Кіріспе

Беларусь революционері (1855–1882) Хесия Мировна (Меровна) Хелфман (; Ланг ру; 1855 жылғы сотта Хелфман өзінің 26 жаста екенін айтты; осыдан оның 1855 жылы туғаны анықталады. Алайда, кейбір тарихшылардың пікірінше, ол 1852 немесе 1853 жылы туған болуы мүмкін. – 13 ақпан 1882 [ескі стиль бойынша 1 ақпан 1882]) – Ресейдің Александр II-сін өлтіруге қатысқан беларусь еврей революционері. Ол жүкті болғандықтан өлім жазасынан құтылып, босанғаннан кейін түрмеде қайтыс болды.

Ерте өмір

Хелфман Ресей империясының бір бөлігі болған Беларусьдегі Мозырь қаласында, діншіл яһуди отбасында дүниеге келген. Ол білім алмаған, ал жасөспірім шағында әкесі оған күйеу іздеп берген. 1868 жылы үйленуге үлкермес бұрын ол үйден қашып кетті. Біраз уақыт жергілікті христиан досымен бірге тұрғаннан кейін Киевке көшіп, тігінші болып жұмыс істеді және акушер болуға оқуға түсті.

Революциялық іс-әрекеттер

1870-ші жылдардың басында Хельфман Киевтегі бірнеше революциялық клубтардың белсенді мүшесі болды, онда ол Лео Дойч және оның болашақ күйеуі Николай Колодкевичпен танысты. 1877 жылы "Процесс пятидесяти" ісі кезінде Хельфман "Литовский замокқа" екі жылға бас бостандығынан айырылды, ал 1879 жылдың 14 наурызында Новгород провинциясына жер аударылды. Бірнеше айдан кейін ол қашып, Санкт-Петербургтегі "Народная воля" ұйымына қосылды, бұл оның ұйымның атқару комитетінің мүшесі болған күйеуінен кейін болды. 1881 жылы Хельфман Александр II-ні өлтірген "Народная воля" тобының құрамында болды, бірақ тікелей қатыспады; оған жасырын пәтерді басқару тапсырылды, онда ол топтың тағы бір мүшесі Николай Саблинмен күдік тудырмас үшін үйленгендей болып өмір сүрді. Полиция олардың пәтерін шабуылдан екі күн өткен соң тінту жүргізген кезде Саблин өзін атып өлтірді, ал Хельфман тұтқынға алынды.

Өлім

1881 жылы наурыз айында Первомартовцы сотының барысында Хельфман өзінің кінәсін мойындаудан бас тартты, бірақ патшаны өлтіруге қатысқандығы үшін асылып өлім жазасына кесілді. Сотталғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң ол: «Менің өлім жазасын алғандықтан, төртінші айлық жүкті екенімді жариялауды моральдық борышым деп санаймын», – деп мәлімдеді. Оның күйеуі Николай Колодкевич те 1881 жылдың қаңтар айында тұтқындалған болатын. Қазіргі заң бойынша жүкті әйелдерді өлтіруге тыйым салынған, өйткені ұрық кінәсіз деп есептелген. Сондықтан Хельфманның өлімі ресми түрде бала туғаннан кейін қырық күнге кейінге қалдырылды, ал сол уақыт аралығында ол Петр мен Павел бекінісі түрмесінде қалады. Үш айдан кейін, Батыс Еуропадағы социалистердің оны өлтіруге қарсы науқанының арқасында (The Times, 11 мамыр 1881, 7-бет). Сондай-ақ, Марсельде демонстрациялар болды, нәтижесінде кейбір қатысушылар айыппұл төледі және/немесе түрмеге қамалды; The Times, 1 маусым 1881 ж., 7-бетті қараңыз. және шетелдік баспасөзде Хельфманның жазасы белгісіз мерзімге кез келген мерзімге ауыстырылды. Ол бұрынғы түрмеге қайтадан жіберілді. 5 шілдеде (жаңа стиль), әлі де Петр мен Павел бекінісінде және Ішкі істер министрі граф Игнатьевтің рұқсатымен, оған «Голос» газетінің журналисімен сұхбат берілді (ол бір жарым сағатқа созылды), оған сотта оның қорғаушысы, адвокат Гурке еріп барды. Сұхбат барысында ол «тиісті медициналық және әйелдер көмегінің» жетіспеушілігіне шағымданды. Хельфман 1881 жылы қазанда қамауда болған кезінде бала туды. Полиция департаментінің өтініші бойынша оның босануына Император сотының қызметкері болып табылатын гинеколог көмек көрсетті, бұл бұрын-соңды болмаған жағдай. Оның аналық жағдайы ауыр болды, себебі оның кіндік сүйегі жыртылды. Дәрігерлер жараны тігуді ұсынған, бірақ гинеколог бас тартқан деген қауесет тарады; дегенмен, ол ешқашан жазылған жоқ. Бала туғаннан кейінгі кезеңде ол кейде есінен шығып, сандырақтап жүрді. 24 қарашада ол перитонитпен ауырады, ол 1882 жылдың 17 қаңтарында күшейді. Дегенмен ол қазан айында туған қызын 25 қаңтарға дейін күтімге алды, содан кейін баласынан айырылып, жетімдер үйіне орналастырылды және ата-анасы белгісіз бала ретінде тіркелді. Кейінгі медициналық есеп бойынша перитонит жалпыға ортақ болып, сол күні қызуды тудырды. Алты күннен кейін Хельфман қайтыс болды. Көп ұзамай оның баласы белгісіз аурудан қайтыс болды. Патша билігі Колодкевичтің ата-анасының балаға заңды түрде қамқорлық жасау туралы өтінішін қабылдамады. Степняк былай деп жазады: