Кіріспе
Эдвин О'Коннордың 1956 жылғы кітабы "Соңғы ура" романы – Эдвин О'Коннордың 1956 жылы жазған романы. Ол О'Коннордың ең танымал туындысы болып саналады, әсіресе 1958 жылы Спенсер Трейси бас рөлде ойнаған фильмге түсірілгеннен кейін. Роман бірден АҚШ-та 20 апта бойы бестселлер болды және сол жылғы бестселлерлер тізіміне де енді. "Соңғы ура" 1955 жылғы Атлантика сыйлығының «Роман» номинациясы бойынша жеңіске ие болды, сонымен қатар «Айдың кітабы» клубы мен Reader’s Digest журналында ерекше аталып өтті. Роман өте жағымды сынға ие болды, тіпті New York Times Book Review басылымы оны «керемет» деп бағалады.
the novel
The Last Hurrah is a 1956 novel written by Edwin O'Connor. It is considered the most popular of O’Connor's works, partly because of a 1958 movie adaptation starring Spencer Tracy. The novel was immediately a bestseller in the United States for 20 weeks, and was also on lists for bestseller of that year. The Last Hurrah won the 1955 Atlantic Prize Novel award, and was highlighted by the Book of the Month Club and Reader's Digest. The Last Hurrah received very positive critical reviews, including an "ecstatic" one from the New York Times Book Review.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Соңғы ура" сюжеті Шығыс жағалаудағы аталмаған қаладағы мэр сайлауына арналған. Тәжірибелі ирландтық, Демократиялық партия саясаткері Фрэнк Скеффингтон тағы бір мерзімге қала әкімі лауазымына үміткер. Бұрынғы губернатор болғандықтан, оны көбінесе "Губернатор" деп атап құрметтейді. Қала есімі аталмаса да, көбінесе Бостон деп есептеледі. Скеффингтон Бостон қаласының әкімі және Массачусетс штатының губернаторы Джеймс Майкл Керлинің бейнесін көрсетеді деп саналады. Оқиға үшінші тұлғада баяндалады, әңгімеші немесе қала әкімінің жүйесі Адам Колфилд айтады. Скеффингтон – тәжірибелі және шебер "машина" саясаткері, сондай-ақ, мүмкін, жемқор. Роман оны көптеген жетістіктері бар, бірақ кемшіліктері де жоқ ұлы адам ретінде бейнелейді. Кітаптың басында Скеффингтон 72 жаста, және ол ағымдағы мерзімі аяқталғанда қоғамдық өмірден кетуді ойластырып отырғанын көрсетеді. Бірақ көпті таң қалдырады, ол әрқашан ниеттенгенін жасайды: қала әкімі лауазымына тағы бір рет үміткер болады. Романның негізгі бөлігі қалалық саясаттың егжей-тегжейлі және терең талдауын ұсынады, Скеффингтон мен оның жүйесі арқылы науқандық шаралар мен оқиғаларды көрсетеді, соның арқасында саясаттың өліп бара жатқан түрін көрсетеді және жалпы саяси өмірдің кең суретін салады. Оның қарсыласы Кевин МакКласки – жаңадан келген үміткер, жақсы сыртқы келбеті мен әдепті мінезі бар, Екінші дүниежүзілік соғыста жақсы көзге түскен, бірақ саяси тәжірибесі жоқ, саясат пен басқаруда ешқандай қабілеті жоқ. Дегенмен, МакКласки жаңа науқан құралынан қолдау алады: теледидар жарнамасы. Күтпеген жерден, МакКласки сайлау күні Скеффингтонды жеңіп шығады. Адамның достарының бірі бұл сайлаудың Скеффингтонтың меңгерген ескі үлгідегі "машиналық" саясаттың "соңғы қуанышы" болғанын түсіндіреді. Америка қоғамдық өміріндегі өзгерістер, соның ішінде "Жаңа мәміле" салдары қала саясатының бетін мүлдем өзгертіп жіберді, сондықтан Скеффингтон жас сайлаушылармен жаңа дәуірде өмір сүре алмайды. Сонымен қатар, болашақты болжап айтуынша, алғаш рет теледидар жарнамалары жеңіске жетеді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Скеффингтон ауыр жүрек ұстамасына шалдығады, содан кейін тағы бір ұстама келеді. Ол қайтыс болғанда, қала тарихындағы маңызды тұлғаны жоқтап, оған және оның сияқты адамдарға орын қалдырмайды.
Кейіпкерлер
Фрэнк Скеффингтон – аты аталмаған қаланың мэрі, сонымен қатар сол штаттың бұрынғы губернаторы. Скеффингтон кейіпкері Джеймс Майкл Керлиге негізделген деп саналады, ол Бостон қаласының 1914–1918, 1922–1926, 1930–1934 және 1946–1950 жылдардағы мэрі, ал Массачусетс штатының губернаторы 1935–1937 жылдары болған. Төртінші мерзімі аяқталғаннан кейін, 1949 жылы 74 жасында Керли қайта сайлануға түсті, бірақ Джон Хайнсқа жеңіліп қалды. Фрэнк Скеффингтон кіші – мэрдің ұлы. Ол әкесінің көңілін қалдырады, себебі ол ешқандай жоспары жоқ және тек билеуге және әлеуметтік өмірге ғана қызығушылық танытады. Адам Колфилд – Фрэнк Скеффингтонның жүрегіндегі туысы және жергілікті газетте карикатурист, ол өзі жасаған "Little Simp" комиксін салады. Ол 33 жаста. Мейв Колфилд – Адам Колфилдтің әйелі, 22 жаста. Оның Скеффингтонға деген көзқарасы кітап барысында өзгеріп дамиды, бірақ бастапқыда оның тәрбиесіне байланысты оған деген ұнамайтындық пен күдікпен басталады. Роджер Сугрю, Мейвтің әкесі, Фрэнк Скеффингтонның өткір сыншысы. Оның пікірлері қызының көзқарасын қалыптастырды. Амос Форс – қаладағы жетекші газеттің баспагері және бай және беделді протестанттық элитаның мүшесі. Жеке, саяси және отбасылық себептермен, сондай-ақ ирландтарға қарсы көзқарасынан туындаған жеккөрушілікпен, Форс Скеффингтонды жек көреді және оның мэр сайлауында жеңіліске ұшырауына бел буды. Сэм Вайнберг, Скеффингтонның жақын серіктерінің бірі, еврей және өткір саяси сарапшы. Ол Скеффингтонның қайта сайлану мүмкіндігіне алаңдайды. Джон Горман, Скеффингтонның тағы бір кеңесшісі, аға округ басшысы және саясаттағы шебер. Ол Скеффингтонға деген сенімі мен саяси реализм арасында қысылып, шарқарайды. Дитто Боланд – Скеффингтонның құлшынып, бірақ аса дарынды емес қолдаушысы. Скеффингтонның көптеген ізбасарлары сияқты, ол кейіпкерінің киім үлгісін, сөйлеу манерін және мінез-құлқын қайталауға тырысады. Оның өзіндік пікірлері соншалық аз, Скеффингтон оған "Дитто" лақап атын берген, ол оны мақтанышпен қабылдайды, өйткені осы лақапты оның өзінің батыры берген. Оның нақты есімі енді ешкімге есімде жоқ, тіпті ол өзі де оны қолданбайтын сияқты. Бұл кейіпкер Джон (Up Up) Келлиге негізделген болуы мүмкін, ол Керлидің алдын ала дайындық жұмыстарын атқаратын адамы болған және Керли митингтеріне кіріп, "Жоғары, жоғары, барлығы губернаторға!" деп айқайлағандықтан осы лақап атын алған. Кардинал – Рим-католик шіркеуінің кардиналы. Ол Скеффингтонмен бір көшеде өскен, бірақ ол Скеффингтонның өткір қарсыласына айналды, оның дінін, ирландтықтарды және лауазымын қорлағанын сенді. Кевин МакКласки – Скеффингтонның саяси қарсыласы, Екінші дүниежүзілік соғыстың жас және әдемі ардагері, саяси тәжірибесі жоқ.
Керлимен қарым-қатынасы
Скеффингтон мен Бостон мэрі Джеймс Майкл Керлидің көптеген ортақ тұстары бар. Скеффингтонның жасы мен өсіп-өнген ортасы, қайтыс болған әйеліне деген құрметі, бос жүретін ұлы, қаласының протестанттық элитасымен керіспелі қарым-қатынасы, сондай-ақ одан әлдеқайда жас үміткерге жеңілуі – бәрі де Керли өмірінде кездеседі және олардың бір адам екендігі айқын көрінеді. Дегенмен, автор Эдвин О'Коннор бұған қарсы тұратын. Романның қаласы есімдік атаусыз, бірақ ол Бостонды бейнелейтіндей сезіледі (О'Коннор да бір кезде Бостонда тұрған).
Саясаттың өзгеруі
"Соңғы ура" Франк Скеффингтон мысалында "ірі қала саясаткері" деп сипатталатын американдық саясат дәуірінің аяқталуын баяндайды. Роман бойынша, Скеффингтон заман өзгергендіктен жеңіліске ұшырады, сол кезде ұлттық үкімет бұрын тек жергілікті билік көмектесетін халыққа қолдау көрсетуді бастады. "Жаңа мәміле" және оның құрамындағы заңдар ұлттық үкіметтің "ақша, жұмыс орындары, денсаулық сақтау және тұрғын үймен қамтамасыз ету" жүйесін құрды. "Жаңа мәміленің" бастамашысы Франклин Д. Рузвельт "сыбайлас жемқорлыққа бой алған жергілікті саяхатшының заңсыз жәрдемақысы мен билігін мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру бағдарламаларымен алмастырды". Бұл өзгеріс әкімдікке үміткерлерді бағалаудың жаңа стандартын енгізді. Кейбір ғалымдар жоғарыда айтылған пікірлермен келіспейді, бірнеше қала әкімдері өз сайлаушыларына "Жаңа мәміле" агенттіктерінің көрсеткен көмегінен пайда тапқандарын айтады. Олар сондай-ақ Рузвельттің өзі Хэтч заңы оны тоқтатқанға дейін жергілікті саясатпен байланысты нығайтуға тырысқанын атап көрсетуі мүмкін. Тағы бір маңызды тақырып, мүмкін, ең бастысы – телеарнадағы жарқын жарнамалардың ролі. МакКласкидің жарнамасы, оның отбасын провокациялық позда көрсету арқылы "қарт әйелдердің жүрегін жеңіп алады" және оның жеңісіне көмектеседі. "Соңғы ура" саяси науқандардың дамуын бейнелеген тұңғыш ірі роман болды.
Ықпал
«Демократия» (1880), «Патшаның барлық адамы» (1946) және «Кеңес пен келісім» (1959) романдарымен қатар, «Соңғы салтанат» американдық саясат туралы жазылған ең сәтті туындылардың бірі саналады. «Соңғы салтанат» деген атау ағылшын тілінде жиі қолданылатын фразадан алынған, ол «қош ән» немесе саясатта саясаткердің соңғы науқанын білдіреді. Романның табысы және Трейсинің фильмдегі Кёрлидің өкілі «Скеффингтонды» шайқасқан, бірақ батыр ретінде сомдауы, 1956 жылға қарай қызметтен кеткен бұрынғы қала әкімінің беделін жақсартты. Бұл оған жаңа танымалдық әкелді, сонымен қатар ол фильмнің өндірушілерін сотқа беріп, 46 000 доллар өндіріп алды. Қазір кейбір адамдар оны сағынышпен еске алады, бұл кітап пен фильмнің әсерінен туындаған.
Бейімделулер
Джон Форд бейімделуді режиссерлік етті. Тұрушылардың қатарында көптеген ирланд-американдықтар және Фордтың бейресми "тұрақты актерлер тобының" мүшелері болды, олардың ішінде Спенсер Трейси, Пэт О'Брайен, Джеймс Глисон, Фрэнк МакХью, Уоллес Форд және Уиллис Бучи есімді актерлер бар. "Columbia Pictures" компаниясы О'Коннордан осы фильмді түсіру құқығын 150 000 долларға сатып алды.
Басқа
1958 жылғы фильмнен басқа, 1977 жылы теледидарға арналған нұсқасы да түсірілді, онда Карол О'Коннор басты рөлде ойнады. Бұл Hallmark Hall of Fame арнайы жобасы үшін жасалған, атқарушы продюсері – Терри Беккер. 1999 жылы Эрик Симонсон Бостон қаласындағы Хантингтон театр компаниясы үшін қойылым қойды. Одан бөлек, екі бөлімді музыкалық туынды Солтүстік-Батыс университетінде жазылып, сахнаға қойылды.