Кіріспе

Канадалық Роберт Балтович (1965 жылдың 17 шілдесінде туған) – 1992 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Скарборо қаласында әйелі Элизабет Бейнге қастандық жасады деген айыппен әділетсіз сотталған канадалық ер адам. Ол сегіз жыл түрмеде отырды және атын ақтауға тағы шамамен он жыл тырысты, содан кейін 2008 жылдың 22 сәуірінде қайта сотталуда кінәсіз деп танылды.

Элизабет Бэйнді өлтіру

1990 жылы 8 маусымда Балтович Торонто университетінің Скарборо бөлімшесінде психология және тарих мамандығы бойынша диплом алды. Сол жерде ол студент қызы Элизабет Бэйнмен танысып, олардың арасында қарым-қатынас туды. Бэйн 1990 жылы 19 маусымда анасына кампуста "теннис кестесін қарап қайтамын" деп айтқаннан кейін із-түзсіз жоғалып кетті. 22 маусымда оның машинасынан артқы орындықта үлкен қан дағы табылды, кейін сарапшылар бұл Бэйнге тиесілі қан екенін анықтады. Оның денесі әлі табылмаған. Детективтер Брайан Рэйболд және Стив Ризор бұл іске кірісті.

Бірінші сот және айыптау

1990 жылы 19 қарашада Балтович тұтқындалып, бірінші дәрежелі кісі өлтірумен айыпталды. Оның ісіне судья Джон О'Дрисколл төрағалық етті, ал іс жүргізуші прокурорлар Джон МакМахон мен Пол Амента болды. Оның қорғаушы адвокаттары Уильям Гатвард пен Майкл Энгель еді. Оның ісі бірнеше жыл бойы сотта қарастырылды, ол өзінің кінәсіз екенін тұрақты түрде айтып отырды. Оның адвокаттары сол кездегі танылмаған серийлі кісі өлтіруші Пол Бернардоға қатысты "Скарборо зорлаушысы" (осы термин осы кісіге қолданылды) кісі өлтіруге жауапты болуы мүмкін деген пікір білдірді. Бұл бастапқы сот судьясының әрекеттеріне қатысты шағымдарға әкелді. Алайда, бұл Балтовичтің адвокаты сұраған толық ақтауға жетпеді. 2005 жылдың 15 шілдесінде Онтарионың Бас прокуроры Балтовичке екінші дәрежелі кісі өлтіру айыбы бойынша жаңа сот процесі тағайындалатынын, ал ол осы уақытқа дейін кепілдікпен босатылатынын мәлімдеді. Осы кезеңде Балтович Онтарио үкіметінде кітапханашы болып жұмыс істеді. 1999 жылы Балтович "Бұрмаланған сот үкімінен қорғау қауымдастығы" (қазіргі "Тәуелсіздік Канадасы") ұйымына жүгінді. Джеймс Локкьер мен Джоан Маклин оның ісін өз мойнына алып, апелляциялық шағым берді. 2000 жылдың 31 наурызында Балтович апелляциялық шағымының нәтижесін күтіп, кепілдікпен босатылды. 2004 жылдың қыркүйегінде оның апелляциясы қарастырылды; оның адвокаттары оның әділетсіз сотталғанын және Бернардоның Бейннің өліміне кінәлі екенін мәлімдеп, оның ісі тағы да ұлттық назарға ілікті. Олар Бернардоға қатысты жағдайлық дәлелдерге назар салды, бұл дәлелдер Балтовичтің алғашқы сот процесі кезінде қолжетімді болмады, өйткені Бернардоның "Скарборо зорлаушысы" екені белгісіз болды. Бернардо Бейннің жоғалуына қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Балтовичтің қорғаушы адвокаттары куәгерлердің естеліктерін жақсарту үшін гипноз қолдану мәселесіне де тоқталды. R v. Trochym (2007) ісінде айыпталу тарапынан дәлелдер келтірілмегендіктен, судья 2008 жылдың 22 сәуірінде қазылар алқасына кінәлі емес деп шешім шығаруды бұйырды.

Азаматтық іс

2010 жылдың қаңтар айында Бас прокурор қаржылық өтемақы төлеу орынсыз деп шешім қабылдады. 2010 жылдың 21 сәуірінде Балтовичтің атынан қасақана қудалау, салғысыз тергеу және нашар қорғау бойынша азаматтық іс қозғалды. Айыпталушылар ретінде Джон МакМахон, қазір Онтарио Жоғарғы сотының судьясы, және Торонто қаласындағы Корольдік прокуроры Пол Амента аталды. Істің жетекші детективтері детектив-лейтенант Брайан Рейболд және детектив-лейтенант Стив Ризор да айыпталушылар тізіміне енді. 2014 жылдың мамыр айында Балтовичтің адвокаттары оның талапнамасын өзгерту туралы өтініш берді. БАҚ хабарлағандай, Балтовичтің азаматтық ісіне қатысты сараптамалар кезінде бұрын жарияланбаған сот-медициналық сараптамалар анықталды. Сараптама нәтижесінде детектив-лейтенант Брайан Рейболд 1990 жылдың қараша айында Балтовичтің тұтқындалуынан үш күн кейін екі сот-медициналық сарапшымен кездескені белгілі болды. Осы кездеске ол Балтовичтің 1990 жылдың 19 маусымында Элизабет Бэйнды өлтіргені, оның денесін полковник Денфорт паркіне жасырғаны, үш күннен кейін денесін алып, Скарбороудан оның машинасымен шығарып тастағаны туралы полицияның болжамын айтқан. Алайда, Бэйннің машинасынан алынған сот-медициналық сараптамалар бұл болжамды растамады. Балтовичтің адвокаттарының мәлімдемесіне сәйкес, Балтовичтің алғашқы сотта ұсынылған теориясы "кемшіліктері мол және қабылдауға келмейтін" болды. Сондай-ақ, детектив-лейтенант Брайан Рейболд кездесудің фактісін жасыру мақсатында, кездесу туралы жазбаларды алып тастап, оларды кейінірек жасалған жазбаларынан бір бетпен алмастырған деген күдік бар.