Кіріспе
Сөздік мақсатта қасақана жазылу қатесі – сөзді, тіркесті немесе есімді риторикалық мақсатта әдейі дұрыс емес жазу. Бұл мақсатты малапропизм (мысалы, «сайлау» орнына «эрекция» қолдану), эналаж (сөйлемге дұрыс емес форма беру, мысалы, «Бізді тонады!») немесе жай ғана бір әріпті екіншісімен алмастыру (мысалы, ағылшын тілінде «k» әрпі «c» әрпін алмастыруы) немесе символдарды алмастыру (мысалы, «$» әрпі «s» әрпін алмастыруы) арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Сөздік мақсатта қасақана жазылу қатесі бүгінде интернеттегі бейресми жазбаларда кеңінен таралған, сондай-ақ, статус-квоға қарсы тұратын кейбір маңызды саяси жазбаларда да кездеседі.
A satiric misspelling is an intentional misspelling of a word, phrase or name for a rhetorical purpose. This can be achieved with intentional malapropism (e. g. replacing erection for election), enallage (giving a sentence the wrong form, eg. "we was robbed! "), or simply replacing a letter with another letter (for example, in English, k replacing c), or symbol ($ replacing s). Satiric misspelling is found widely today in informal writing on the Internet, but is also made in some serious political writing that opposes the status quo.
Саяси жазуда
Сөздің бірінші әрпіндегі "c" әрпін "k" әрпімен алмастыруды Ку-клукс-клан 19 ғасырдың ортасы мен соңындағы алғашқы жылдары қолданған. Бұл қағида бүгінгі күнге дейін осы топта сақталып келеді. KKK-ға қарсы тұратын топтардың жазуында осыған ұқсас мысалдарды төменде қараңыз. 1960-шы және 1970-шы жылдардың басында АҚШ-та "Yippies" қозғалысы Америка Құрама Штаттарын "America" емес, "Amerika" деп атаған. "Oxford Dictionaries" сөздігінің мәліметінше, бұл орыс және неміс тілдеріндегі сөздің жазылуына сілтеме жасап, фашизм мен авторитаризмді білдіру мақсатында қолданылған. Итальян, испан, каталон және португал тілдеріндегі ұқсас қолданыс – "okupa" емес, "ocupa" деп жазу (әдетте, баспанасыз адамдар басып алған ғимараттарда немесе аумақтарда), бұл "okupación" атты белсенді топтардың таңдаған атына сілтеме жасайды. Бұл ағылшын тілінен алынған "k" әрпін осы тілдерге енгізу және испандық анархисттік және панк қозғалыстарының "k" әрпін көтеріліс символы ретінде пайдалануынан туындаған.
Күлкімен
"С" әрпін "к" әрпімен алмастыру "Монти Пайтон" әзілінің негізгі бөлігі болды. Эрик Айдлдың кейіпкері "с" әрпін "b" деп айтуға мәжбүр ететін дертке шалдыққан, "classified" орнына "blassified" деп айтады. Майкл Пэлин одан "к" әрпін айта аласың ба деп сұрайды; Идл оның оңай екенін айтады, ал Пэлин сөздерді "с" орнына "к" әрпімен жазуды ұсынады. Идл: "Яғни, "blassified" сөзін "к" әрпімен қалай айтуым керек? [ ] Классификацияланған. [ ] О, өте жақсы! Бұрын мұндай нәрсеге ойым түспеген еді! Қандай ақымақ қате!"
Сөзбе-сөз
Кейде дұрыс жазылған сөз ішкі бас әріптермен, тырнақшамен, курсивпен немесе басқа да тәсілдермен өзге теріп, сөз ойынын назарға түсіру үшін өңделеді. Мысалдар: 2000 жылғы АҚШ президенттік сайлауынан кейін сайлаудағы заңбұзушылықтар Джордж Бушқа қатысты "pResident" және "(p)resident" сияқты атаулардың қолданылуына себеп болды. Бұл тәсіл Билл Клинтонның импичмент отырыстары кезінде және одан кейін де оған қатысты қолданылды. Мұндай амалдар президенттің Ақ үйдің тұрғыны ғана екенін, заңды басшы емес екенін көрсете түсу үшін жасалды. Бұл сондай-ақ, заңның патриоттық екенін білдіретін «Патриот Актісі» деген жиі қолданылатын атаудан қашу үшін жасалды. Француз тілінде «con» сөзі – «ақымақ» деген мағына беретін ұятты сөз, сондықтан «conservateur» (консервативті) сөзі «con servateur», «con servateur» немесе «con(servateur)» деп жазылады. «Neo con» американдық ағылшын термині, «неоконсервативті» сөзінің қысқартылған түрі, француз тілінде қолданылғанда сөз ойынына айналады. Ағылшын тілінде «консервативті» сөзінің бірінші буыны алдағыш екенін білдіру үшін баса айтылуы мүмкін. Желі қолданушылары сенатор Рамон «Бонг» Ревилланы «MandaramBONG» (филиппин тілінде «жемқор» деген мағынаны білдіреді) деп атап, ол мемлекеттік қаражатты жалған коммерциялық емес ұйымдар арқылы ұрлаған деген күдіктің жолын ашты. Жаир Болсонару 2019 жылғы Амазонка ормандарындағы өрттерге және COVID-19 пандемиясына салқын қарайтындығына байланысты BolsoNero деп аталды.
After the controversial 2000 United States presidential election, the alleged improprieties of the election prompted the use of such titles as "pResident" and "(p)resident" for George W. Bush. The same effects were also used for Bill Clinton during and after Clinton's impeachment hearings. These devices were intended to suggest that the president was merely the resident of the White House rather than the legitimate leader. This is done to avoid using the common term Patriot Act, which implies the law is patriotic. In French, where con is an insulting word meaning "moron", the word conservateur (conservative) has been written "con servateur", "con servateur", or "con(servateur)". The American English term neo con, an abbreviation of neo conservative, becomes a convenient pun when used in French. In English, the first syllable of conservative can be emphasized to suggest a con artist. Netizens often called Senator Ramon "Bong" Revilla Jr. as "MandaramBONG" (Filipino word for plunderer) to highlight allegations that he pocketed pork barrel funds through the use of fake non government organizations. Jair Bolsonaro has been called BolsoNero, due to the 2019 Amazon rainforest wildfires and indifference to the COVID 19 pandemic.
Құсбегілер
2000-жылдардың ортасында lolcat кескін макросына "lolspeak" деп аталатын қасақана қате жазулар жазылды, мысалы, мысық "Мен чизбургерді ала аламын ба?" деп сұрайды. Анил Даш блогері атаулы түрде дұрыс жазылмаған және грамматикасы бұзылған сөздерді "китти пиджин" деп сипаттады. Интернет-мем ретінде қатты дауыссыздарды ауыстыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл Bloods мүшелерінің C әрпін B әрпімен ауыстыру практикасынан бастау алады, бірақ кез-келген ырғаққа дейін кеңейтілді. Ортақ мысалдар: Ни️️а, nigga орнын басады. 2013 жылғы Doge мемі - бұл иттің атаулы қателігі. Интернеттегі DoggoLingo жарғағы шамамен сол уақытта пайда болды, ол итті ит деп жазады және сонымен қатар күшейткіш (pupper) және құс (birb) және жылан (snek) сияқты басқа жануарлар үшін сөздерді қамтиды. DoggoLingo-дағы жауаптар сөздің айтылуын өзгертеді.
Ni🅱️🅱️a, replacing nigga. The 2013 Doge meme is a deliberate misspelling of dog. The internet slang of DoggoLingo, which appeared around the same time, spells dog as doggo and also includes respelled words for puppy (pupper) and other animals such as bird (birb) and snake (snek). Respellings in DoggoLingo usually alter the pronunciation of the word.
Басқа да маңызды қайтарулар
Осыған ұқсас, қасақана дұрыс жазылмаған сөздер өнімнің немесе қызметтің нақты немесе қабылданатын жағымсыз қасиеттерін жарнамалау үшін қолданылуы мүмкін. Бұл әсіресе сөздің бір бөлігін, осыған ұқсас дыбысталатын басқа әріппен алмастыру арқылы тиімді болады. Журналистер қасақана қате жазуларды, дұрыс айтылмауларды, грамматикалық қателерді, диалектілік айырмашылықтарды немесе тілге араластырылған сөздерді сақтап (немесе тіпті жасап) саяси бағытталған редакциялық шешім қабылдауы мүмкін. Британдық саяси сатира журналы "Жеке Көз" ұзақ жылдар бойы "Картер Рак" заң фирмасын "Картер Фак" деп жазып, оны қорлаумен айналысып келді, "Р" әрпін "Ф" әрпімен алмастырды. Заң фирмасы бір кезде "Жеке Көз" журналынан осылай жазуын тоқтатуды сұрады, ал журнал содан кейін оны "Farter Fuck" деп жаза бастады. Сол сияқты, "Жеке Көз" газеті "The Guardian" газетін "The Grauniad" деп атайды, себебі газет басында баспа қателер жиі кездесетін еді.
Арғы тіркестері
Акронимдер мен инициализмдерді пайдаланып әжуалау да жиі кездеседі, онда толық атауы жазылады, бірақ құрамына кіретін сөздердің бірі басқа сөзбен ауыстырылады. Мысалы, Ричард Столлман және Free Software Foundation басшыларының көпшілігі цифрлық құқықтарды басқаруды "цифрлық шектеулерді басқару" деп атайды, бұл DRM пайдаланушының музыканы қайта таратуына немесе CD-ге белгілі бір шектен артық жазуына кедересін келтіретініне сілтеме жасайды. Сол сияқты, Ұлттық қауіпсіздік агенттігін PRISM бағдарламасына қарсы шығушылар көбінесе "Ұлттық бақылау агенттігі" деп, ал кейде "Ұлттық социалистік агенттік" деп атайды, олар оны жеке құпиялылыққа қатысты дистопиялық шабуыл деп санайды.