде көп бөлігі қиратылған, екі жағында 15 ғасырда ішінара қайта жаңартылған екі мұнарамен шектеледі. Кейбір әшекейлі өрнектер мен өсімдік мотивтерін әлі де көруге болады. Бұл екінші қасбет сол кездегі аймақтағы сәулет өнеріне зор ықпал еткені мүмкін. Ол 1000 жылғы ішкі кеңістікте сақталған бірінші қасбетпен бірге жартылай дөңгелек аркалармен жабдықталған үлкен цилиндрлі күмбезбен нартекс құрайды; қабырғаларында соқыр аркадалар орналасқан. Оңтүстік шіркеуде 15 ғасырға жататын, сақталған бірнеше суреттер бар, олардың ішінде Соңғы Сот және сирек кездесетін Мейірім Бұлағы ерекше көзге түседі. Нартекстен жоғарғы қабатқа дейін апарып жететін 18 ғасырға жататын, әдемі, ашық, жаңа, бұралып жасалған тас баспалдақ бар. Жоғарғы галереяда 13 ғасырға жататын қабырға суреттері және бірінші мыңжылдыққа жататын, бірінші қасбеттің жоғарғы бөлігінде тастан ойылған сирек және әсерлі айқышқа шегеленген бейне бар. 2006 жылы терезелер суретші Оливье Дебредің эскиздері бойынша боялған шынымен әшекейленді. Олар қоршаған ландшафттың толық көрінісін ұсынады. Колледж шіркеуінің айналасында Ансиан Режим кезеңіне жататын бірнеше бұрынғы каноникалық резиденциялар орналасқан.

Сайнт-Радегонд шіркеуі

Шапель Сент-Радегонда қаланың шығыс шебіндегі жартасқа жартылай кіріктірілген. Көне дәуірде, қазіргі шіркеудің арт жағындағы табиғи жер асты суы осы уақыттағы адамдардың түрлі діндерге табыну орны болған. 6 ғасырда бұл жер христиандыққа айналдырылды, қасиетті Радегонда патшайымы, сол жерде тұратын Иоанн шүкіршісімен кездесу үшін келген деген сенім бар. Осы оқиғадан кейін осы қасиетті орынға атау берілді. 12 ғасырдан бастап екі бөлім салынды. Біреуі тікелей жартасқа қашалған, ал екіншісі кейіннен оған іргелес салынған. Шіркеудегі қабырға суреттері сақталған, оның ішінде 12 ғасырдың соңында, Плантагенеттер әулетінің Чинонда билік құрған және тұрған кезінде салынған «Патшалық аң ауы» есімді сурет бар. Фрескада 5 атты адам бейнеленген, олардың екеуі тәж киген, ал біреуінің білегінде жыртқыш құс отырған. Бұл суретте Плантагенеттер әулетінің Чинондағы мүшелері бейнеленген деп болжанады, тәж киген екі тұлға Генрих II және Аквитаниялық Элеонора немесе олардың ұлы Кіші Генрих болуы мүмкін, ол әкесінің тірі кезінде 1170 жылы тәж киген. Сурет тақырыбынан басқа, оның өте жақсы сапасы, жандылығы және түрлі-түстілігі ерекше. Сент-Радегонда мен Сент-Джонның тарихын бейнелейтін басқа суреттер 17 ғасырда салынған. Шіркеу революциядан кейін киелі статусынан айырылып, тұрғын үй ретінде пайдаланылды. 1878 жылы Чинон қаласына көмек көрсеткен мадам Шарре оны сатып алып, қасиетті орын ретінде қайта жаңартып берді.

Сент-Мауриц шіркеуі

Сент-Морис шіркеуі – қаланың приход шіркеуі, бірнеше сәулеттік өзгерістерден өтті. Ең көне бөлігі – қоңырау мұнарасы – роман стилінде, XII ғасырдың басына жатады. Кеме мен хордың екеуі де XII ғасырдың соңы мен XIII ғасырдың басында салынған, олар Анжевин готика стилінің ерекшеліктерін көрсетеді. Бұл стиль Анжу аймақтарында таралған, бірақ олармен ғана шектелмейді. Шатыр өте дөңгелек пішіндес, қабырғалар мен капитолиялардың қиылысында әсем мүсінделген және боялған қақпақтармен безендірілген. XV ғасырға жататын шағын ғибадатхана және XVI ғасырдың басындағы бүйірлік бөлім Flamboyant готикасынан Ренессанс сәулетіне көшуді көрсетеді. Шіркеу XIX ғасырда Париж қаласындағы Сент-Шапельдің қалпына келтірілуінен шабыт алып қайта боялды, сондай-ақ Тур қаласындағы Ателье Лобин шеберханасынан тапсырыс бойынша жаңа әйнек терезелер орнатылды. Сент-Морис шіркеуі 1429 жылы Чинон қаласында Жанна д'Арк дұға тартқан орын болуы мүмкін.

Сент-Этьен шіркеуі

Сент-Этьен шіркеуі, немесе ағылшын тілінде Сент-Стивен, – Шығыс кварталдағы приход шіркеуі, Сент-Мексме шіркеуінен алыс емес. Ол 15 ғасырда, қоңырау мұнарасының төменгі бөлігінен басқа, толығымен Фламбоянт готика стилінде қайта жаңартылды. Онда бір ғана кең дәліз қабырғалы күмбездермен жабылған. Апсида Чинон және айналасындағы өңірлердегі діни маңызы бар оқиғаларды бейнелейтін витраж терезелерді қамтиды: VI ғасырда патшайым және болашақ әулие Радегонда мен әулие Жан Чинонның кездесуі; V ғасырда жаңбыр мен дауылмен Чинон қаласын қоршаудан құтқарған әулие Мексме кереметі; 397 жылы Кандес-Сен-Мартендегі Турлық Мартиннің қазасы; және 1429 жылы Жанна д’Арк пен болашақ Карл VII кездесуі. Бұл витраждар 19 ғасырда Тур қаласындағы «Ателье Лобин» шеберханасының тапсырысымен жасалған. Сонымен қатар, шіркеуде 1900 жылы орналасқан Жанна д’Арк мүсіні – қасиетті деп жариялануынан екі он жыл бұрын қойылған, шіркеудегі алғашқы мүсін.