Кіріспе

Американдық боксшы (1937–2014) – сол аттас американдық футболшы.

Рубин "Hurricane" Картер (6 мамыр 1937 – 20 сәуір 2014) – американдық-канадтық орта салмақтағы боксшы, әділетсіз айыпталып, 20 жылға жуық түрмеде отырғаннан кейін, шартты түрде босатылған. 1966 жылы Картер мен оның серігі Джон Артис АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы Патерсон қаласындағы Lafayette Bar and Grill мейрамханасында үш адамды өлтіргені үшін тұтқындалды. Оқиғадан кейін, сағат 2:30-да, Картер, Артис және үшінші адамды тасымалдаған көлік мейрамхананың алдында полициямен тоқтатылды. Оларға жол берілді, бірақ үшінші адамды түсіргеннен кейін, Картер мен Артис 45 минуттан соң бардың жанынан қайтадан өтіп бара жатқанда тоқтатылып, тұтқындалды. Картер мен Артис 17 сағат бойы сұраққа тартылып, босатылды, бірақ бірнеше аптадан кейін қайтадан тұтқындалды. 1967 жылы олар үш қылмыс үшін кінәлі деп танылып, өмір бойына Рахвей мемлекеттік түрмесінде жаза өтеуге кесілді. 1976 жылы қайта қарау кезінде олардың үкімі күшінде қалды, бірақ 1985 жылы жойылды. Прокурорлар АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданып, шағым қабылданбағаннан кейін үшінші рет істі қараудан бас тартты. Картер түрмеде отырғанда жазған "The Sixteenth Round" атты автобиографиясы 1974 жылы Viking Press баспасында жарық көрді. Бұл оқиға 1975 жылы Боб Диланның "Hurricane" әніне және 1999 жылы Дензел Вашингтонның Картер рөлінде ойнаған "Hurricane" фильміне шабыттандырды. 1993 жылдан 2005 жылға дейін Картер Айыпталушылардың құқығын қорғау қауымдастығының (кейін Innocence Canada деп қайта аталды) атқарушы директоры болды. 2019 жылы бұл жағдай BBC подкаст сериясының "Hurricane Tapes" ("Қырағай таспалары") тақырыбында жарық көрді. Сериал аман қалғандармен сұхбаттасуларға, бастапқы тергеулер кезінде алынған жазбаларға және автор Кен Клонскидің Картермен жасаған 40 сағаттық жазбаларына негізделген, ол оларды 2011 жылғы "The Eye of the Hurricane" ("Қырағайдың көзі") кітабында келтірген.

Ерте өмір

Картер 1937 жылы Нью-Джерси штатының Клифтон қаласында жеті баланың төртіншісі болып дүниеге келген. Кейін ол әкесімен, қатаң тәртіп сақтаушы адаммен арақатынасының қиын болғанын мойындады. Он бір жасында өзін зорлауға тырысқан деп айыптаған адамды пышақтап жарақаттағандықтан, жасөспірімдерге арналған түзету мекемесіне жіберілді. 1954 жылы Картер түзету мекемесінен қашып, АҚШ армиясына қосылды. Германияда әскерде бокспен айналыса бастады. Армиядан босатылғаннан кейін көп ұзамай, ол Нью-Джерсиге қайтып келді, екі тонау қылмысы үшін сотталып, түрмеге қамалды.

Бокс карьерасы

1961 жылы қыркүйекте түрмеден босағаннан кейін Картер кәсіби боксшы болды. 1963 жылы ол алты рет жекпе-жекке қатысып, төртеуін жеңіп, екеуінде жеңіліске ұшырады. Осы жеңістің нәтижесінде Картер "The Ring" журналының рейтингінде Джоуи Джиарделлоның орта салмақтағы әлем чемпионы атағына үшінші үміткер ретінде тіркелді. 1964 жылы Картер болашақ ауыр салмақ чемпионы Джимми Эллиске қарсы жеңіске жетіп (шешіммен), Филадельфияда 14 желтоқсанда Джиарделломен 15 раундтық чемпионат матчына қатысты. Картер төртінші раундта Гиарделлоны шайқастырып жіберген бірнеше қатты соққы берді, бірақ оны пайдалана алмады, ал Гиарделло бесінші раундта жекпе-жекті өз бақылауына алды. Төрешілер бір ауыздан Гиарделлоның пайдасына шешім шығарды. Осы жекпе-жектен кейін Картердің "The Ring" рейтингісі төмендеді. 1965 жылы ол тоғыз рет жекпе-жекке қатысып, бесеуін жеңіп, үш жекпе-жектен үшеуінде (Луис Мануэль Родригес, Дик Тайгер және Гарри Скотт) жеңіліске ұшырады. Картердің соңғы жекпе-жегі 1966 жылы 5 тамызда Хуан Карлос Ривероға қарсы болды. Ол ұпайлар бойынша жеңілді. Картердің карьерасы 27 жеңіс (19 нокаут – 8 КО және 11 ТКО), 12 жеңіліс және 40 жекпе-жекте бір теңдікпен аяқталды. 1993 жылы ол Дүниежүзілік бокс кеңесінен (Джоуи Джиарделло да сол банкетте) құрметті белгі алды және кейін Нью-Джерси бокс даңқы залына енгізілді.

Тұтқындалу және сотталу

1966 жылғы 17 маусымда сағат 2:30 шамасында екі адам Нью-Джерси штатының Патерсон қаласындағы Лафайетт бар-гриліне кіріп, ату бастады. Қылмыстардан кейін 10 минут өткен соң, шамамен сағат 2:40-та полиция машинасы Картер мен Артисті жалға алынған көлікте тоқтатты. Олар жақын маңдағы барда кеш өткізіп келген еді. Артис жүргізуші болды, ал үшінші адам, Джон Ройстер, жолаушы орындығында отырды. Полиция Картерді таныды, ол жергілікті жерде белгілі және даулы тұлға еді, бірақ оны босатты. Бірнеше минуттан кейін сол офицерлер бардың сыртындағы екі куәгерден – Патриция "Пэтти" Валентайн мен Альфред Беллодан – қашқан көліктің сипаттамасын сұрады. Белло кейіннен ол аймақта күзетші болып жұмыс істегенін, ал оның серіктесі Артур Брэдли жақын маңдағы қоймаға бұзып кіргенін мойындады. Ол темекі сатып алу үшін барға кірген кезде денелерді тапқанын айтты, сондай-ақ ол кассаны тауысып, шығып бара жатқанда полициямен кездесті. Сотта ол Лафайетке жақындағанда, біреуі мылтықпен, екіншісі тапаншамен қаруланған екі қара нәсілді ер адам бұрыштан шығып келгенін айтты. Ол қашып кетті, ал олар Лафайетке жақын тұрған ақ көлікке отырды. Олар оны ақ түсті, "артқы жағында көбелек сияқты геометриялық суретпен" және көк фонды, қызғылт-сары әріптері бар Нью-Йорк штатының нөмірлік белгілерімен сипаттады. Тағы бір көрші, Рональд Руджиеро да оқ атылғанын естіп, терезесінен Альфред Беллоның Лафайетт көшесінен батысқа қарай 16-шы көшеге қарай жүгіріп бара жатқанын көрді. Одан кейін ол дөңгелектердің сыңғырлағанын естіп, батысқа қарай екі қара нәсілді ер адам отырған ақ көліктің жылдам өткенін көрді. Валентайн бастапқыда көліктің артқы жарықтары көбелектер сияқты толық жарықтанғанын айтты. 1976 жылғы қайта қарау кезінде ол бұл сөздерді Картердің көлігінің нақты сипаттамасымен өзгертті, оның артқы жарықтары алюминиймен көбелек пішіндес әшекейленген стандартты артқы жарықтар еді. Бұл Белло берген мәліметке сәйкес келді; айыптау тарапы кейіннен шатасудың себебі қорғау тарапының сот транскриптін дұрыс оқымауы болды деп болжады. Ройстерді түсіріп, Картерді Артис үйіне апарып барады; оларды таңғы сағат 3:00-де қайта тоқтатты және полицияға соңынан жүруді бұйырды, онда оларды тұтқындады. Алайда, Валентайн мен Беллоның берген сипаттамаларындағы қарама-қайшылықтар, оқиғадан аман қалған екі адамның шабуылшылардың физикалық ерекшеліктері туралы берген мәлімдемелері, сот-медициналық дәлелдердің жоқтығы және полиция ұсынған уақыт тізбегі 1985 жылы сот шешімінің күшін жоюға ықпал етті. Кейінірек сот-медициналық сараптамалар құрбандардың .32 калибрлі тапаншамен және 12 калибрлі мылтықпен атылғанын анықтады, бірақ қарулар ешқашан табылған жоқ. Картер мен Артистің қылмысқа қатысы бар екенін көрсететін сот-медициналық дәлелдер жоқ. Оқ қалдықтарын тексеру жиі қолданылса да, жетекші детектив ДеСимон кейіннен тест жүргізу үшін сарапшыны шақыруға уақыты жетпегенін мәлімдеді. Ол сарапшыны өтірік анықтау тестілерін жүргізуге шақырды, олар осы тестілерден өтті. 1976 жылы олардың сәтсіздігін растайтын екінші есеп табылды. 17 сағаттық тергеуден кейін олар босатылды. Картер мен Артис сотқа өз еріктерімен келді, онда іс бойынша жауап беруге негіз жоқ деп шешім қабылданды. Белло кейіннен ол кісі өлтірушілерді ұстағаны үшін ұсынылған 10 500 доллар сыйақыны алуға уәде алғанын, бірақ ол ешқашан төленбегенін мәлімдеді. Картер мен Артис тұтқындалған кезде жалға алынған көлік тәркіленді және полицияда сақталды. Бостандыққа шыққаннан бес күн өткен соң, бір детектив оны қайтадан қарап шыққанда, екі атылмаған оқ тапқанын хабарлады, біреуі .32 калибрлі, екіншісі 12 калибрлі. Екеуі де құрбандардан алынған оқтарға сәйкес келмеді; .32 калибрлі оқ мыс емес, латуньдан жасалған, ал мылтық оғы ескі үлгіде, басқа түсті және басқа да жабдықталған. Сотта бұл айырмашылықтарды түсіндіруді сұрағанда, айыптау тарапы қылмыстардан 75 минут өткен соң тіркелген екінші есепті ұсынды, онда осы екі оқ тіркелген. Олар полицияның дәлелдерге ие болғаннан кейін неліктен ерлерді босатқанын немесе стандартты "жинап, белгілеу" процедурасы неліктен орындалмағанын түсіндіре алмады. Олар сондай-ақ оқиға орнынан алынған оқтардың қоспа болғанын ескере отырып, екі оқтың сәйкес келмеуінің маңызы жоқ екенін, маңыздысы олардың атыс кезінде қолданылған калибрмен бірдей болғанын айтты. Қорғауды Реймонд А. Браун куәгерлер Маринс пен Беллоның берген куәліктеріндегі қарама-қайшылықтарға назар аударды. Ол сонымен қатар Картер мен Артистің атыс кезінде "Найт Спотта" болғандығын растаған куәгерлерді ұсынды. Айыптау тарапы сондай-ақ Белло мен Брэдлидің 1967 жылғы сотта жалған куәлік бергенін, сот алқасына олар сотпен жасасқан белгілі бір шектеулі келісімдер туралы айтқанын мәлімдеді. Детектив 1966 жылы Беллодан бірінші тергеуді таспаға түсірді, және оны қайта қарау кезінде қорғау тарапы таспа Беллоның куәлігінен асып түсетін уәделерді көрсеткенін мәлімдеді. Егер осылай болса, айыптау тарапы қосымша босатушы дәлелдерді ашуға міндетті болған немесе куәгерлерінің сотта жалған куәлік бергенін жариялауға міндетті болған. Ларнер бұл екінші аргументке келіспеді, бірақ Нью-Джерси Жоғарғы Соты бірауыздан Белло мен Брэдли арасындағы сотпен жасалған келісімдер туралы дәлелдерді 1967 жылғы сотқа дейін немесе сот кезінде қорғау тарапына жариялау керек болғанын мәлімдеді, өйткені бұл "куәгерлердің сенімділігін бағалауға қазылардың әсерін тигізуі мүмкін". "Айыпталушылардың әділ сотқа қатысу құқығы маңызды түрде бұзылды", - деді судья Марк Салливан.

Екінші айыптау және апелляциялық шағым

1976 жылы жаңа сот барысында Альфред Белло 1967 жылғы куәлігін қайталап, Картер мен Артисті Лафайетт Гриллдің сыртында көрген қарулы екі адам ретінде көрсетті. Брэдли прокурорлармен ынтымақтасудан бас тартты, сондай-ақ прокурорлық тарап та, қорғау тарапы да оны куәгер ретінде шақырмады. Қорғау тарапы Картердің қылмыс болған кезде өзі болған жерлерде екенін растайтын бірнеше куәгерлердің куәліктерін ұсынды. Белло мен Брэдлидің жаңылған куәліктеріне қол жеткізуге күш салған тергеуші Фред Хоган қорғау тарапынан куәгер ретінде пайда болды. Қарсы сұрақтар кезінде Хоганнан Белоның куәлігін қайтаруы үшін пара немесе қандай да бір ынталандыру ұсынылған ба деген сұрақ қойылды, бірақ Хоган оны жоққа шығарды. Оның Беломен болған әңгімелерінің қолмен жазылған жазбалары сотқа дәлел ретінде ұсынылды. Қорғау тарапы Патрисия Валентайнның куәлігіндегі қайшылықтарға назар салып, 1973 жылы қайтыс болған Уильям Маринстің 1967 жылғы куәлігін оқыды, оның атыс жасағандардың сипаттамалары Артис пен Картердің шын келбетінен мүлдем өзгеше екенін атап өтті. Сотқа Картердің әріптесі Пасайк округінің прокурорлары оны Картерге қарсы куәлік беруге қысым жасауға тырысқаны туралы куәлік берді. Прокурорлар бұл айыптауды жоққа шығарды. Шамамен тоғыз сағаттық кеңесуден кейін қазылар алқасы Картер мен Артисті тағы да қылмыс жасады деп таныды. Судья Леопицци екеуіне де бұрынғыдай жаза тағайындады: Картерге екі мәрте өмір бойына бас бостандығынан айыру, Артиске бір мәрте өмір бойына бас бостандығынан айыру. Артис 1981 жылы мерзімінен бұрын босатылды. Картердің адвокаттары жоғары сотқа шағымдануды жалғастырды. 1982 жылы Нью-Джерси Жоғарғы Соты оның үкімін күшінде қалдырды (4–3 дауыспен). Сот судьялары прокурорлар Харрелсонның ауызша пікірін (Беллоның қылмыс кезінде қайда болғаны туралы) қорғау тарапына ашып көрсетуі керек деп санаса да, оның маңыздылығы туралы пікірлер екіге бөлінді. Көпшілік пікірге сәйкес, прокурорлар Брэди заңына сәйкес қорғау тарапына ұсынуға тиіс ақпаратты жасырмаған. Кепілдік беруші Кэролин Келлидің сөзіне сенсек, 1975–1976 жылдары ол Картер үшін екінші сот процесін өткізу үшін қаражат жинауға көмектесті, нәтижесінде ол 1976 жылдың наурыз айында кепілдікпен босатылды. Келесі айда ақша жинау сапарында Келли боксшының оны (Келлидің салмағы 112 фунт болған кезде) даулы қонақ үй шоттары үшін қатты ұрып-соққанын айтты. «Филадельфия Дэйли Ньюс» газеті бірнеше аптадан кейін бұл оқиғаны бірінші бетке шығарды, бірақ Картер бұл айыптауды жоққа шығарса да, оған танымал адамдардың қолдауы тез азайды. Келли айыптаудан бас тартты, Картерге көмек қажет деп есептегендіктен, «Мен айыптауды ұсырмаймын, себебі түрме Рубинге арналған орын емес. Оған емдеу қажет. Мен оған зиян келтіргім жоқ» деді. Пасайк округінің судьясы Уильям Маркес 1976 жылдың шілде айында осы оқиға бойынша тыңдау өткізді және шабуыл болғанын анықтағаннан кейін Картердің кепілдік шарттарын өзгертті. Картер 1963 жылы үйленген Мэй Тельма Баскет,

Федералды соттың ісі

1985 жылы Картердің адвокаттары федералды сотқа хабеас корпус туралы петиция тапсырды. Сол жылы Нью-Джерси округінің АҚШ округтік сотының судьясы Х. Ли Сарокин бұл петицияны қабылдады, айыптаудың «ақылға емес, нәсілшілдікке, ашыққа емес, жасыруға негізделгенін» атап көрсетіп, сот шешімдерін жойды. Сот бұл өтінішті қабылдамады және ақырында Сарокиннің пікірін қолдады, оның басқа негіздемелеріне түсініктеме бермей, Брейди талдауын бекітті. Прокурорлар бұл істі АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдады, бірақ ол оны қараудан бас тартты. Сондықтан прокурорлар Картерді (және Артисті) үшінші рет соттай алатын еді, бірақ олай істемеуге шешім қабылдап, бастапқы айыптамаларды жою туралы өтініш берді. «Құқықтық жағынан айыптауды сақтау мүмкін емес, ал 22 жылдан кейін кез келген адамды соттаудың өзі де тиімді емес», - деді Нью-Джерсидің бас прокуроры У. Кэри Эдвардс. Пасаик округінің прокурорының міндетін атқарушы Джон П. Гоцелжак бірнеше факторлар қайта соттауды мүмкінсіз ететінін айтты, соның ішінде Беллоның куәгер ретінде «қазіргі сенімсіздігі» және басқа куәгерлердің қолжетімсіздігі. Гоцелжак сондай-ақ федералды сот шешімдеріне байланысты прокурорлардың нәсілдік мотивтерге негізделген қылмыстық теорияны қайтадан енгізе алатынына күмәнданды. Сот өтінішті мақұлдап, сот процесін аяқтады.

Еріктіліктен кейінгі кезең

Картер Торонтода, Онтариода өмір сүрді, онда ол Канада азаматы болды және 1993 жылдан 2005 жылға дейін Адилетсіз сотталғандарды қорғау қауымдастығының (AIDWYC) атқарушы директоры болып жұмыс істеді. Картер, AIDWYC Сузан Маклин судьялық тағайындалуына қарсы оның наразылығын қолдамағандықтан, қызметтен кетті. Сузан Маклин – канадалық Гай Пол Мориннің ісі бойынша прокурор болған, ол зорлау және кісі өлтіру қылмысы үшін он сегіз жылдан астам түрмеде отырды, бірақ ДНК сараптамасымен ақталды. Картердің екінші некесі Лиза Питерспен тіркелді. Кейін жұбайлар ажырасып кетті. Картер көбінесе мотивациялық спикер ретінде танылды. 2005 жылдың 14 қазанында ол екі құрметті заң докторы атағын алды: біреуі Йорк университетінен (Торонто, Онтарио, Канада), екіншісі Гриффит университетінен (Брисбен, Квинсленд, Австралия). Бұл атақтар AIDWYC және Innocence Project жобасындағы еңбегі үшін берілді. Картер 1996 жылы "Өлім жазасына назар аудару" ұйымынан "Аболиция" сыйлығын алды.

Простаттың қатерлі ісігі мен өлім

2012 жылдың наурыз айында Батыс Австралиядағы Бёрсууд қаласында өткен Халықаралық әділет конференциясына қатысқан Картер өзінің емделмейтін простата қатерлі ісігіне шалдыққанын мәлімдеді. Дәрігерлер оған сол кезде үш-алты айға дейін өмір сүруге мүмкіндік берді. Осыдан кейін көп ұзамай Джон Артис Картермен бірге тұрып, оның күтімін жасады. 2014 жылдың 20 сәуірінде ол Картердің 76 жасында аурудан қайтыс болғанын растады. Оның денесі кремацияланып, күлі бір бөлігі Кейп-Кодқа, екінші бөлігі Кентуккидегі жылқы шаруашылығына шашылды. Өліміне бірнеше ай қалғанда Картер 1985 жылдан бері кісі өлтіру айыбымен түрмеде отырған Бруклин тұрғыны Дэвид МакКаллумның ақталуы үшін жұмыс істеді. Өліміне екі ай бұрын Картер «Ураган Картердің соңғы тілегі» деген мақаласын New York Daily News газетінде жариялады, онда ол МакКаллумның ісін тәуелсіз түрде қарауды сұрады. «Мен тек МакКаллумға қазіргі аудандық прокурор Кен Томпсон басқаратын Бруклиннің сот төрешілігінің алдында толық тыңдау өткізілуін сұраймын. Менің білетінімді ескеретін болсам, фактілер ашылғанда Томпсон оны дереу босатуға ұсыныс жасайтынына сенімдімін. Менің үкімім «ақылға салмақтан гөрі нәсілшілдікке, ашық жариялаудан гөрі жасыруға негізделген», - деп жазды Сарокин, МакКаллумның да жағдайы осылай болды», - деді Картер. 2014 жылдың 15 қазанында МакКаллум ақталды. Джон Артис 2021 жылдың 7 қарашасында 75 жасында іш қуыс аорта аневризмасынан қайтыс болды.

Кәсіби бокс жазбасы

Жоқ. (No) НәтижеRecordOpponentTypeРаунд, уақытКүніОрныЕскертулер40Жаңылды27–12–1 Хуан Карлос РивероPTS1010Тамыз 6, 196639Тең27–11–1 Уилберт МакКлурMD10Наурыз 8, 196638Жеңіс27–11 Эрнест БурфордKO8 (10)Ақпан 26, 196637Жаңылды26–11 Стан ХаррингтонUD10Қаңтар 25, 196636Жаңылды26–10 Джонни МоррисSD10Қаңтар 18, 196635Жеңіс26–9 Уилберт МакКлурSD10Қаңтар 8, 196634Жеңіс25–9 Джо Н'GidiTKO2 (10)Қыркүйек 18, 196533Жаңылды24–9 Луис Мануэль РодригесUD10Тамыз 26, 196532Жеңіс24–8 Фейт ДэвисTKO1 (10), Шілде 14, 196531Жаңылды23–8 Дик ТайгерUD10Мамыр 20, 196530Жеңіс23–7 Джонни ТорресTKO8 (10), Сәуір 30, 196529Жаңылды22–7 Гарри СкоттPTS10Сәуір 20, 196528Жеңіс22–6 Гарри СкоттTKO9 (10)Наурыз 9, 196527Жеңіс21–6 Фабио БеттиниKO10 (10)Ақпан 22, 196526Жаңылды20–6 Луис Мануэль РодригесUD10Ақпан 12, 196525Жаңылды20–5 Джои ДжарделлоUD15Желтоқсан 14, 196424Жеңіс20–4 Кларенс ДжеймсTKO1 (10), Маусым 24, 196423Жеңіс19–4 Джимми ЭллисUD10Ақпан 28, 196422Жеңіс18–4 Эмиль ГриффитTKO1 (10), Желтоқсан 20, 196321Жаңылды17–4 Джои АрчерSD10Қазан 25, 196320Жеңіс17–3 Фарид СалимUD10Қыркүйек 14, 196319Жеңіс16–3 Джордж БентонSD10Мамыр 25, 196318Жаңылды15–3 Хосе ГонсалесTKO6 (10)Наурыз 30, 196317Жеңіс15–2 Гомео БреннанUD10Ақпан 2, 196316Жеңіс14–2 Холли МимсUD10Желтоқсан 22, 196215Жеңіс13–2 Флорентино ФернандесKO1 (10), Қазан 27, 196214Жеңіс12–2 Мел КоллинсTKO5 (10), Қазан 8, 196213Жеңіс11–2 Эрнест БурфордTKO2 (10), Тамыз 4, 196212Жаңылды10–2 Эрнест БурфордUD8Маусым 23, 196211Жеңіс10–1 Sugar Boy NandoTKO3 (10), Мамыр 21, 196210Жеңіс9–1 Уолтер ДэниелсTKO2 (10), Сәуір 30, 19629Жеңіс8–1 Джонни ТакерTKO1 (8), Сәуір 16, 19628Жеңіс7–1 Джимми МакмилланKO3 (6)Наурыз 16, 19627Жеңіс6–1 Феликс СантьягоKO1 (8), Ақпан 28, 19626Жеңіс5–1 Томми СеттлсKO1 (6)Ақпан 14, 19625Жаңылды4–1 Хершел ЯкобсPTS6Қаңтар 19, 19624Жеңіс4–0 Хершел ЯкобсPTS4Қараша 17, 19613Жеңіс3–0 Фрэнк НельсонTKO1 (4)Қазан 24, 19612Жеңіс2–0 Джои КуперKO2 (4)Қазан 11, 19611Жеңіс1–0 Пайк РидSD4Қыркүйек 22, 1961