Кіріспе
Неміс кабарет әртісі Дитер Герберт Нухр (29 қазан 1960 жылы туған) – неміс кабарет әртісі, комедиан, автор және тележүргізуші. Нухрдың «nuhr in Berlin» сахналық бағдарламасы (аты әдейі ойынға салынған; түсіндірме үшін төмен қараңыз) – Netflix үшін эксклюзивті түрде жасалған алғашқы неміс стендап-комедиясы. Нухр – Германиядағы ең табысты кабаре әртістерінің бірі, оның бағдарламаларын жылына 200 000-нан астам көрермен тамашалайды. Нухр классикалық комедия мен интеллектуалды стендап-комедия арасындағы делдал ретінде танылады. Ол өзінің туындыларында қоғамдағы және БАҚ-тағы әлеуметтік мінез-құлықты сын тұрғысынан қарастырады, көбінесе қарым-қатынастар мен отбасыларды сатиралайды. Нухр сонымен қатар әдеттегі неміс «бәрін білушіні» карикатуралық бейнелеумен де танымал. Нухрдың бір сөзі, оның провокациялық сипаты мен (жартылай ұятсыз сөз «Fresse» пайдаланылуы) себепті, форумдар мен жаңалықтар топтарында жиі цитаталанады: «Wenn man keine Ahnung hat: Einfach mal Fresse halten», шамамен «Егер білмесең – жап аузыңды!» деп аударылады.
Dieter Herbert Nuhr (born 29 October 1960) is a German kabarett artist, comedian, author and television presenter. Nuhr's stage program nuhr in Berlin (the title is a pun; for explanation, see below) is the first German stand up comedy which was created exclusively for Netflix. Nuhr is one of the most successful cabaret artists in Germany, with more than 200.000 viewers per year. Nuhr is regarded as a mediator between classical comedy and intelligent Stand up comedy. In his work, he gives a critical glance to social behaviour in society and media, often satirising relationships and families. Nuhr has also been known to caricature the typical German know it all. A saying of Nuhr is frequently quoted in forums and newsgroups due to its provocative nature (and use of the semi offensive word Fresse): "Wenn man keine Ahnung hat: Einfach mal Fresse halten", which roughly translates to, "If you haven't got a clue: Shut your puss for once."
Ерте өмір және білім
Нухр Веселде дүниеге келді, бірақ оның отбасы төрт жасында Дюссельдорфқа көшіп кетті. Өсіп келе жасөсперлік шағында Лейбниц гимназиясына қатысты. 1981 жылы Дуйсбург-Эссен университетінде өнер және тарих мамандықтарын оқыды және 1988 жылы оқытушы дипломын алды. 1981 жылдан 1989 жылға дейін Нухр Эссендегі Фолкванг жоғары мектебінде өнер және тарихты оқыды.
Мансап
Алғаш рет сахнаға мектептегі театр тобымен шыққан, сол жерде ол өзінің алғашқы мәтіндерін жаза бастады. 1986 жылы ол Франк Кюстермен бірге V. E. V. K. Barett кабаре дуэті құрды. Олардың сахнадағы алғашқы ресми көрінісі "Haben Sie sich ihre Schranknummer gemerkt?" – "Шкаф нөміріңізді жаттап алдыңыз ба?" деп аударылады. 1987 жылы алғаш рет кабаре артисі ретінде өнер көрсетті. 1989 жылы дуэт екінші сахналық бағдарламасын "Pralle Pracht" (аудармасы – "толы молдық") дамытты, ал 1990 жылы V. E. V. Kabarett деп атау өзгертілгеннен кейін дуэт үшінші сахналық бағдарламасын "Schrille Stille" (аудармасы – "қатаң үнсіздік") көрсетті. Топтың соңғы жобасы "Zipfeltreffen" деп аталды, бұл неміс тіліндегі сөз ойыны (Gipfeltreffen – саммит, ал Zipfeltreffen – "саммиттердің саммиті"). 1994 жылы Нухр өзінің "Nuhr am Nörgeln" атты алғашқы жеке жобасын бастады. (Бұл бағдарламаның атауы, Нухрдың көптеген атаулары сияқты, екі мағынаны қамтиды. Оны сөзбе-сөз "тек шағымдану" немесе "Нухр мырза шағымданып жатыр" деп аударуға болады, өйткені неміс тіліндегі "nur" сөзі – "тек" және Нухрдың тегімен ұйқасады.) 1982 жылдан 1992 жылға дейін ол белсенді суретші болды және оның бірнеше туындысы Рейнландта көрмеге қойылды. Содан бері ол "Die Harald Schmidt Show", "Genial daneben", "Schillerstraße", "Quatsch Comedy Club" (Pro7 арнасы) және "7 Tage, 7 Köpfe" (аудармасы – "7 күн, 7 бас") (RTL арнасы) сияқты көптеген телешоуларда танымал болды. 2006 жылы "Westdeutsche Zeitung" газетімен сұхбатта Нухрдан өзінің ерекше стилін қалай дамытқандығы туралы сұрағанда: "Мен жеке мансабымды бастадым, өйткені Мёнхенгладбахтағы театрдың директоры мені оған көндірді. Ол маған сахнада өнер көрсетуге рұқсат берді және мені бағыттады. Мен бағдарламаны жаттыға отырып, ол оның көбін алып тастағандықтан, қажетті заттар азайды. Сондықтан, менің алғашқы қойылым күні жақындағанда, ешқандай жабдық қалмады. Мен тек сол жерде тұрып, көрермендермен сөйлестім. Осылайша менің жеке стилім туды. Басында бұл мүлдем жұмыс істемейді деп ойладым, бірақ мен неғұрлым аз жабдық қолдансам, соғұрлым жақсы нәтиже алдым. Сондықтан мен мынаны істеуім керек деп ойладым: ешқандай жабдық қолданбай, аудиториямен өз пікірімше сөйлесуім керек". (28 қаңтар 2006 ж.). 1998 жылы "Nuhr weiter so" (аудармасы – "Солай жалғастырыңыз") бағдарламасы Deutsche Kleinkunstpreis сыйлығын (кабаре санатында) алды, ал 2003 жылы ол Deutscher Comedypreis (неміс комедиясы сыйлығы) сыйлығын "ең жақсы тікелей өнер көрсеткені" үшін алды, бұл оны екі танымал неміс сыйлығын алған жалғыз адам етті. Оның "Ich bin's Nuhr" қойылымын шамамен жарты миллион адам тамашалады. 2004 жылы жылдың оқиғаларына қатысты күлкілі шолу жасағаннан кейін, ол ZDF телеарнасында әр келесі жылдың соңында осындай телешоумен көрсетілді. Нухр Германияның комедиялық сыйлығын алғаш рет 2008 жылдың 24 қазанында табыс етті және келесі бес жыл бойы осы сыйлықты тағы да табыс етті. 2009 жылдың 3 қазанынан бастап оның төрт бөлімді комедиялық сериясы төрт сейсенбі күні кешке ZDF телеарнасында тікелей эфирде көрсетілді. 2009 жылы Нухрдан "Фантастикалық төртеудің" 20 жылдығына арналған "A Tribute to Die Fantastischen Vier" альбомына қатысуды сұрады. Бұл штутгарттық хип-хоп тобының әндерін әртүрлі суретшілермен орындаған жинақ альбом. Нухр "Buenos Dias Messias" әнін өзінің кеңсе бөлмесінде жазды. Бұл әнде ол барлық аспаптарды өзі орындап, радиодағы бағдарламаларында қолданатын жабдықтарымен жазды. Сонымен қатар, альбомда Нухр мен альбом жобасының бастамашысы Андреас "Бәр" Лескердің әңгімесі бар. 2011 жылдың 20 қаңтарынан 2014 жылға дейін ARD телеарнасында "Satire Gipfel" телешоуын ұсынды. Ол 2010 жылы келісімшарты аяқталған Матиас Ричлингтің орнын басады. 2014 жылдың қазан айында бұл телешоу форматы "Nuhr im Ersten" арқылы ауыстырылды, оны да ол ұсынды. Нухр 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысты екі бөлімді арнайы телешоуын шығарды. Бұл кезде ол футбол тақырыбына ирониялық көзқараспен қарады. Сонымен қатар, ол WDR 2 радиостанциясы үшін апта сайын кабаре бөлімдерін дайындады. Ральф Каспермен бірге ол 2013 жылдың шілдесінен наурызына дейін ARD телеарнасының кешкі эфирінде "Null gewinnt" викториналық шоуын ұсынды. 2012 жылы Дитер Нухр "ARD Themenwoche" (апталық тақырыпты қамтитын арнайы телешоу форматы) үшін кеңесші болды, оның басты тақырыбы – "өліммен өмір сүру". Осы телешоу форматына ол "Nuhr am Leben" телешоуын қосты, ол Берлиннің Митте ауданындағы Санкт-Елизавета шіркеуінде жазылды және 2012 жылдың 19 қарашасында ARD телеарнасында көрсетілді. 2013 жылы ол "ARD Themenwoche" аясында тағы да қатысты, оның тақырыбы – "қанағаттану/қуаныш". Оның "Nuhr im Glück" бағдарламасы Потсдамдағы тропикалық ботаникалық бақтың апельсин үйінде жазылды және 2013 жылдың 22 қарашасында эфирге шығарылды. 2014 жылғы ARD Темалық апталығы толеранттылық тақырыбына арналған, ал Нухр өзінің "Nuhr mit Respekt" (Тек қана құрметпен) сахналық бағдарламасын орындайды, ол Берлиндегі еврейлік мұражайынан тікелей эфирде көрсетіледі. Нухр "Mario Barth deckt auf!" телешоуында да жиі көрінеді, онда ол және неміс комигі Марио Барт тек салық төлемдерін ысырапқа жұмсаған жобалардың мысалдарын көрсетеді. 2014 жылы Нухр Якоб Гримм сыйлығын алды. Төрешілер Нухрдың өнер көрсету әдісі мен оның зиялы кабаресін жоғары бағалады. Оның сахналық бағдарламалары сөздік қорымен бай және әзілдері өткір болды. Оның жұмысының басты ерекшелігі – сөздердің сапасы ғана емес, сонымен қатар тіл арқылы сынды жеткізу қабілеті және тілдің біздің ойларымыз бен сезімдерімізге қалай әсер ететіні туралы көрермендерді ойландыруы. Нухрдың "nuhr in Berlin" (атауы неміс тіліндегі "nur" – "тек") сахналық бағдарламасы – Netflix үшін жасалған алғашқы неміс стендап-комедиясы.
Исламдық кабарелер туралы дау
Дитер Нухр – бағдарламалары мен кітаптарында исламның радикалды жақтарын қамтыған неміс кабарешілерінің санатындағы сирек өкілдердің бірі. 2014 жылдың қазан айында, күдікті саләфит Нухрға қарсы шағым түсірді, оның діни сенімдер мен діни қауымдарды кемсіткенін айтты. Ерхат Тока (бұрынғы «Muslimisch Demokratischen Union» – MDU, қазір «Bündnis für Innovation und Gerechtigkeit» (BIG) кеңесінің мүшесі) бұл процесті бастап, Нухрды исламға қарсы агитация жасайтын, жеккөрушілікке ұқсайтын тұлға деп атады және Оснабрюктегі Нухрдың іс-шарасына бойкот жасайтындықтарын мәлімдеді. Оснабрюк университетінің ислам ғалымы Бюлент Укар Нухрдің жалпылама пікірлерге жүгінетінін, алдын ала пікірлерді күшейтетінін және Құранның қарама-қайшылыққа толы интерпретацияларын қолдайтынын айтты. Теология профессоры және Діндердің дөңгелек үстелінің спикері Рейнхольд Мокрош Нухрға қатысты сынды түсіне білді, себебі ол бұл исламфобияны ынталандырады деп ойлады. Германиядағы Мұсылмандардың Орталық Кеңесінің төрағасы Аиман Мазиек те Нухрдың сөздеріне ашуланды, бірақ сабырлы болуға шақырды. Мазиек: «Егер мырза Нухр сатира үшін Құранды фундаменталистік тұрғыдан түсіндіруге болатынын ойласа, онда ол осыған жауапкершілікті мойнына алуы керек. Бірақ оны сотқа берудің және оған тегін жарнама жасаудың қажеті жоқ» деді. Берлиндегі Өнер академиясының президенті, адвокат Клаус Стэк сол кезде Нухрға қарсы шағымның қабылдана қоймауы мүмкін екенін айтты, өйткені Нухр тек өзінің пікір еркіндігін пайдаланғанын, ал неміс соттары осы құқықты қадір тұтады. Нухр исламға қарсы жеккөрушілікті қоздырды деген айыптамаға қарсы шықты. «Neue Osnabrücker Zeitung» газетіне берген сұхбатында ол радикалды исламның қауіп-қатері туралы талқылауды жалғастыратынын мәлімдеді. Ол мұсылмандарды қорлауды көздемейді, бірақ исламды сыни тұрғыдан қарастыруды қалайды, деді ол «Welt am Sonntag» газетіне. Кабаре артисі исламды ашық сынаудан қашпауға шақырды, себебі оның салдарынан қорқу және наразылықты тек оңшылдарға қалдыру дұрыс емес. Нухр «Neue Osnabrücker Zeitung» газетінің онлайн басылымында оны «жеккөруші уағызшы» деп көрсеткен хабарламасын сынады. «Tagesspiegel» газеті Нухрдың Facebook желісіндегі жазбасына сілтеме жасады: «Исламшылдар мені Құранды дұрыс цитаталағаным үшін «жеккөруші уағызшы» деп айыптады. Маған түрмеде келіңіздер! «Neue Osnabrücker Zeitung» тек исламшылдардың пікірін сұрап, оларға түсіністікпен қарайды. Сұрақ: мұндай газеттері бар елге исламшылдардың қажеті бар ма?» 2014 жылдың 5 қарашасында Оснабрюк прокуратурасы Нухрға қатысты қозғалған істің жабылуын жариялады. Прокуратура бұл шешімді Дитер Нухрдың туындыларында «ксенофобиялық сезімдердің» болмауымен және оның сатиралық сипатымен түсіндірді.
Саяси мәлімдемелер
2020 жылы Нухр оңшыл консерваторлар Питер Ханне, Вера Ленгсфельд және тағы басқалармен бірге "Еркін пікір алмасу кеңістіктері үшін шақыру" („Appell für freie Debattenräume“) дегенге қол қойды. Бұл мәлімдеме неміс қоғамындағы болжамды "жасампаздық мәдениетіне" қарсы бағытталған.
Жеке өмір
2010 жылдан бастап Нухр Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі Ратинген қаласында тұрады.