Кіріспе

Финн хоккейшісі Жере Калерво Лехтинен (24 маусым 1973 жылы туған) – финндық бұрынғы кәсіби хоккей шебері. Оң қанаттың шабуылшысы, ол 1992 жылғы NHL Entry Draft-та үшінші раундта, жалпы есеп бойынша 88-ші нөмірмен «Миннесота Норт Старс» командасына таңдалды. Лехтинен франшиза 1993 жылы Далласқа көшкеннен кейін 15 жыл бойы Ұлттық хоккей лигасының (NHL) құрамында ойнады. Екі жақты шабуылшы Лехтинен ең бастысы қорғаныс міндеттерімен танымал, осыған байланысты ол NHL-дің үздік қорғаныс шабуылшысы атанды және үш рет Фрэнк Дж. Селке жүлдесін жеңіп алды. Ойыншылық жолынан кейін ол Финляндия ұлттық хоккей құрамасының бас менеджері қызметін атқарады. 2018 жылы ол IIHF Даңқ залына енгізілді.

Финляндия

Лехтинен 1987 жылы Квебек халықаралық пи-ви хоккей турниріне Эспоо қаласынан келген жастар командасымен қатысты. Лехтинен кәсіби карьерасын туған жерінің «Киекко Эспоо» командасымен бастады. 1991 жылы команда бірінші дивизионда қалды, бірақ дивизионды жеңіп, фин SM лигасына жолдама алды. Ол тағы бір жыл «Киекко Эспоо» командасымен ойнады, бірақ команда қиындыққа тап болды. Бір маусымнан кейін Лехтинен Финляндияның ең ірі клубтарының бірі – Турку қаласындағы «ТПС» клубынан ұсыныс алды. 1993 жылдың жазында «ТПС» клубымен келісімшарт жасады және маусым басталғаннан кейін шабуылда өте жақсы өнер көрсетті. Лехтинен бірден болашақ НХЛ ойыншысы Саку Койвумен бірге ойнады, екеуі де «ТПС» командасының сәтті маусымының маңызды бөлігі болды. Олар тұрақты маусымда жеңіске үлкен есеппен қол жеткізсе де, финалда «Джокерит» клубына есе жіберді. Келесі маусымда «ТПС» және Лехтинен тағы да жеңіске жетті, бұл жолы финалдық серияда «Джокеритті» 3:2 есебімен жеңді. SM лигасы маусымы аяқталғаннан кейін Лехтинен 1995 жылғы Әлем чемпионатына шақырылды. Финляндия финалға өтіп, Швецияны 4:1 есебімен жеңіп, Финляндияның алғашқы IIHF Әлем чемпионатының алтын медалін жеңіп алды. Лехтинен фин жанкүйерлері «Анккаллиннан поят» («Дакбургтің жігіттері», олардың лақап аты «Тупу, Хупу, Лупу»; «Хьюи, Дьюи, Луи») деп атаған танымал фин топ құрамында болды. Үшеуі де турнирдің үздік ойыншыларының құрамына енді.

1995-2003 жылдар

1995 жылы Лехтинен SM лигасын да, әлем чемпионатын да жеңіп алғаннан кейін, ол НХЛ-де ойнау үшін теңізге кетті. Ол негізгі лигада тек бір ойын өткізіп, бірден «Даллас Старс» ұйымының құрамына енді. Лехтинен үш жылдың ішінде Майк Моданомен бірге команданың бірінші буынында ойнады және 1996–97 маусымда алғаш рет Франк Дж. Селке жүлдесіне ие болды. 1997–98 маусымда ол 1998 жылғы НХЛ «All-Star» ойынына қатысты. Бұл НХЛ-де еуропалық ойыншылардың Солтүстік Америкалық ойыншыларға қарсы ойнауына мүмкіндік беретін жаңа жүйенің енгізілген алғашқы жылы болды. Лехтиненнің отандастары Саку Койву, Теему Селянне және Яри Курри да бұл ойынға қатысты. Сол жылы Лехтинен ең үздік қорғаныс шабуылшысы ретінде Селке жүлдесіне тағы да үміткер болды және ақыры беделді жүлдеге ие болды. Бұл жүлдені жеңіп алған алғашқы фин ойыншысы ол болды. Лехтинен 1998 жылы Жапонияның Нагано қаласында өткен Қысқы Олимпиадада қола жүлде алған Финляндия құрамасының құрамында болды. 1999 жылы «Жұлдыздар» Стэнли кубогының финалына өтті, онда алты ойынның нәтижесінде «Баффало Сэйбрз» командасын жеңіп, Стэнли кубогын жеңіп алды. Финалдық серияда Лехтинен шешуші 6-шы ойында бірінші голды соқты, ал кейіннен Брет Халлдың кубок жеңісіне әкелген голына нәтижелі пас берді. Сол жылы Лехтинен мансабындағы ең жоғары көрсеткіштерді көрсетті және Селке жүлдесін жеңіп алды, НХЛ тарихында осы жүлдені қатарынан екі маусымда жеңіп алған үшінші ойыншы болды. Алдыңғы маусымның сәттілігіне қарамастан, 1999–2000 маусымы Лехтинен үшін қиын болды. Ол білезігінің жарақатынан кейін маусымның басында 30 ойынға қатыса алмады және тек 17 рет тұрақты маусымда ойнады. Жарақаттан жазылғаннан кейін, ол құрамаға қайта оралды, бірақ сегіз ойыннан кейін қайтадан жарақат алды, нәтижесінде «Даллас» құрамасынан қосымша 35 ойынға қатыса алмады. Алайда, ол 2000 жылғы плей-оффта командасына көмектесу үшін оралды, онда «Жұлдыздар» тағы да финалға өтті, бірақ «Нью-Джерси Девилз» командасынан алты ойынның нәтижесінде жеңілді. Лехтинен 2000–01 маусымында өзінің бұрынғы деңгейіне оралып, жақсы статистика көрсетті. Олар тағы да плей-оффқа қатысқанмен, «Жұлдыздар» бұрынғы жылдардағыдай жақсы нәтижелер көрсетпеді және екінші раундта төрт ойынның нәтижесінде «Сент-Луис Блюз» командасынан жеңілді. 2001–02 маусымында Лехтинен керемет ойын көрсетті. «Жұлдыздар» 2002 жылғы плей-оффқа ілікпесе де, Лехтинен 25 гол, 24 нәтижелі пас берді және +27 көрсеткішімен командадағы ең жақсы ойыншы болды. Ол тағы да НХЛ «All-Star» ойынына шақырылды, бірақ жарақат салдарынан қатыса алмады. Ол «Леди Бинг» жүлдесіне дауыс беруде жетінші орынды иеленді және Селке жүлдесіне тағы да үміткер болды, бірақ Майкл Пека осы жүлдеге ие болды. 2001–02 маусымындағы сәттілігінен кейін Лехтинен 2002–03 маусымында да жақсы ойын көрсетті. Ол 31 гол соғып, «Жұлдыздар» командасын гол соғу бойынша жетектеді, бұл оның мансабындағы ең жоғары көрсеткіші болды, сондай-ақ +39 көрсеткішімен командадағы ең жақсы ойыншы болды, бұл көрсеткіш НХЛ-де төртінші орынды иеленді. Ол «Лос-Анджелес Кингс» командасына қарсы өткен ойында өзінің мансабындағы екінші хет-тригін соқты. Сонымен қатар, Лехтинен Селке жүлдесін үш рет жеңген Лига тарихындағы үшінші ойыншы болды, ол Гай Карбономен теңесті және Боб Гейниден бір жүлде кем алды.

2003-2010 жылдар

2003–04 маусымы Лехтинен үшін көңілі толмаған болды, себебі тізе жарақатының салдарынан ол бар болғаны 58 ойынға қатысып, 26 ұпай жинады. «Жұлдыздар» плей-оффтың бірінші турында «Колорадо Аваланш» командасынан жеңіліс тапты. 2004–05 маусымдағы НХЛ локаутынан бұрын Хоккей әлем кубогы өтті. Лехтинен тағы да Финляндия құрамасынан өнер көрсетті, финалда финдерлер Канадамен кездесті; канадалықтар 3:2 есебімен жеңіп, алтын медальді иеленді. Лехтинен локауты кезінде тізесіне операция жасады. Сәтті операция мен оңалтудан кейін, ол 2005–06 маусымында НХЛ ойындарын қайта бастады, мансабындағы ең жоғары көрсеткіштерге (52 ұпай) қол жеткізіп, жаңа рекордтық гол соқты (33). «Жұлдыздар» Тынық мұхиты дивизионында жеңіске жетті, соңғы он маусымда жетінші рет. Дегенмен, Даллас тағы да плей-оффтың бірінші турында «Колорадо Аваланш» командасынан жеңілді. Лехтинен тағы да Селке жүлдесіне үміткер болды, бірақ дауыс беру нәтижесінде үшінші орынды иеленді. 2006 жылғы қысқы Олимпиада ойындары Туринде 2005–06 НХЛ маусымының ортасында өтті. Лехтинен Финляндия құрамасының алтын медальға қол жеткізу жолындағы маңызды ойыншысы болды. Бұрынғы халықаралық турнирлердегідей, Лехтинен Саку Койву мен Теему Селяннемен бірге ойнады. Алайда, Финляндия финалда өзінің қарсыласы – Швеция құрамасына 3:2 есебімен жеңіліп қалды. Койву мен Селянне турнирдің үздік мергендері атанды, ал Лехтинен жетінші орынды бөлісті. Егер Финляндия финалда жеңіске жеткен болса, Лехтинен Үш алтын клубқа кірген алғашқы фин болар еді. 2006–07 маусымында Лехтинен 26 гол соқты және екінші маусым қатарынан команданың үздік мергені атанды. Алайда, «Жұлдыздар» үшінші маусым қатарынан плей-оффтың бірінші турындағы кезеңнен өте алмады, «Ванкувер Кэнакс» командасына есе жіберді. Серия жеті ойынға созылғанына қарамастан, Лехтинен командасына ешқандай ұпай әкеле алмады. Лехтинен 2007–08 маусымын сәтті бастады, спорттық жарақатына ұшырағанға дейін 21 ойында 6 гол мен 13 нәтижелі пас (19 ұпай) көрсетті. Ол 2008 жылдың 1 ақпанында 33 ойындық үзілістен кейін «Эдмонтон Ойлерс» командасына қарсы өткен ойында қайта оралды. Ол Юсси Йокиненнің голына нәтижелі пас беріп, өзінің қайта оралуын белгіледі. Лехтинен 2010 жылғы Ванкуверде өткен қысқы Олимпиада ойындарында Финляндия Словакияны 5:3 есебімен жеңген кезде Олимпиадалық хоккей тарихында төрт медаль жеңіп алған алты ойыншының бірі болды. Лехтинен сондай-ақ кем дегенде бес Олимпиада ойындарына қатысқан жеті хоккейшінің бірі. 2010 жылдың 8 желтоқсанында Лехтинен кәсіби хоккейден зейнеткерлікке шығуын ресми түрде жариялады, ол 243 гол мен 271 нәтижелі пас беріп, 875 НХЛ ойынында +176 рейтинг көрсетті. Қызықтысы, ол НХЛ-дегі соңғы маусымына дейін ешқашан маусымды теріс рейтингпен аяқтаған емес. 2017 жылдың 11 ақпанында «Жұлдыздар» Лехтиненнің 26 нөмірі бар жейдесін 2017–18 маусымында Далластағы 25 жылдық мерекесінің аясында зейнеткерлікке шығаратынын хабарлады; ол 2017 жылдың 24 қарашасында «Калгари Флеймс» командасына қарсы өткен ойын алдында зейнеткерлікке шығарылды.

Жеке өмір

Лехтинен әйелі Жаанамен 1994 жылы Норвегияның Лиллехаммер қаласында өткен Олимпиада ойындарында кездесті. Екеуі 1998 жылдың маусымында үйленді, ал той НХЛ сыйлықтары тапсыру рәсімінен кейін бірнеше күн өткендіктен, Лехтинен өзінің алғашқы Франк Дж. Селке жүлдесін алуға қатыса алмады. Олардың Анна мен София есімді екі қызы және Жоел есімді ұлы бар.

Негізгі маусым және плей-офф

Тұрақты маусым Плей-офф маусымы Команда Лигасы Ойындар Гол Пас Ұпай Шайба саны Ойындар Гол Пас Ұпай Шайба саны 1989–90 Kiekko–Espoo FIN U20 32 23 23 46 6 5 0 3 3 0 1990–91 Kiekko–Espoo FIN U20 3 3 1 4 0 — — — — — 1990–91 Kiekko–Espoo FIN.2 32 15 9 24 12 — — — — — 1991–92 Kiekko–Espoo FIN U20 8 5 4 9 2 — — — — — 1991–92 Kiekko–Espoo FIN.2 43 32 17 49 6 5 2 4 6 2 1992–93 Kiekko–Espoo FIN U20 4 5 3 8 8 — — — — — 1992–93 Kiekko–Espoo SM l 45 13 14 27 6 — — — — — 1993–94 TPS SM l 42 19 20 39 6 11 11 2 13 2 1994–95 TPS SM l 39 19 23 42 33 13 8 6 14 4 1995–96 Michigan K–Wings IHL 1 1 0 1 0 — — — — — 1995–96 Dallas Stars NHL 57 6 22 28 16 — — — — — 1996–97 Dallas Stars NHL 63 16 27 43 2 7 2 2 4 0 1997–98 Dallas Stars NHL 72 23 19 42 20 12 3 5 8 2 1998–99 Dallas Stars NHL 74 20 32 52 18 23 10 3 13 2 1999–2000 Dallas Stars NHL 17 3 5 8 0 13 1 5 6 2 2000–01 Dallas Stars NHL 74 20 25 45 24 10 1 0 1 2 2001–02 Dallas Stars NHL 73 25 24 49 14 — — — — — 2002–03 Dallas Stars NHL 80 31 17 48 20 12 3 2 5 0 2003–04 Dallas Stars NHL 58 13 13 26 20 5 0 0 0 0 2005–06 Dallas Stars NHL 80 33 19 52 30 5 3 1 4 0 2006–07 Dallas Stars NHL 73 26 17 43 16 7 0 0 0 2 2007–08 Dallas Stars NHL 48 15 22 37 14 14 4 4 8 2 2008–09 Dallas Stars NHL 48 8 16 24 8 — — — — — 2009–10 Dallas Stars NHL 58 4 13 17 8 — — — — — SM l барлығы 126 51 57 108 45 24 19 8 27 6 NHL барлығы 875 243 271 514 210 108 27 22 49 12