Жорж Гиттос: Әлеуметтік және саяси суреткердің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Джордж Ноэл Гиттос (7 желтоқсан 1949 жылы туған) – австралиялық суретші, кинопродюсер, режиссер және жазушы. 1970 жылы ол Сиднейдегі «Сары үй» суретшілер ұжымын құруға қатысты. «Сары үй» жобасы аяқталғаннан кейін ол Бундиенаға көшіп, содан бері көптеген суреттер, кескіндемелер, фильмдер мен жазбалар жасады. Гиттостың туындылары әділетсіздік пен қақтығыстың салдарына байланысты әлеуметтік, саяси және гуманитарлық алаңдаушылықты тұрақты түрде көрсетеді. 1980 жылдардың ортасына дейін оның жұмысы көбінесе Австралияда жасалған. Бірақ 1986 жылы ол Никарагуаға сапар шекті, содан бері Гиттостың жұмысы негізінен халықаралық сипатқа ие. Ол көптеген қақтығыс аймақтарына, соның ішінде Филиппин, Сомали, Камбоджа, Руанда, Босния, Бугенвилл және Оңтүстік Африкаға сапарлап, жұмыс істеді. Соңғы жылдары оның жұмысы ерекше түрде Таяу Шығысқа шоғырланған, Израиль мен Палестина, Ирак және Ауғанстанға бірнеше рет барды. 2011 жылы ол Ауғанстанның Жалалабад қаласында көп салалы өнер орталығы – жаңа «Сары үйді» ашты. Көптеген жүлделердің ішінде Гиттос діни өнер саласындағы «Блейк» сыйлығын екі рет жеңіп алды.

Ерте өмір

Гиттоз 1949 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Брайтон-ле-Сандс қаласында дүниеге келді және сол штаттың Рокдейл қаласында өсті, екеуі де Австралияның Сидней қаласының оңтүстік жаққа орналасқан қалалары. Гиттостың анасының әкесі, бұл аймақта тұрған, жартылай кәсіби ат жаттықтырушы болған және Гиттостың балалық шағына зор әсер еткен. Гиттостың әкесі Клод мемлекеттік қызметкер болды, кейін Бас жолдар департаментінің хатшысы болды. Оның анасы Джойс суретші және керамист болған. Екеуі де Джорджты суретші болуға ынталандырды. Гиттоз Кингсгроув Солтүстік орта мектебінде білімін аяқтады, содан кейін Сидней университетінде өнер бакалавры дәрежесін алуға кірісті. Алайда, Америкадан келген өнер сыншысы Клемент Гринбергпен болған кездесу Гиттостың Америкада уақыт өткізу үшін оқуын тоқтатуына себеп болды. Ата-анасы, әсіресе әкесі, бұл шешімді қолдады. Нью-Йоркте Гиттоз әлеуметтік реализмдегі суретші Джо Деланидің ықпалына түсті, оның туындыларына азаматтық құқықтар қозғалысына қатысуы әсер еткен. Гиттостың өнері де саяси бағытқа бұрылды, және ол АҚШ-та Вьетнам соғысына қарсылық танытудан шабыттанған "Кеннеди қонақ үйі" сериясын бастады.

Австралиядағы жұмыс, 1970-1985

1969 жылдың соңында Австралияға оралғанда Мартин Шарппен кездесуі Жаңа Оңтүстік Уэльстің Кингс-Кросс маңындағы Сары үй суретшілер ұжымын құруға себеп болды. Гиттоз тағы бір досы Брюс Гулдпен бірге Маклей-стриттегі екі қабатты ғимаратты суретшілер, кинооператорлар және артистер өздерінің туындыларын жасап, көрсете алатын кеңістікке айналдырды. Көптеген адамдар Австралияның мәдениетін бағындырылған және колониалдық деп есептеген кезде, Сары үй жаңалық болды. Гиттоздың жеке үлесі – психоделикалық қуыршақ театры. Ол және оның көмекшілері Гиттоздың өзі жасаған қолғап қуыршақтарын пайдаланып, көрермендердің ынталы қарсы алуымен өнер көрсетті. 1971 жылы Гиттоз өзінің жұмысын таза өнер деп санады және Сары үйдің басқа мүшелерінің қарсы мәдениеттік коммунализміне толыққанды жандасқан жоқ, сол себепті ұжымнан бөлінді. Сондай-ақ, ол өзінің сүйіктісі Мари Брибауэрдің өлімінен терең қайғыға батты. Ол Брибауэрмен Сан-Францискода танысып, кейін ол онымен Сиднейге келді. Бірақ ол отбасымен қиын мәселелерге тап болды және Сары үй қауымдастығы оны толық қабылдамады. Оның өлімі Гиттоздың өміріндегі алғашқы үлкен дағдарыс болды. Серфингпен әуестенетін Гиттоз NSW оңтүстік жағалауында біршама уақыт бойы трейлерде саяхаттады. Соңында ол Сиднейдің оңтүстігінде, теңіз бен орман арасында орналасқан Бундина ауылына қоныстанды. Джо Деланидің ықпалымен саяси өнерден уақытша қол үзген Гиттоз көптеген фотосуреттер, суреттер мен картиналар жасады, нәтижесінде "Көсіңкі жол" атты фильм туды. Бұл туындылар абстрактілі болды, ислам және абориген өнерінен (соңғысында, әсіресе, Көктемгі жылан туралы мифтен) алынған идеяларды пайдаланды, сонымен қатар су астындағы жарықтың әсерін тікелей бақылау арқылы жасалды. Ол бір кезде голограммалармен және компьютерлік графикамен тәжірибе жасады. 1972 жылы Морнингтон аралынан келген бишілермен танысқаннан бастау алған абориген өнеріне деген қызығушылығы 1977 жылы Солтүстік территория мен Батыс Австралияға саяхат жасауына әкелді. Гиттоз өнер мен өнер көрсетуді кең аудиторияға жеткізуге ұмтылды. 1979 жылы ол Габриэль Дальтонмен (1980 жылы үйленген), Роналду Камеронмен және Мартин Уэсли Смитпен бірге "Театр барлық жерде қоршаған ортаға қол жеткізеді" (TREE) экологиялық театр тобын құрды. 1979-1984 жылдар аралығында TREE көптеген ірі театрлық шараларды ұйымдастырды, көбінесе Сиднейдің жағалауларында, оған жүздеген жергілікті тұрғындар қатысты. Гавин Фрай осы шараларды «Австралия көрген ең толық және тамаша өнер көрсетулерінің бірі» деп сипаттады. Дальтонмен серіктестікте Гиттоз деректі фильмдер жасауға көшті, алғашқысы – 1984 жылғы «Көсіңкі жолдың іздері», ол Көктемгі жылан мифологиясына байланысты маңызды орындарды зерттеген абориген балалары туралы. Содан кейін Солтүстік территориядағы өмір, мәдени қақтығыстар және өнер туралы фильмдер сериясы жарық көрді: «Жауынгерлер мен заңгерлер» (1985), «Шекара әйелдері» (1985), «Бұзылмаған рух» (1985) және «Дайындалып келе жатқан көріністер».

Returning to Australia in late 1969, a meeting with Martin Sharp led to the establishment of the Yellow House Artist Collective near Kings Cross, New South Wales. Gittoes worked with another friend, Bruce Goold, to transform a two storey building in Macleay Street, Potts Point, into a space in which artists, film makers and performers could both live and exhibit their work. In an Australia whose culture had been seen by many as stifled and colonial, the Yellow House was a revelation. Gittoes’ own particular contribution was a psychedelic Puppet Theatre, in which he and assistants performed to enthusiastic audiences, using glove puppets Gittoes himself made. In 1971 Gittoes, who regarded his work as fine art and was not completely in sympathy with the counter cultural communalism of others in the Yellow House, broke away from the group. He had also been very deeply affected by the suicide of his girlfriend, Marie Briebauer. He had met Briebauer in San Francisco, and eventually she followed him to Sydney. But she was facing up to difficult issues with her family, and was not completely accepted by the Yellow House community. Her death was the first great crisis in Gittoes’ life. A keen surfer, Gittoes travelled for a while in a caravan up and down the south coast of NSW. Eventually he settled in Bundeena, a village between sea and bush south of Sydney. For a time abandoning the politically driven art inspired by Joe Delaney, Gittoes produced a large series of photographs, drawings and paintings, eventually leading to a film, The Rainbow Way These images were abstract, using ideas drawn from both Islamic and Aboriginal art (in the latter case, especially the myth of the Rainbow Serpent), but also created out of direct observation of the effects of light underwater. He also experimented for a time with holograms and with computer generated images. His interest in Aboriginal art and performance, which began with meeting dancers from Mornington Island in 1972, led in 1977 to a trip to the Northern Territory and Western Australia. Gittoes was keen to bring art and performance to a wide audience. In 1979 he formed the environmental theatre group, Theatre Reaching Environments Everywhere (TREE), with Gabrielle Dalton (whom he married in 1980), Ronaldo Cameron, and Martin Wesley Smith. Between 1979 and 1984 TREE presented a number of huge theatrical events, mostly on beaches around Sydney, involving hundreds of local people. Gavin Fry has described these as “some of the most complete and spectacular art performances Australia has seen”. In partnership with Dalton, Gittoes now turned especially to documentary film making, first with Tracks of the Rainbow (1984), a film about Aboriginal children visiting sites of importance to the story of the Rainbow Serpent. Then there were a series of films about life, cultural confrontation, and art in the Northern Territory: Warriors and lawmen (1985), Frontier women (1985), Unbroken spirit (1985), and Visions in the making.

Австралия мен шетелдер, 1986-1992

1986 жылы Солтүстік территориядағы фильмдердің сәттілігі Гиттоустың шетелге "Поэттердің оқтары" (1987) фильмін түсіруге жетеледі. Бұл фильм Никарагуа революциясында күрескен сандинистік әйел ақындар тобы туралы. Бұл Гиттоус үшін шешуші кезең болды. Оған Никарагуа ақыны және дін қызметкері Эрнесто Карданалдың экстернализм философиясы әсер етті, ол кейіннен былай сипаттады: «Экстерналист ақындар поэзиясында қиялдың суреттемелерінен гөрі нақты өмірдегі оқиғалар мен физикалық тәжірибелерді пайдалануға сенді. Олар үшін шындық фантазиядан да керемет болды». Гиттоустың осы кезеңдегі маңызды жұмысы – американдық мылтықты орыс патрондарына бейімдеген, жартылай мүгедек сандинистік жауынгердің «Тұтқынға түскен мылтық» суреті. Ол оны соғыстың осы кезеңінің символы деп санады және бұл оның өнер мансабындағы маңызды қадам болды. 1989 жылы Гиттоус Филиппинге сапар шегіп, саяси тұтқындар туралы фильм түсіруді жоспарлады. Қаржыландыру мәселелері фильмнің түсірілуіне кедергі келтірді, бірақ ол қайтадан қақтығыстың құрбандарымен, әсіресе үкімет күштері мен оппозициядағы «Жаңа халық армиясы» арасында бетпе-бет кездесті. Осыдан туған жұмыстардың ішінде азаптау құрбанының денесі табылған оқиғаны көрсететін «Құтқару» сериясы бар. Сондай-ақ ол филиппин суретшісі Нунь Альварадомен ұзақ жылға созылған достық қарым-қатынас пен ынтымақтастық орнатты. Никарагуа сияқты, Филиппин де Гиттоустың болашақ туындыларына үлкен әсер етті: «Мен өнерім арқылы кедейлік пен оларды қоршаған қақтығыстардың құрбаны болған көптеген адамдардың дауысы бола аламын».

In 1986, the success of the Northern Territory films led Gittoes overseas, to make Bullets of the poets (1987), a film about a group of Sandinista women poets who had fought in the Nicaraguan revolution. This was a turning point for Gittoes. He was influenced by Nicaraguan poet and priest Ernesto Cardenal, whose philosophy of Externalism he later described as follows: “The Externalist poets believed in using real life events and physical experiences in their poetry, instead of the imagery of the imagination. For them reality was more incredible than fantasy.” Gittoes’ key work from this period was the drawing, “The captured gun”, of a half crippled Sandinista fighter who carried a captured American rifle adapted to use Russian ammunition, which he felt “symbolised that particular phase in the conflict and became a major breakthrough in my artistic career.”

In 1989 Gittoes travelled to the Philippines, intending to make a film about women political prisoners. Funding problems prevented the film's being made, but again he was brought face to face with victims of conflict, especially between government forces and the dissident New People's Army. The resulting works included the Salvage series, documenting the discovery of the body of a torture victim. He also began a long friendship and collaboration with Filipino artist Nune Alvarado. As much as Nicaragua, the Philippines helped shape Gittoes’ future work: “Through my art I can be an advocate for so many people silenced by poverty and the conflicts around them.”

After this, Gittoes worked for a time mainly in Australia, in particular on the series of paintings and drawings, Heavy Industry. Initially in 1989 he was invited by the Wollongong Regional Gallery to be artist in residence at the Port Kembla Steelworks in NSW. Between then and 1992 he worked in steelworks, mines, chemical plants, and a Bass Strait oil rig, in Wollongong, Newcastle, Broken Hill, Whyalla, and elsewhere, depicting the men working in these environments sympathetically against a background of industrial decline and difficult and dangerous working conditions. In doing this, he felt he was not only holding true to the Externalist idea of art, but also returning to Joe Delaney's view of art “about a historic social struggle exuding pathos and humanity”. In this period, Gittoes was deeply affected by the death of his friend Ronaldo Cameron, a dancer who had been part of the TREE productions. Gittoes had painted Cameron in the advanced stages of motor neurone disease, and after his death expressed his grief with the painting, Ancient Prayer, which in 1992 won the prestigious Blake Prize for Religious Art. In 1993 he won the Wynne Prize for landscape, for Open Cut, from the Heavy Industry series.

Содан кейін Гиттоус біршама уақыт Австралияда, әсіресе «Ауыр өнеркәсіп» картиналары мен суреттері сериясымен жұмыс істеді. 1989 жылы Вуллонгонг аймақтық галереясы оны Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Порт Кембла болат зауытында суретші резидентурасына шақырды. 1992 жылға дейін ол болат зауыттарында, кен орындарында, химия зауыттарында және Бас бұғазындағы мұнай платформасында, Вуллонгонг, Ньюкасл, Брокен Хилл, Уайалла және басқа да жерлерде жұмыс істеді. Ол өнеркәсіптік құлдырау мен қиын және қауіпті еңбек жағдайларының фонында осы ортада жұмыс істейтін адамдарды жақсы көре отырып бейнеледі. Осылайша ол экстернализм идеясына ғана емес, сонымен қатар Джо Деланидің «патос пен адамгершілік сезімін шашыратып, тарихи әлеуметтік күрес туралы» өнерге деген көзқарасына қайта оралғанын сезінді. Осы кезеңде Гиттоустың досы, ТРИЕ өндірісіне қатысқан биші Роналдо Камеронның өлімі оған қатты әсер етті. Гиттоус Камеронды моторлық нейрон ауруының соңғы сатысында суретке түсірді және ол қайтыс болғаннан кейін 1992 жылы діни өнер саласындағы беделді Блейк сыйлығын жеңіп алған «Ежелгі дұға» картинасымен қайғысын білдірді. 1993 жылы ол «Ауыр өнеркәсіп» сериясынан «Ашық кесу» суреті үшін ландшафт жанрындағы Уинн сыйлығын жеңіп алды.

Бейбітшілік пен соғыс, 1993-2001

1993 жылдан бастап Гиттостың мансабы жаңа бағытқа бұрылды. Никарагуа мен Филиппиндегі жұмысына сүйене отырып, ол соғыс аймақтарына ұзақ сапарлар жасады, бастапқыда Австралия әскери қызметкерлері көпұлтты бейбітшілік операцияларында қызмет ететін жерлерге. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері Австралияда ресми соғыс суретшілерін жұмысқа алудың ұзақ дәстүрі болғанымен, Гиттос ешқашан ресми суретші болып тағайындалмады. Керісінше, ол Австралия армиясының қолдауымен және көмегімен саяхаттады, бірақ өзін қалай қаласа, солай білдіруге еркін болды. Осы сапарларында ол көптеген фотосуреттер, суреттер мен картиналар жасады. Экстерналистік дәстүрге сәйкес, көптеген суреттерде оларды шабыттандырған жағдайларды сипаттайтын жазба мәтіндер бар. Бұл туындылардың көп бөлігі Австралия соғыс мемориалында сақталады, ол армиямен алғашқы байланысқа көмектескен. Гиттостың осы кезеңдегі жұмысының бір ерекшелігі – ол Австралияның көптеген ресми суретшілерінен ерекшеленеді. Бұл – бейбітшіліктің келуіне себеп болған қақтығыстың жергілікті халыққа тигізген әсеріне деген тұрақты қызығушылық. Гиттос өзімен бірге жүрген әскери қызметкерлердің іс-әрекеттерін құжаттады, бірақ оның көзқарасы да үнемі кеңірек болды. 1993 жылдың наурыз айындағы алғашқы аялдамасы Сомали болды. Австралия Сомалиде азаматтық соғыс, үкімет құлдырауы, құрғақшылық және ашаршылықтан зардап шеккен елде тәртіпті қалпына келтіруге Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) атынан тырысып жатқан Америка басшылығымен біріккен арнайы күш (ЮНИТАФ) құрамына батальон берді. Гиттос Могадишуде және Австралияның негізгі операциялық базасы болған Сомалидің оңтүстік-орталық бөлігіндегі Байдоа қаласында және оның айналасында жұмыс істеді. Әскер базасында қалып қоймай, ол патрульдік сапарларда және гуманитарлық көмек жеткізу кезінде әскерлерге жиі ілесіп жүрді. Содан кейін, 1993 жылдың мамыр және маусым айларында Гиттос Австралияның сол кездегі Камбоджадағы басқа да ірі бейбітшілік операциясына барды. Камбоджа Вьетнам соғысында американдық бомбалаудан, 1975-1979 жылдардағы геноцидті Қызыл кхмерлер режимінен және Вьетнамның қолдауымен құрылған үкімет пен басқа да топтар арасындағы ұзақ жылдар бойы соғыстан зардап шекті. Австралияның БҰҰ қолдауымен қақтығысты реттеудегі дипломатиялық көшбасшылығы БҰҰ-ның Камбоджадағы Уақытша Әкімшілігінің (ЮНТАК) БҰҰ операциясын Австралиялық генерал-лейтенант Джон Сандерсон басқарды. Гиттос ЮНТАК-пен бірге Австралиялық сигнал берушілердің қызметін құжаттады және Сандерсоннің портретін салған, бірақ сонымен қатар көптеген Камбоджалық жер миналарының құрбандарының төзімділігіне қатты әсер етті. 1994 жылы Бас штабтың бастығы генерал-лейтенант Джон Грейдің қолдауымен Гиттос Батыс Сахарадағы, Египет, Израиль және Ливандағы Австралиялық бейбітшілікті сақтаушыларды аралауға мүмкіндік алды. Батыс Сахарада ол БҰҰ-ның Батыс Сахарадағы референдумға арналған миссиясының (МИНУРСО) құрамына кіретін Австралиялық сигнал берушілермен жұмыс істеді. Содан кейін Гиттос Орта Шығысқа барды. Мысырда ол Египет пен Израиль шекарасын бақылау үшін Кемп-Дэвид келісімінен кейін құрылған Америка басшылығымен жүргізілген көпұлтты күштерге (ММК) қатысатын Австралиялық бейбітшілікті сақтаушыларды аралады. Израиль мен Ливанда ол БҰҰ-ның бітімгершілікке бақылау жасау ұйымында (БҰҰТҰ) қызмет ететін Австралиялық әскери бақылаушылармен кездесті. Израильге келгеннен кейін көп ұзамай ол 1994 жылдың 25 ақпанында Хеброн қаласындағы Палестинада болған қырғынды жерді аралады. Көргендері оны соғыс құрбандарының мүддесін қорғаушы, тәуелсіз куәгер ретінде суретшінің қажеттілігіне деген сенімін нығайтты. Ливанның оңтүстігінде, сол кезде Израильдің басып алуы кезінде, ол Израильмен шекараны бақылайтын ЮНТСО-ның Австралиялық әскери бақылаушыларын жолықтырды, бірақ оны соғысқа қатысқан адамдардың жағдайы қайтадан қозғады. 1994 жылы Гиттос Оңтүстік Африкаға жеке сапармен барып, қара көпшілік билікке көшуіне және 27 сәуірде Нельсон Манделаның президент болып сайлануына куә болды. Негізінен қара нәсілді қалаларда жұмыс істеген ол қара нәсілді Оңтүстік Африка халқына деген жанашырлығы ақ нәсілділердің «Afrikaner Weerstandsbeweging» қозғалысының мүшелерімен қақтығысқа түсірді. Бірде оны қатты ұрып-соқты. Гиттостың Оңтүстік Африкаға сапары Руандада қазіргі заманғы ең көп шоғырланған геноцидтік зорлық-зомбылықтың басталуымен тұспа-тұс келді. Үш ай ішінде 500 000 мен 1 миллион аралығында Руандалықтар қаза тапты. Нәтижесінде БҰҰ операциясы, БҰҰ-ның Руандаға көмектесу миссиясы (ЮНАМИР), Австралиялық медициналық контингент пен оған қосымша қауіпсіздік және қолдау қызметкерлерін қамтыды. Алғашқы геноцидтен бір жыл өткен соң, Гиттос екінші ротацияны, тағы да Австралия армиясының қолдауымен аралады. Осы кезде тутсилер басымдығымен жүргізілген Руандалық патриоттық фронты (РПФ) азаматтық соғысты жеңіп алды және 1994 жылғы зорлық-зомбылық аяқталды. Дегенмен, Гиттос алғашқы геноцидке трагикалық эпилогқа куә болды. 1994 жылғы шайқаста үлкен саны адамдар қоныс аударды. Ішкі көшіп қонғандардың ең ірі лагері Оңтүстік-Батыс Руандадағы Кибехода орналасқан. Лагерьде 80 000 мен 100 000 адам болды, олардың көптегені, әрине, алғашқы геноцидті жүзеге асыруда басты рөл атқарған хутулардың «Interahamwe» мүшелері болды. Сәуір айында Руанда үкіметі лагерьті жабу туралы хабарлады, оны әскерлермен қоршады және әуеге оқ атып, қашқынның үйлерін өртеу арқылы үрей тудырды. ЮНАМИР Кибехода Замбиялық ротаға ие болды және 19 сәуірде оларға 32 Австралиялық медициналық қызметкер мен жаяу әскері қосылды, медициналық көмек көрсету және қашқынды эвакуациялауға көмектесу үшін. Австралиялық бейбітшілікті сақтаушылардың қызметін құжаттау үшін елге келген Гиттос келесі күні оларға қосылды. 22 сәуірдің кешкі сағаттарында Руанда күштері мылтықтарды, пулеметтерді, гранатометтерді, пышақтарды, және мүмкін соғымдық оқ-дәрілерді қолданып, қырғынды бастады. Ертесіне Австралиялықтар 4000 адамның қаза тапқанын санады, бұл нақты санынан кем болуы мүмкін. Қырғын кезінде Австралиялықтар медициналық көмек көрсетті және көше алатын барлық адамды эвакуациялады, осы уақытта қорқынышты көріністерге куә болды. Барлығы көргендеріне әсер етті, Гиттос та олардан кем емес. Ол жеке адамдарға тікелей көмектесуге және болып жатқан оқиғаларды құжаттауға уақытын бөлді. Кейін ол БҰҰ-ға көргендері туралы есеп беру үшін Нью-Йоркке ұшты. Бірақ Кибехо оның өнеріне де күшті серпіліс болды, ол 20 жылдан кейін де оны мазалаған және қайта жұмыс істеп жатқан тақырыпқа айналды. 1995 жылы Гиттос діни өнерге арналған «Blake Prize» сыйлығын екінші рет жеңіп алды, «Преacher» картинасының бірнеше нұсқаларының бірі үшін, хаос пен қырғын арасындағы Кибеходағы адамдарға тыныштандыруға тырысатын және өзіне де тыныштандыруға тырысатын дін қызметкерінің күшті суреті. 1997 жылы ол Германияның Кассель қаласындағы «documenta X» көрмесінде Руанда туындыларының орнатылысын жасады. Онда 3x1,5 м өлшемдегі он үлкен, қарсыластыратын картиналар бар болды, Гавин Фрай сипаттағандай, «зорлық-зомбылық пен тәлкеудің тереңдігін бейнелеу үшін «күшті, ішекке түйрелетін экспрессионизмді» қолданды. Еден киімдерге, киімдерге және пластик контейнерлерге жабылған. 2014 жылы ол принтер Джон Уэсли Маннионмен бірлесіп жасаған «synthages» – фотосуреттердің, суреттердің және картиналардың комбинациясынан тұратын Руанда материалдарына тағы да оралды. Гиттос соғыс ошақтарына сапарларын жалғастырды, бірақ енді әдетте армиямен емес. 1996 жылы ол Боснияға барды, онда НАТО басшылығымен Югославияның құлауынан кейін туған Босния соғысынан кейін тәртіп пен бейбітшілікті қалпына келтіруде. Оның жұмысы енді бейбітшілікті сақтаушылар туралы емес, қашқын мен қиратудың ортасында өмір сүретін қарапайым адамдардың жағдайына бағытталды. Келесі жылы, 1997 жылы, ол Солтүстік Ирландияға барды, сол кезде Солтүстік Ирландия бейбіт процесі басталған кезде, Ирландиялық Республикалық Армиясының және протестанттық жауынгерлік ұйымдарының мүшелерімен кездесті, бірақ қайтадан...

From 1993, Gittoes’ career took a distinct new direction. Building on his work in Nicaragua and the Philippines, he made a long series of visits to war zones, initially those in which Australian military personnel were serving in multinational peacekeeping operations. Although since World War I Australia had a long tradition of employing official war artists, Gittoes was never a designated Official Artist. Rather, he travelled under the auspices of and generally with the assistance of the Australian army, but remained free to express himself as he wished. On these trips he produced a large body of photographs, drawings and paintings. True to the Externalist tradition, many of the drawings incorporate written texts describing the situations which had inspired them. Many of these works are held by the Australian War Memorial, which had helped facilitate the initial contact with the army. One aspect of Gittoes’ work in this period which differentiates him from most Australian official artists is an enduring interest in and concern for the ways in which the conflict which led to the arrival of the peacekeepers had affected the local people. Gittoes did document the activities of the military personnel he was accompanying, but his vision was also consistently much broader. The first stop, in March 1993, was Somalia, where Australia had provided a battalion to the American led Unified Task Force (UNITAF), which was trying on behalf of the United Nations (UN) to restore order to a country devastated by civil war, collapse of government, drought, and famine. Gittoes worked in Mogadishu and in and around Baidoa, the town in south central Somalia which was the main base of operations for the Australians. Rather than remaining on base, he often accompanied the troops on patrol and when protecting the delivery of humanitarian aid. Soon afterwards, in May and June 1993, Gittoes visited Australia's other major peacekeeping operation at the time, in Cambodia. Cambodia had suffered from American bombing in the Vietnam War, the genocidal Khmer Rouge regime of 1975–1979. and long years of civil war between the Vietnam sponsored government which had ousted the Khmer Rouge and various other factional groupings. Australian diplomatic leadership in achieving a settlement to the conflict under the auspices of the UN meant that the resulting UN operation, the UN Transitional Authority in Cambodia (UNTAC), was led by an Australian, Lieutenant General John Sanderson. Gittoes documented activities of Australian signallers with UNTAC and painted Sanderson's portrait, but was also moved in particular by the stoic endurance of the many Cambodian victims of landmines. In 1994, with support from the Chief of the General Staff, Lieutenant General John Grey, Gittoes was able to visit Australian peacekeepers in Western Sahara, Egypt, Israel and Lebanon. In Western Sahara he worked with Australian signallers who were part of the UN Mission for the Referendum in Western Sahara (MINURSO). Gittoes next went to the Middle East. In Egypt he visited Australian peacekeepers serving with the Multinational Force and Observers (MFO), an American led multinational operation set up in the wake of the Camp David Accords to monitor the Egyptian–Israeli border. In Israel and Lebanon he met Australian military observers serving with the UN Truce Supervision Organization (UNTSO). Shortly after arriving in Israel he visited the site of the massacre of February 25, 1994, in the Palestinian town of Hebron. What he saw made him doubt the official version that the massacre was the work of a lone gunman, reinforcing his belief in the need for the artist as independent witness and as an advocate for the innocent victims of conflict. In southern Lebanon, then under Israeli occupation, he visited Australian military observers with UNTSO monitoring the border with Israel, but was again moved by the plight of people spending their lives in a conflict zone. Also in 1994, Gittoes travelled privately to South Africa, to witness the transition to black majority rule and the election on April 27 of Nelson Mandela as president. Mainly working in black townships, his sympathy for black South Africans led to run ins with members of the white supremacist Afrikaner Weerstandsbeweging; on one occasion he was severely beaten up. Gittoes’ visit to South Africa coincided with the outbreak in Rwanda of the most concentrated genocidal violence of the modern era. In three months between 500,000 and a million Rwandans died. The resulting UN operation, the UN Assistance Mission for Rwanda (UNAMIR), included an Australian medical contingent and associated security and support personnel. A year after the original genocide, Gittoes visited the second rotation, once again with support from the Australian Army. By this time the Tutsi dominated Rwandan Patriotic Front (RPF) had won the civil war, and the violence of 1994 had ended. Nevertheless, Gittoes was witness to a tragic epilogue to the original genocide. Huge numbers had been displaced in the 1994 fighting. The largest camp for internally displaced persons was at Kibeho, in south west Rwanda. The camp held between 80,000 and 100,000 people, many of them no doubt members of the Hutu Interahamwe, which had been central in carrying out the original genocide. In April the Rwandan government announced that the camp would close, surrounded it with soldiers, and began causing panics by firing in the air and burning the refugees’ housing. UNAMIR had a Zambian company at Kibeho, and on 19 April they were joined by 32 Australian medical personnel and infantry, to provide medical treatment and assistance evacuating the refugees. Gittoes, in the country to record the activities of Australian peacekeepers, joined them the next day. Late on April 22 the Rwandan forces began a massacre, using rifles, machine guns, RPGs, bayonets, machetes, and possibly mortars. Next morning the Australians counted 4,000 dead, no doubt fewer than the true number. During the massacre the Australians gave medical treatment to and evacuated as many as they could, all the while witnessing terrible scenes. All were affected by what they saw, Gittoes as much as any. He split his time between helping give direct assistance to individual victims and documenting what was happening. He later flew to New York to report to the UN on what he had seen. But Kibeho also became a powerful catalyst to his art, a subject which still haunted him and which he was still reworking 20 years later. In 1995 Gittoes won the Blake Prize for religious art a second time, for one of several versions of The Preacher, a powerful image of a preacher trying to bring calm to the people around him – and to himself – amidst the chaos and carnage of Kibeho. In 1997 he set up an installation of Rwanda works at documenta X in Kassel, Germany. It included ten large confronting 3 v 1.5 m paintings, employing what Gavin Fry describes as “a violent, gut wrenching expressionism”, to depict the depths of violence and depravity reached at Kibeho; the floor was covered in rags, clothes, and plastic containers. In 2014 he returned yet again to the Rwanda material with a series of “synthages”, combinations of photograph, drawing and painting developed in collaboration with printer John Wesley Mannion. Gittoes continued to travel to scenes of conflict, but no longer usually with the army. In 1996 he went to Bosnia, where a NATO led force was gradually restoring order and peace after the devastating Bosnian War which followed the collapse of Yugoslavia. His work, no longer particularly concerned with the peacekeepers, now focused on the plight of refugees and ordinary people living in the midst of devastation. The following year, 1997, he travelled to Northern Ireland at a time when the Northern Ireland peace process was just getting underway, meeting members of both the Irish Republican Army and the Protestant paramilitaries, but again focusing particularly on the lives of those caught up in the conflict. In 1998 he went to China, working with artists at the Central Academy of Fine Arts in Beijing, but also travelling to areas of the Yangtze River affected by construction of the Three Gorges Dam, and to Tibet. In the same year he once again worked with the Australian military, visiting members of the Australian led Peace Monitoring Group, which was helping establish trust among Bougainvilleans in the peace process which was bringing an end to the civil war between secessionist Bougainvilleans and the Papua New Guinea government. Gittoes had first encountered the victims of landmines in Nicaragua in 1986, and continued to meet them, in Cambodia, the Middle East and elsewhere. “For me,” Gittoes wrote, “landmines are the most damning proof of man's inhumanity to man – while the moments spent with mine victims have given me some of the most encouraging proof of the strength of the human spirit.” In 1999 and 2000 he travelled widely to mine affected areas: Thailand, Cambodia, Afghanistan, Pakistan, East Timor, Congo and Rwanda, leading in 2000 to an exhibition, Minefields, in aid of victims and to support the international campaign (in which Australians took a leading role) to ban anti personnel mines. As well as shows in Australia and Russia, the exhibition was displayed in the United Nations office in Geneva, in the Palais des Nations, the old headquarters building of the League of Nations. In 2001 Gittoes made three trips to South Africa, to link up with a retrospective touring exhibition, Lives in the Balance. He also travelled once again to Israel and Palestine, documenting the ongoing conflict over Gaza.

9/11-ден кейінгі әлемдегі өнер және кино, 2001-2010

Гиттос үйде, Сиднейдің оңтүстік жағалауындағы Бандинадағы студиясында жұмыс істеп жүргенде, 2001 жылдың 11 қыркүйегінде әлем күрт өзгерді. Соның салдарынан туындаған соғыстар мен Таяу Шығыстағы әлдежарлық Гиттостың мансабына келесі он жарым жылға дейін күш берді. 2001 жылдың қарашасында АҚШ Ауғанстанға басып кіріп, Талибан үкіметін құлатты, елде он жарым жылдық соғыс басталды. Гиттос бұған дейін "Минополя" жобасы аясында Ауғанстанға сапар шеккен еді және жаңа соғыстың елге тигізер әсерін тез түсінуге кірісті. Ол осы қызығушылығын қазірге дейін сақтап келеді. 2002 жылдың басында ол "Шекарасыз дәрігерлер" ұйымымен бірге Ауғанстанға алты аптаға барып, басып алудан кейін құрылған босқындар лагерьлерін аралады. Сондай-ақ, Мельбурндағы Көрнекті өнер қорынан 11 қыркүйек мерейтойына арналған Republic Tower Art Space үшін үш туынды суретке салу тапсырылды. "Террадағы соғыс" атты туындылар саяси себептермен қабылданбады, бірақ кейін Мельбурн қаласындағы Сент-Полс соборында көрмеге қойылды. Сол жылы Америкаға жасаған сапарында Ирактағы соғысқа дайындық басталып кеткен еді, бұл Гиттостың мансабындағы маңызды өзгеріс болды. Ол әрқашан танымал мәдениетке қызығушылық танытқан, енді оның назарында MTV және рэп музыкасын ұнататын жас американдықтар, солардың көптегені соғысқа қатысатын болатын. Бұл оны қайтадан кино жасауға итермеледі. 2003 жылдың наурыз айында ол 19 наурызда басталған американдық басқыншылыққа дейін Иракқа барды. Ол сапарында ирактық азаматтар соғысқа қалай дайындалып жатқанын байқады. Басқыншылықтан кейін ол 2004 жылдың мамырына дейін үш рет Иракқа барып, американдық сарбаздармен және ирактық азаматтармен, сондай-ақ сарбаздармен сұхбаттасты, әсіресе қазіргі соғыс алаңында музыканың рөліне ерекше назар аударды. Австралиялық әскер Иракта болғанымен, Гиттос олармен көп байланыс жасамады. Осының нәтижесінде 2004 жылы "Соғысқа саундтрек" атты ең танымал фильмдерінің бірі жарық көрді және Австралия телеарналарында, АҚШ-тағы MTV-де көрсетілді. Гиттостың кейбір фильмдері Майкл Мурдың "Фаренхайт 9/11" фильмінде де пайдаланылды. Кинодан басқа, Гиттос Иракта болған уақытында көптеген өнер туындыларын жасады, нәтижесінде "Шығу жоқ: екі қаланың әңгімесі – Джордж Гиттос Нью-Йоркте және Бағдадта" көрмесі өтті. Екі жылдан кейін, 2006 жылы, ол "Соғысқа саундтрек" фильміне қатысқан афроамерикандық сарбаздармен қайта байланысып, Флорида штатының Майамидегі үйлерінде "Жарылыс" атты фильм түсірді. Бұл фильмде сарбаздардың кейбіреулері Ирактан да қауіпті деп айтқан қылмыстық субмәдениет туралы айтылды. "Жарылыс" бірнеше кинофестивальдарда көрсетілді және Австралия, Ұлыбритания және АҚШ кинотеатрларында көрсетілді. Келесі жылы, 2007 жылы, Гиттос Пәкістан мен Ауғанстанда фильмдер түсірудің тұрақты кезеңін бастады, "Терроризмге қарсы соғыс" трилогиясының үшінші фильмі "Таливудтың зұлымдары" Пәкістанның Солтүстік-Батыс шекаралық провинциясындағы тайпалық аймақта түсірілді. Бұрынғы фильмдерінен айырмашылығы, бұл фильм пашту телефильмінің драмалық және әрекетін талибан бақылауындағы тайпалық аймақтан алынған деректі кадрлармен біріктірген докдрама болды. Гиттостың осы уақытқа дейінгі барлық фильмдеріндей, оны оның сол кездегі әйелі Габриэль Далтон бірлесіп өндірді. Гиттос жергілікті кино түсірушілермен және актерлермен жақсы қарым-қатынас орнатты (олардың кейбіреулері кейіннен онымен Ауғанстанда жұмыс істеді) және олармен пашту тілінде екі фильм түсіріп, режиссерлік және өндірістік жұмыстарды бірге атқарды: "Қызметшілер" және "От". Пакистанда жасаған өнерінің нәтижесінде 2008 жылы Сиднейде "Уақыт: Пакистандағы маусым" көрмесі ұйымдастырылды. "Таливудтың зұлымдары" 2009 және 2010 жылдары ірі кинофестивальдарда және телеарналарда кеңінен көрсетілді. Гиттос Пакистанда кино түсірумен айналыспады, бірақ осы уақытта ол Ауғанстанға, Иракқа және Кувейтке сапар шекті, онда ол осы аймақтарда қызмет ететін Австралия қорғаныс күштерінің бөлімшелерімен қайта байланысты. Гиттос 2007 жылы бірінші әйелінен ажырасып кеткен еді. 2008 жылы Гиттос өзінің Surry Hills студиясына Перформанс суретшісі және музыкант Хеллен Роузбен көшіп келді (2019 жылдың 14 қазанында үйленді). 2009 және 2010 жылдары ол Берлинде студия жалдап алды және Таяу Шығыстағы оқиғалардан шабыттанған, бірақ "Түнгі көрініс" атты ұзақ, катарсистік романынан тақырыптар мен идеяларды алған үлкен масштабтағы "Тұрпақтар" суреттер сериясы бойынша жұмыс істеді. 2010 жылы халықаралық грант көмегімен ол Пәкістанның тайпалық аймағына оралып, Пәкістан киноиндустриясын дамытуға көмектесу үшін үш пашту фильмін түсірді. Бұл үш драмалық фильм болды: "Айшырақ", "Жұлдызсыз түн" және "Су тасқыны". Оған енді оның жаңа серігі Хеллен Роуз көмектесті. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мемлекеттік кітапханасында Гиттостың Австралияда және шетелдегі жұмыстарына қатысты материалдардың маңызды жиынтығы, соның ішінде суретшінің күнделіктері сақталады.

Gittoes was working at home in his studio at Bundeena, on the coast south of Sydney, when the world suddenly changed on 11 September 2001. The resulting wars and confusion in the Middle East were to provide the driving force for Gittoes’ career over the next decade and a half. By November 2001 the United States had invaded Afghanistan and overthrown the Taliban government, beginning a decade and a half of war in the country. Gittoes had already visited Afghanistan as part of the Minefields project, and quickly became engaged in the effects of this new war on the country. He has maintained this engagement ever since. In early 2002 he travelled to Afghanistan for six weeks with Médecins sans Frontières, visiting refugee camps established after the invasion. He also had a commission from the Visible Art Foundation in Melbourne to paint three works marking the 11 September anniversary for the Republic Tower Art Space. The works, War on Terra, were rejected – for political reasons, Gittoes believed – but later exhibited at St Paul's Cathedral, Melbourne. Later in the year, a trip to America, where the build up to the war in Iraq had already begun, led to a turning point in Gittoes’ career. He had always been interested in popular culture, but now he saw a new importance in reaching the MTV and rap music generation of younger Americans, many of whom would be fighting in the war. This helped lead him back into film making. In March 2003, he visited Iraq soon before the American led invasion which began on 19 March. On this visit he was able to observe how Iraqi civilians were preparing for the war they knew was coming. After the invasion he visited Iraq three times before May 2004, interviewing American soldiers and Iraqi civilians and soldiers, focusing especially on the role of music on the modern battlefield. Although Australian troops were serving in Iraq, Gittoes had little contact with them. Out of this came one of his most acclaimed films, Soundtrack to War, which was released in 2004 and shown on Australian TV and on MTV in the United States. Some of Gittoes’ film was also used in Michael Moore's Fahrenheit 9/11. As well as film, Gittoes produced a lot of art out his time in Iraq, leading to an exhibition, No exit: a Tale of Two Cities – George Gittoes in New York and Baghdad. Two years later, in 2006, he linked up again with some of the African American soldiers who had featured in Soundtrack to War, this time on their home turf in Miami, Florida, making a film, Rampage, about a gang based sub culture which some of the soldiers commented was more dangerous than Iraq. Rampage featured in a number of film festivals, and had cinema releases in Australia, Britain and the United States. The following year, 2007, Gittoes began an enduring phase of making films in Pakistan and Afghanistan by filming the third film in the War on Terror trilogy, Miscreants of Taliwood, in the tribal belt in Pakistan's North West Frontier Province. In a departure from his previous films, this one was a docudrama combining the drama and action of a Pashtun telemovie with documentary footage from the Taliban controlled tribal belt. Like all Gittoes’ films to this date, it was co produced by his then wife, Gabrielle Dalton. Gittoes formed a good relationship with local film makers and actors (some of whom later worked with him in Afghanistan), and worked with them to direct and produce two films in Pashto, the Pashtun language: Servants and Fire. The art he produced in Pakistan led to an exhibition, The Time: a season in Pakistan, in Sydney in 2008. Miscreants of Taliwood was widely screened at major film festivals and on TV in 2009 and 2010. Gittoes was not done with film making in Pakistan, but in the meantime he travelled to Afghanistan, Iraq and Kuwait, where he once again linked up with units of the Australian Defence Force serving in these areas. Gittoes had by now separated from his first wife in 2007. In 2008 Gittoes moved into his Surry Hills studio with Performance Artist and Musician Hellen Rose (married October 14, 2019). In 2009 and 2010 he rented a studio in Berlin, and had a productive period working on Descendance, a series of large scale paintings inspired by events in the Middle East, but taking up themes and ideas from Night Vision, a long, cathartic novel which he periodically wrote up and revised. In 2010 with the aid of an international aid grant he returned to Pakistan's tribal belt to make three more Pashto films with, to help develop the Pakistan film industry. These were three dramas: Moonlight, Starless Night and The Flood. He was assisted now by his new partner, Hellen Rose. The State Library of NSW holds a significant collection of material related to Gittoes' work in Australia and overseas including artists diaries.

Ауғанстанда жұмыс, 20112015

Гиттозбен серіктесі Хеллен Роузбен Сиднейде базасын сақтап тұрғанда, 2011 жылы Ауғанстанның екінші ірі қаласы Жалалабадта ұзақ мерзімге жұмыс істей бастады. Ауғанстанның алыс шығысында орналасқан Жалалабадтың халқы көбінесе пуштун тілінде сөйлейді, бұл Гиттостың Пәкістан шекарасының ар жағында жұмыс істеген аймақтарына ұқсас. Мұнда Гиттоз бен Роуз «Сары үй Жалалабад» деп аталатын жаңа «Сары үйді» құрды, ол өнер, кино, музыка, би және қойылымдар саласында өндіріс пен білім беру орталығы болды. 1970–71 жылдардағы түпнұсқа «Сары үй» сияқты, суретшілер кооперативі ретінде мәдениетті пайдаланып соғыс пен қақтығыстың кең таралған ахуалына қарсы тұруға тырысқан жаңа «Сары үйдің» ұраны: «Соғысқа махаббат жариялаймыз!!! !», және ол «барлық саладан келген суретшілердің кездесіп, жұмыс істеп, шығармашылықпен айналысатын, олардың физикалық өміріне ғана емес, ішкі рухани күштеріне де қауіп төндіретін құрылымдық күштерден тәуелсіз қауіпсіз кеңістік» болуды мақсат етеді. Ол сонымен қатар әйелдердің өнер және философиялық үйірмелері үшін «қауіпсіз бейім» қызметін де ұсынады. «Сары үйде» кинотеатр, көшпелі цирк шатыры, аязгүл сурет салу студиялары, «Құпия бақ» кафесі және Rose Theatre ашық сахналары бар. Үй ішіндегі іс-шаралардан басқа, мүшелер аймақтағы ауылдарда көшпелі цирк шатыры, кино көрсетулер және басқа да іс-шараларды ұйымдастырды. Гиттоз Хеллен Роузбен (пуштун фильмдерінде түскен алғашқы еуропалық әйел) жұмыс істеді, бірақ актерлік құрамы мен топтың барлығы ауған және пуштун халқынан тұрды. 2011 жылы Гиттоз өзара байланысты пуштун махаббат фильмдерінің трилогиясын жасады: «Махаббат қаласы», «Талқылау шоуы» және «Тігіншінің хикаясы». Келесі жылы ол әріптестерімен бірге «Сары үйде» орналасқан Buraq Films компаниясын құрды, ол пуштун тілінде жоғары сапалы фильмдер шығарумен айналысты. Олардың арасында Неха режиссерлік еткен «Симорг» атты балалар фильмі бар. «Сары үйдің» тағы бір мүшесі Әмір Шах Талаш пуштун тілінде телесериал жасады. Сол кезеңде Гиттоз «Сүйіспеншілік қаласы Жалалабад» атты деректі фильм түсіріп жүрді. Фильмнің продюсері – Норвегияның Ставангер қаласындағы Piraya Film. Әсіресе әйел актерлермен түсірілімнің қиындықтарын көрсете отырып, фильм оңтайлы хабарламаны жеткізеді, фильм түсіру және мәдени өндіріс әлеуметтік өзгерістерге қол жеткізу үшін қарулы күштерге балама бола алады. Фильм 2013 жылы жарыққа шығар алдында Германияның Кассель қаласындағы Documenta 13 көрмесінде көрсетілді. 2013 жылы Гиттоз денсаулығына байланысты қиындықтарға тап болды, оған простата қатерлі ісігінен операция жасалды және екі тізесі ауыстырылды. Сондай-ақ, ол ішкі асқазан қан кетуінен ауруханаға жатқызылды. Дегенмен, ол Сиракузада (Нью-Йорк) суретші резидентурасына қатысты, онда ол Kibeho-дағы тәжірибесін қайта жасау үшін жоғарыда аталған синтезаторларды дамытып, өндірді. 2014 жылы денсаулығына қарамастан, ол келесі фильмі «Қар маймылы» жұмысын бастау үшін Жалалабадқа оралды, ол үшін Film Australia-дан қаржыландыру алды. Ол 2015 жылдың басында Сиднейге оралды және «Қар маймылы» 2015 жылдың тамызында Мельбурн халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Жалалабадтағы жастардың өмірін зерттейтін «Қар маймылы» 2016 жылдың маусымында Италияның Болонья қаласында өткен Biografilm фестивалінде көрермендердің жүлдесін жеңіп алды.

While maintaining a base in Sydney with partner Hellen Rose, in 2011 Gittoes and Rose began a long period working in Jalalabad, the second largest city in Afghanistan. Jalalabad, in far eastern Afghanistan, has a predominantly Pashtun population, similar to the areas where Gittoes had been working across the Pakistan border. Here Gittoes and Rose set up a new Yellow House – the Yellow House Jalalabad – to be a centre of production and education in art, film making, music, dance and performance. Inspired like the original Yellow House of 1970–71 as an artists’ cooperative which can use culture to counteract the prevailing landscape of war and conflict, the new Yellow House has as a slogan, “Declare love on war!!! !”, and aims to provide “a safe space where artists from all mediums meet, work and create independently of the destructive forces that not only threatens their physical lives but their inner spirit.” It also provides “a ‘safe haven’ for women's arts and philosophy groups.” The Yellow House features a cinema, traveling tent circus, rainbow painting studios, Secret Garden Cafe and Rose Theatre outdoor stages. As well as activities in the House itself, the members have organized a travelling tent circus, film shows and other activities in villages in the area. Working with Hellen Rose ( the first European woman to appear in Pashtun Films) but otherwise with an entirely Afghan and Pashtun cast and crew, in 2011 Gittoes made a trilogy of interconnected Pashto love films: Love City, Talk Show, and The Tailor's Story. The following year he and his collaborators set up Buraq Films, based at the Yellow House, to produce high quality films in Pashto. These have included the children's film, Simorgh, directed by Neha, the first female Pashtun film director. Another member of the Yellow House, Amir Shah Talash, has created a Pashto language TV series. During the same period Gittoes was making a feature documentary, Love City Jalalabad, featuring key members of the Yellow House. The producer was Piraya Film, Stavanger, Norway. While documenting the difficulties of filming, especially with female actresses, in Afghanistan, the film articulates a positive message, that film making and cultural production generally can be an alternative to armed force in bringing about social change. The film previewed at Documenta 13 in Kassel, Germany, before being released in 2013. In 2013 Gittoes suffered from serious health problems, having both surgery for prostate cancer and a double knee replacement. He was also hospitalised with internal stomach bleeding. Nevertheless, he took up a position as artist in residence in Syracuse, New York, where he developed and produced the synthages referred to above, as a new means of working through his experiences at Kibeho nearly 20 years before. In 2014, undeterred by health problems, he returned to Jalalabad to begin work on his next film, Snow Monkey, for which he received funding from Film Australia. He returned to Sydney in early 2015 and Snow Monkey premiered at the Melbourne International Film Festival in August 2015. With its searching portrayal of the lives of young people in Jalalabad, Snow Monkey won the Audience Award at the Biografilm Festival in Bologna, Italy, in June 2016.

Соңғы еңбектері, 2016-2020

2016 жылы Гиттоз «Қан мистикасы» атты автобиографиялық шығармасын жариялады. Ол сурет салуды жалғастырды және 2017 жылы Лондондағы Эквадор елшілігінде Джулиан Ассанждың екі портретін, сондай-ақ Жалалабадта салған «қара суреттер» сериясын жасады. 2018 жылдың басында Гиттоз Чикагоның оңтүстік жағында түсірілген «Ақ жарық» атты жаңа, одан да амбициялық деректі фильмде жұмыс істей бастады. Чикагода жылына 500-ге жуық қаза болған оқ ату оқиғалары мен зорлық-зомбылыққа толы топтардың шағын аумақтарды бақылауы салдарынан, Гиттоз өзін бұрын ешқашан көрмеген заңсыз және қауіпті орында тапты. Ол банды мүшелерінің сенімін жеңіп, өз оқиғасына қарулы наразылық акцияларын және Мартин Лютер Кингтің өліміне 50 жыл толуын енгізе алды. «Ақ жарық» 2020 жылдың 14 шілдесінде ABC телеарнасында көрсетілді және әлі де ABC iView-де көрсетілуде. Сонымен қатар, Гиттоз 360 градустық камераны пайдалана отырып, жаңа бағыт – виртуалды шындық (VR) фильмдерін жасауға кірісті, бұл жаңа технологияның көркемдік мүмкіндіктерін оның голограммалармен ерте жұмыстарынан еске түсіреді. VR фильмдер серіктесі Хелен Роузбен және ұзақ жылдардан бері көмекшісі, сенімді операторы – пакистандық Вакар Аламмен бірлесіп жасалды. Бірінші фильм, «Жалалабадтағы қызықты жәрмеңке», 2017 жылы көрсетілді, ал екіншісі, «Клоундарды шақыру», 2018 жылы АҚШ-тағы қаруды бақылауға қарсыларға сатиралық шабуыл жасайтын драмалық туынды болды. Осы кезеңде Чикагоның оңтүстік жағында «Kill Kulture Amerika» және «Renaissance Park» атты екі ірі масштабты көркем жұмыс жасалды, олар Салемдегі Пейбоди Эссекс мұражайына қосылды. 2020 жылдың ақпан айында Ньюкасл өнер галереясы Род Паттенденнің кураторлығымен «Сол жерде болу» атты ұлттық аймақтық көрмелік экспозициясын ұйымдастырды. Көрме Ауғанстан және Чикагоның оңтүстік жағындағы жұмыстарға бағытталды. Осы кезеңде «White Light» фильмі Event Cinema кинотеатрларында көрсетілді. Covid локдауны кезінде Гиттоз 1968 жылы АҚШ-та жасалған Кеннеди суреттерінен шабыттанған «Август мұнарасы» суитасын жасады. «Бұл жаман жігіттер жеңіске жеткен уақыт», – деді Гиттоз, қазіргі заманды АҚШ президенті Джон Кеннеди мен доктор Мартин Лютер Кингтің өліміне дейінгі кезеңмен салыстырды. 2020 жылдың 7-11 қазанында Гиттоз бен Роуз арнайы көрме, инсталляция және қойылым жасады. Гиттоз «Август мұнарасы» суитасын «Surf Shack Show» көрмесінде ұсынды, ол олардың үйінің жанындағы, жақын арада бұзылатын үй болды. Бұл үйді бұрын жақын достары және кәсіби серфингшілер мекендеген, ал иелері жаңа үй салу үшін бұзды. Иелері көрмені өткізуге өз еркімен көмектесті. Гиттоз үйдің ішінде «Август мұнарасы» суитасының барлық туындыларын іліп қойды, ал Роуз үйдің ауласын сүйемелдеуші «Бұғалы қорқыныш» қойылымын орындау үшін, ал сарайдың артқы ауласын сол тақырыптағы инсталляция және эксперименталды деректі фильмді көрсету үшін пайдаланды. Бұл Гиттоз бейнелеген «жаман жігіттердің» құрбаны болған көптеген бейкүнә адамдарды бейнелейді.

In 2016, Gittoes published an anecdotal autobiography, Blood Mystic, combining reproductions of works with reminiscences spanning the whole of his life. He continued to paint, and in 2017 painted two portraits of Julian Assange in the Ecuadorean Embassy in London, and a series of “black paintings” done in Jalalabad. At the start of 2018 Gittoes began work on a new, even more ambitious film, White Light, a documentary filmed on the south side of Chicago, co produced with partner Hellen Rose who is also the Music Director. With 500 fatal shootings a year in Chicago, and violent gangs controlling micro territories, Gittoes found himself in as lawless and dangerous a place as any he had experienced. Gaining the trust of gang members, he was able to weave gun protests and the 50th anniversary of the assassination of Martin Luther King into his story. White Light aired on ABC on July 14, 2020, and is still showing on ABC iView. Meanwhile, a new direction for Gittoes has been making Virtual Reality (VR) films, using a 360 degree camera, embracing the artistic possibilities of new technology in a way that harks back to his early work with holograms. The VR films have been made in collaboration with partner Hellen Rose and with long time assistant and righthand frontline camera man, Pakistani Waqar Alam. The first, Fun Fair Jalalabad, was shown in 2017, a second, Bring in the Clowns, a satiric drama attacking opponents of gun control in the US, in 2018. This period saw two large scale art works created in South Side Chicago, 'Kill Kulture Amerika' and 'Renaissance Park' acquired by the Peabody Essex Museum Salem, Massachusetts. February 2020 Newcastle Art Gallery, Premiered the National Regional Touring Exhibition 'On Being There' curated by Rod Pattenden. Focussing on the broader work done in communities like Afghanistan and South Side Chicago. This period also saw the theatrical release of White Light in Event Cinema's. During the Covid lockdown Gittoes created the Augustus Tower Suite reflecting his early Kennedy Suite of etchings created in the U. S. in 1968. "This is a time when the bad guys have won." Gittoes describes today's era comparing it with a time when US President John F Kennedy and Dr Martin Luther King were assassinated. October 7–11, 2020, Gittoes and Rose collaborated on a site specific exhibition, installation and performance. Gittoes exhibited The Augustus Tower Suite in the 'Surf Shack Show' in a soon to be demolished house next door to his and Rose's residence. The ageing house once inhabited by good friends and professional surfers was demolished to make way for a new home by the owners. The owners of the property willingly helped facilitate the show. Gittoes hung the entire Augustus Tower Suite in the house and Rose used the grounds to perform the accompanying Haunted Burqa performance and the back yard shed as an installation and experimental documentary film screening of the same title. Representing the faceless countless innocent victims of Gittoes' portrayed 'bad guys'.

Мотивация

Гиттоес өзінің өнері үшін көптеген жерлерге саяхаттады, соның ішінде: Никарагуа, Филиппин, Сомали, Синай, Оңтүстік Ливан, Израиль, Газа, Батыс Сахара, Камбоджа, Лаос, Мозамбик, Оңтүстік Африка, Конго, Руанда, Йемен, Босния, Солтүстік Ирландия, Ресей, Еуропа, Ұлыбритания, Бугенвилл, Қытай, Тайвань, Тибет, Тимор, Ирак, Пәкістан және Ауғанстан. Ол жиі қақтығыс пен әлеуметтік дүрбелең орын алатын елдерге саяхаттайды және осы тәжірибесін өнерінде кеңінен пайдаланады. Ол жер көшірме миналар сияқты маңызды мәселелерді көтеріп шықты. Ол көптеген қауіпті жерлерге барды және бірнеше рет өміріне қауіп туды. Ол Кибехо сияқты ауыр оқиғаларға куә болды, соның әсерімен әлі де екі онжылдықтан бері жұмыс істеп келеді. Ол осылай жұмыс істеуін былай түсіндірді:

"Неге мен мұны істеймін? Мен таңдаған жолдарға келсек, менде егер ыңғайлы жағдайға келсем, жұмысым "күшін" жоғалтады деген инстинкт бар. Сондықтан мен ыңғайлы аймақтан шығып, өнерімді табу үшін жабайы далаға бет түзеймін. Бұрын ол табиғи әлем болған, онда жыртқыштар әлсіздерді жейтін. Ал қазіргі заманда мен адамның басқа бір жабайы даласына – Руанда, Босния, Ауғанстан, Ирак – жалғыз барам, табиғатты емес, адамзаттың негізгі қағидаларын зерделеу үшін." | Джордж Гиттоес

Немесе, айтуға келсек, "Бүкіл әлем – менің студиям."