Кіріспе

Неміс саясаткері (туған 1943)

Оскар Лафонтейн (; 16 қыркүйек 1943 жылы туған) – неміс саясаткері. Ол 1985–1998 жылдары Саарланд штатының премьер-министрі болды және 1995–1999 жылдары Социал-демократиялық партияның (СДП) федералды жетекшісі болды. 1990 жылғы Германиядағы федералды сайлауда ол СДП партиясының жетекші үміткері болды, бірақ үлкен айырмамен жеңілді. 1998 жылғы федералды сайлауда СДП жеңіске жеткеннен кейін канцлер Герхард Шредердің басқаруымен қаржы министрі қызметін атқарды, бірақ алты айдан кейін министрліктен де, Бундестагтан да отставкаға кетіп, Шредердің саясатына қарсы оппозиционер ретінде таблоидтық баспасөзде танылды. 2005 жылғы федералды сайлауға дейін Шредердің «Агенда 2010» реформаларына жауап ретінде Лафонтейн «Еңбек және әлеуметтік әділет – Сайлау альтернативасы» солшыл партиясын құрды. 2007 жылғы маусымда Демократиялық социализм партиясымен біріккеннен кейін ол «Сол» партиясының тең төрағасы болды. 2009 жылғы Саарланд штатындағы сайлауда партияның Саарланд бөлімшесінен жетекші үміткер ретінде қатысып, 20%-дан астам дауыс жинады. 2009 жылы простата қатерлі ісігі анықталғаннан кейін ол барлық федералдық саяси лауазымдарынан бас тартты. Саарланд заң шығарушы органының депутаты қызметін сақтап, 2012 жылдың мамырынан 2022 жылға дейін Саарландтағы оппозицияның басшысы болды. Лафонтейн 2022 жылдың 17 наурызында «Сол» партиясынан кетті, себебі ол енді «әлеуметтік тұрақсыздық пен теңсіздік саясатына балама емес» екенін мәлімдеді.

Отбасы және білім

Лафонтен Саарлаутернде (қазіргі Саарлуи) қолөнершілер отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Ханс Лафонтен кәсіби нан пісіруші болған және Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан. Балалық шағын анасы Катарина (құрметті аты Фернер) және егіз інісі Ханспен Дилинген қаласында өткізді. Ол Прумдағы католик епископ интернатына оқуға түсіп, Регино гимназиясында білім алды. 1962 жылы мектепті бітіріп, Германиядағы католик шіркеуінің стипендиялық ұйымы Кузанусверктен стипендия алып, Бонн және Саар университеттерінде физиканы оқыды. Лафонтен 1969 жылы бітірді; оның дипломдық жұмысы монокристаллды барий титанатын өндіруге қатысты. Ол 1974 жылға дейін Versorgungs und Verkehrsgesellschaft Saarbrücken компаниясында жұмыс істеді, 1971 жылдан бастап оның басқарма мүшесі болды. Лафонтен төрт рет үйленген және екінші және үшінші әйелінен екі ұлы бар. Лафонтен 1967 жылдан 1982 жылға дейін Ингрид Бахертке үйленген. 1982 жылдан 1988 жылға дейін суретші Маргрет Мюллермен тұрмыста болды. Олардың бір ұлы бар (Фредерик, 1982 жылы туған). 1993 жылдан 2013 жылға дейін ол Криста Мюллермен тұрмыста болды. Олардың ұлы бар (Карл Морис, 1997 жылы туған). 2011 жылдың қарашасында Лафонтен өзінің 26 жас кіші әріптесі Сахра Вагенкнехтті жаңа өмірлік серігі ретінде ресми түрде таныстырды. 2014 жылдың 22 желтоқсанынан бастап олар үйленді. Ол дінге адалмаған католик.

Саяси өрлеу

Лафонтейн Саарбрюкен қаласының әкімі ретінде жергілікті деңгейде көзге түсті және канцлер Хельмут Шмидттың Германияда Першинг II зымырандарын орналастыру жөніндегі НАТО жоспарын қолдауына сыншы ретінде кеңінен танылды. 1985 жылдан 1998 жылға дейін ол Саарландтың премьер-министрі қызметін атқарды. Осы лауазымда ол сталь өндірісі мен көмір өндіруге субсидиялар беріліп, негізделген штаттың өнеркәсіптік базасын сақтап қалуға тырысты және 1992/93 жылдары Бундесрат төрағасы болды.

Канцлерлікке үміткерлік және адам өлтіруге әрекет

Лафонтейн 1990 жылғы Германия федералды сайлауында SPD партиясынан Канцлерлікке кандидат болды. Ол өте қиын жағдайға тап болды. Сайлау Германияның бірігуінен кейін екі ай өткен соң өтті, ал Хельмут Коль басқаратын үкіметтің орны берік еді. Науқан барысында Кельн қаласында сөз сөйлегеннен кейін психикалық ауруы бар әйел оған пышақпен шабуыл жасады. Оның мойын артериясы кесілді және бірнеше күн бойы өміріне қауіпсіз жағдайда болды.

Саяси қайта оралу

1995 жылы «Маннхайм конгресінде» ол күтпеген оқиғамен Рудольф Шарпингтің орнына СДПК төрағасы болып сайланды. Ол басты назарды Коль мен оның ХДС партиясына қарсы СДПК-ның саяси күшін жұмылдыруға бөлді, көп жылдар бойы Германия саясатын сипаттаған екі партиялық ынтымақтастықты қабылдамайтын болды. Лафонтейн Кольге көрсетілген кез келген көмек оның сөзсіз құлдырауын ғана баяулатады деп сақты. 1998 жылдың қыркүйегінде сайлауда СДПК күтпеген үлкен жеңіске жеткеннен кейін, ол Герхард Шредердің алғашқы үкіметінде Федералдық қаржы министрі болып тағайындалды.

Қаржы министрі

Қаржы министрі болған қысқа мерзім ішінде Лафонтейн Ұлыбританияның еуроскептиктерінің басты жауы болды. Бұл оның Еуропалық Одақтың салық жүйесін жылдам үйлестіруді қалауына байланысты еді, бұл Ұлыбританияда салықтардың өсуіне алып келер еді. 1998 жылы ағылшын таблоиді "The Sun" Лафонтенді "Еуропаның ең қауіпті адамы" деп атады. 1999 жылдың 11 наурызында ол барлық ресми және партиялық лауазымдарынан кетіп, кабинеттегі "ынтымақсыздақ жағдайдың" шыдай алмайтын деңгейге жеткенін мәлімдеді. Солшыл партия құрылғанға дейін ол консервативті деп есептелетін Bild Zeitung таблоидында Шредер үкіметін сынап-жарғылауымен белгілі болды.

СДПК-дан кетіп, "Солшы" партиясын құрды

2005 жылдың 24 мамырында Лафонтен SPD-дан шықты. Екі апталық күмәндіктерден кейін 10 маусымда ол Германияның батысындағы Еңбек және әлеуметтік әділет партиясы (WASG) мен Сол партиясының (Die Linke) коалициясы – Сол партияның жетекші кандидаттығына түсетіні жарияланды. PDS – бұл партия бұрынғы Шығыс Германияның Социалистік бірлік партиясының (SED) мұрагері еді. Лафонтен 2005 жылдың 18 маусымында WASG-ге қосылды және сол күні Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы 2005 жылғы федералды сайлау тізімін басқаруға тағайындалды. Бұған қоса, ол бұрын 1990 жылдан 2002 жылға дейін өкілдік еткен Саарбрюкен сайлау округінен де сәтті сайланбады. Дегенмен, Саар жеріндегі Сол партияның көрсеткіші Батыс Германияның басқа федералды штаттарынан ең жоғары болды. 2007 жылы "Сол партиясы. PDS" және WASG бірігіп, жаңа "Сол партиясы" құрылды, онда Лафонтен Лотар Бискимен бірге төрағалық етті. 2009 жылдың мамырында ол: «Қаржылық капитализм сәтсіздікке ұшырады. Біз экономиканы демократияландыруымыз керек. Жұмысшылардың компаниялардағы үлесі бұрынғыдан әлдеқайда артуы керек» деді. 2022 жылы ол «Ами, енді кетер уақыт келді» атты кітабын шығарды, онда ол НАТО-ның және американдық ықпалдың неміс саясатындағы ролін сынап, Германияның Американың қарауалына айналғанын айтты. Кітап бестселлерге айналды.

Даулар

1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында ол бизнеске қолдау көрсету саясатын ұсынып және иммигранттар мен пана іздеушілер санын азайтуға шақырғандықтан, өзінің солшыл қолдаушылары арасында пікір қақтығысын тудырды. 2005 жылы өткен бір шарада Лафонтейн "Фремдарбайтер" ("шет елдік жұмысшылар", нацистік режиммен байланысты термин) неміс еңбек нарығына қауіп төндіретінін айтты. Кейін ол қате айтқанын мойындады, бірақ "Die Welt" газетінде жарияланған мақалада танымал неміс жазушыларының тобы оны ксенофобиялық және оңшыл сайлаушыларға әдейі шақыру жасады деп айыптады. Лафонтейн "әлеуметтік әділет сарайы" (Palast der sozialen Gerechtigkeit) деп белгілі сарай сияқты үйde тұрады. "Frankfurter Allgemeine Zeitung" газетінің сұрағына жауап берген Лафонтейн, солшыл саясаткерлердің міндетті түрде кедей болуы керек емес, бірақ олар кедейлікпен күресуі керек деді. Осы газетте жарияланған мақаласында Лафонтейн жел энергетикасын кеңейтуді сынап, қарсылығының себебі ретінде "неміс мәдени ландшафтының қирауы" деп атады. "Альянс 90" / "Жасылдар" партиясының жетекші үміткері Барбара Майер Глюхе бұл позицияға қарсы шығып, Лафонтенді "негірленбеген қорқыныш сезімін тудыруда" деп айыптады.

Шығармалары

"Бөлісу туралы ән". Еңбек және саяси жаңару туралы пікірталас. Heyne, Мюнхен 1989, "Глобализациядан қорқудың қажеті жоқ". Баршаға әл-ауқат және жұмыс. Dietz Verlag, Бонн 1998, (Christa Müller-мен бірге). "Жүрек сол жаққа қарай соғады". Econ Verlag, Мюнхен 1999, Ашу артып келеді. Саясатқа принциптер қажет. Econ Verlag, Мюнхен 2003, Баршаға арналған саясат. Әділ қоғам үшін күрестік жазба. Econ Verlag, Мюнхен 2005, Ами, кетіп қалу уақыты келді! Еуропаның өзін-өзі қорғауы үшін шақыру. Westend Verlag, Франкфурт 2022.