Нердтер: Мағынасы, тарихы және стереотиптер

Кіріспе

Сипаттамалық термин

Нерд – бұл шамадан тыс зиялы, құштар, іштен тым сырлы немесе әлеуметтік дағдылары жетілмеген адам ретінде қарастырылады. Мұндай адамдар көбінесе танылмаған, аз танымал немесе бағытталмаған қызметтерге көп уақыт жұмсайды, олар әдетте жоғары техникалық, абстрактілі немесе ғылыми фантастика немесе фэнтези сияқты тар тақырыптармен байланысты болады, сондай-ақ кең таралған қызметтерден бас тартады. Сонымен қатар, көптеген "нердтер" ұялшақ, ерекше, ұсақ-түйекке көңіл бөлгіш және тартымсыз деп сипатталады. Бастапқыда қарапайымдықпен айтылған "нерд" термині стереотип болған, бірақ басқа да жағымсыз сөздер сияқты, кейбіреулер оны мақтаныш пен топтық біріктіру термині ретінде қабылдады.

Этимология

"Нерд" сөзінің алғаш рет құжатталып тіркелгені доктор Сьюстың "Егер мен зообақты басқарсам" (1950) кітабында, бір жаратылыстың аты ретінде кездеседі. Кітапта баяндаушы Джеральд МакГрю өзінің қиялдағы зообағына "Неркльді, Нердті және Сиерсукерді" жинайтынын айтады. Сөздің сленгтік мағынасы 1951 жылдан бастау алады. Сол жылы "Ньюсуик" журналында бұл сөздің Мичиган штатының Детройт қаласында "тамшы" немесе "жақсылықтан бейхабар" деген синоним ретінде кеңінен қолданылып жүргені туралы хабарланды. 1960 жылдардың басына қарай бұл терминнің қолданысы бүкіл АҚШ-қа, тіпті Шотландияға дейін тарады. Біраз уақыттан кейін бұл сөз кітап оқуға құштарлық және әлеуметтік ұстамсыздық сипаттемелерін алды. "Nurd" немесе "gnurd" сөздері де 1960 жылдардың ортасында немесе 1970 жылдардың басында қолданыла бастады. Жазушы Филип К. Дик 1973 жылы "nurd" жазуын өзі ойлап тапқанын мәлімдеді, бірақ оның алғашқы тіркелген қолданылуы 1965 жылы Ренсселер политехникалық институтының (RPI) студенттік басылымында пайда болды. Ондағы ауызша дәстүрге сәйкес, бұл сөз "knurd" (мастың кері жазылуы) сөзінен туындаған, ол оқумен айналысатын, тойға бармайтын адамдарды сипаттау үшін қолданылған. "Gnurd" ( "g" әрпімен жазылатын) термині 1965 жылға қарай Массачусетс технология институтында (MIT) қолданыста болды. "Nurd" термині де 1971 жылға қарай Массачусетс технология институтында қолданылып келген. Online Etymology Dictionary сөздігінде бұл сөздің 1940 жылдардағы "nert" ( "ақымақ немесе ессіз адам" деген мағынадағы) сөзінің өзгеруі екені, ал ол өзі "жаңғақ" (nutcase) сөзінен туындағаны айтылады. Бұл термин 1970 жылдары "Бақытты күндер" ситкомында кеңінен қолданылып, танымал болды.

Стереотип

Көптеген ақылды адамдар, "опықшыл" деген стереотипке байланысты, солай қабылданады. Бұл сенім зиянды болуы мүмкін, себебі ол жоғары сынып оқушыларын "өздерін жасыруға" итермелейді, "опықшыл" деп таңбаланудан қорқып, әйтпесе тартымды адамдардың тек зиялылығы үшін "опықшыл" деп есептелуіне себеп болады. Бұрын интеллектуалдардың қызғаныштан "опықшыл" деп саналатыны айтылған. Алайда, Пол Грэм "Неге опықшылдар танымал емес" атты эссесінде интеллект бейтарап екенін, яғни оған байланысты сізді жақсы көру де, жек көру де болмайтынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ, ақылды жасөспірімдердің автоматты түрде "опықшыл" көрінуіне себеп – тек қана байланыс екенін, ал нағыз "опықшыл" – әлеуметтік дағдылары жеткіліксіз адам екенін айтады. Оның пікірінше, көптеген ақылды балалардың танымал болмауының себебі – "олардың танымал болу үшін қажетті іс-әрекеттерге уақыт таба алмауы". Стереотиптік опықшылдың сыртқы келбеті, көбінесе карикатураларда пародиленіп көрсетіледі, мысалы: өте үлкен көзілдірік, тіс тіреу, теріс тістер, күшті акне және белден жоғары тартылған шалбар. Эмотиконды кеңінен қолдануға байланысты, Юникод 2015 жылы "Nerd Face" символын шығарды, онда осы стереотиптердің кейбіреулері бейнеленген: 🤓 (код U+1F913). Медиада опықшылдар көбінесе еркектер болып бейнеленеді, олар физикалық жағынан дамымаған, дене шынықтырудың жетіспеуінен салдарынан семіз немесе сүйекті болып көрінеді. Кейбір мамандар, мысалы тіл білімі маманы Мэри Бухольц, "опықшыл" болу – "гипер-ақ" болудың және "крутой" ақ балалар қолданатын афроамерикандық мәдениет пен жаргонды қабылдамаудың күйі болуы мүмкін деп санайды. Алайда, "Опықшылдардың кек алуы" атты фильмдер сериясынан (көпмәдениетті опықшылдармен) және "Отбасылық мәселелер" телесериалындағы Стив Уркель кейіпкерінен кейін, опықшылдарды барлық нәсілдер мен түстерде кездестіруге болады, сондай-ақ Солтүстік Америкада жақында жиі кездесетін жас шығыс азиялық немесе үнді еркектердің стереотипі ретінде де көрінеді. "Опықшыл қыздардың" бейнесі, "Ол бақылаудан шықты", "Кукольный домға қош келдіңіз" және "Ол бәрінен де жақсы" сияқты фильмдерде, ақылды, бірақ опықшыл әйелдер егер олар физикалық тартымдылығын арттыруға назар аудармаса, өмірде қиындықтарға тап болуы мүмкін екенін көрсетеді. АҚШ-та 2010 жылы "Халықаралық және мәдени коммуникациялар журналында" жарияланған зерттеуде азиялық американдықтардың опықшылдардың қатарында болу ықтималдығы ең жоғары екені, одан кейін ақ американдықтар, ал ақ емес испандар мен африкалық американдықтардың опықшыл болу ықтималдығы ең төмен екені көрсетілді. Бұл стереотиптер Рон Эглаштың "Жарыс, жыныс және опықшылдар: қара нәсілділерден азиялық американдық хипстерлерге дейін" атты эссесінде талқыланған ориентализм және примитивизм концепцияларынан туындайды. "Опықшыл" стереотипімен байланысты кейбір мінез-құлықтар Аспергер синдромы немесе басқа аутизм спектріндегі жағдайлардың белгілерімен байланысты болуы мүмкін.

Because of the nerd stereotype, many smart people are often thought of as nerdy. This belief can be harmful, as it can cause high school students to "switch off their lights" out of fear of being branded as a nerd, and cause otherwise appealing people to be considered nerdy simply for their intellect. It was once thought that intellectuals were nerdy because they were envied. However, Paul Graham stated in his essay, "Why Nerds are Unpopular", that intellect is neutral, meaning that you are neither loved nor despised for it. He also states that it is only the correlation that makes smart teens automatically seem nerdy, and that a nerd is someone that is not socially adept enough. Additionally, he says that the reason why many smart kids are unpopular is that they "don't have time for the activities required for popularity." Stereotypical nerd appearance, often lampooned in caricatures, can include very large glasses, dental braces, buck teeth, severe acne and pants worn high at the waist. Following suit of popular use in emoticons, Unicode released in 2015 its "Nerd Face" character, featuring some of those stereotypes: 🤓 (code point U+1F913). In the media, many nerds are males, portrayed as being physically unfit, either overweight or skinny due to lack of physical exercise. It has been suggested by some, such as linguist Mary Bucholtz, that being a nerd may be a state of being "hyperwhite" and rejecting African American culture and slang that "cool" white children use. However, after the Revenge of the Nerds movie franchise (with multicultural nerds), and the introduction of the Steve Urkel character on the television series Family Matters, nerds have been seen in all races and colors as well as more recently being a frequent young East Asian or Indian male stereotype in North America. Portrayal of "nerd girls", in films such as She's Out of Control, Welcome to the Dollhouse and She's All That depicts that smart but nerdy women might suffer later in life if they do not focus on improving their physical attractiveness. In the United States, a 2010 study published in the Journal of International and Intercultural Communication indicated that Asian Americans are perceived as most likely to be nerds, followed by White Americans, while non White Hispanics and African Americans were perceived as least likely to be nerds. These stereotypes stem from concepts of Orientalism and Primitivism, as discussed in Ron Eglash's essay "Race, Sex, and Nerds: From Black Geeks to Asian American Hipsters". Some of the stereotypical behaviors associated with the "nerd" stereotype have correlations with the traits of Asperger syndrome or other autism spectrum conditions.

Қиындықтар

"Нерд" деп аталатын адамдар көбінесе сыртқы түрі немесе әлеуметтік жағдайы сияқты түрлі себептермен қорлауға ұшырайды. Сонымен қатар, танымалдылық қорқыныштан қорғамайды. Басқа зерттеушілер бұрынғыдан гөрі, зиялылыққа бейім жастарға қатысты зорлық-зомбылық ХХ ғасырдың ортасында ғана кеңінен таралғанын атап көрсеткен.

Танымал мәдениетте

"Weird Al" Yankovic-тің "White & Nerdy" әні, Chamillionaire-дың "Ridin'" әнінің пародиясı, nerd мәдениетінің ерекшеліктерін кеңінен көрсетіп, мақтайды. Slashdot сайты "Нердтерге арналған жаңалықтар. Маңызды нәрселер" деген слоганды қолданады. Чарльз Дж. Сайкс айтқан "Нердтерге жақсы қатысыңыз. Сіз оларға жұмыс істеуге тура келуі мүмкін" деген сөз интернетте кең тарап, дұрыс емес түрде Билл Гейтске жатқызылды. Испанияда 2006 жылдан бері 25 мамыр күні Nerd Pride Day мерекесі тойланады, бұл күн басқа біршама nerdтік мереке – Сүлгі күнімен бірдей. Күн "Жұлдызды соғыстар" фильмінің шығуына орай таңдалды. Австралиядағы Oz Comic Con (Сан-Диего Comic Con International сияқты ірі комикс және косплей фестивалі) және Supernova сияқты шаралар өзін nerd деп санайтын адамдар арасында өте танымал. 2016 жылы Пертте өткен Oz Comic Con-ға 20 000-ға жуық косплейші мен комикс жанкүйерлері жиналды, бұл оқиға "гиктерге арналған кәсіби ұйымдастырылған Вудсток" деп аталды. Vlogbrothers (John және Hank Green бас рөлде ойнаған YouTube арнасы) жанкүйерлері өздерін "nerdfighters" деп атайды, ал барлық жанкүйерлер қорына "Nerdfighteria" деп атау береді.