Кіріспе

Харуки Мураками романы: "Спутник сүйіктісі" (スプートニクの恋人) – Харуки Муракамидің 1999 жылы Жапонияда «Коданша» баспасында жарық көрген романы. 2001 жылы Филип Габриэль жасаған ағылшын тіліне аудармасы жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Сумире - бұл отбасының жәрдемақысы мен романның ертегішісі және басты кейіпкері, тек "К" ретінде белгілі жалғыз досының шығармашылық үлесімен өмір сүретін жазушы. К - 25 жастағы бастауыш сынып мұғалімі, ол Сумиреге ғашық, бірақ ол оның сезімдерін толық бөліспейді. Тойда Сумире өзінен 17 жас үлкен Миу есімді кореялық әйелмен танысады. Екеуі әңгімелеседі, Сумире өзін үлкен әйелге тартылған деп санайды. Бұл оның бірінші рет жыныстық қатынасқа түсетіндігі. Көп ұзамай Миу Сумиреден өзіне жұмыс істеуге шақырады. Бұл кездесу және әйелдер арасындағы қарым-қатынас Сумиреге өзгеруге әкеледі: ол әдемі киім киіп, жақсы пәтер алады және темекі шегуді тастайды; дегенмен, ол жазу блогын да дамытады. Кейден Еуропадан Сумире жазған хаттарды ала бастайды. Оларды қолдана отырып, ол Сумира мен Миудің бүкіл континенттегі іс сапарларын қадағалай алады. Соңғы хатында Сумире үйге оралудың орнына Миу екеуі Грекиядағы аралда демалуға баратынын айтады. Аз уақыттан кейін К. Сумираның үйіне қашан қайтып келетінін сұрауға шақыра бастайды. Алайда, оған тек оның телефонынан ғана жауап алады. Көп ұзамай оған Миу таңғажайып қоңырау шалады, ол оны Грекияға ұшып баруды сұрайды және Сумиреге бірдеңе болғанын айтады. Миу көп нәрсе түсіндірмейді, бірақ мәселе шұғыл екені анық. Байланыс нашар, ал олардың телефон байланысы тез арада бұзылады. Кейдің жаңа оқу жылы Миудің қоңырау шалуынан кейінгі аптада басталады, бірақ Сумиренің денсаулығын маңыздырақ деп санап, келесі күні Грекияға кетеді. Ол Миумен алғаш рет кездеседі, ол оған Сумираның із-түзсіз жоғалып кеткенін айтады. Ол оған Сумиредің жоғалуына әкелген оқиғалар тізбегі туралы айтады, онда Миу Сумире жыныстық қатынасқа кіріскенде физикалық түрде жауап бере алмады. Миу К-нің жанында болғанына өте қуанышты, бірақ Сумире өзін-өзі өлтірген шығар деп уайымдайды; К- оны Сумире мұны істемейтіндігіне сендіреді. Миу жапон елшілігінен көмек алу және Сумираның ата-анасына хабарласу үшін Афинаға барады. Кей аралдағы бір күнді Сумира мен оның тағдыры туралы ойланып, Миу айтқан Сумираның жазбасында қандай да бір сылтау болуы мүмкін екенін түсінеді. Ол Сумиренің компьютерін және "Документ 1" және "Документ 2" деп аталатын екі құжатты қамтитын дискетаны табады. Солардың бірі - Сумиредің өз арманы туралы жазған жазбалары. Сумире жас кезінде қайтыс болған анасының нұсқасына қол жеткізуге тырысады, бірақ қол жеткізе алмайды. Екіншісі - Миудың 14 жыл бұрын оны өзгерткен оқиға туралы айтқан әңгімесі. Ол түнде дөңгелектің ішінде қалып, бинокль арқылы көрші үйдің ішіне қарап, өзін басқа бір ер адаммен жыныстық қатынаста болғанын көрді. Бұл оқиға оның шашын мүлдем ақ қылып, жыныстық құмарлықтан арылтты. Миу сол түні екіге бөлініп, өзінен қалған бөлігін мәңгілікке жоғалтып алғандай сезінгенін айтады. Ұншықтарды байланыстыруға тырысып, К екі әңгіменің де бірнеше әлемнің бар екендігін және Сумира осы дүниені тастап, басқа бір параллельге кіргенін, мүмкін Миудің басқа нұсқасымен бірге болу үшін деп қорытындылайды. Содан кейін түнде мистикалық тәжірибеге ие болады. Миу бірнеше күннен кейін қайта оралады. Кей Миумен байланысын сезінсе де, оның уақыты бітті деп санайды. Жапонияға оралған соң, ол күнделікті өміріне оралады. Алайда, Сумираның жоқтығынан ол өміріндегі ең құнды нәрсені жоғалтып алғандай сезініп отыр. Ол тағы да бір қиындыққа тап болады, бұл жолы оның қызы, оның оқушыларының бірінің үйленген анасы. Ол оған ұлының - "Керемет" деген лақап атпен аталған баланың - супермаркетте бірнеше рет ұрлық жасап тұрғанын және күзетшіні полицияға хабарламай-ақ жіберуге көндіру үшін оның көмегін қажет ететінін айтады. Қауіпсіздік күзетшісі Кэроттың қылмысына өкінбеуіне және К-нің сыртқы келбеті мен мінез-құлқына, ол оңай өмір сүруді ұнатады. Күзетші К-ді өзіне деген көзқарасы үшін жазалайтын шаршамалы әңгімеден кейін ол Морковты жібереді. Кей анасын үйге жіберіп, Морковьді кофеханаға алып кетеді. Кескінің үнемі бірдеңе айтпай жүргені. Алайда, оған деген сүйіспеншілігін сезініп, К. оған Сумир туралы әңгімені айтып береді. Кэротты анасының үйіне тастағаннан кейін, Кэри оны енді көре алмайтынын айтады. Ол өзінің жалғыздық өмірін жалғастырады. Олардың керісінше уәделеріне қарамастан, ол Миуді бір рет кездескеннен басқа ешқашан көрмейді: Миу өзінің Ягуармен оның қасынан өтіп кетеді, бірақ ол өзінің бар екенін мойындамайды. Ол шашын бояуды тоқтатты, енді оның шашы таза ақ. Кей оның "бос қабық" екенін сезінеді, ол Су...

Тақырыптар

Мураками таныс тақырыптарды зерттейді, мысалы, жауапсыз махаббаттың әсері, өте конформистік қоғамда эмоционалды жағынан тоқыраған болып өсу және адамның арманына еру мен қоғамға сіңіру үшін оларға қарсы тұру арасындағы қақтығыс. Сумире - эмоционалды және стихиялы адам, ол қоғамға бейімделмеген адам болып көрінеді, ал "К", баяндаушы - ерік күшімен өзін басқа адамға айналдырған адам, ол айналасындағы кең қоғам мен мәдениетке бірқалыпты түрде кіріседі, ал бұл ауысу оны эмоционалды түрде тоқтатып, өз сезімдерін білдіре алмайды. Сумира Миумен қарым-қатынас арқылы өзі емес басқа адамға айналғанда, трансформация тұрақты да, сәтті де болмайды. "Желмен құс хроникасы" және "Бейне-бейне би" сияқты Мураками сюжет құралы ретінде баламалы әлемдерді қолданады (немесе, дұрыс айтқанда, ұсынады). "К" - Муракамидің басқа романдарындағы кейіпкерлерден мүлдем өзгеше кейіпкер. Ол әзіл-оспақтарға аз бейімделген немесе шебер, мектеп мұғалімі ретінде құрметке лайық және тұрақты мамандықты ұстайды, және басқа Мураками кейіпкерлеріне қарағанда өзін-өзі сенімді және әлдеқайда интровертті және қайшылықты. Сюжеттің көптеген элементтері әдейі шешілмеген болып қала береді, бұл шынайы білімнің қиын екендігі туралы ойға ықпал етеді, ал оқиғаның нақты оқиғалары кейіпкерлердің түсініктері пайдасына жасырылады. Кітап "Телефон" тақырыбымен аяқталады, ол Муракамидің көптеген кітаптарында кездеседі, әдетте, алыс жерден телефон соққан кезде, оның орны белгісіз.

Танымал мәдениетте

Кітап «Париж, мен сені жақсы көремін» фильмінде еске алынады, ал кітаптан алынған бір бөлім Ұлыбританиядағы Channel 4 теледрамасы «Nearly Famous»-та қолданылды. Project Orange және Weatherday тобы осы романның құрметіне әндер жазды.