Кіріспе

Карл Густав Вернер фон Хайденштам (6 шілде 1859 – 20 мамыр 1940) – швед ақыны, романист және 1916 жылғы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. 1912 жылдан бастап Швед академиясының мүшесі болды. Оның өлеңдері мен прозалық туындылары өмірге деген зор қуанышпен, кейде швед тарихы мен пейзаждарына, әсіресе оның физикалық ерекшеліктеріне деген махаббатпен толы.

Ерте өмір

Вернер фон Хайденстам 1859 жылғы 6 шілдеде Ольшаммарда, Оребро округінде ақсүйек отбасында дүниеге келді. Фон Хайденстам – инженер Густав фон Хайденстам мен Магдалена Шарлотта фон Хайденштамның (қыз есімі Рюттерскиольд) ұлы. Ол Стокгольмдегі Бесковская мектебінде білім алды. Стокгольм академиясында сурет салуды оқыды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты оқуды көп ұзамай тастады. Содан кейін ол Еуропа, Африка және Шығысқа кеңінен саяхат жасады.

Әдеби мансап

Ол өзінің алғашқы өлеңдер жинағы "Vallfart och vandringsår" ("Жолпарыс: адасқан жылдар", 1888) жарыланған кезде бірден үміткер ақын ретінде қабылданды. Бұл шығыстағы тәжірибесінен шабыттанған өлеңдер жинағы және сол кезде швед әдебиетінде үстемдік құрған натурализмнен бас тартуды білдіреді. Оның сұлулыққа деген құштарлығын "Ханс Алейнус" (1892) атты ұзақ повесі де көрсетеді. "Диктер" ("Өлеңдер", 1895) және "Каролинна" ("Карл еркектері", 2 том, 1897–1898) – Швеция королі Карл XII және оның серіктерінің тарихи портреттерінен тұратын жинақ, күшті ұлтшылдық сезімді көрсетеді. "Каролиннадан" алынған қысқа әңгімелердің ағылшын тіліндегі аудармаларын American Scandinavian Review (Нью-Йорк) журналының 1914 жылғы мамыр, 1915 жылғы қараша және 1916 жылғы шілде нөмірлерінде кездестіруге болады. "Folkunga Trädet" ("Фолкунг ағашы", 1905–07) екі томдықтары орта ғасырдағы швед басшыларының руының көркем, эпикалық тарихын баяндайды. 1910 жылы швед газеттерінде әдебиеттің пролетариаттық "тоқырауы" тақырыбында швед әдебиетшілері арасында пікірсайыс болды, оның екі басты лагерінде Август Стриндберг пен фон Хайденстам тұрды. Профессорлар Лидфорсс пен Бёк те қатысты. Фон Хайденстамның басты үлесі – негізінен Стриндбергке қарсы бағытталған "Пролетар философиясының ыдырауы мен құлауы" ("Proletärfilosofiens upplösning och fall") атты памфлет болды. 1915 жылы жарық көрген фон Хайденстамның "Nya Dikter" поэзиялық жинағы философиялық тақырыптарды, негізінен адамның жалғыздықтан жақсылыққа, ізгілікке қарай көтерілуін қамтиды.

Жеке өмір

1940 жылы 20 мамырда Өвraliд үйінде қайтыс болды.