Кіріспе
Apple Inc. компаниясының типографиясы туралы шолу
Apple Inc. компаниясы әрбір өнім циклында маркетингтік материалдарында, операциялық жүйелерінде және өнеркәсіптік дизайнында кең ауқымды қаріптер жиынтығын қолданады. Бұл қаріптер жылдар бойы Apple өнімдерінің стилі өзгерген сайын жаңарып отырады. Мұны компанияның дизайны мен маркетингінен байқауға болады. Қазіргі логотипі – 2013 жылы алғаш пайда болған, бір бөлігі тісілген ақ алма.
Маркетинг
Кем дегенде 18 жыл бойы Apple компаниясының корпоративтік қаріпі ITC Garamond қаріпінің Apple Garamond деп аталатын арнайы түрі болды. Ол Apple логотипімен бірге компьютерлердегі өнімдердің атауларында, көптеген жарнамаларда және баспа материалдарында, сондай-ақ компанияның веб-сайтында пайдаланылды. 2001 жылдан бастап Apple компаниясы маркетингтік материалдарында Myriad қаріпін қолдануға көшті. 2016 жылы iPhone 7 телефонынан бастап Apple компаниясы өнімдерде және веб-сайтында "iPhone" сөз таңбасының қаріпін Сан-Францискоға ауыстырды.
Қолмен жасалған логотип
Алманы тістеген бейнесін логотип ретінде қабылдаудан бұрын, Apple Исаак Ньютон алма ағашының астында отырған бейнесін көрсететін күрделі логотипті пайдаланған. Суреттің шеңберімен әшекейленген лентаға APPLE COMPUTER CO. деген сөздер жазылған. Шеңберде Вордсворттың "Ньютон: Ойдың құпия теңіздерінде жалғыз саяхаттайтын мәңгілік сана." деген цитатасы келтірілген, бұл цитата Вордсворттың өмірбаяндық өлеңі "Прелюдиядан" алынған. Логотип қолмен салынғандықтан, белгілі бір қаріп қолданылмаған. Дегенмен, қаріптің стилі Caslon-ға ұқсас.
Мотер Тектура
Бірінші Macintosh-ты енгізуге дейін Apple компаниясы өздерінің логотипі мен өнімдерінің таңбалары үшін Motter Tektura қаріпін қолданды, ол 1975 жылы Австрияда Vorarlberger Graphik компаниясының Отмар Моттер жасаған және Letraset таратып жүрген (сонымен қатар Reebok та қолданған). Ол кезде бұл қаріп жаңа және заманауи деп есептелді. Apple қолданған шрифты стандартты Motter Tektura-дан сәл өзгеше: s әрпі әдеттегі пішінде жасалған, ал қалыпты шрифтағы төмен қарай иілген "ілмек" дизайнынан айырмашылығы бар, сондай-ақ (Disk II 5.25 дискісінен басқа) i әрпінің үстіндегі нүкте алынып тасталған. Логотиптің авторы Роб Яноффтың айтуынша, қаріп оның көңілділігі мен технологиялық көрінісі үшін таңдалған, бұл Apple компаниясының жоғары технологияны баршаға қолжетімді ету миссиясына сай келді. Янофф 1977 жылы Пало-Альто маркетологы Реджис МакКеннамен жұмыс істеген кезде логотипті жасады. Apple логотипіндегі шағылыс бастапқыда Motter Tektura әрпінің a-сына дәл келу үшін жасалған. 1980-жылдардың басында компания логотипін "компьютер" деген сөзді алып тастау арқылы жеңілдетіп өзгертті. Motter Tektura ең көп Apple II логотипінде қолданылады. Кейде бұл қаріпті Купертино деп жаңылыстырады, ол Motter Tektura-ны еліктеу үшін жасалған ұқсас битмап қаріпі болуы мүмкін.
Алма Гармонд
1984 жылы алғашқы Macintosh ұсынылғаннан кейін Apple компаниясы Apple Garamond деп аталатын жаңа корпоративтік қаріпті қабылдады. Бұл классикалық Garamond қаріпінің өзгертілген нұсқасы болды, ол тар және x биіктігі жоғарырақ еді. Атап айтқанда, Tony Stan 1977 жылы жасаған ITC Garamond қаріпі, қалыпты енінің 80% дейін тарытылды. Bitstream қаріпті тарылтып, сызықтардың қалыңдығын сәл реттеді және қаріпті жасау үшін қажетті мәнерлеуді жасады, ол Apple-ге Postscript қаріпі "apgaram" түрінде жеткізілді. Apple логотипі мәтінмен бірге қолданылған жағдайларда, ол әрқашан Apple Garamond қаріпінде жазылған. Компания атауынан басқа, Apple компаниясының көптеген жарнамалық және маркетингтік слогандары, мысалы, "Әртүрлі ойла" сияқты, осы қаріпті пайдаланды. Бұл қаріп дерлік екі онжылдық бойы Apple-мен байланысты болды және компанияның брендінің танылуының маңызды бөлігін құрады. Ол логотиппен қатар, нұсқаулықтарда, жарнамаларда және өнімдерді модельдерінің аттарымен белгілеу үшін де қолданылды. Apple компаниясы нағыз Apple Garamond қаріпін жарияламады. ITC 1990 жылдары қысқа мерзімге ITC Garamond Narrow – Apple Garamond қаріпінің мәнерленбеген нұсқасын Apple Font Pack жинағының бір бөлігі ретінде сатты. Бұл қаріптің нұсқасы 10.3 нұсқасына дейінгі Mac OS X жүйесінің кейбір нұсқаларында басқа атаумен де қамтылған, себебі ол Setup Assistant орнату бағдарламасында қолданылған.
Қылқан безі
Ньютон/Notepad/MessagePad PDA-ны сату барысында (1992 жылдан бастап) Apple компаниясы әдеттегі Apple Garamond шрифтінің орнына Gill Sans шрифтін қолданды. Gill Sans Regular логотипте, компьютердегі модель атауында, пернетақтада және жарнама материалдарында пайдаланылды, бірақ экрандағы шрифт ретінде қолданылмады (Ньютон логотипінің өзінен басқа).
Сансыз көп
2003 жылы Apple компаниясы өзінің маркетингі мен қаптамасында Adobe Myriad қаріптер отбасының бір түрін біртіндеп қолдана бастады. Өнімдерінің жаңа редакциялары шыққанда, мәтін Apple Garamond қаріптерінен Myriad Apple қаріптеріне ауысты. Отбасының қалың қаріптері тақырыптар үшін, ал қалғандары тиісінше қолданылды. Myriad қаріптер отбасын Роберт Слимбах және Кэрол Твомбли Adobe компаниясы үшін жасады. Adobe-дің Myriad-тің ең соңғы нұсқасы – Myriad Pro, ол бірнеше қосымша жақсартулар мен символдар жиынтығының кеңеюін қамтиды, бірақ дизайнында елеулі өзгеріс жоқ. Myriad Apple, Galápagos Design Group компаниясы жасаған өзгертілген нұсқа, стандартты түрлерінен аздаған аралық және қалыңдық айырмашылықтарын қамтиды, сондай-ақ компания логотипі сияқты Apple-ге тән символдарды да қамтиды. 2006 жылы Myriad Apple, қосымша лигатуралар мен басқа да шағын өзгерістері бар Myriad Set қаріптерімен алмастырылды. 2013 жылдың қараша айына дейін Apple компаниясының маркетингінде Myriad Pro Light қаріптеріндегі жеңіл қаріптер басым болды. Кейде арнайы маркетингтік материалдар мен баспасөз хабарламалары үшін Myriad-тің одан да жеңіл түрі қолданылады.
Сан-Франциско қаласы
Apple Watch-тың шығуымен бірге Apple компаниясы "iPhone", "AirPods" және "MacBook Pro" сияқты сөздер мен таңбаларды өз құрылғыларында көрсету үшін San Francisco қаріптерін пайдалана бастады. Бұл өзгеріс өнімдерді таныстыру веб-парақшаларындағы кейбір тақырыптарда да байқалады. Apple компаниясы 2017 жылдың 24 қаңтарында өзінің веб-сайтының көп бөлігін San Francisco шрифтіне ауыстырды, содан кейін San Francisco Apple компаниясының ресми, жалпыға қолданылатын шрифтіне айналды.
Жүйелік қаріптер
Apple өнімдерінің пайдаланушы интерфейстерінде әртүрлі жүйелік қаріптерді пайдаланған.
Ертедегі қаріптер
Apple компаниясының ең алғашқы компьютерлері, сол дәуірдегі басқа жеке компьютерлер сияқты, өте шектеулі графикалық мүмкіндіктерге ие болды және бастапқыда белгіленген битмап қаріпін пайдаланып, тек үлкен әріптермен жазылған ASCII символдарын ғана көрсетуге болатын. IIc және Enhanced Apple IIe мұны кеңейтіп, 40 немесе 80 бағандық мәтінді және MouseText деп аталатын кеңейтілген символдар жиынтығын қолдады. Бұл ANSI X3.64 стандартының қолданылуына ұқсас, қарапайым графикалық интерфейстерді имитациялау үшін пайдаланылды. Толыққанды битмапты дисплейі бар Apple компаниясының алғашқы компьютері – Lisa 1983 жылы шықты. Ол ерекше V және W әріптерімен ерекшеленетін жүйелік қаріптерді қолданды.
Чикаго мен ағаш көмір
1984 жылы ұсынылған Macintosh-та Сьюзан Каре жасаған Chicago бит-карта шрифті қолданылды. 1997 жылы Mac OS 8-де Mac OS жүйесінің жүйелік шрифті Charcoal-ға өзгертілді. Charcoal-ды Font Bureau-дың Дэвид Берлоу Chicago шрифтіне қарағанда оқуға ыңғайлы болу үшін, бірақ ескі қолданбалы бағдарламалық жасақтамамен үйлесімділікті сақтау мақсатында ұқсас параметрлерді қолданып жобалады. 2001 жылы ұсынылған Apple iPod музыка ойнатқышы Macintosh шрифті Chicago-ны жүйелік шрифті ретінде қайта пайдаланды. iPod-тың кейінгі нұсқалары TrueType Chicago-ның кеңейтілген таңбалар жиынтығын пайдаланып, Chicago бит-карта шрифтінде болмаған грек және кириллица сияқты жаңа таңбаларды қосты. Экран сұр түстің түрлерін көрсетуге мүмкіндік берсе де, таңбалар антиалиазделмеді.
Женева
Finder-де белгішелермен көрсетілген файлдардың аттары сияқты кішігірім интерфейс элементтері үшін Apple Helvetica-ның жаңадан жасалған түрі – Geneva шрифтін пайдаланды.
Шастон
1986 жылы ұсынылған Apple IIGS-де пиксельдердің биіктігі өте жоғары болды (пиксельдің қатынасы 5:12 немесе 5:6, ал 4:3 пропорциялы кескінде 640 × 200 немесе 320 × 200 пиксел болды), сондықтан жүйелік шрифт ретінде (менюлер, терезе тақырыптары және т.б.) Shaston 8 деп аталатын 8 балдық растрлік шрифт қажет болды. Shaston шрифті Apple IIGS техникалық ескертпесі #41-де «өзгертілген Helvetica» деп сипатталған, бірақ көзге түсетін ұқсастықтар жоқ. Алғашқы Macintosh-тың шрифттері GS үшін де қолжетімді болды.
Espy Sans (Спи Сан)
1991 жылы Apple компаниясының Адам-машина интерфейсі тобы LetterPerfect Fonts компаниясының Гаррет Боге және Деймон Кларкпен Mac OS 7.5 нұсқасы үшін Чикаго және Женева қаріптерін алмастыратын битмап экран қаріптері отбасын жасау туралы келісім шарт жасады. Отбасы 8, 9, 10, 12 және 14 пункттік дискретті битмап өлшемдеріндегі Sans & Serif, Regular және Bold қаріптерінен тұрады. Экранда оқу үшін ең тиімді болып табылған Sans қаріпі Newton OS графикалық интерфейсінде де қолданылды. Newton қолжазбаны тану үшін Rosetta жүйесін пайдаланды. Сол қаріп Mac OS X-тың Inkwell құралындағы Rosetta негізіндегі жазуды тану жүйесіне де енді. TrueType қаріпін кез келген бағдарламаға жүйелік компонентке кіріктірілген қаріп файлын кез келген қаріптер бумасына көшіру арқылы қолдануға болады. (Толығырақ ақпарат алу үшін macOS қаріптерінің тізілімін қараңыз.) Newton логотипі мен Newton пернетақтасында Гилл Санс қаріпі қолданылды. Espy Sans кейінірек 1994 жылы Apple компаниясының eWorld онлайн қызметі үшін қаріп ретінде пайдаланылды. (eWorld бас тақырыптар үшін үлкен, қалың және жиынтықталған битмап қаріпі eWorld Tight-ты да қолданды. eWorld Tight қаріпінің параметрлері Helvetica Ultra Compressed негізінде құрылған.) 2004 жылы шыққан iPod mini да Espy Sans қаріпін қолданды.
Лусида Гранде
2000 жылдан бастап OS X Mavericks-ке дейін Lucida Grande Mac OS X пайдаланушы интерфейсінің элементтерінде – мәзірлерде, әңтермелерде және басқа да виджеттерде қолданылатын жүйелік қаріп болды. Кейіннен оның орнына Helvetica Neue келді.
Podium Sans (Подъемсіз)
2004 жылдан бастап iPod photo, 5-ші буын iPod және 1-ші мен 2-ші буын iPod nano құрылғыларында Podium Sans деп аталатын растрлік қаріп қолданылды, ол Chicago қаріпін iPod жүйесінің негізгі қаріпі ретінде ығыстырып шығарды. Бастапқыда Myriad деп жарнамаланғанымен, Podium Sans-та Myriad-қа тән ерекшеліктер, мысалы, кеңейтілген "M" әрпі мен ерекше "y" әрпі жоқ.
Helvetica
2007 жылы бірінші буын iPhone ұсынылғаннан бері Apple бағдарламалық қамтамасында Helvetica қаріпін пайдаланып келеді. iOS (iPhone, iPod touch, iPad және Apple TV үшін) осы қаріпті қолданады, сондай-ақ ол 6-шы буын iPod classic және 3-ші буын iPod nano-дан бастап iPod құрылғыларында да қолданылады. 2010 жылы iPhone 4 құрылғысымен бірге Apple Retina дисплейі бар құрылғыларда Helvetica Neue қаріпін қолдана бастады, ал Retina дисплейі жоқ құрылғыларда Helvetica қаріпін қолдануды жалғастырды. 2012 жылы Apple Helvetica қаріпін macOS (бұрын OS X деп аталған) бағдарламалық қамтамасында қолдана бастады. iTunes, iMovie, iPhoto, GarageBand және Apple-дің кәсіби бағдарламалары Helvetica қаріпін кеңінен пайдалана бастады, ал OS X (қазір macOS деп аталады) ортасының көп бөлігі экранда оқуға ыңғайлы Lucida Grande қаріпін сақтап қалды, ол экранда пайдалану үшін арнайы жасалған. 2013 жылдың маусым айында iOS 7 ұсынылғаннан кейін Apple iOS 7 пайдаланушы интерфейсі үшін Helvetica Neue қаріпінің өте жұқа түрін қолдана бастады, бұл типографияның оқылымсыздығына байланысты көптеген шағымдарға әкелді. Операциялық жүйенің соңғы нұсқасы үшін Apple жүйе қаріпін Helvetica Neue қаріпінің сәл қалың түріне өзгертті, бірақ кейбіреулер iOS-тің бұрынғы нұсқаларында қолданылған қаріп түрімен салыстырғанда оқылымдылығы нашарлағанын айтты. Ескі iOS құрылғылары Helvetica немесе Helvetica Neue қаріптерін қалыпты түрінде пайдалана беруде, олар төмен ажыратымдылықтағы дисплейлерде жоғары контрастпен көрсетіледі. 2014 жылдың маусым айында OS X 10.10 "Yosemite" ұсынылғаннан кейін Apple Mac жүйесінде Helvetica Neue қаріпін жүйе қаріпі ретінде қолдана бастады. Бұл Apple-дің барлық пайдаланушы интерфейстерін бірыңғай стильде жасады, барлық жерде Helvetica Neue қаріпі қолданылды.
Сан-Франциско қаласы
Сан-Франциско қазіргі уақытта Apple компаниясының барлық өнімдерінің интерфейсі үшін қолданылады, оның ішінде watchOS, macOS, iOS, iPadOS және tvOS (tvOS-тегі субтитрлерде Helvetica қолданыла беретінін ескерсек). Негізгі үш түрі: macOS, iOS және iPadOS үшін SF Pro; watchOS үшін SF Compact; ал Terminal, Console және Xcode қолданбалары үшін SF Mono. Ол алғаш рет Apple Watch-пен бірге ұсынылды, онда кішкентай дисплейде оқуды жақсарту және әріптердің биіктігін арттыру мақсатында қолданылды. Дизайн бірқатар басқа қаріптерге сілтеме жасайды, атап айтқанда FF DIN (iOS 7 және одан жоғары нұсқалардағы Камера қолданбасы интерфейсінде қолданылады), Helvetica (iOS 6 және одан төмен нұсқалардағы интерфейсте қолданылады), Helvetica Neue (iOS 7 және iOS 8-де, сондай-ақ OS X Yosemite-де, тіпті кейбір құрылғыларда iOS 4-тен iOS 6-ға дейін), Roboto (Google-дың жаңа интерфейс қаріпі) және Univers (Apple-дың алғашқы пернетақта дизайндарында қолданылды). Сан-Францисконың Apple компаниясы өз өнімдерінде жеке қолдану үшін ұзақ күткен қаріп болатыны жөнінде көп болжам жасалды, ал қаріптің атауы 2014 жылдың қараша айында WatchKit SDK әзірлеушілерге ұсынылғанда белгілі болды. 2015 жылдың 8 маусымында WWDC 2015 конференциясында Сан-Франциско macOS және iOS операциялық жүйелері үшін жүйелік қаріп ретінде Helvetica Neue-ді ығыстырды. "SF UI" деп аталған қолданылған нұсқа бұрынғы Helvetica Neue-ге жақынрақ болу үшін Apple Watch нұсқасынан кеңейтілді. Алғашқы нұсқа енді "SF Compact" деп аталды.
Нью-Йорк
2019 жылы Apple компаниясы Сан-Франциско шрифтына серіфті әріптермен жазылған нұсқасы – Нью-Йорк шрифтын шығарды.
Пернетақталар
Apple-дің пернетақталары ұзақ жылдар бойы Univers 47 (Condensed Light Oblique) шрифтімен белгіленген, бұл Apple-дің өнеркәсіптік дизайн серіктесі Frog Design-ның таңдауы болды. Бұл 1984 жылы Apple IIc моделімен басталды, онда алдыңғы панельдегі түймелер жазудың көлбеулігімен үйлесімді болды. Univers шрифті ақырында Apple пернетақталарында VAG Rounded шрифтімен алмастырылды, ол барлық iBook модельдерінде, 2003 жылдан кейін шығарылған PowerBook-тарда, MacBooks, MacBooks Pro, MacBooks Air және 2007 жылдың тамызынан 2015 жылдың басына дейін шығарылған Apple пернетақталарында қолданылды. Бұл шрифт Sedley Place Ltd. компаниясы неміс автокөлік өндірушісі Volkswagen үшін жасады және олардың көптеген жарнамалық материалдарында пайдаланылды. 2015 жылдың 9 наурызында Apple компаниясы Apple-дің өзі жасаған Сан-Франциско шрифтін қолданатын жаңа буын MacBook-ты таныстырды.