Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам жадының моделі
Model of human memory
Баддлейдің жұмыс жадының моделі – 1974 жылы Алан Баддлей мен Грэм Хитч ұсынған, бастапқы жадының (көбінесе қысқа мерзімді жады деп аталады) дәлірек моделін ұсынуға бағытталған адам жадының моделі. Жұмыс жады бастапқы жадыны бір, біріктірілген құрылым ретінде қарастырудың орнына бірнеше компонентке бөледі. Баддлей мен Хитч өздерінің жұмыс жадының үш бөлікті моделін Аткинсон мен Шифриннің 1968 жылғы «көп сақтау» жады моделіндегі қысқа мерзімді сақтау орнына балама ретінде ұсынды. Бұл модель кейіннен Баддлей және оның әріптестерімен толықтырылып, төртінші компонент қосылды және жұмыс жады саласындағы басым көзқарасқа айналды. Дегенмен, жұмыс жады жүйесіне өзгеше көзқарас ұсынатын балама модельдер де дамып келеді. Баддлей мен Хитчтің бастапқы моделі үш негізгі компоненттен тұрады: орталық атқарушы – бақылау жүйесі ретінде әрекет етеді және оның ішкі жүйелерінен және оларға ақпарат ағынын басқарады: фонологиялық цикл және визуалды-кеңістіктік эскиз. Фонологиялық цикл сөздік мазмұнды сақтайды, ал визуалды-кеңістіктік эскиз визуалды-кеңістіктік деректерге жауап береді. Екі ішкі жүйе де тек қысқа мерзімді сақтау орталықтары ретінде ғана жұмыс істейді. Баддлей мен Хитчтің ескі модельдегі екі салалық ішкі жүйенің ерекшелігі туралы аргументі қос тапсырма парадигмаларымен жүргізілген тәжірибелік зерттеулерге негізделген. Екі бөлек қабылдау саласын (мысалы, визуалды және сөздік тапсырманы) қажет ететін екі тапсырманы бір уақытта орындау, тапсырмаларды жеке орындаумен шамалас тиімділікке ие. Керісінше, адам бірдей қабылдау саласын пайдаланатын екі тапсырманы бір уақытта орындауға тырысқанда, өнімділік тапсырмаларды жеке орындағандағыдан төмен болады. Баддлей моделіне төртінші компонент 25 жылдан кейін орталық атқарушы жүйені толықтыру үшін қосылды. Ол эпизодтық буфер деп аталды. Бұл – шектеулі сыйымдылыққа ие жүйе, ол қосалқы жүйелерден және ұзақ мерзімді жадтан алынған ақпаратты біріктіру арқылы ақпаратты уақытша сақтайды және оны біртұтас эпизодтық бейнелеуге айналдырады.
Baddeley's model of working memory is a model of human memory proposed by Alan Baddeley and Graham Hitch in 1974, in an attempt to present a more accurate model of primary memory (often referred to as short term memory). Working memory splits primary memory into multiple components, rather than considering it to be a single, unified construct. Baddeley and Hitch proposed their three part working memory model as an alternative to the short term store in Atkinson and Shiffrin's 'multi store' memory model (1968). This model is later expanded upon by Baddeley and other co workers to add a fourth component, and has become the dominant view in the field of working memory. However, alternative models are developing, providing a different perspective on the working memory system. The original model of Baddeley & Hitch was composed of three main components: the central executive which acts as a supervisory system and controls the flow of information from and to its slave systems: the phonological loop and the visuo spatial sketchpad. The phonological loop stores verbal content, whereas the visuo spatial sketchpad caters to visuo spatial data. Both the slave systems only function as short term storage centers. Baddeley and Hitch's argument for the distinction of two domain specific slave systems in the older model was derived from experimental findings with dual task paradigms. Performance of two simultaneous tasks requiring the use of two separate perceptual domains (i. e. a visual and a verbal task) is nearly as efficient as performance of the tasks individually. In contrast, when a person tries to carry out two tasks simultaneously that use the same perceptual domain, performance is less efficient than when performing the tasks individually. A fourth component of Baddeley's model was added 25 years later to complement the central executive system. It was designated as episodic buffer. It is considered a limited capacity system that provides temporary storage of information by conjoining information from the subsidiary systems, and long term memory, into a single episodic representation.
Фонологиялық қысқа мерзімді сақтауды растайтын дәлелдер
Онжылдықтар бойы жинақталған әдебиеттер фонологиялық СТС теориясын күшті қолдады. 1971 жылы Стивен Мадиган жүргізген зерттеуде, адамдарға тізім визуалды емес, аудиторлық түрде ұсынылғанда, тікелей еске түсіру кезінде жақындау әсерінің күштірек болатыны көрсетілді. (Кері тізбекті еске түсіруде бұл әсер әлсіз болады.) Оның зерттеуінде аудиторлық ұсынылым соңғы оқыған элементтерді жақсырақ еске алуға мүмкіндік берді. Кэтрин Пенни бұл жаңалықты кеңейтіп, модальдік әсерлер еркін еске түсіру тапсырмаларында да кездесетінін байқады. 1965 жылы Далетт бұл байқалған модальдік әсердің ұсынылған тізімге "суффикс" элементін қосу арқылы айтарлықтай төмендейтінін анықтады; бұл суффикс еске алынбауы тиіс, назарды аударушы элемент. Роберт Грин 1987 жылы бұл байқауды пайдаланып, суффикс әсері аудиторлық түрде оқыған тізімдерге визуалды түрде оқыған тізімдерге қарағанда күштірек әсер ететінін анықтады. Осы барлық зерттеулердің нәтижесінде, жаңа оқыған ақпаратты фонологиялық түрде сақтайтын қысқа мерзімдік сақтау орны бар деген теорияға мықты қолдау көрсетілді. Сонымен қатар, Блум мен Уоткинс суффикс әсерінің суффикс тілдік дыбыс ретінде қабылдалмағанда күрт төмендейтінін анықтады, бұл фонологиялық қысқа мерзімдік сақтау теориясымен сәйкес келеді, себебі тілдік емес назарды аударушы факторлар оған көп әсер етпейді.
An accumulation of literature across decades has lent strong support to the theory of phonological STS. In a 1971 study, Stephen Madigan demonstrated that a larger recency effect is seen during forward serial recall when people are presented a list auditorally as opposed to visually. (A smaller effect is seen in backwards serial recall.) In his study, auditory presentation led to greater recall of the most recently studied items. Catherine Penney expanded on this discovery to observe that modality effects can also be found in the case of free recall tasks. In 1965, Dallett had discovered that this observed modality effect is greatly reduced by the addition of a "suffix" item to the presented list; this suffix is a distractor item that is not to be recalled. Robert Greene utilized this observation in 1987 to discover that this suffix effect has a larger impact on lists learned auditorally as opposed to visually. The culmination of all of these findings results in strong support of the theory that there is a short term store that phonologically stores recently learned items. In addition, Bloom and Watkins found that the suffix effect is greatly diminished when the suffix is not interpreted as linguistic sound, which agrees with the phonological short term store theory as it would be largely unaffected by non linguistic distractors.
Эпизодикалық буфер
2000 жылы Бэдли модельге төртінші компонентті – эпизодикалық буферді қосты. Бұл компонент – шектеулі сыйымдылықтағы пассивті жүйе, ол визуалды, кеңістіктік және сөздік ақпаратты уақыт бойынша реттеп (немесе эпизодикалық хронологиялық тәртіппен) байланыстырып, біріктірілген бірліктер құруға арналған. "Эпизодикалық буфер байланыстырылған белгілерді сақтауға және оларды саналы сезінуге мүмкіндік береді, бірақ байланыстыру процесіне өзі жауапты емес". "Фонологиялық циклға немесе эскиздік блокқа саналы қол жеткізу буфер арқылы жүзеге асуы мүмкін" деп есептеледі. Бұл визуалды-кеңістіктік эскиздік блок пен фонологиялық циклдің екеуі де өздерінің сезімтал аймақтарында ақпаратты біріктіретін шағын буферлер ретінде жұмыс істейді деген болжамға негізделген. Эпизодикалық буфер иіс пен дәммен де өзара әрекеттесе алады. Генетикалық тұрғыдан алғанда, ROBO1 гені фонологиялық буфердің толуымен немесе ұзындығымен байланысты.
In 2000 Baddeley added a fourth component to the model, the episodic buffer. This component is a limited capacity passive system, dedicated to linking information across domains to form integrated units of visual, spatial, and verbal information with time sequencing (or episodic chronological ordering "The episodic buffer appears capable of storing bound features and making them available to conscious awareness but not itself responsible for the process of binding". It is assumed that "conscious access to the phonological loop or sketchpad may operate via the buffer". This is based on the assumption that both the visuo spatial sketchpad and phonological loop act as minor buffers, combining information within their sensory area. The episodic buffer may also interact with smell and taste. In terms of genetics, the gene ROBO1 has been associated with phonological buffer integrity or length.
Үлгінің жарамдылығы
Баддейли моделінің күші – қысқа мерзімді және жұмыс жады саласындағы көптеген зерттеулердің нәтижелерін біріктіру қабілеті. Сонымен қатар, құл жүйелерінің механизмдері, әсіресе фонологиялық цикл, эксперименталды психология, нейропсихология және когнитивтік нейроғылым салаларындағы көптеген зерттеулерге түрткі болды. Дегенмен, сын-ескертпелер де айтылды, мысалы, фонологиялық цикл компонентіне қатысты, себебі кейбір мәліметтер бастапқы Баддейли мен Хитч моделімен толық түсіндірілмейді, соның ішінде 7±2 ережесіне байланысты даулар да бар. Эпизодтық буфер жұмыс жады моделіне пайдалы қосымша ретінде қарастырылады, бірақ ол жан-жақты зерттелмеген және оның функциялары әлі де толық анықталған жоқ.
The strength of Baddeley's model is its ability to integrate a large number of findings from work on short term and working memory. Additionally, the mechanisms of the slave systems, especially the phonological loop, has inspired a wealth of research in experimental psychology, neuropsychology, and cognitive neuroscience. However, criticisms have been raised, for instance of the phonological loop component, because some details of the findings are not easily explained by the original Baddeley and Hitch model, including the controversy regarding the 7±2 rule. The episodic buffer is seen as a helpful addition to the model of working memory, but it has not been investigated extensively and its functions remain unclear.