Армян ақыны, жазушысы Ованнес Туманян өмірі мен шығармалары. Өлеңдері, романдары, балладалары, опералар мен мультфильмдерге негіз болған туындылары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Армян автор, ақын, романист және қоғамдық қайраткер
Armenian author, poet, novelist, and public activist
Туманян өлеңдер, төрттіктер, балладалар, романдар, мысалдар, сондай-ақ сындық және журналистік мақалалар жазды. Ол көп ұзамай қарапайым, бірақ өте поэтикалық туындыларымен кең армян қоғамына танылды. Туманянның шығармалары негізінде көптеген фильмдер мен мультфильмдер түсірілді. Армен Тигранянның "Ануш" (1912) және Александр Спендиарянның "Алмаст" (1930) опералары оның шығармалары бойынша жазылған.
Tumanyan wrote poems, quatrains, ballads, novels, fables, and critical and journalistic articles. He soon became known to the wide Armenian society for his simple but very poetic works. Many films and animated films have been adapted from Tumanyan's works. Two operas, Anush (1912) by Armen Tigranian and Almast (1930) by Alexander Spendiaryan, were written based on his works.
Өмірбаян
Хованнес Туманян 1869 жылдың 19 ақпанында Ресей империясының Тифлис губерниясындағы Дзег ауылында (қазіргі Арменияның Лори облысында) дүниеге келген. Оның әкесі Аслан (1839–1898) – ауылдың Тер Тадевос атымен танымал дін қызметкері болған. Ол 10 және 11 ғасырларда Троннан Лориге қоныс аударған, әйгілі Мамиконян әулетінің тармағы – Туманян армян князьды әулетінің ұрпағы еді. Оның анасы Сона (1842–1936) – әсіресе нақыл сөздерге қызығушылық танытқан, шебер әңгімеші болған. Жас Туманян сегіз баланың үлкені болды; оның бауырлары – Ростом (1871–1915), Осан (1874–1926), Искухи (1878–1943), Вахан (1881–1937), Астгик (1885–1953), Аршавир (1888–1921), Арташес (1892–1916). 1877–1879 жылдары Туманян Дзег шіркеу мектебінде білім алды. 1879–1883 жылдары Жалалоғлыдағы мектепке оқуға түсті. 1883 жылы Туманян Тифлис қаласына көшіп келді, онда 1883–1887 жылдар аралығында Нерсисян мектебінде оқыды.
Hovhannes Tumanyan was born on February 19, 1869, in the village of Dsegh, Tiflis Governorate, Russian Empire (now in Lori Province, Armenia). His father, Aslan (1839–1898), was the village priest known as Ter Tadevos. He was an offspring of an Armenian princely family of Tumanyan, branch of the famous royal house of Mamikonian that settled in Lori in 10th and 11th centuries from their original feudal fief of Taron. His mother, Sona (1842–1936), was an avid storyteller with a particular interest in fables. Young Tumanyan was the oldest of eight children; his siblings were Rostom (1871–1915), Osan (1874–1926), Iskuhi (1878–1943), Vahan (1881–1937), Astghik (1885–1953), Arshavir (1888–1921), Artashes (1892–1916). From 1877 to 1879, Tumanyan attended the parochial school of Dsegh. From 1879 to 1883 he went to a school in Jalaloghly. Tumanyan moved to Tiflis in 1883, where he attended the Nersisyan School from 1883 to 1887.
Жеке өмір
1888 жылы 19 жастағы Хованнес Туманян 17 жасар Ольга Матчкалянға үйленді. Олардың 10 баласы болды: Мусег (1889–1938), Ашхен (1891–1968), Нвард (1892–1957), Артавазд (1894–1918), Хамлик (1896–1937), Ануш (1898–1927), Арпик (1899–1981), Арег (1900–1939), Седа (1905–1988), Тамар (1907–1989).
In 1888, at the age of 19, Hovhannes Tumanyan married Olga Matchkalyan, age 17. They had 10 children: Musegh (1889–1938), Ashkhen (1891–1968), Nvard (1892–1957), Artavazd (1894–1918), Hamlik (1896–1937), Anush (1898–1927), Arpik (1899–1981), Areg (1900–1939), Seda (1905–1988), Tamar (1907–1989).
Саяси және қоғамдық белсенділік
1905-1907 жылдардағы үкімет қоздырған армян-татар қырғындары кезінде Туманян бейбітшілдік көмекшісі рөлін атқарды, осы үшін ол екі рет тұтқындалды. 1921 жылы Тифлис қаласында Армян өнері үйін құрды.
During the government provoked Armenian–Tatar massacres of 1905–1907, Tumanyan took the role of a peacemaker, for which he was arrested twice. In 1921 in Tiflis he founded the House of Armenian Art.
Аудармалар
Туманянның шығармаларын Валери Брюсов, Константин Бальмонт, Иосиф Бродский, Самуил Маршак, Белла Ахмадулина сияқтылар аударған.
Tumanyan's works were translated by Valeri Bryusov, Konstantin Balmont, Joseph Brodsky, Samuil Marshak, Bella Akhmadulina and others.