Кіріспе
1915 жылғы Рюносуке Акутагаваның қысқа әңгімесі. Рашомон (羅生門) – Конджаку Моногатаришудан алынған әңгімелерге негізделген Рюносуке Акутагаваның қысқа әңгімесі. Алғаш рет бұл әңгіме 1915 жылы «Тейкоку бунгаку» журналында жарияланды. Акира Куросаваның «Рашомон» (1950) фильмі негізінен Акутагаваның «Тоғайда» атты тағы бір қысқа әңгімесі бойынша түсірілген; фильмнің атауы мен кейбір кадрлық сахналарға қатысты материалдар, мысалы, кимоно ұрлау және тіршілік үшін ұрлаудың моральдық тұрғыдан күмәнділігі тақырыбы «Рашомоннан» алынған.
Rashōmon (羅生門) is a short story by Ryūnosuke Akutagawa based on tales from the Konjaku Monogatarishū. The story was first published in 1915 in Teikoku Bungaku. Akira Kurosawa's film Rashomon (1950) is in fact based primarily on another of Akutagawa's short stories, "In a Grove"; only the film's title and some of the material for the frame scenes, such as the theft of a kimono and the discussion of the moral ambiguity of thieving to survive, are borrowed from "Rashōmon".
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл әңгімеде сол кездегі қираған Киото қаласының оңтүстік қақпасы – Рашомонның қираған жерінде бір қызметші мен қарт әйелдің кездескені айтылады. Кейде осы жерге талап етілмеген мәйіттер тасталатын. Әңгімедегі қақпаның аты, бірақ сюжеті емес, шамамен 1420 жылы жазылған Нох пьесасы «Рашомоннан» алынған. Жұмыстан жаңа ғана босатылған, қарапайым қызметші аштықтан өліп, не ұрлық жасап күнекерек екенін ойлап шарлайды. Ол жоғары қабатқа көтеріледі, онда оттың жарығын көріп, екінші қабаттағы мәйіттерден шаш ұрлап жатқан әйелге кездеседі. Ол бұған жиренеді және аштықтан өлгенімен, тура жолмен жүруге шешім қабылдайды. Әйелге ашуланып, оған қарсы шығады. Бірақ қарт әйел шашты ұрлап, одан шаш тоқуға арналған жасанды шаштар жасап, соның есебінен күнекерек ететінін айтады. Сонымен қатар, ол ұрлап жатқан әйел бұрын жылан етін балық деп сатып, адамдарды алдаған екен. Қарт әйел мұның дұрыс емес екенін, себебі бұл әйелдің тірі қалуына мүмкіндік бергенін, ал ол өз кезегінде мәйіттен ұрлауға құқылы, өйткені әйтпесе ол да аштықтан өледі дейді. Сонда ол: «Егер мен сенің киіміңді алсам, кінәламайсың ба? Аштықтан өліп қалмау үшін мен осылай істеуге мәжбүрмін» дейді. Содан кейін ол әйелдің сырт киімін тартып алып, түнде жоғалып кетеді.
Танымал мәдениет
1999 жылы Жим Джармуш түсірген "Ghost Dog: The Way of the Samurai" фильмінде де осы оқиға маңызды рөл атқарады. Оқиға жапондық аспаптық гитарист Такеши Тераучидің осы аттас инструменталды рок шығармасын жазуға шабыттандырды, бұл шығарма алғаш рет 1972 жылы Такеши Тераучи & Blue Jeans тобының "Рашомон" альбомында орындалды. "Бунго бесік иттері" мангасында Акутагава есімді кейіпкер Рашомонға көп сілтемелермен бейнеленген. Бұл оқиға Жапонның орта мектебінің оқу бағдарламасына енгізілген және "Жаңбырдан кейін" мангасында цитата келтірілген. 2017 жылғы "Рашомон: Комиссар Хейго Кобаяши ісі" графикалық романы Виктор Сантос тарапынан Акутагаваның қысқа әңгімелерінен, Куросаваның осы аттас фильмінен, сондай-ақ Жиро Осарагидің осы аттас кітабында баяндалған қырық жеті ронин эпизодынан шабыттандырылды.