Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тұқым қуалайтын қасиеттер туралы екі ұғым
Two concepts on heritable traits
Филогенетикада апоморфия (немесе туынды қасиет) – ата-бабалық түрінен (немесе плезиоморфиядан) пайда болған жаңа белгі немесе белгінің жай-күйі. Синапоморфия – екі немесе одан көп таксондарға ортақ апоморфия, демек, олардың ең соңғы ортақ ата-бабасында пайда болған деп есептеледі. Кладистикада синапоморфия гомологияны білдіреді. Осылайша, бұл туынды белгілер жалпы сүтқоректілердің де синапоморфиясы болып табылады, себебі олар басқа омыртқалы жануарлармен ортақ емес. Бір клада үшін синапоморфия саналатын нәрсе, кішірек немесе ішкі кладада бастапқы белгі немесе плезиоморфия болуы мүмкін. Мысалы, сүт бездерінің болуы – сүтқоректілердің тетраподтарға қатысты синапоморфиясы, бірақ сүтқоректілердің бір-біріне қатысты симплезиоморфиясы, мысалы, кеміргіштер мен приматтар. Сондықтан, бұл ұғымды «апоморфиядан жаңа» (аутапоморфия) және «апоморфиядан ескі» (плезиоморфия) тұрғысынан да түсінуге болады: сүт бездері эволюциялық тұрғыдан омыртқа бағанасынан жаңа, сондықтан сүт бездері аутапоморфия болып табылады, егер омыртқа бағанасы апоморфия болса, ал егер сүт бездері апоморфия ретінде қарастырылса, онда омыртқа бағанасы плезиоморфия болады.
In phylogenetics, an apomorphy (or derived trait) is a novel character or character state that has evolved from its ancestral form (or plesiomorphy). A synapomorphy is an apomorphy shared by two or more taxa and is therefore hypothesized to have evolved in their most recent common ancestor. In cladistics, synapomorphy implies homology. Thus, these derived traits are also synapomorphies of mammals in general as they are not shared by other vertebrate animals. What counts as a synapomorphy for one clade may well be a primitive character or plesiomorphy at a less inclusive or nested clade. For example, the presence of mammary glands is a synapomorphy for mammals in relation to tetrapods but is a symplesiomorphy for mammals in relation to one another—rodents and primates, for example. So the concept can be understood as well in terms of "a character newer than" (autapomorphy) and "a character older than" (plesiomorphy) the apomorphy: mammary glands are evolutionarily newer than vertebral column, so mammary glands are an autapomorphy if vertebral column is an apomorphy, but if mammary glands are the apomorphy being considered then vertebral column is a plesiomorphy.
Басқа терминдермен байланысы
Бұл филогенетикалық терминдер ата-бабалық және туынды белгілердің немесе қасиеттердің әртүрлі үлгілерін сипаттау үшін қолданылады, жоғарыдағы диаграммада апоморфиялар мен синапоморфиялармен байланысты көрсетілгендей. Симплезиоморфия – екі немесе одан көп таксондар ортақ пайдаланатын ата-бабалық белгі. Плезиоморфия – одан да туынды күйге қатысты талқыланатын симплезиоморфия. Псевдоплезиоморфия – плезиоморфия да, кері эволюцияға ұшыраған апоморфия да емес, анықтама берілмейтін белгі. Кері эволюция – ата-бабада болған туынды белгінің жоғалуы және плезиоморфтық белгінің қайта орнатылуы. Конвергенция – екі немесе одан көп таксондағы ұқсас белгінің тәуелсіз эволюциясы. Апоморфия – туынды белгі. Екі немесе одан көп таксон ортақ пайдаланатын және ортақ ата-бабадан мұрагерлікке қалған апоморфия – синапоморфия. Нақты бір таксонға тән апоморфия – аутапоморфия. Синапоморфия / гомология – кладаның кейбір немесе барлық терминалдық топтарында кездесетін және ортақ ата-бабадан мұрагерлікке қалған, ол бұрын аутапоморфия болған (яғни, оның тікелей ата-бабасында болмаған) туынды белгі. Жатыр синапоморфия – кладаның көптеген мүшелерінде қайтадан жоғалған синапоморфия. Егер тек біреуінде қалса, оны аутапоморфиядан ажырату қиын болуы мүмкін. Аутапоморфия – нақты бір таксонға немесе топқа тән ерекше туынды белгі. Биологиялық систематикада гомоплазия – эволюция барысында белгінің жеке тектік желілерде тәуелсіз пайда болуы немесе жоғалуы. Бұл конвергентті эволюция түрлердің ортақ ата-бабаларында болған деп есептелетін белгіден өзгеше белгіні тәуелсіз түрде ортақ пайдалануына әкеледі. Параллельді гомоплазия – конвергентті эволюцияға байланысты ортақ ата-бабасы жоқ екі топта немесе түрде кездесетін туынды белгі. Кері гомоплазия – ата-бабада болған, бірақ тікелей ұрпақтарында жоқ, кейінгі ұрпақтарда қайта пайда болатын белгі. Гемиплазия – түрлер ағашында гомопластикалық болып көрінетін белгінің, байланысты ген ағашында бір ғана тегі бар жағдай. Гемиплазия көп түрдің бірігуіне байланысты гендік ағаш пен түрлер ағашы арасындағы сәйкессіздікті көрсетеді.
These phylogenetic terms are used to describe different patterns of ancestral and derived character or trait states as stated in the above diagram in association with apomorphies and synapomorphies. Symplesiomorphy – an ancestral trait shared by two or more taxa. Plesiomorphy – a symplesiomorphy discussed in reference to a more derived state. Pseudoplesiomorphy – is a trait that cannot be identified as neither a plesiomorphy nor an apomorphy that is a reversal. Reversal – is a loss of derived trait present in ancestor and the reestablishment of a plesiomorphic trait. Convergence – independent evolution of a similar trait in two or more taxa. Apomorphy – a derived trait. Apomorphy shared by two or more taxa and inherited from a common ancestor is synapomorphy. Apomorphy unique to a given taxon is autapomorphy. Synapomorphy/homology – a derived trait that is found in some or all terminal groups of a clade, and inherited from a common ancestor, for which it was an autapomorphy (i. e., not present in its immediate ancestor). Underlying synapomorphy – a synapomorphy that has been lost again in many members of the clade. If lost in all but one, it can be hard to distinguish from an autapomorphy. Autapomorphy – a distinctive derived trait that is unique to a given taxon or group. Homoplasy in biological systematics is when a trait has been gained or lost independently in separate lineages during evolution. This convergent evolution leads to species independently sharing a trait that is different from the trait inferred to have been present in their common ancestor. Parallel homoplasy – derived trait present in two groups or species without a common ancestor due to convergent evolution. Reverse homoplasy – trait present in an ancestor but not in direct descendants that reappears in later descendants. Hemiplasy is the case where a character that appears homoplastic given the species tree actually has a single origin on the associated gene tree. Hemiplasy reflects gene tree species tree discordance due to the multispecies coalescent.