Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка темір жолы мен трамвай жолы (1832-1935)
American railroad and tramway (1832 1935)
Нью-Йорк және Гарлем темір жолы (қазіргі Metro North Railroad's Harlem Line) – АҚШ-тағы алғашқы темір жолдардың бірі және әлемдегі алғашқы көше темір жолы. Джон Стивенсон жобалаған бұл жол 1832 және 1852 жылдар аралығында Төменгі Манхэттен аралынан Гарлемге және одан әрі ашылды. Бастапқыда теміржол вагондарын жылқы тартқан, кейін бу машиналарына, содан кейін аккумулятормен жұмыс істейтін Джулиен электрлік локомотивтеріне ауыстырылды. 1907 жылы сол кездегі жолдың жалға алушылары, Нью-Йорк қалалық трамвай компаниясы, банкротқа ұшырады. 1932 жылы тағы бір банкроттықтан кейін Нью-Йорк теміржол корпорациясы желіні автобусқа айналдырды. Мюррей-Хилл туннелі қазір автомобильдер үшін пайдаланылады, бірақ автобустар өтпейді. Бұл желі Нью-Йорк орталық темір жолы жүйесінің бір бөлігі болды, сонымен қатар Нью-Йорк, Нью-Хейвен және Хартфорд темір жолына Манхэттенге бару құқығы берілді. Қазір ол Metro North теміржолы жүйесінің бөлігі және осы жүйенің Манхэттендегі жалғыз теміржол учаскесі. 2017 жылдан бері Metro North Grand Central Terminal-ден Оңтүстік-Шығыс арқылы (электрден дизельге ауысып) Уассаикке дейін жолаушылар тасымалын жүзеге асыруда. Уассаиктен Чатемге дейінгі теміржол учаскесі Харлем аңғарының теміржол жолына айналдырылуда.
The New York and Harlem Railroad (now the Metro North Railroad's Harlem Line) was one of the first railroads in the United States, and was the world's first street railway. Designed by John Stephenson, it was opened in stages between 1832 and 1852 between Lower Manhattan Island to and beyond Harlem. Horses initially pulled railway carriages, followed by a conversion to steam engines, then on to battery powered Julien electric traction cars. In 1907, the then leaseholders of the line, New York City Railway, a streetcar operator, went into receivership. Following a further receivership in 1932, the New York Railways Corporation converted the line to bus operation. The Murray Hill Tunnel now carries a lane of road traffic, but not the buses. The line became part of the New York Central Railroad system with trackage rights granted to the New York, New Haven and Hartford Railroad into Manhattan. It is now part of the Metro North Railroad system, and the only Manhattan trackage of that system. As of 2017, Metro North operates commuter passenger service from Grand Central Terminal, via Southeast (change from electric to diesel power), to Wassaic. The trackless right of way from Wassaic to Chatham is being converted to the Harlem Valley Rail Trail.
Жұмыс істеу және басқару
Басқа ерте теміржолдарда болғандай, теміржолдың алғашқы жылдарындағы басты күш аттың күші болды. 1837 жылы бу машиналарын енгізді, бірақ олардың қолданылуы қаланың тығыз қоныстанған бөліктерінен тыс, яғни 23-ші көшенің солтүстігіндегі аудандармен шектелді. Нью-Йорк қаласының Кеңесі 1854 жылдың 27 желтоқсанында 18 айдан кейін күшіне енетін қаулы қабылдады, ол NY&H-ті 42-ші көшеден оңтүстікке қарай бу күшін пайдаланудан тыйым салды, себебі жол бойындағы жерлері бар адамдар шағымданып, наразылық білдірді. Осыған дейін бу локомотивтері 32-ші көшеге дейін жүрген. Қаулы күшіне енген кезде NY&H ешқандай шара қолданбады. Ұзақ пікірталас пен қаланың қаулыны орындауын тоқтатуға қатысты сот шешімінен кейін, сот 1858 жылдың 30 шілдесінде бұл шешімді жоққа шығарды. 1864 жылы теміржолды Корнелиус Вандербильт сатып алды және бес жылдан кейін оны Гудзон өзені теміржолымен біріктіріп, Нью-Йорк орталық және Гудзон өзені теміржолын құрды – бұл әлдеқайда ірі Нью-Йорк орталық теміржолының алдағысы. Желі жақын арада 86-шы көшеге, содан кейін Гарлемге дейін ұзартылды. 1873 жылдың 1 сәуірінде NY&H жүк тасымалы желілерін Нью-Йорк орталық және Гудзон өзені теміржолына жалға берді, бірақ Гранд-Сентралдан оңтүстікке қарайғы ат вагондары желісі дербес қалды. Бұл ақырында Нью-Йорк орталық теміржолының, содан кейін Пенн Орталық және Конрейлдің бір бөлігіне айналды. 1983 жылы Metro North Railroad бұл желіні өз басқаруына алды. Нью-Йоркте жолаушыларға арналған алғашқы электр трамвайы, Джулиен электрлік жетегіш вагоны 1888 жылдың 17 қыркүйегінде 86-шы көшеге дейінгі желіде іске қосылды. Біраз уақыт бойы жол қайтадан аттарды пайдаланды, бірақ 1897 жылы «жер астындағы үшінші рельс» (көбінесе «кондукт» деп аталады) жүйесіне көшті. 1896 жылдың 1 шілдесінде Метрополитен көшелік теміржолы трамвай желілерін жалға алды.
As in other early railroads, the dominant propulsion in the railroad's early years was horse power. In 1837, steam engines were introduced, but their use was limited to areas outside of the heavily settled parts of the city, which was then north of 23rd Street. The New York City Common Council passed an ordinance on December 27, 1854, to take effect in 18 months, barring the NY&H from using steam power south of 42nd Street, due to complaints by persons whose property abutted the right of way. Before that, the steam locomotives had run to 32nd Street. When the ordinance took effect, the NY&H had not done anything. After much debate, including an injunction issued preventing the city from enforcing the ordinance, the courts struck down the injunction on July 30, 1858. In 1864, the railroad was purchased by Cornelius Vanderbilt, who consolidated it five years later with the Hudson River Railroad to form the New York Central and Hudson River Railroad: a precursor of the much larger New York Central Railroad. The line was soon extended to 86th Street and then to Harlem. On April 1, 1873, the NY&H leased its freight lines to the New York Central and Hudson River Railroad, but the horsecar line south of Grand Central remained separate. This eventually became the New York Central Railroad and then part of Penn Central and Conrail. Metro North Railroad took over the line in 1983. The first electric streetcar open to passengers in New York City, a Julien electric traction car, was run on September 17, 1888 on the line to 86th Street. The line went back to using horses for a time, but switched to a "below grade third rail" (commonly called a "conduit") in 1897. On July 1, 1896, the Metropolitan Street Railway leased the streetcar lines.
Қабылдау және автобуспен жұмыс істеуге ауыстыру
Нью-Йорк темір жолы, Метрополитенді жалға алғандықтан, оның ішінде бұл желілер де 1907 жылдың 24 қыркүйегінде банкротқа ұшырады. Әкімшілер 1908 жылдың 31 шілдесінде Төртінші авеню желісін Метрополитен-стрит темір жолына қайтарды. Жалға алу 1920 жылдың 31 қаңтарында тоқтатылып, басқару NY&H-қа қайтарылды. 1932 жылдың 10 қазанында ол тағы да жалға берілді, бұл жолы Нью-Йорк теміржол корпорациясына, желіні автобусқа айналдыру құқығымен. Акционерлер 1934 жылдың 19 ақпанында осы шешімді қабылдады. Қазір NYCT Bus компаниясының M1 автобусы маршруттың шамамен бөлігімен жүреді. Мюррей-Хилл туннелі қазір жолдың бір қатарын алып жүреді, бірақ автобустар өтпейді.
The New York City Railway, which leased the Metropolitan, and hence also these lines, went into receivership on September 24, 1907. The receivers returned operation of the Fourth Avenue line back to the Metropolitan Street Railway on July 31, 1908. The lease was terminated on January 31, 1920, with operation returned to the NY&H. On October 10, 1932, it was leased again, this time to the New York Railways Corporation, with the right to convert the line to bus operation. The stockholders voted to do this on February 19, 1934. An approximation of the route is now traveled by NYCT Bus's M1 bus. The Murray Hill Tunnel now carries a lane of roadway, but not the buses.