Кіріспе

Аркада ойынының түрі

Қақаша машинасы – аркада ойынының бір түрі. Қазіргі заманғы қақаша машиналары – ішкі жағынан жарықтандырылған шыны қораптары бар тік кабинеттер. Жоғарғы жағында джойстикпен басқарылатын қақаша болады, ол монетамен жұмыс істейді және жүлделер үйіндісінің үстіне орналастырылады, үйіндіге түсіріліп, жүлдені (немесе оның болмауын) шұғылаға түсіру үшін алынады. Олар көбінесе плюш ойыншықтар немесе басқа арзан сыйлықтарды, кейде электрондық құрылғылар мен сәндік аксессуарлар сияқты қымбат заттарды қамтиды. Алғашқы патенттелген қақаша машинасы, Эри Диггер, шыны қораптан, ішінде дәмділер мен басқа да кішкентай заттар, шұғыла және монетамен жұмыс істейтін миниатюралық булы машинадан тұрды. Оны доға бойынша жылжытуға болады, тұтқамен басқаруға болады және қолмен айналдыру арқылы шұғылаға көтеріп, түсіруге болады. Ол 1926 жылы ойлап табылды, Эри Өндіріс Компаниясы жасады және Эри каналының құрылысынан кейін аталды. Ол карнавалдарда сәттілікке ие болды, себебі басқа карнавалдық көңіл көтерулер сияқты электр қуатын қажет етпеді. 1930 жылдары ол теміржол вокзалдарында, қонақүйлерде, дәріханаларда, темекі дүкендерінде және автобус станцияларында жиһаз ретінде қолданылды. Ол сондай-ақ «Никель қазушы» деп те аталды, себебі ол ақшаны, мысалы, никельдер мен күміс долларды сыйлық ретінде қамтиды. Қазушылардың премиум нұсқаларында ересектерге арналған сыйлықтар ретінде сағаттар мен темекі тұтандырғыштары болды. Бартлетт машиналардың танымалдығынан байып, 1948 жылы қайтыс болды. Sega 1985 жылы UFO Catcher қақаша машинасының прототипін жасады және 1986 жылы оны алғаш рет сатуға шығарды. 1991 жылға қарай 10 000 кабинет сатылды, оның танымалдылығы Sega-ны 1989 жылы Dream Catcher және 1991 жылы New UFO Catcher жасауға шабысданды, ал UFO Catcher сериясы плюш ойыншықтарды қақаша машинасының сатылымының 90 пайызына жауапты болды. 1994 жылға қарай оның қақашасын әртүрлі жүлделердің өлшемдері мен пішіндеріне бейімдеуге болады, және ол бүкіл Жапонияда үлкен қызығушылық тудырды: аркадалар UFO Catcher кабинеттеріне арналған едендерді бөле бастады, олардың ішінде Sega 40 000-нан астам сатты, бұл Sega-ның сол кездегі ең көп сатылатын ойыны болды. Sega Shinjuku Kabukicho, Токиодағы Синдзюкудегі екі қабатты Sega аркадасында 477 қақаша машинасы бар, 2021 жылы бір орындағы ең көп қақаша машинасы үшін Гиннес рекордты алды, бұрынғы рекорд Токиодағы Фучудағы Taito Station-да 454 машинамен болған. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Юка Накадзима (Жапония) қақаша машинасының ең табысты ойыншысы ретінде Гиннес рекордтарына енді, себебі ол қақаша машинасынан 3500-ден астам Рилаккума плюш аюларын жеңіп алды. Жапония ойын-сауық индустриясы қауымдастығының мәліметінше, 2021 жылы жапондық аркадалардың кірісінің жартысынан астамын қақаша машиналары құрады. Жапондық қақаша машиналарында жүлде ретінде торттар да болуы мүмкін. 2016 және 2017 жылдары Оңтүстік Кореяда, әсіресе Хонгдай және Синчхон сияқты университеттері бар Сеул аудандарында қақаша машиналарының саны мен танымалдылығы күрт өсті. 2015 жылдан 2017 жылға дейін Оңтүстік Кореядағы қақаша автоматтарының саны 20-дан 1900-ға дейін өсті, ал Кореяның әлеуметтік желілерінде қақаша машиналары туралы айту да сол кезде көбейді. Korea JoongAng Daily және The Korea Herald газеттері осы қызығушылықтың артуын Оңтүстік Кореяның сол кездегі қиын экономикалық жағдайына байланысты арзан ойын-сауыққа деген сұраныспен түсіндірді, ал U.S. News & World Report оны елдегі жастардың жұмыссыздығының өсуімен байланыстырды. 2018 жылы 7-18 жас аралығындағы балаларға жасалған сауалнама бойынша, олардың 32,7 пайызы аптасына бір-үш күн, ал 4 пайызы күн сайын қақаша машиналарын пайдаланатыны анықталды. Қытай Республикасының Орталық банкі Тайваньда қақаша машиналарының танымалдылығының артуын ескере отырып, 10 долларлық монеталарды өндіру үшін 2019 жылы бюджетін арттырды. 2018 жылға қарай қақаша машинасымен айналысудан алынатын орташа айлық табыс шамамен NT$5,000 болды. Қытайдағы ең үлкен қақаша машинасы ойын алаңы – Бейжіңдегі LJJ стансасында WeChat анимациясының кейіпкерлерінің плюш ойыншықтарынан тұратын 60-тан астам машина бар. 2020 жылға дейін қақаша машиналары Тайландтағы сауда орталықтарында танымал болды; 2020 жылы «Қомар ойыны жоқ жастар клубы» атты жақтас ұйымы жүргізген сауалнамада 92 сауда орталығының 75-інде барлығы 1300 қақаша машинасы бар екені анықталды. Гиннес рекордтарының мәліметінше, әлемдегі ең үлкен қақаша машинасы – 17x8x12 фут машина, оны Дейтон, Огайо штатындағы шығармашылық агенттік Real Art жобалаған және 2014 жылы ашылған. Солтүстік Каролина және Техас штаттары.

Интернетте және танымал мәдениетте

Онлайн-тырнақ машиналарын ұстау автоматтары – қашықтан онлайн басқарылатын, жеңіске жеткен кезде сыйлықтары пайдаланушылардың үйіне жіберілетін автоматтары. 2010 жылдан бері Израильдегі Clawee және Жапониядағы Sega Catcher Online сияқты мобильді қосымшалар, сондай-ақ Жапониядағы Netch және АҚШ-тағы Santa Claw сияқты веб-сайттар пайдаланушыларға өз елдеріндегі қоймаларда сақталған тырнақ машиналарын қашықтан пайдалануға мүмкіндік берді. 1993 жылғы Nintendo Entertainment System (NES) видео ойыны Kirby's Adventure UFO Catcher негізінде жасалған мини-ойынын қамтиды, ал 1998 жылғы PlayStation ойыны Bomberman World-те UFO Catcher тақырыбындағы шайқас аренасы бар. Sega-ның 2005 жылғы Yakuza және оның жалғасы Yakuza 0 және Yakuza Kiwami ойындарында да UFO Catcher автоматтары кездеседі. 2019 жылғы Link's Awakening видео ойынына тырнақ машинасы қосымша ойын ретінде енгізілген. 1995 жылғы "Ойыншықтар әлемі" фильмінде Базз Лайтжар мен шериф Вуди тырнақтарға табынатын шетелдіктермен толған тырнақ автоматына кіреді. SpongeBob SquarePants анимациялық сериалының төртінші маусымындағы "Skill Crane" атты эпизодында Кальмар тырнақ машинасынан сыйлық ұтып алуға әуес болып, оған тәуелді болады. Claw машиналары Delta Heavy-дің 2019 жылғы "Take Me Home" әнінің, Corpsegrinder-дің 2022 жылғы "Bottom Dweller" әнінің және City Girls-тің 2022 жылғы "Good Love" әнінің музыкалық видеоларында да пайда болды.

Солтүстік Америка

1951 жылы Конгресс Джонсон актісін қабылдап, электрондық құмар ойындар құрылғыларын штаттар арасында тасымалдауға тыйым салды, нәтижесінде Майами Диггерлері карнавалдарда операторлар тарапынан жойылды немесе үкіметтік шенеуніктер тәркіледі. Карнавал иесі Ли Мосс басқа карнавал иелерін біріктіріп, диггерлерді құмар ойын автоматтары ретінде жіктеуге қарсылық көрсетті. Осының нәтижесінде, карнавал иелеріне диггерлерді сақтап қалуға рұқсат беретін, бірақ оларды қолмен басқаруды, монета салатын тесігі болмауын және жүлделердің ақша емес, сондай-ақ бір доллар немесе одан аз құнмен бағаланған болуын талап ететін келісімге қол жеткізілді, ал үкімет әр машинадан 10 АҚШ доллары салық жинады. 1973 жылы Федералдық Тергеу бюросы (ФБР) Джонсон актісінен бас тартқаннан кейін ережелер жеңілдетілді. Нью-Джерси штатында тырнақ машиналарын Заңдастырылған Пәтерлік Ойындарды Бақылау комиссиясы реттейді. 2016 жылы Нью-Джерси сенаторы Николас Скутари тырнақ машиналарын жеңу мүмкін болмайтындай етіп жасауға қатысты талаптарды қосуды ұсынды. Альберта, Канада сияқты басқа да юрисдикцияларда, егер ойыншыға жүлде жеңгенше бірнеше рет (бір кредит ішінде) талпынуға рұқсат етілмесе, дағдылы крандар заңсыз. Онтарио апелляциялық соты бір ойын режиміндегі дағдылы крандардың (ойышының жүлдеге қол жеткізуге бір ғана мүмкіндігі бар) негізінен пәтерлік ойын екенін анықтады, сондықтан олар жәрмеңкелер мен көрмелерден басқа жерлерде тыйым салынды, онда оларға жеңілдік берілді.

Азия

2004 жылы Таиландтың Жоғарғы соты оларды құмар ойындар құрылғылары деп танығаннан кейін, тырнақ машиналары Таиландта тыйым салынды, бірақ 2019 жылға дейін оларды пайдалануға тыйым салатын заңдар көбінесе орындалмады. 2020 жылы Таиландтың Ішкі істер министрлігі белсенділердің олардың кең таралғанына наразылық білдіруінен кейін, тырнақ машиналарына бүкіл ел бойынша тыйым салды. Дегенмен, 2022 жылы Чиангмайдың бас прокуроры тырнақ машиналарының ойын автоматтары емес, автоматты сату автоматтары екенін және осылайша заңды екенін мәлімдеді. Оңтүстік Корея заңдары тырнақ машиналарының 5000 ₩ (вон) бағасынан жоғары сыйлықтарды ұстауына тыйым салады, тәуелділіктің алдын алу мақсатында. 2017 жылы Оңтүстік Кореяның Ойын рейтингі және басқару комитеті жүргізген тергеу көрсетті, олар кездейсоқ тексерген тырнақ машиналарының көпшілігі Корея заңдарын бұзған. 2019 жылы Атқарушы Юаньның Тұтынушыларды қорғау комитеті Таоюань, Жаңа Тайбэй қаласы, Каосунь, Тайбэй қаласы, Тайнань және Тайчунь қалаларындағы тырнақ машиналарын тексеру нәтижесінде олардың 70 пайызында вибраторлар және электронды темекілер сияқты ересектерге арналған заңсыз өнімдер табылғанын мәлімдеді. 2021 жылы Сингапурдің Ішкі істер министрлігі операторларға қосымша жүктеме салмай, жоғары құнды сыйлықтардың ынталандыру әсерін азайту үшін тырнақ машиналарындағы сыйлықтардың құнын 100 S$ (сингапур доллары) дейін шектеуді ұсынды. 2024 жылдың наурызында Бруней тырнақ машиналарын тыйым салды, себебі олар құмар ойындар элементтеріне байланысты харам деп танылды.

Жеңіс мүмкіндігі

1920 жылдан бері қысқыш автоматтарының жарнамасы оларды стратегия мен дағды арқылы толығымен жеңуге болатынын көрсетеді. Қысқыш автоматтары ойыншыларға "Жеңгенше ойна" режимін пайдаланса, әрбір төленген әрекетте жеңіске жету мүмкіндігін бере алады. Қысқыштың күші – қысқышқа берілетін вольттың мөлшерімен басқарылатын – және "түсіру дағдысы" – қысқыштың жүлдені ұстағаннан кейін машинаға қайта түсіру қабілеті – сияқты параметрлер аркада иелерімен ойыншының жеңіс мүмкіндігін реттеу үшін жиі өзгертіледі және көбінесе машина қанша ақша тапқанына байланысты болады. TikTok және YouTube сияқты әлеуметтік желілерде адамдар қысқыш автоматтарымен ойнап, олардан жүлде алу жолдарын ұсынатын видеолар 2010 және 2020 жылдары танымал болды. 2016 жылы Jeff Rossen-нің Today американ телебағдарламасы үшін дайындаған хабарламасында осыған ұқсас жағдай көрсетілді. Бұл АҚШ-тағы аркада ойын өндірушілерін білдіретін Америка ойын автоматтары қауымдастығын 2017 жылы өкілдерінен "Әділ ойынға берілген уәдеге" қол қоюды талап етуге мәжбүр етті, ол машиналарын тек дағды арқылы жеңіске жетуге болатынын қамтамасыз етеді. 2021 жылы американдық аркада иесі Brian McKanna жазған "Қысқыш машинасынан қалай жеңіп шығуға болады: үлкен жеңіске жетуге арналған кеңестер мен хитролықтар" кітабында ол "толығымен бұрмаланған" деп сипаттаған қысқыш автоматтарында жүлделерді қалай жеңуге болатыны туралы кеңестер келтірген. News24-тің 2023 жылғы хабарламасына сәйкес, Оңтүстік Африкадағы көптеген қысқыш автоматтары тек машина белгілі бір сомада ақша тапқан жағдайда ғана ойыншылардың жеңіске жетуіне мүмкіндік беретіндей етіп жасалған. Қытайлық Elaut өндірушісі жасаған Intelligrab операциялық жүйесіне арналған нұсқаулық қысқыш машинасының иелерін ойыншыға жеңіске жету мүмкіндігі бар сияқты көрінуді жасауға шақырады, егер олар талмай тырысса, иелері машинаның қысқыш күшін әрбір әрекетте реттей алады.